Studeren met een functiebeperking

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studeren met een functiebeperking"

Transcriptie

1 Studeren met een functiebeperking 15 oktober 2013 Directie Hoger onderwijs en studiefinanciering Ministerie van OCW Anja van den Broek, Marjolein Muskens & Jeroen Winkels

2 Meerjarig onderzoek Hoofdvragen 1. Hoeveel studenten met een functiebeperking zijn er en welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan? 2. Hoe verloopt de opstap van voortgezet naar hoger onderwijs? 3. Wat bieden hoger onderwijsinstellingen aan ondersteuning voor studenten met een functiebeperking? 4. Welke oorzaken zijn er voor studievertraging en -uitval van studenten met een functiebeperking?

3 Wat komt aan bod vandaag? 1. Hoeveel studenten met een beperking zijn er in het hoger onderwijs (ho)? 2. Wat gebruiken zij aan voorzieningen: behoefte, noodzaak, aanbod, gebruik, tevredenheid? 3. Welke relatie bestaat er tussen studiesucces, studie-uitval en gebruik van voorzieningen? 4. Zijn er aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen? 5. en welke suggesties heeft u?

4 Basispublicaties Severiens, et al. Studeren met functiebeperking. Resultaten van een onderzoek onder eerstejaarsstudenten. Ministerie van OCW, Den Haag, (SEOR/RISBO) Poels-Ribberink, et al., Maken ze meer mogelijk. Studeren met een functiebeperking Vervolgmeting. Ministerie van OCW, (ITS/ResearchNed) Van den Broek, et al., Studeren met een functiebeperking. De relatie tussen studievoortgang, studieuitval en het gebruik van voorzieningen. Eindmeting onderzoek studeren met een functiebeperking. Ministerie van OCW, (ITS/ResearchNed)

5 1. Hoeveel studenten met een beperking zijn er in het hoger onderwijs (ho)? 2. Wat gebruiken zij aan voorzieningen: behoefte, noodzaak, aanbod, gebruik, tevredenheid? 3. Welke relatie bestaat er tussen studiesucces, studie-uitval en gebruik van voorzieningen? 4. Zijn er aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen? 5. en welke suggesties heeft u?

6 Hoeveel studenten met functiebeperking zijn er? Antwoord hangt af van definitie van functiebeperking en wijze van meting: variatie in vraagstelling beïnvloedt schatting sterk. (Ribberink et al. (2011): 12 enquêtes met 7 methoden na 2000) Advies na tweede meting aan stakeholders : standaardiseer de vraagstelling en kies voor tweetrapsvraag (niet voor filtervraag): Eerste trap: leg lijst van functiebeperkingen voor. Levert schatting van aandeel studenten met een functiebeperking in 2012: 30% Tweede trap: vraag naar mate van belemmering bij studie. Levert schatting van aandeel studenten dat in 2012 is belemmerd door een functiebeperking: 10%

7 Categorie Functiebeperking ADHD ADHD Beperking in concentratie Autisme Autisme/verwante stoornis Dyslexie Dyscalculie Chronische aandoening/ziekte Onder andere: (Langdurige) pijn Migraine Long-/ademhalingsprobleem Psychische aandoening/ziekte Functionele beperking Psychisch probleem/aandoening Eetstoornis Onder andere: Beperking in zien Beperking in horen Beperking in beweging Overige functiebeperking Andere aandoening/ziekte Andere functiebeperking

8 Meest voorkomende functiebeperkingen onder studenten (tussen vijf en zeven procent van alle studenten): - dyslexie - chronische vermoeidheid - migraine - beperking in concentratie - long-ademhalingsproblemen Minst voorkomende beperkingen (minder dan 0,5 procent van alle studenten) - epilepsie - spierziekte - andere neurologische aandoening - kanker - gebonden aan rolstoel

9 Meest belemmerd (tussen 50 en 65 procent) in studie: studenten met: - chronische vermoeidheid - beperking in concentratie - long- en ademhalingsproblemen - psychisch probleem - ADHD - gebonden aan rolstoel Minst belemmerd (tussen 0 en 12 procent) in studie: studenten met: - Long-ademhalingssproblemen - huidaandoening - hart- /vaatziekte - beperking in zien - beperking in horen - suikerziekte - epilepsie

10 En hoe zit het dan met dyslexie? 26% belemmerd En met autisme? 32% belemmerd En de overige beperkingen? (zeer weinig voorkomend, niet in de lijst van 29 beperkingen) 52% belemmerd

11 Studenten met functiebeperking vormen een heterogene groep: grote variatie in de aanwezigheid van een beperking en grote variatie in de mate van belemmering. De onzichtbare gebreken brengen vaker een grotere mate van belemmering met zich mee 10 procent van de studenten is belemmerd vanwege een functiebeperking, maar geen trends sinds 2000 waarneembaar. Schattingen in 2008 en 2010 met licht afwijkende vraag (toevoeging: ondanks hulpmiddelen : 7-8%. Ontbreken van een trend kan het netto resultaat zijn van twee tegengesteld werkende ontwikkelingen: meer doorstroom van studenten met functiebeperking vanuit voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs naar het hoger onderwijs. grotere aandacht in het ho voor studeren met een functiebeperking waardoor belemmeringen (soms) kunnen worden weggenomen.

12 1. Hoeveel studenten met een beperking zijn er in het hoger onderwijs (ho)? 2. Wat gebruiken zij aan voorzieningen: behoefte, noodzaak, aanbod, gebruik, tevredenheid? 3. Welke relatie bestaat er tussen studiesucces, studie-uitval en gebruik van voorzieningen? 4. Zijn er aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen? 5. en welke suggesties heeft u?

13 Gebruik en waardering voorzieningen Aanpassing in het onderwijs Categorie Aanpassing in het onderwijs Voorzieningen Persoonlijk tijd- en examenschema (bijvoorbeeld aanwezigheidsplicht, op tijd aanwezig zijn, individueel rooster) Extra studieloopbaanbegeleiding (voor studenten met een functiebeperking) Beschikbaarheid van aangepaste onderwijsmaterialen Opgeknipte stages (stage met kortere dagen, over een langere tijd verspreid) Andere inhoud van curriculumonderdelen (bijvoorbeeld aangepaste opdrachten)

14 Gebruik en waardering voorzieningen Begeleiding, advies en ondersteuning Categorie Voorzieningen Begeleiding Medewerkers van de hogeschool of universiteit die helpen bij het volgen van de colleges/lessen Medewerkers van de hogeschool of universiteit die helpen bij het maken van opdrachten Begeleiding bij psychische belemmeringen Begeleiding bij dyslexie Lotgenotengroep Voorlezers, notitiemakers of schrijfassistenten Studententolken Persoonlijke begeleiders (bijvoorbeeld student-buddy systeem of assistenten) Advies en ondersteuning in contact met of doorverwijzing naar integratie-instanties (zoals UWV) Advies en ondersteuning van begeleiders naar werk (bijvoorbeeld trainingen om zelfbeeld te versterken, sollicitatietraining, beroepentest) Handboek of literatuur over functiebeperkingen

15 Gebruik en waardering voorzieningen Materiële voorzieningen Categorie Voorzieningen Materiële voorzieningen Aangepaste apparatuur en technologie Voorzieningen voor goede toegankelijkheid Aangepaste liften Aangepast vervoer binnen de instelling Gesproken leerboeken Rustruimte Digitale helpdesk, speciaal voor studenten met een functiebeperking Fysieke helpdesk, speciaal voor studenten met een functiebeperking Digitale aanvraagprocedure voor voorzieningen Papieren aanvraagprocedure voor voorzieningen Test om dyslexie vast te stellen

16 Gebruik en waardering voorzieningen Aanpassing in tentamens/examens Categorie Aanpassing in tentamens/ examens Voorzieningen Extra tijd bij tentamens/examens Alternatieve toetsvormen Vergrote letters Aangepaste opdrachten Op individuele mogelijkheden aangepaste tentamenplanning Bijzondere tentamen/examenvoorzieningen (bijvoorbeeld aparte ruimte, afwijkingen van organisatorische regels bijvoorbeeld met betrekking tot toiletgang)

17 Behoefte aan voorzieningen Percentage van studenten met een functiebeperking dat voorzieningen nodig heeft ten opzichte van alle studenten met een functiebeperking 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Hbo - Wo Onderwijs Begeleiding Materieel Examens

18 Aanbod voorzieningen Percentage van studenten met een functiebeperking dat voorzieningen nodig heeft en deze ook daadwerkelijk aangeboden krijgt naar jaar en soort hoger onderwijs 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Hbo - Wo Onderwijs Begeleiding Materieel Examens

19 Gebruik voorzieningen: Percentage van studenten met een functiebeperking dat voorzieningen aangeboden krijgt en deze ook daadwerkelijk gebruikt naar jaar en soort hoger onderwijs 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Hbo - Wo Onderwijs Begeleiding Materieel Examens

20 Tevreden over voorzieningen: Percentage van studenten met een functiebeperking dat voorzieningen gebruikt en daar ook tevreden over is naar jaar en soort hoger onderwijs 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Hbo - Wo Onderwijs Begeleiding Materieel Examens

21 1. Hoeveel studenten met een beperking zijn er in het hoger onderwijs (ho)? 2. Wat gebruiken zij aan voorzieningen: behoefte, noodzaak, aanbod, gebruik, tevredenheid 3. Welke relatie bestaat er tussen studiesucces, studie-uitval en gebruik van voorzieningen? 4. Zijn er aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen? 5. en welke suggesties heeft u?

22 Studievertraging en uitval Resultaten uit de publicaties 2011 en 2013: 1. Over het algemeen is de tijd die studenten besteden aan de studie gestegen. 2. Studenten met beperking besteden meer tijd aan de studie en steken minder tijd in betaalde arbeid. 3. Studenten met een functiebeperking hebben een slechtere studievoortgang en behalen iets minder studiepunten. 4. Meer studievertraging bij studenten die zich belemmerd voelen door hun functiebeperking. 5. Motivatie van studenten met een functiebeperking is gemiddeld genomen iets lager dan die van de andere studenten. 6. Bijna de helft geeft aan dat hulp en ondersteuning nooit volledig de functiebeperking kan compenseren.

23 Studievertraging en uitval Percentage uitvallers onder studenten die wel en geen voorzieningen gebruiken naar soort hoger onderwijs. 18% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% 9% 7% 3% Geen gebruikgemaakt van voorziening 5% 4% 1% Gebruikgemaakt van voorziening Hbo Wo Ho

24 Hoe gaat het in het vijfde studiejaar? Studenten najaar 2007 gestart en in april-mei 2012 gevraagd, dus 4,5 jaar na start Van de Hbo-studenten zonder functiebeperking is (in deze steekproef ) 63% afgestudeerd. Van de studenten met beperking: 46% Van de Wo-studenten zonder functiebeperking is 27% afgestudeerd. Van de studenten met beperking: 23% Van de Hbo-studenten zonder functiebeperking is 3% zonder diploma uitgevallen. Van de studenten met beperking: 14% Van de Wo-studenten zonder functiebeperking is) 2% zonder diploma uitgevallen. Van de studenten met beperking: 7%

25 Hoe gaat het in het vijfde studiejaar? Hbo-studenten met functiebeperking hebben gemiddeld 6 ECTS minder dan studenten zonder beperking Wo-studenten met functiebeperking hebben gemiddeld 21 ECTS minder dan studenten zonder beperking Studenten met een functiebeperking die zijn gestopt geven niet vaker dan de anderen aan dat hun studiestaken te voorkomen was geweest. In hun motivatie voor de studie en het studeren verschillen beide groepen studiestakers evenmin van elkaar.

26 Hoe gaat het in het vijfde studiejaar? Een derde van de studenten met functiebeperking is niet tevreden met hun huidige situatie. Bij de studenten zonder beperking is dit aandeel lager: een kwart. 20% van de studenten met een functiebeperking zit thuis (zonder maatschappelijke bezigheid), op de bank. Bij de studenten zonder beperking is dit 0%

27 1. Hoeveel studenten met een beperking zijn er in het hoger onderwijs (ho)? 2. Wat gebruiken zij aan voorzieningen: behoefte, noodzaak, aanbod, gebruik, tevredenheid 3. Bestaat er een relatie tussen studiesucces, studieuitval en gebruik van voorzieningen? 4. Zijn er aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen? 5. en welke suggesties heeft u?

28 Zes aangrijpingspunten om vertraging en uitval terug te dringen 1. Verbeter de voorlichting (websites; vooral over leerroutes) met aandacht voor heterogeniteit én onzichtbare functiebeperkingen. 2. Nodig als universiteit of hogeschool op verschillende momenten studenten uit om functiebeperking te melden. 3. Communiceer intern de resultaten van individueel maatwerk. Wissel good/bad practices uit (bv over examenreglementen, studentenplatforms) tussen en binnen instellingen. 4. Vergroot de flexibiliteit van medewerkers: - functiebeperkingen kunnen veranderen, - in bepaalde studiefasen meer of minder belemmerend zijn, - en studenten vinden vaak tegelijkertijd een voorziening nodig en gebruiken deze niet, nog niet of niet meer.

29 Aangrijpingspunten (vervolg) 5. Maak duidelijk wat wordt verwacht van: studentendecaan <> studieadviseur/studiebegeleider <> docent <> student. Zorg voor voelsprieten onder docenten. 6. Verzamel en analyseer gegevens studievoortgang (ook nodig voor accreditatie) als verplicht onderdeel in managementrapportages (op diverse niveaus) én zorg voor feedback. Op niveau van instelling, faculteit, opleiding én student.

30 Zeven stellingen tot slot 1. Men onderschat in het hoger onderwijs vaak de omvang van de groep studenten die belemmerd worden door een functiebeperking. 2. De grote variatie in beperkingen (1), het geringe voorkomen van veel beperkingen (2), én de onzichtbaarheid van veel beperkingen (3) houden deze onderschatting (mede) in stand. 3. Waar generiek beleid wordt gevraagd is het antwoord: lever maatwerk (instellingen, opleidingen) en vraag/accepteer maatwerk (studenten). 4. Als voorzieningen nooit worden gebruikt/gevraagd moeten twee vragen worden gesteld: communiceren we duidelijk (instellingen, opleidingen) en oriënteren we ons goed (studenten)?

31 Zeven stellingen tot slot 5. Er is leerwinst te boeken door studenten met een functiebeperking minder vaak te laten uitstromen zonder diploma. 6. Geen enkele student met een functiebeperking die het hoger onderwijs zonder diploma heeft verlaten zou zonder maatschappelijke bezigheid moeten zijn. 7. Studenten met een functiebeperking die gemiddeld genomen langer over hun studie doen bouwen in een leenstelsel zonder studiebeurs meer studieschuld op.

32 en welke suggesties heeft u?

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking CIJFERS Studeren met een functiebeperking Gebaseerd op het onderzoek Studeren met een functiebeperking 2012 door ResearchNed/ITS in opdracht van het Ministerie van OCW. 1 De 10 meest voorkomende functiebeperkingen

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Een student met dyslexie of autisme?! Wat betekent dat voor mij als docent? RU Onderwijsdag 2013 WELKOM! 1 Kennismaking Hanke van Buren Judith Jansen André Baars Jeroen

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking 2012

Studeren met een functiebeperking 2012 Studeren met een functiebeperking 2012 De relatie tussen studievoortgang, studieuitval en het gebruik van voorzieningen. Eindmeting onderzoek Studeren met een functiebeperking Onderzoek in opdracht van

Nadere informatie

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN Preambule Dit protocol is bedoeld om duidelijkheid te bieden over de mogelijkheden van het studeren met een functiebeperking binnen

Nadere informatie

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes!

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Fontys Hogescholen Dienst Studentenvoorzieningen Presentatie: André Rozendaal, teamleider Decanen & Psychologen Onderwerpen - Overgang van VO naar

Nadere informatie

Maken ze meer mogelijk?

Maken ze meer mogelijk? Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Beleidsgerichte studies 139 Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek Maken ze meer mogelijk? Studeren met een functiebeperking 2010 Vervolgmeting Hanneke

Nadere informatie

HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING

HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING LANDELIJKE AANDACHT HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING Symposium Participatie door Educatie 11 november 2014 Jolanda Kroes - Veel aandacht binnen politiek en (hogeronderwijs - Uitval aantal studenten met een

Nadere informatie

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek Monitor beleidsmaatregelen 2014 Anja van den Broek Maatregelen, vraagstelling en data Beleidsmaatregelen Collegegeldsystematiek tweede studies uit de Wet Versterking besturing inclusief uitzonderingen

Nadere informatie

HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING. Symposium Participatie door Educatie 11 november 2014 Jolanda Kroes

HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING. Symposium Participatie door Educatie 11 november 2014 Jolanda Kroes HET BEHOUDEN VAN EEN OPLEIDING Symposium Participatie door Educatie 11 november 2014 Jolanda Kroes LANDELIJKE AANDACHT - Veel aandacht binnen politiek en (hogeronderwijs - Uitval aantal studenten met een

Nadere informatie

Studeren met een Functiebeperking

Studeren met een Functiebeperking Studeren met een Functiebeperking Weten hoe jij zo optimaal mogelijk studeert? Maak een afspraak met de studentendecaan om je situatie te bespreken Windesheim zet kennis in werking Inhoud Pag 4 Studeren

Nadere informatie

Studeren met een Functiebeperking

Studeren met een Functiebeperking STUDEREN Studeren met een Functiebeperking BESPREEK DE MOGELIJKHEDEN Maak een afspraak met de studentendecaan Windesheim zet kennis in werking Informatie voor ouders Een goede start is belangrijk om te

Nadere informatie

Betekenis geven aan data. expertworkshop

Betekenis geven aan data. expertworkshop Betekenis geven aan data expertworkshop , Wie staat er voor u? Judith Jansen Beleidsadviseur handicap + studie judith.jansen@handicap-studie.nl 06-54675612 , Wat komt er aan bod? Effect cijfers voor handicap

Nadere informatie

Succesvol studeren met psychische klachten?! De rol van de onderwijsinstellingen bij de begeleiding van studenten met psychische klachten

Succesvol studeren met psychische klachten?! De rol van de onderwijsinstellingen bij de begeleiding van studenten met psychische klachten Succesvol studeren met psychische?! De rol van de onderwijsinstellingen bij de begeleiding van studenten met psychische Sietske Sportel, adviseur Expertisecentrum handicap + studie Participatie door educatie,

Nadere informatie

Studeren met een handicap in 2005

Studeren met een handicap in 2005 Verwey-Jonker Instituut Drs. Esther Plemper Studeren met een handicap in 2005 Belemmeringen van studenten met een lichamelijke beperking, psychische klachten of dyslexie in het hoger onderwijs SAMENVATTING

Nadere informatie

Maken ze meer mogelijk?

Maken ze meer mogelijk? Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Beleidsgerichte studies 139 Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek Maken ze meer mogelijk? Studeren met een functiebeperking 2010 Vervolgmeting Hanneke

Nadere informatie

WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding. Indra Newton Willem Vrooland

WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding. Indra Newton Willem Vrooland WELKOM!! Workshop Het vervolg van matching: doorstroom naar studieloopbaanbegeleiding Indra Newton Willem Vrooland Tijdlijn Matching CompetentieTest + Reflectievragenlijst SLB-gesprek Studievoortgangsassessment

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Informatie voor aspirant-studenten 1 Studiesuccescentrum Windesheim Inhoud Studeren met een functiebeperking, informatie voor aspirant-studenten... 1 Studeren met een

Nadere informatie

Studeren met een. functiebeperking

Studeren met een. functiebeperking Studeren met een functiebeperking OPTIMAAL STUDEREN AAN DE CHE! Vaak heb je geen hulp nodig, maar soms is een duwtje in de rug prettig! 2 Wat is een functiebeperking? Waarschijnlijk denk jij bij het woord

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 1. Vooraf De Inspectie van het Onderwijs en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben in de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid

Nadere informatie

Klik om de stijl te bewerken. Studie en psyche. Studiemiddag Ervaringswijzer 20 januari 2015 Sietske Sportel handicap + studie

Klik om de stijl te bewerken. Studie en psyche. Studiemiddag Ervaringswijzer 20 januari 2015 Sietske Sportel handicap + studie Klik om de stijl te bewerken Studie en psyche Studiemiddag Ervaringswijzer 20 januari 2015 Sietske Sportel handicap + studie Klik om de stijl te bewerken uit het hoger onderwijs Rollen 2014/2015 Klik om

Nadere informatie

Regelgeving studeren met een beperking in het Hoger Onderwijs

Regelgeving studeren met een beperking in het Hoger Onderwijs Regelgeving studeren met een beperking in het Hoger Onderwijs Bronnen: Nel Hofmeester Ontwikkel je eigen leerstijl bijeenkomst 4 Expertisecentrum handicap + studie Regeringsbeleid leren/studeren met een

Nadere informatie

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie.

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie. Inleiding Deze brochure is bedoeld voor (aspirant) studenten met een functiebeperking. Studeren met een functiebeperking is vaak niet eenvoudig. Zo kan een chronische ziekte vermoeidheid en pijn veroorzaken

Nadere informatie

o Vallen er veel studenten uit? o Zijn er veel moeilijke vakken, zo ja, welke? o Hoeveel contacturen zijn er / hoeveel zelfstudie moet je doen?

o Vallen er veel studenten uit? o Zijn er veel moeilijke vakken, zo ja, welke? o Hoeveel contacturen zijn er / hoeveel zelfstudie moet je doen? Gaan studeren Wil je na je havo-, vwo- of mbo-diploma graag verder studeren aan een hogeschool of universiteit? Maar weet je niet zeker of dat kan vanwege je functiebeperking? Dan helpt deze folder je

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Studeren met een handicap

Studeren met een handicap Norbert Broenink Klaas Gorter Studeren met een handicap Belemmeringen die studenten met een lichamelijke beperking, psychische klachten of dyslexie in het hoger onderwijs ondervinden Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Studeren aan het hbo Inhoud van de presentatie Kenmerken van het hbo Verschil tussen havo en hbo Verschil hbo en universiteit Opbouw van een hbo-opleiding Studieresultaten en begeleiding Toelating en aanmelding

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 355 Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte Nr. 47 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam Nota Begeleiding van studenten met een functiebeperking Universiteit en Hogeschool van Amsterdam

Hogeschool van Amsterdam Nota Begeleiding van studenten met een functiebeperking Universiteit en Hogeschool van Amsterdam Hogeschool van Amsterdam Nota Begeleiding van studenten met een functiebeperking Universiteit en Hogeschool van Amsterdam 1 Voorwoord In 2005 hebben de Universiteit en Hogeschool van Amsterdam gezamenlijk

Nadere informatie

Instroom en studiekeuze

Instroom en studiekeuze Studeren met een functiebeperking Instroom en studiekeuze December 2012 Expertisecentrum handicap + studie Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Cijfers... 3 2.1. Uitval... 3 2.2. Aanvraag

Nadere informatie

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour In deze bijlage zijn feiten en cijfers opgenomen over het hoger onderwijs die illustratief kunnen zijn voor de discussies in de

Nadere informatie

Inclusief en toegankelijk onderwijs voor studenten met een functiebeperking

Inclusief en toegankelijk onderwijs voor studenten met een functiebeperking Inclusief en toegankelijk onderwijs voor studenten met een functiebeperking SOP 2-daagse Diversiteit en inclusiviteit in het hoger onderwijs, 30 juni 2017 Even voorstellen Expertisecentrum handicap + studie

Nadere informatie

Klik om de stijl te bewerken. Een voldoende halen, of laten zien wat je kan? Welkom! conferentie Versterking examencommissies.

Klik om de stijl te bewerken. Een voldoende halen, of laten zien wat je kan? Welkom! conferentie Versterking examencommissies. Klik om de stijl te bewerken Een voldoende halen, of laten zien wat je kan? Welkom! conferentie Versterking examencommissies 9 maart 2016 VSNU Klik om de stijl te (even bewerken voorstellen) Lex Jansen

Nadere informatie

Warme overdracht voor studenten met een functiebeperking. Liesbeth Geling 2011

Warme overdracht voor studenten met een functiebeperking. Liesbeth Geling 2011 Warme overdracht voor studenten met een functiebeperking Liesbeth Geling 2011 Programma Introductie Facts & figures Wettelijk kader Wat maakt een student succesvol Instroom warme overdracht Vragen handicap

Nadere informatie

JOB-monitor 2016 Vragenlijst

JOB-monitor 2016 Vragenlijst JOB-monitor 2016 Vragenlijst (na testen met studenten) JOB in samenwerking met ResearchNed 2015 JOB. Geen van de materialen die onderdeel uitmaken van de JOB-monitor 2016 mogen zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking NHL Hogeschool. Vergroot je perspectief. Haal het beste uit jezelf! NHL Hogeschool helpt studenten om hun talenten te ontdekken en ontwikkelen. Dat op zich is al een uitdaging,

Nadere informatie

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011 Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze oktober 2011 Hoog percentage studie uitvallers Uit cijfers van de HBO-raad blijkt dat gemiddeld 15,8% van de HBO studenten afvalt

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Ervaringen van studenten met een functiebeperking aan de Universiteit Leiden Rapport nr 186 Oktober 2008 G. van Duijn D.N.M. de Gruijter Interfacultair centrum voor Lerarenopleiding,

Nadere informatie

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Esther van Kralingen Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/ 2 is het aandeel van de niet-westerse allochtonen dat in het hoger onderwijs

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs juni 2011 2 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Meer dan zeven op de tien studenten

Nadere informatie

Overzicht. Waarom aandacht voor studenten met psychische problemen?

Overzicht. Waarom aandacht voor studenten met psychische problemen? Ondersteuning van studenten met psychische problemen bij het volhouden/afronden van de studie Studieadviseurs Universiteit Utrecht Utrecht, 31 oktober 2017 Kennismaking Overzicht Waarom aandacht voor studenten

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. April 2016

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. April 2016 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs April 2016 Feiten en cijfers 2 Het algemene beeld Start van de studie uitval en wisselaars Tal van inspanningen bij hogescholen

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

AANMELDING VERVOLGOPLEIDING NA STUDIEKEUZE. Belangrijke informatie voor alle leerlingen (en ouders) van leerjaar 5 Havo De Hof!

AANMELDING VERVOLGOPLEIDING NA STUDIEKEUZE. Belangrijke informatie voor alle leerlingen (en ouders) van leerjaar 5 Havo De Hof! AANMELDING VERVOLGOPLEIDING NA STUDIEKEUZE Belangrijke informatie voor alle leerlingen (en ouders) van leerjaar 5 Havo De Hof! Inhoud Hoe maak je een goede studiekeuze?... 3 Aanmelden... 3 Na je aanmelding:

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking. www.windesheimflevoland.nl. Windesheim Flevoland 1

Studeren met een functiebeperking. www.windesheimflevoland.nl. Windesheim Flevoland 1 Studeren met een functiebeperking www.windesheimflevoland.nl Windesheim Flevoland 1 Inhoudsopgave Inleiding Inleiding pag. 3 Studentendecaan pag. 4 Rechten en plichten geregeld pag. 6 Voorzieningen en

Nadere informatie

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Welkom Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Expertisecentrum handicap + studie Lex Jansen www.handicap-studie.nl

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Campus Brugge Campus Oostende Gids voor studenten 2013-2014 Een functiebeperking kan studeren aan het hoger onderwijs bemoeilijken. De hogeschool heeft hier oog voor.

Nadere informatie

Bijlage 9. Ongewijzigd Wet.vaardigheden_02 Het kritisch beoordelen van wetenschappelijk werk

Bijlage 9. Ongewijzigd Wet.vaardigheden_02 Het kritisch beoordelen van wetenschappelijk werk Status Variabelenaam Vraag Opmerking Oordeel algemeen Ongewijzigd algemeen_01 We willen je graag vragen hoe jij je studie in het algemeen beoordeelt. Geef hieronder aan hoe tevreden je bent over: Inhoud

Nadere informatie

Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden

Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden Inzoomen op: Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden Hoger onderwijs in beweging Opleidingen en eisen Inschrijvingsprocedure Drie categoriën / drie stadia van oriëntatie Open dagen (algemene oriëntatie)

Nadere informatie

JOB-monitor 2018 Vragenlijst

JOB-monitor 2018 Vragenlijst JOB-monitor 2018 Vragenlijst (na testen met studenten inclusief wijzigingen t.o.v. 2016) JOB in samenwerking met ResearchNed 2017 JOB. Geen van de materialen die onderdeel uitmaken van de JOB-monitor 2018

Nadere informatie

De Studiekeuzecheck: voor wie werkt het?

De Studiekeuzecheck: voor wie werkt het? De Studiekeuzecheck: voor wie werkt het? Onderzoek naar SKC bij de Randstad hogescholen Dr. F. Rutger Kappe 17 maart, Utrecht rutger.kappe@inholland.nl Opzet Landelijk overzicht SKC in het hbo Resultaten

Nadere informatie

Afgestudeerden en uitvallers in Avans en het hoger beroepsonderwijs

Afgestudeerden en uitvallers in Avans en het hoger beroepsonderwijs Leer- en Innovatiecentrum Breda, 's-hertogenbosch, Tilburg NOTITIE ons kenmerk IR24052017 contactpersoon Daniël Rijckborst telefoon 0610359505 onderwerp Factsheet Vereniging Hogescholen e-mail d.rijckborst@avans.nl

Nadere informatie

Nadere analyses studentenmonitor 2002; Studeren met een handicap en Studieverloop in het algemeen

Nadere analyses studentenmonitor 2002; Studeren met een handicap en Studieverloop in het algemeen Stichting voor Economisch Onderzoek Beleidsgerichte studies Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek 101 Nadere analyses studentenmonitor 2002; Studeren met een handicap en Studieverloop in het algemeen

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Beleidsgerichte studies Hoger onderwijs en 134 Wetenschappelijk onderzoek Studeren met een functiebeperking Resultaten van een onderzoek onder eerstejaarsstudenten

Nadere informatie

TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS WO d.d. mei 2017

TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS WO d.d. mei 2017 TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS WO d.d. mei 2017 Studie in Cijfers (vaak ook studiebijsluiter genoemd) geeft een beeld van hoe een opleiding aan een universiteit het doet in vergelijking met

Nadere informatie

Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student

Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student 30-5-2016 1 Studiebegeleiding: de studieadviseur en de student Geartsje Zondervan Anneke Schrik Bart Borghols Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen 30-5-2016 2 30-5-2016 3 Even voorstellen Geartsje

Nadere informatie

Monitor beleidsmaatregelen Anja van den Broek Jessica Nooij

Monitor beleidsmaatregelen Anja van den Broek Jessica Nooij Monitor beleidsmaatregelen 2015 Anja van den Broek Jessica Nooij Maatregelen, vraagstelling en data Beleidsmaatregelen Invoering studievoorschot (2015) Wet Kwaliteit in verscheidenheid (loting, toelating

Nadere informatie

Het portfolio kan met betrekking tot de fasen en stappen uit het protocol de volgende functies vervullen:

Het portfolio kan met betrekking tot de fasen en stappen uit het protocol de volgende functies vervullen: Bijlage 3 Portfolio 1 Handleiding persoonlijk coach 1.1 Doel van een portfolio Op steeds meer scholen voor voortgezet onderwijs en vervolgopleidingen wordt gewerkt met portfolio s. Met het portfolio laat

Nadere informatie

Subsector overig. Subsector overig

Subsector overig. Subsector overig Subsector overig Samenvatting... Grote subsector... 2 Veel switchende studenten... 3 Hoge uitval onder mbo ers... 4 Hoog wo-diplomarendement... 4 Minste studenten van hbo naar wo... 4 8 accreditaties na

Nadere informatie

Studiebegeleiding aan de TU Delft

Studiebegeleiding aan de TU Delft aan de TU Delft Pascal de smidt, Studieadviseur CiTG Ouderavond 1 in de bachelor Wat kan uw kind verwachten? Begeleiding in het eerste bachelorjaar (propedeuse) Begeleiding in het tweede en derde bachelorjaar

Nadere informatie

AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016

AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016 AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016 Instructie Leuk dat je interesse hebt voor de opleiding Toegepaste Psychologie

Nadere informatie

Onderzoekbevindingen en Good practices

Onderzoekbevindingen en Good practices Onderzoekbevindingen en Good practices 3e GoLeWe-projectconferentie Hasselt, 9 december 2010 Geert Speltincx Gert Vanthournout Vincent Donche Samenwerking tussen Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. Mei 2015

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. Mei 2015 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Mei 2015 Feiten en cijfers 2 Inleiding Op 19 mei 2015 hebben de hogescholen hun strategische agenda #hbo2025: wendbaar & weerbaar1

Nadere informatie

Subsector politicologie en bestuurskundige opleidingen

Subsector politicologie en bestuurskundige opleidingen Subsector politicologie en bestuurskundige Samenvatting... 2 Weinig deeltijd... 2 Wo-instroom... 3 Weinig uitval iets toegenomen... 3 Veel switch... 3 Vier in herstel... 3 Veel studenten raden opleiding

Nadere informatie

Dit onderdeel gaat over diploma s van bekostigde opleidingen. Hierbij onderscheiden we diplomarendement en het aantal diploma s.

Dit onderdeel gaat over diploma s van bekostigde opleidingen. Hierbij onderscheiden we diplomarendement en het aantal diploma s. Na nominaal plus 1 jaar 45 procent een diploma... 2 Rendement wo stijgt, hbo-rendement daalt... 4 Hbo-ontwerpopleidingen laagste rendement van de sector... 6 Hoger rendement wo biologie, scheikunde en

Nadere informatie

Vervroegde aanmelding, matching en studiekeuzecheck. Eerste resultaten Startmonitor VSNU-conferentie Matcht het?

Vervroegde aanmelding, matching en studiekeuzecheck. Eerste resultaten Startmonitor VSNU-conferentie Matcht het? Vervroegde aanmelding, matching en studiekeuzecheck Eerste resultaten Startmonitor 2014-2015 VSNU-conferentie Matcht het? Vandaag Kort: Startmonitor Achtergronden studieuitval Vervroeging aanmelding en

Nadere informatie

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Conclusies en aanbevelingen op basis van jaarlijks onderzoek naar studiekeuze en studiesucces Jules Warps ResearchNed mei 2012 2012 ResearchNed

Nadere informatie

Succesvol eerste studiejaar

Succesvol eerste studiejaar Succesvol eerste studiejaar Wat kunt u als ouder doen Hermien Miltenburg Een succesvol eerste jaar begint met goed oriënteren op de opleiding Onderzoek van researchnet (startmonitor) op www.mijnkindgaatstuderen.nl

Nadere informatie

Studievoortgang en studiesucces in het wo

Studievoortgang en studiesucces in het wo Evidence-based verbeteren Studievoortgang en studiesucces in het wo VSNU Conferentie Studiesucces, 13 juni 2012 Studentenmonitor Toegankelijkheid Determinanten van studiegedrag Studiekeuze Determinanten

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Beleidsmaatregelen in het hoger onderwijs en de rol van decanen in het studiekeuzeproces. Anja van den Broek

Beleidsmaatregelen in het hoger onderwijs en de rol van decanen in het studiekeuzeproces. Anja van den Broek Beleidsmaatregelen in het hoger onderwijs en de rol van decanen in het studiekeuzeproces Anja van den Broek Aandachtspunten Beleidsmaatregelen Onderwijsdeelname en toegankelijkheid Veranderingen in studiekeuze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 24 724 Studiefinanciering Nr. 121 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen 3 Voorwoord Goed onderwijs is een belangrijke voorwaarde voor jonge mensen om uiteindelijk een betekenisvolle en passende plek in de maatschappij te krijgen. Voor studenten met een autismespectrumstoornis

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16

Inhoud. Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16 Inhoud Inleiding 15 Waar kun je dit boek voor gebruiken? 15 Voor wie is dit boek? 15 Hoe werkt dit boek? 16 1 MBO, HBO of universiteit 19 MBO: Middelbaar Beroepsonderwijs 20 Toelating 20 Locatie 21 HBO:

Nadere informatie

41 OER Aeres Hogeschool (Dronten/Almere) Studeren met een Functiebeperking

41 OER Aeres Hogeschool (Dronten/Almere) Studeren met een Functiebeperking 41 OER Aeres Hogeschool (Dronten/Almere) Studeren met een Functiebeperking Wegwijs aan Aeres Hogeschool Dronten en Almere Maart 2017 27 OER Aeres Hogeschool (DR/AL) Studeren met een functiebeperking 1

Nadere informatie

Als studeren niet vanzelf gaat

Als studeren niet vanzelf gaat Als studeren niet vanzelf gaat Studeren met een lichamelijke of psychische functiebeperking, chronische ziekte of dyslexie Inhoudsopgave Inleiding p.3 Wat is een functiebeperking? p.3 Wie zijn wij? p.4

Nadere informatie

VN-VERDRAG HANDICAP RECHTEN VAN MENSEN MET EEN BEPERKING

VN-VERDRAG HANDICAP RECHTEN VAN MENSEN MET EEN BEPERKING VN-VERDRAG HANDICAP RECHTEN VAN MENSEN MET EEN BEPERKING VN-verdrag handicap Mensen met een beperking hebben het recht zelfstandig aan de samenleving deel te nemen. Net als ieder ander. Dit recht is vastgelegd

Nadere informatie

Quick scan dyslexie in mbo en ho

Quick scan dyslexie in mbo en ho Quick scan dyslexie in mbo en ho Onderzoek in opdracht van het ministerie van OCW datum 7 september 2016 auteur(s) Boukje Cuelenaere versie 5.0 CentERdata, Tilburg, 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Jaarverslag Kwaliteitszorg CMD

Jaarverslag Kwaliteitszorg CMD Jaarverslag Kwaliteitszorg CMD 2014-2015 INHOUD WAARDERING... 2 RENDEMENT... 2 AUDIT/ACCREDITATIE... 3 BIJLAGEN WAARDERING Rapportcijfers Propedeusevakken... 4 Rapportcijfers kernvakken V1... 4 Rapportcijfers

Nadere informatie

Flexibel studeren met een functiebeperking in het hoger onderwijs

Flexibel studeren met een functiebeperking in het hoger onderwijs Flexibel studeren met een functiebeperking in het hoger onderwijs Laura Bisschop, student HRM/HTD Bij punt 1 bespreek ik de belemmerende factoren die ik ben tegengekomen gedurende mijn studie en bij punt

Nadere informatie

SELECTIE EN TOEGANKELIJKHEID VAN HET HOGER ONDERWIJS SAMENVATTING EERSTE 2 RAPPORTEN:

SELECTIE EN TOEGANKELIJKHEID VAN HET HOGER ONDERWIJS SAMENVATTING EERSTE 2 RAPPORTEN: SELECTIE EN TOEGANKELIJKHEID VAN HET HOGER ONDERWIJS SAMENVATTING EERSTE 2 RAPPORTEN: A. VERKENNING NAAR MAATREGELEN ROND IN- EN DOORSTROOM IN HET BACHELORONDERWIJS B. VERSCHILLEN EN ONTWIKKELINGEN IN

Nadere informatie

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Start to study Overzicht Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Hoe maak je een goede studiekeuze? Studiekeuze Neem je tijd! begin

Nadere informatie

Het einde van passend onderwijs: Gaan studeren!

Het einde van passend onderwijs: Gaan studeren! Het einde van passend onderwijs: Gaan studeren! Hannelore Veltman, Judith Jansen Voorstellen Hannelore Veltman Expertisecentrum handicap + studie Hannelore.veltman@handicap studie.nl +31 6 54675596 Judith

Nadere informatie

Gaan studeren met een functiebeperking

Gaan studeren met een functiebeperking Gaan studeren met een functiebeperking Anita Dingelstad, studentendecaan bij Student & Career Support Ouderavond 1 Inhoud presentatie Introductie Studeren met een functiebeperking (fube) Wettelijk kader

Nadere informatie

Het College van beroep voor de examens aan de Universiteit Utrecht (hierna: het College) heeft de volgende uitspraak gedaan op het beroep van:

Het College van beroep voor de examens aan de Universiteit Utrecht (hierna: het College) heeft de volgende uitspraak gedaan op het beroep van: CBE, Postbus 80125, 3508 TC Utrecht College van Beroep voor de Examens ex artikel 7.60 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek Bezoekadres Heidelberglaan 8, Utrecht UITSPRAAK Ons

Nadere informatie

Gap Year onderzoek. 1. Uitkomsten Jongeren

Gap Year onderzoek. 1. Uitkomsten Jongeren Samenvatting Gap Year onderzoek Mei 2012 Gap Year onderzoek In april 2012 hebben het Europees Platform en de Nuffic onderzoek gedaan naar de toekomstplannen van leerlingen na hun eindexamen. De focus van

Nadere informatie

Vragenlijst Nationale Studenten Enquête 2017

Vragenlijst Nationale Studenten Enquête 2017 Vragenlijst Nationale Studenten Enquête 2017 V1. Selecteer een taal / Select a language: 1 Nederlands 2 English 3 Deutsch A. Achtergrondkenmerken V2. Klopt het dat je staat ingeschreven aan de

Nadere informatie

Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt

Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 1999- ROA Colofon Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Niets uit deze uitgave mag op enige manier worden verveelvoudigd zonder voorafgaande

Nadere informatie

Stromen door het onderwijs

Stromen door het onderwijs Stromen door het onderwijs Vanuit het derde leerjaar van het vo 2003/2004 Erik Fleur DUO/IP Juni 2013 1. Inleiding In schooljaar 2003/2004 zaten bijna 200 duizend leerlingen in het derde leerjaar van het

Nadere informatie

Wat weet jij over het leenstelsel?!

Wat weet jij over het leenstelsel?! Resultaten onderzoek Wat weet jij over het leenstelsel? 13-01-2015 Wat weet jij over het leenstelsel? In 2015 staan er ingrijpende veranderingen voor de deur die de toegankelijkheid van het onderwijs onder

Nadere informatie

Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte

Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte 29 355 Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte Nr. Verslag Vastgesteld Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte

Nadere informatie

Monitor Beleidsmaatregelen

Monitor Beleidsmaatregelen Monitor Beleidsmaatregelen 2016-2017 Anja van den Broek Doorstroom en toegankelijkheid Studiefinanciering en lenen Keuzemotieven en aansluiting Studiegedrag Studieuitval Aandachtsgroepen Van mbo naar hbo

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Ouderbetrokkenheid Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste info over studeren

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland en in Nederland Ingrid Beckers In 22 waren er in Nederland ruim anderhalf miljoen arbeidsgehandicapten. Dit komt overeen met 14,7 procent van de 15 64-jarigen. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

JAARVERSLAG STUDENTENDECANAAT STUDIEJAAR 2011 2012

JAARVERSLAG STUDENTENDECANAAT STUDIEJAAR 2011 2012 JAARVERSLAG STUDENTENDECANAAT STUDIEJAAR 2011 2012 Opleiding Communication and Multimedia Design (Interactieve Media) Domein Media, Creatie en Informatie Datum: Februari 2013 Samengesteld door: Jarno Gerritsen

Nadere informatie

Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening

Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening Samenvatting... Grootste subsector... Gemiddeld meer studenten per opleiding... 3 Weinig instroom in relatief veel deeltijdopleidingen... 3 Mbo-instroom

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie BIJLAGE 3 Achtergrondinformatie Diplomarendement Daling diplomarendement voltijd hbo-bacheloropleidingen De trend die de Inspectie van het Onderwijs de afgelopen jaren signaleerde in het hbo zet door:

Nadere informatie

Do s en dont s in het eerste studiejaar

Do s en dont s in het eerste studiejaar Do s en dont s in het eerste studiejaar Wat kunt u als ouder doen? Wat kun je als student doen? Hermien Miltenburg en studenten Studeren in Wageningen Waarom? Imago en werkelijkheid Kiezen voor Wageningen...Nemo

Nadere informatie

TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS HBO d.d. mei 2017

TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS HBO d.d. mei 2017 TOELICHTING INDICATOREN STUDIE IN CIJFERS HBO d.d. mei 2017 Studie in Cijfers (vaak ook studiebijsluiter genoemd) geeft een beeld van hoe een opleiding aan een hogeschool het doet in vergelijking met dezelfde

Nadere informatie

Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt

Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 1999-4Middelbaar BeroepsOnderwijs ROA De cijfers in deze publicatie zijn gebaseerd op de jaarlijkse schoolverlatersonderzoeken van het Researchcentrum voor

Nadere informatie