NOM: Wat verkopen we eigenlijk?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NOM: Wat verkopen we eigenlijk?"

Transcriptie

1 NOM: Wat verkopen we eigenlijk? 8 oktober 2015 De tweede Samenwerkdag van de Supportroute met als doel het samenbrengen van alle experts en alle aanbieders en co-developers rond gedeelde thema s, zodat zij versneld stappen kunnen maken in het realiseren van NOM-verbouwingsproducten. Een overzicht van de dag Ook deze dag werd weer ingeleid door twee inspirerende sprekers. Een vervolg op de inleiding van de vorige Samenwerkdag van Hennes de Ridder en Jos Lichtenberg. Als eerste ging Hennes de Ridder van start. Met levendige voorbeelden liet hij bijna als een stand-up comedian de luisteraars realiseren wanneer je een goed concept neer wilt zetten, dat het van belang is om dit te modelleren met alle aspecten, niet alleen geometrisch. Ook liet hij zien dat het draait om het creëren van een meerwaarde voor de klant. Lees hier meer over zijn betoog. Jos Lichtenberg borduurde voort op zijn presentatie van vorige bijeenkomst, lees hier het verslag daarvan. Hij liet zien dat wanneer je het bouwproces opknipt, dat dan de opgave eenvoudiger wordt. Op onderdelen kun je integraal ontwerpen, de onderdelen moeten vervolgens goed op elkaar afgestemd worden. Bijvoorbeeld door standaarden met elkaar af te spreken. Lees hier meer over het verhaal van Jos. Aansluitend vond over deze twee zienswijzen een discussie plaats in een kleinere groep. Hier werd onder andere meer verteld over hoe verschillende installatiefabrikanten gezamenlijk een energiemodule willen ontwikkelen waarin de verschillende merken in te pluggen zijn. Lees hier wat de deelnemers bezig houdt rondom integratie en innovatie. Het komende halfjaar zal de Supportroute voor aanbieders binnen de Stroomversnelling Koop vooral bestaan uit werkateliers. Elke samenwerk-dag wordt geopend met prikkelende sprekers die bepaalde expertise inbrengen rond een actueel thema. Deze sprekers laten zien hoe je ook anders kunt kijken naar de bouw, innovatie en samenwerken. Vanuit de Supportroute is er een marketing&salesbattle gestart. Zes teams bestaande uit een business consultant, een marketeer en een creatief lid gaan de uitdaging met elkaar aan om tot een marketingpropositie te komen voor NOM verbouwinsgproducten. Lees hier verder wat hun eerste ervaringen zijn. Omdat er veel mensen aangegeven hebben er te zijn vanwege de monitoring, wordt hiervoor een spontaan werk-atelier ingericht. Het ging vooral om wat willen we monitoren en wat is interessant voor de bewoner en wat is interessant voor de aanbieders om de werking van de installaties te kunnen bijstellen. Tevens komt aan bod hoe de energiebundel goed aan de bewoner te omschrijven en welk gedrag daar bij hoort. Lees hier meer over deze onderwerpen en in welke denkrichting men verder gaat. De rest van de dag gingen de deelnemers aan de slag in de verschillende werk-ateliers. In het werk-atelier Prestatiegarantie werd de woonhandleiding onder de loep genomen met als experts Harm Valk van Nieman Raadgevende Ingenieurs omtrent de technische aspecten en Sanne Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 1

2 de Wit van de Energiesprong voor de vertaling naar de bewoner. Het blijkt nog wel spannend voor aanbiedende partijen hoe dit begrijpelijk te omschrijven en tegelijk de technische aspecten te borgen. In het werk-atelier Verhaallijn wordt het verhaal van NOM dat door o.a. de gemeente verteld moet worden geformuleerd. Deze verhaallijn moet ervoor zorgen dat de juiste mensen op het aanbod afkomen, zodat bouwbedrijven geen tijd verdoen met mensen die uiteindelijk hun product niet afnemen. In het werkatelier Co-development in actie wordt verder gegaan op een bijzondere sessie die eerder plaatsvond met alle installatieleveranciers van de Stroomversnelling bij elkaar. Zij hebben met elkaar bekeken hoe zij de verschillende installatiecomponenten kunnen integreren in een energiemodule. In feite zijn zij dagelijks elkaars concurrent, maar toch willen zij nu met elkaar hapklare brokken maken die bouwkundig geïntegreerd kunnen worden. Zij willen hiervoor op de volgende bijeenkomst een gesprek aangaan met de bouwers om hun verwachting mee te nemen in de verdere ontwikkeling. Het blijkt dat er genoeg niet commerciële onderwerpen zijn die gedeeld kunnen worden en waaraan samen gewerkt kan worden naar een oplossing. In het werkatelier Opschaling hoe? Wordt verder gesproken over industrialisatie en de denkrichting van het integreren van technische producten. Daarnaast hoe het NOM product geschikt gemaakt kan worden voor grootschalig produceren. Jan Willem van de Groep en Ruud Kos van Produbo leiden deze sessie. Produbo heeft echt een product ontwikkeld en vanaf het begin weer helemaal opgebouwd. Zij hebben als voorbeeld gekeken naar de Scania fabriek. De conclusie is dat men voor industrialisatie niet moet denken in series van 100 of 1000, maar minimaal Lees hier meer over dit werk-atelier. Ervaringen Battle-teams De Marketing en Sales Battle teams buigen zich over de vraag hoe kun je mensen zo ver krijgen dat zij een NOM product willen, terwijl zij nog niet weten wat het is? Om welke type huishoudens gaat het dan, wat los je voor hen op en hoe kun je dat het beste brengen. Het doel is een marketing en sales advies over het product (dus niet alleen een technisch ding, ook de toeters en bellen en services die daarbij horen). Hiertoe ontwikkelt elk team een sales aanpak in de wijk die zij toebedeeld hebben gekregen. De winnaar wordt bepaald doordat het publiek het concept kan kopen voor 1000,- om toe te passen op een vergelijkbare wijk waar je mee bezig bent. Ook is het mogelijk om met één van de teams je eigen concept verder uit te werken. De energiesprong legt tot maximaal ,- de helft bij wanneer je één van de battle teams in wilt zetten voor je eigen concept. De teams zijn de wijk die zij toebedeeld hebben gekregen ingetrokken en hebben de bewoners gesproken. Zij deelden op dit moment vooral de weerstand die zij tegen kwamen. Zo zijn de buren van een net gerealiseerde Nul Op de Meter woning (waarbij de belofte 10 dagen was en het uiteindelijk 4 weken duurde) negatief gestemd over de verbouwing zelf. Het resultaat vinden ze dan wel mooi. Ze ondervinden dat veel mensen wel duurzaam willen zijn, maar het al snel voldoende vinden wanneer ze iets gedaan hebben zoals dubbel glas of een zonnepaneel plaatsen. Ook horen ze dat energiebesparing op zich geen probleem is, maar wel tocht, vocht (schimmel) en luchtvervuiling. Ze realiseren zich dat een NOM verbouwing vaak nog voor de innovators of early adopters is. Hoe krijg je dan een hele wijk mee? Of is een eerste stap van 5 woningen in de wijk al een goed begin? Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 2

3 Creëer een model Hennes de Ridder vertelt dat hij is opgeleid in vloeistofdynamica en via via in de bouw terecht is gekomen. Hij is bij diverse grote projecten zoals de Stormvloedkering en de Nieuwe Waterweg betrokken geweest. Hennes heeft steeds werk gehad omdat hij dat invult wat anderen niet kunnen. Wat hij veel ziet is dat iedereen echt met zijn eigen ding bezig is. Op dit moment is het verbinden van de disciplines en een manier vinden waarop de partijen meer geïntegreerd met elkaar aan de slag kunnen gaan zijn missie. Hij ziet het maken van een model als middel om een ontwikkeling in gang te zetten en van project tot project door te ontwikkelen. Een ontwikkeling begint nooit zomaar in het niets, het is altijd gebaseerd op een oud model, of je dit nu bewust modelleert of niet. Er komt altijd jatwerk aan te pas. En bij het ontwikkelen van je eigen concept, jat je van jezelf: je borduurt voort op wat je zelf eerder hebt gedaan. Door dit bewust te doen en vast te leggen in een model, kan dit het DNA van je concept, van je bedrijf worden. Met een model bedoelen we hier niet alleen een geografisch (BIM) model, maar een model dat ook bouwfysische eigenschappen (ventilatie, energie, luchtdichtheid etc.) en bijvoorbeeld sterkte eigenschappen in zich heeft. Een simulatie van hoe het gebouw presteert in verschillende omstandigheden. Het gaat om het maken van een basismodel dat in alle projecten gebruikt kan worden, niet het model dat je elke keer opnieuw voor een project maakt. Hiermee maakt een bedrijf zijn eigen bouwstenen waarmee hij verschillende gebouwen kan opbouwen. Dit zou je het DNA kunnen noemen van het bedrijf. Er is een softwareprogramma waarin je je eigen LEGO huisje kan modelleren. Er worden heel veel suggesties gegeven, er is heel veel mogelijk. Met een druk op de knop wordt het LEGO pakket bij je thuis bezorgd. En alles past. Het grote geheim hier is dat er standaard afspraken gemaakt zijn zodat alle elementen te koppelen zijn. Zo zou je eigen BIM-model ook moeten werken (incl. de bouwfysische en sterkte berekeningen en toetsing bouwbesluit etc.). In de bouw wordt dit nog helemaal niet gedaan, omdat de kunde en de wil voor investeren hiervoor niet aanwezig is. Ook een termietenheuvel is een goed voorbeeld: de bouwstenen zijn gelijk, maar geen enkele termietenheuvel is hetzelfde. En er komt geen een boven de 31 graden. Hennes adviseert om toch te investeren in het ontwikkelen van een model, omdat je pas dan echt kan gaan samenwerken en integreren. Aan de hand van een model kun je met elkaar bespreken hoe de verschillende onderdelen op elkaar inwerken. De laboratoria bij de TU s staan leeg, maak er gebruik van door te testen! Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 3

4 Als vergelijking: Prorail wil voor 2200 gelijkvloerse kruispunten een tunnel. Zij heeft een uitvraag gedaan aan geselecteerde aannemers om met een model te komen voor zo n tunnel. De eerste reactie is dat het niet kan: er zijn zoveel verschillende situaties waar je op aan moet sluiten. Toch is het hen gelukt om een schaalbaar model te maken. Prorail heeft deze modellen geaccrediteerd. Elke gemeente die zo n tunnel nodig heeft, kan bij één van deze aannemers een tunnel bestellen. Het bij elkaar zetten van een aantal fabrikanten levert volgens Hennes nog geen geïntegreerd ontwerp op. Zij hebben hiervoor een model nodig om te zien hoe de verschillende onderdelen op elkaar inwerken. Lees hier meer over de discussie die aansluitend aan de twee presentaties vooral ook over het initiatief van leveranciers uit de installatiesector gaat: zij willen met elkaar connector standaarden afspreken en komen tot een modulaire energiemodule. Een ontwerp bestaat uit heel veel variabelen: Variabele omgevingsfactoren: wensen bewoners, locatie, welstand, bestaande condities van de woning etc. Objectenbibliotheek, producten, installaties e.d. Bouwfysische aspecten, regelgeving, energiebalans etc. Tussen deze verschillende variabelen liggen verbanden, die voor elk nieuw project weer helemaal opnieuw uitgezocht worden. Wanneer de onderste twee rijen al in een model vervat kunnen worden, zodat die relaties helder zijn, dan wordt de opgave al een stuk simpeler. Er zijn al standaardkeuzes voorgeprogrammeerd. Het vastleggen van standaardkeuzes in een model, wil niet zeggen dat er steeds dezelfde woning uitkomt. In de auto-industrie is dat ook niet zo. Halverwege het maakproces kunnen zij nog beslissen welk model, type of ontwerp het wordt. Het maken van zo n model vraagt een hele investering. Tot nog toe heeft Hennes geen bouwbedrijven gevonden die daarin willen investeren. Hij daagt de aanwezigen uit: wie dan wel? Begin in ieder geval met het maken van een model, ook al is het veel te simpel en klopt het niet. Vervolgens kun je hier aan sleutelen om het beter te maken. Integratie of desintegratie? Jos Lichtenberg sluit aan door zich af te vragen of het maken van een dergelijk model van een NOM product niet eenvoudiger kan worden door de bouw in fases te knippen. Hij borduurt voort op zijn vorige presentatie (zie verslag vorige bijeenkomst) waarin hij heeft aangegeven hoe de bouw steeds meer versnipperd wordt. Alle partijen willen bijdragen aan de verduurzaming, maar alleen lukt dat niet. Op dit moment worden er alleen producten aan elkaar geplakt, er vindt weinig integratie plaats. Misschien is de opgave voor integratie wel te groot, en kunnen we door opknippen de opgave eenvoudiger maken. Waarbij de verschillende onderdelen goed op elkaar afgestemd moeten worden. Momenteel zijn er twee grote krachten aanwezig in de bouw, die steeds meer direct contact met elkaar zoeken: aan de ene kant de organiserende productleveranciers en aan de andere kant de vraagkant, de gebruiker, de opdrachtgever. Het veld ligt open voor wie de lead wil nemen in het realiseren van een gebouw of verbouwing. Siemens fungeert bijvoorbeeld al als hoofdaannemer voor een ziekenhuis. De vraagkant wil steeds meer bepalen hoe zijn gebouw eruit komt te zien en wil kunnen variëren. Dit zit vooral in de inbouw. Vandaar dat de scheiding van Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 4

5 drager en inbouw een heel logische kan zijn. De drager is standaard, de inbouw geeft de variaties. Goed kunnen inspelen op de behoeftes en waarde beleving van de gebruikers hoeft niet duurder te zijn, wanneer er gewerkt wordt vanuit een standaard basis. bouwdelen of fases is het van belang om tot geïntegreerde oplossingen te komen. Deze moeten vervolgens wel aanhaken en aansluiten bij de ontwikkeling in de andere fases. Door de opgave van integratie te verkleinen, is de kans groter dat het ook werkelijk gaat gebeuren. Zoals dit voorbeeld in Japan: NEXT21 Je kunt je concentreren op het goedkoper maken van je concept door de kosten te drukken. Je kunt er ook voor kiezen om juist de waarde te verhogen, waardoor de mensen er meer voor over hebben. Begin jaren 60 legde John Habraken het fundament voor het nieuwe gedachtegoed om de drager en inbouw te scheiden. In de jaren 80 werd er al een demontabel inbouw pakket ontwikkeld met een verhoogde vloer, waar de leidingen in gelegd konden worden. Dit Matura pakket heeft het niet gehaald, het was er de tijd nog niet voor. Binnen Slimbouwen worden dezelfde principes nagestreefd. Vooral het scheiden van de installaties in het bouwproces levert veel voordelen op: de installateur kan in één keer zijn werk op de bouw afronden en latere aanpassingen veroorzaken geen breekwerk. Daarom splitst Slimbouwen de bouw in 4 fases: casco, schil, installaties en afbouw. Binnen elk van deze De splitsing tussen de fases is in feite een splitsing (desintegratie), de integratie kan dan effectiever plaatsvinden op de onderdelen. Als antwoord op de titel volgt dat het beide noodzakelijk is om een stap in de bouw te kunnen maken. Het klantspecifieke zit in de afbouw en de installaties, het vaste basisgedeelte in de casco en de schil. Het integreren van de vier fases is eenvoudiger om deze op elkaar aan te laten sluiten dan de x00 elementen daarvoor. Er kan ook gebruik gemaakt worden wanneer dit beter past. Dit is de integrator die vier subcontractors aanstuurt met hun preferred suppliers. Het kan ook zo zijn dat één en dezelfde partij meerdere fases uitvoert. Er spelen een aantal aspecten die van belang zijn voor een dergelijke aanpak: - Gestandaardiseerde aansluitingen - Transparante werkwijze > open begroting - Meedenken in het gehele proces Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 5

6 Dit zijn geen makkelijke veranderingen in de manier van werken. De meesten moeten gaandeweg het proces leren dat zij met oud gedrag geen geïntegreerd ontwerp kunnen maken. Tips: - Verdeel het proces in subprocessen (kan ook andere indeling zijn, maar geen 10 stappen) - Creëren bouwtechniek waarbij installaties in één keer geplaatst wordt (the floor is yours) - Realiseer een afbouw waarbij de leidingen bereikbaar blijven > flexibiliteit - Maak de keuze voor integratie op subniveau - Reduceer uren op de bouwplaats > minder overlast, betere beheersing kwaliteit - Lean stappen (functie, materiaal uren) - Kies voor een concept en varieer met optionele standaardisatie (wees niet de firma Jansen voor al uw bouwproblemen > probeer ergens sterk in te zijn. Voor een klein bedrijf kan het handig zijn om een niche te pakken, de uitdaging is dan hoe bereik je die mensen) De verdienmodellen van de samenwerkende partijen werken apart. Wat als ze samen komen? Dan blijkt er geen passend verdienmodel te zijn. En als er met samenwerken extra efficiëntie van 30% te behalen valt? Wat ga je dan met dat geld doen? Onder elkaar verdelen? Teruggeven aan de opdrachtgever? Of meerwaarde aan het gebouw toevoegen? Als voorbeeld van het Slimbouwen principe haalt Jos de Venco Campus aan. Hier heeft men 30% in kosten kunnen besparen. De opdrachtgever heeft dit in extra verduurzamingsmaatregelen voor het gebouw gestoken. Samenwerken gaat erom elkaar wat te gunnen en de marge transparant te verdelen. Dat kan zodra de marge er aantoonbaar is. Waarom wordt het dan niet vaker gedaan? Jos denk dat het kuddegedrag is waarom men dit niet vaker doet. Men denkt: ben ik dan de enige die dat ziet en klopt dat dan? dus dan wordt het toch maar niet gedaan. Of men ziet veel hindernissen of voorinvesteringen. Het Slimbouwen principe kan ingezet worden om het komen tot een model te versimpelen. Helaas worden simpele dingen vaak weggewimpeld met het idee: dat kan toch niet simpel zijn? Werkateliers Werkatelier Integratie Aan de hand van de presentaties van Jos Lichtenberg en Hennes de Ridder wordt er in kleiner verband verder ingegaan op hoe die integratie tot stand kan komen. Er werden verschillende gedachte richtingen verkend. Zo was men het met elkaar eens dat voordat je gaat monitoren, dat je moet kunnen inschatten/ voorspellen/ berekenen wat de prestaties zijn. Hiervoor heb je dus een model nodig om dit te kunnen doen. Er is nog niet een goed model in de omloop, wel zijn er verschillende rekenmethodes in gebruik. Ook is het dan van belang dat de resultaten van monitoring worden opgenomen in het model, zodat de voorspellende waarde van het model verbeterd wordt. Integratie in de schil is voor aanwezige bouwbedrijven een interessante gedachtegang: doordat de installaties van buitenaf bereikbaar zijn, hoeft men voor onderhoud niet meer in de woning. Ook de verbouwing kan geheel van buitenaf plaatsvinden. Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 6

7 Wanneer een aantal grote aanbieders als system integrator optreden en een integraal NOM product ontwikkelen, dan zullen de productleveranciers aan allen van hen willen leveren. Op dit moment is er een strijd gaande, waarbij elke leverancier probeert zijn connectoren en communicatieprotocollen de standaard te laten worden. Wat als de leveranciers hier een gezamenlijke keuze/ontwikkeling in zouden kunnen maken: dan zijn alle producten uitwisselbaar en met elkaar te verbinden. Dat zorgt al voor een verbeterde integratie. De installatiefabrikanten hebben al apart met elkaar om tafel gezeten om afspraken te maken over de uitwisselbaarheid van apparaten binnen een gezamenlijk ontwikkelde energiemodule. Een bouwer maakte hierbij wel de opmerking dat het nog blijft bij doosjes in doosjes maar de eerste stappen worden al ondernomen. De leveranciers geven aan dat zij willen werken naar universele koppelingen. Vanuit de aanwezige bouwers wordt aangegeven dat er vooral behoefte is aan kleinere installaties die goed weggewerkt kunnen worden in de gevel, of in een knieschot. Een energiemodule neemt ruimte in, of dat nu in de tuin is of op de zolder. En die ruimte is vaak kostbaar. Voor de productleveranciers blijft het eerste aandachtspunt de universele koppeling. De eerste mobiele telefoon was ook groot en moet je nu eens kijken, dus die ontwikkeling naar kleinere installaties, die komt er ook wel, op het moment dat de vraag hoger wordt. Om de kosten te drukken moet de weg naar industrialisatie gezocht worden, naar opschalen van de aantallen. Aan de andere kant kan er ook gekeken worden naar het bieden van meerwaarde. De mobiele telefoon werd pas echt interessant toen er ook berichten mee verstuurd konden worden. Dus wat kan de woning extra bieden waardoor NOM interessant wordt? NOM is alleen een technisch verhaal, wat onder de motorkap zit, de waardecreatie zit in de aansluiting op de vraag van de bewoner. De Battle teams zijn hier mee aan de slag. Werkatelier Monitoring Een aantal zaken zijn van belang voor de NOM aanbieding die monitoring noodzakelijk maken: - Hoe ga je borgen dat de geboden garantie nagekomen wordt? - Hoe zorg je dat je de bewoner comfortabel en tevreden houdt? - Hoe ga je na of wat je bouwt overeenstemt met wat er is ontworpen? Met betrekking tot het energiegebruik in een woning kan er onderscheid gemaakt worden tussen het gebouwgebonden energiegebruik en het bewonersgebonden energiegebruik. Verschillende termen worden hiervoor gehanteerd om de communicatie met de eindgebruiker, de klant, te vereenvoudigen. Sommige aanbieders gebruiken termen als comfortbundel voor gebouwgebonden energiegebruik en huishoudelijke bundel voor het bewonersgebonden energiegebruik. De term gedrag of bewonersgedrag wordt ook wel gehoord, maar heeft al snel een negatieve bijklank: bewoners die buiten hun energiebundel komen zouden dit door hun gedrag veroorzaken. Met andere woorden, ze vertonen verkeerd gedrag. Zulke bewoordingen vallen niet prettig bij bewoners. Het is belangrijk dat niet voorgeschreven gaat worden wat mensen wel of niet mogen doen binnen hun eigen woning. Wel is aan te raden om bewoners Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 7

8 inzichtelijk te maken welke consequenties bepaalde keuzes kunnen hebben op het energiegebruik. Als iemand bijvoorbeeld een zonnehemel aanschaft zal het zeer waarschijnlijk zijn dat de huishoudelijke bundel overschreden zal worden. Hetzelfde geldt voor het permanent open laten staan van een raam in de woonkamer; de comfortbundel zal op dat moment niet toereikend blijken. Nu betekent dat niet dat een bewoner die zonnehemel niet mag aanschaffen, of het raam dicht moet laten. Het betekent wel dat de bewoner voorgelicht moet worden welke consequenties bepaalde keuzes hebben, en dat als er toch voor gekozen wordt dit betekent dat er bijbetaald zal moeten worden omdat het energieverbruik buiten de geboden propositie valt. Dit is dan een bewuste keuze van de bewoner die als comfort moet worden aangemerkt. Extra comfort betekent in dat geval extra betalen. Om inzichtelijk te krijgen hoe de energieconsumptie in een woning verloopt is monitoring nodig. In beginsel zal monitoring voor de bewoners pas relevant worden op het moment dat de beschikbare energiebundels overschreden (dreigen te) worden. Voor de bouwpartij en leverancier van de garantie is het echter al veel eerder interessant om op de hoogte te zijn van het functioneren van de installaties, de temperaturen van ruimte en water, en wanneer er hoeveel energie wordt geconsumeerd. Op die manier kan worden beoordeeld of het systeem functioneert naar behoren, of het goed is afgestemd op de behoeften van de bewoners en op welk moment onderhoud nodig is. Ook kan inzichtelijk worden gemaakt door wie een mogelijke garantievraag opgelost moet worden: is het een installatietechnische vraag, bouwkundig, of ligt het aan de bewoner? Belangrijke vraag die dan naar boven komt is: hoe wordt die informatie beschikbaar gemaakt, welke informatie wordt er gedeeld en wie heeft toegang tot die privacygevoelige informatie? Het is af te raden gebruik te maken van het wifinetwerk van de bewoners bij het ophalen van de informatie. Data moet onafhankelijk van de bewoners opgehaald kunnen worden. Personen die toegang hebben tot de informatie moeten bekend zijn bij de garantieverstrekker en een verklaring ondertekenen zorgvuldig met de informatie om te gaan. Als bewoners bezwaar hebben tegen het vrijgeven van de informatie die voortkomt uit de monitoring van hun woning moet dat mogelijk zijn. Consequentie kan wel zijn dat het garantiecertificaat niet kan worden afgegeven. In ieder geval zal de meerwaarde van de monitoring duidelijk moeten worden gemaakt aan de bewoners. Zo kunnen fluctuaties in energieconsumptie tussen verschillende jaren door verschillende klimatologische omstandigheden beter worden toegelicht, verschil in consumptie met andere soortgelijke woningen, inzicht worden verschaft in het consumptiepatroon en coaching worden gegeven over hoe bewuster met energie kan worden omgegaan. In eerst instantie zal een pilot woning gebouwd worden waarin het NOM concept getoetst wordt. Deze woning zal veel intensiever gemonitord worden dan de woningen in de grootschaligere uitrol van het concept. Zaken die nuttig zijn om te monitoren zijn onder meer: - Output zonnepanelen - Energieconsumptie warmtepomp - Energieconsumptie overige installaties - Setpoint temperatuur thermostaat - Ruimtetemperatuur - Warmwater temperatuur bij opwekpunt en afgiftepunt Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 8

9 Als vuistregel kan worden gesteld dat zaken die niet worden gemonitord niet worden opgenomen in de garantiebepaling. Het is nog wel een uitdaging om een protocol te kiezen waarmee binnen hetzelfde platform alle sensoren kunnen worden uitgelezen op afstand. Verschillende apparaten moeten zo in dezelfde taal met elkaar kunnen communiceren. Praktische vraag die daarbij een rol speelt is waar de gegenereerde data wordt opgeslagen. Gebeurt dit in het apparaat zelf, of in de cloud? Hoe wordt dit vormgegeven? Nog niet alle antwoorden zijn duidelijk in de discussie rond monitoring. Een goede eerste stap is gezet, maar het is verstandig om met verschillende aanbieders rond de tafel te gaan zitten om gezamenlijk protocollen op te stellen wat en op welke manier gemonitord wordt. Werkatelier Opschaling hoe? Binnen de stroomversnelling is het streven om een NOM renovatie voor elkaar te krijgen voor de kosten voor de komende 30 jaar die anders aan de energierekening uitgegeven zou worden. Voor een gemiddeld rijtjeshuis met een gemiddelde bewoning komt dat neer op ,-. Het probleem is dat dit schier onmogelijk is met de huidige productietechnieken. De eerste pilotprojecten kostten soms meer dan een ton, door integraal samenwerken tussen toeleveranciers en uitvoerders, integraal ontwerpen en verregaande optimalisering in combinatie met opschaling kan die prijs omlaag worden gebracht tot Nog steeds te veel. Het antwoord ligt in industrialisatie. Wanneer bouwbedrijven praten over opschaling, wordt nog steeds gesproken over individuele projecten met 100 (of misschien 1000) woningen. Prefabricage in constructiehallen is in feite nog steeds het traditionele bouwen, maar nu met een dak boven het hoofd. Bij industrialisatie wordt in series gewerkt van stuks of meer. Projecten zijn niet meer relevant, het gaat om het ontwikkelen van producten die projectonafhankelijk kunnen worden toegepast. Deze producten kunnen bij de groothandel of bouwwinkel gekocht worden, door professionals, maar misschien ook door de handige doe-het-zelver. Het productieproces zal verschuiven naar robotisering, de bouwvakkers van nu zullen vervangen worden door mensen met affiniteit met computers, programmeren en robotica. Hoe kan hier als partij binnen de stroomversnelling op worden ingestoken? Het ontwikkelen van een NOM concept dat werkelijk op industriële schaal kan worden opgezet, en het neerzetten van een productiestraat die op een dergelijke schaal kan produceren is een complex proces. De huidige werknemers binnen de meeste bouwbedrijven hebben niet de juiste kennis in huis om deze omschakeling te faciliteren. Daarnaast kost het ontwikkelen van een industrieel te vervaardigen concept veel tijd en geld. Om die reden is het verstandig de ontwikkeling onder te brengen in een aparte BV die kan acteren als een startup, waar zeer gericht de juiste mensen voor kunnen worden aangetrokken. Het is heel goed mogelijk dat deze mensen uit heel andere sectoren afkomstig zullen zijn dan de bouw. De ontwikkeling van een dergelijk concept is niet door een enkel bouwbedrijf zelf op te pakken. Er zullen samenwerkingsverbanden moeten worden aangegaan met, met name, de toeleverende industrie. Grote kans dat er dan een sprong moet worden gemaakt voorbij het eerste niveau toeleverende industrie deze houden vaak te veel vast aan hun bestaande producten naar de achterliggende producenten van basisproducten. Grote industriële partijen hebben hun productieproces zo geoptimaliseerd dat iedere afwijking van hun standaard een afwijking van het optimum betekent en daardoor duur is. Ze hebben echter wel input vanuit de markt nodig om er zeker van te zijn dat hun producten het juiste antwoord op de vragen uit de markt zijn. Om die reden worden er vaak prijsvragen, wedstrijden of andere uitdagingen Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 9

10 uitgeschreven om de markt te stimuleren met initiatieven te komen waarbij op zoek gegaan wordt naar innovatie. Industrialisatie zal er mogelijk toe leiden dat een bedrijf zich ontwikkelt tot OEM (original equiment manufacturer), waarbij producten of elementen worden ontwikkeld die door andere uitvoerende partijen worden ingekocht om te worden toegepast in een NOM renovatie. Hoe kan hier concreet mee aan de slag gegaan worden? Het huidige proces van optimalisatie van concepten binnen de stroomversnelling zal niet leiden tot een prijs van of minder. Daarvoor moeten anderen stappen gezet worden. Het betrekken van een specialist die meedenkt over industrialisatie is daar een van. Het langdurige proces zal bekostigd moeten worden door samenwerking met vaste partners, betrekken van toeleveranciers, en terwijl ondertussen renovatieprojecten worden uitgevoerd voor bijvoorbeeld corporaties. Door met vaste partners deze projecten uit te voeren kan optimaal gebruik gemaakt worden van de ervaringen die gezamenlijk worden opgedaan, waardoor steeds sneller en goedkoper gewerkt kan worden. Verslaglegging: Bas Hasselaar en Cindy Vissering, SBRCURnet Innovatie zo inrichten dat deze meerwaarde creëert voor de gebruiker 10

Stroomversnelling Koopwoningen Fast Forward Meeting

Stroomversnelling Koopwoningen Fast Forward Meeting Stroomversnelling Koopwoningen Fast Forward Meeting 9 oktober 2014 Onderdeel van het ondersteuningstraject voor deelnemende bedrijven binnen de Stroomversnelling Koop, is een serie bijeenkomsten waar de

Nadere informatie

Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong. Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO

Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong. Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO Energiesprongprojecten onder de loep Wat werkt en wat niet? Welke (prestatie) afspraken worden

Nadere informatie

Eerst zien dan geloven Excursie NOM Wageningen en Arnhem

Eerst zien dan geloven Excursie NOM Wageningen en Arnhem Eerst zien dan geloven Excursie NOM Wageningen en Arnhem 1 september 2015 Partijen binnen de Stroomversnelling Koop zijn hard bezig om producten te ontwikkelen voor de Nul Op de Meter renovaties. Het gaat

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

samen naar nul op de meter

samen naar nul op de meter samen naar nul op de meter Nieuwe perspectieven voor de renovatiemarkt Door: Sean Vos, SlimRenoveren Voor: SBRCURnet Bouwlokalen 26 maart 2015 http://www.slimrenoveren.nl info@slimrenoveren.nl introductie

Nadere informatie

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter.

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Stap voor stap gaan we er doorheen. 1 We beginnen bij de woonlasten.

Nadere informatie

Next step: innovaties opschalen naar meer NOM realiseren.

Next step: innovaties opschalen naar meer NOM realiseren. Next step: innovaties opschalen naar meer NOM realiseren. Het komende halfjaar zal de Supportroute voor aanbieders binnen de Stroomversnelling Koop vooral bestaan uit werkateliers. Elke samenwerk-dag wordt

Nadere informatie

De weg naar vernieuwing in de bouw

De weg naar vernieuwing in de bouw De weg naar vernieuwing in de bouw De gebruiker centraal Ruimte voor innovatie Efficiënter bouwproces Toekomstbestendige gebouwen Flexibele huisvesting Bijdrage aan duurzame leefomgeving Meer rendement

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

Wat is het Nul op de Meter- Keur?

Wat is het Nul op de Meter- Keur? Wat is het Nul op de Meter- Keur? Waarom Beter wonen voor hetzelfde geld. Dat is de belofte die hoort bij een renovatie naar Nul op de Meter (NOM). De woning wordt in één keer voorzien van een nieuwe,

Nadere informatie

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis is het eerste en grootste BIM-software project in Nederland. Uniforme Bouwdeelbibliotheek Het is bovendien het enige project dat

Nadere informatie

De weg naar vernieuwing in de bouw

De weg naar vernieuwing in de bouw De weg naar vernieuwing in de bouw De gebruiker centraal Ruimte voor innovatie Efficiënter bouwproces Toekomstbestendige gebouwen Flexibele huisvesting Bijdrage aan duurzame leefomgeving Meer rendement

Nadere informatie

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven +HUIS renovatie Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven Dirk de Vroome Door Zon en Wind Atelier 10/15 Zehnder J.E.StorkAir GeoEnergie Datum: 11 november 2013 1 +HUIS renovatie

Nadere informatie

Slimbouwen, werk in proces!

Slimbouwen, werk in proces! Slimbouwen, werk in proces! Presentatie WVTTK architecten Eindhoven Joost van t Klooster 1 november Nieuwegein, 11 november Zwolle en 18 november Berkel-Enschot 15h45-16h30 VMRG-regiobijeenkomsten november

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD 4... lessons learned in Nederland zijn vliegwiel BIM-projecten in het buitenland... Internationale BIM-uitdaging bij Deerns Partnership belangrijker dan ontwerptools 5 BIM is geen doel op zich je hoort

Nadere informatie

Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2

Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2 Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2 Bij een nul-op-de-meter woning zijn alle in- en uitgaande energiestromen op jaarbasis in balans. Dat wil zeggen dat de woning op jaarbasis voldoende energie

Nadere informatie

acilitair anagement zet og (te) weinig n op data

acilitair anagement zet og (te) weinig n op data acilitair anagement zet og (te) weinig n op data De wereld veranderd razendsnel. Nieuwe technologische innovaties zoals sensoren, robots en data bieden nieuwe kansen om problemen op te lossen. Ook sociale

Nadere informatie

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen!

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! snelle realisatie in duurzame renovatie snelle realisatie in duurzame renovatie De béste prestatie

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

Energiemaatlat voor gebouwen??

Energiemaatlat voor gebouwen?? Energiemaatlat voor gebouwen?? Ervaring met gebouwbeheersystemen en monitoring Home2050 6 oktober 2015 Hans Buitenhuis DWA Bodegraven Indeling Inspanningen en prestaties Prestaties vaststellen en bewaken

Nadere informatie

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren Voor: Bouwlokalen Het Nieuwe Renoveren 11 oktober 2011 te Doetinchem http://www.slimrenoveren.nl

Nadere informatie

Stroomversnelling Koop 24-uurs startbijeenkomst Innovatiecoaches

Stroomversnelling Koop 24-uurs startbijeenkomst Innovatiecoaches Stroomversnelling Koop 24-uurs startbijeenkomst Innovatiecoaches 2/3 september 2014 Er is in de Supportroute (een traject van coaching, on-demand expertise-input, masterclasses en inspiratie) gekozen om

Nadere informatie

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE EMERGO Bouwnovatie EMERGO werkt graag samen aan vernieuwende en realistische totaaloplossingen. Ons doel is dat u én wij ingenomen zijn met

Nadere informatie

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING NAW gegevens Naam: Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: Datum: HUIDIGE SITUATIE 1. Waardevolle elementen woning Ja nee nvt - Locatie - Tuin - Uitzicht - Bezonning

Nadere informatie

Titel : Bouwprocessen in de kerk Datum : Oktober 2006

Titel : Bouwprocessen in de kerk Datum : Oktober 2006 Titel : Datum : Oktober 2006 Wij, als verwarmingsadviseur, komen het maar al te vaak tegen: Een kerkwelgezinde medewerker van een installatiebedrijf biedt aan om de verwarming voor de kerk te bouwen. Vaak

Nadere informatie

vol in ACTIE! Slimbouwen sessie Doorn

vol in ACTIE! Slimbouwen sessie Doorn vol in ACTIE! 15-11-2010 Slimbouwen sessie Doorn 1 Slimbouwen 2.0 Nieuwe manier van bouwen gebaseerd op wetenschappelijk bewezen filosofie Service organisatie tussen branche en bedrijf Slimbouwen stimuleert

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Energiesprong Nul op de meter. Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies?

Energiesprong Nul op de meter. Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies? Energiesprong Nul op de meter Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies? Energiesprong Waarom zou je dat willen? omdat de buitenschil lek en tochtig

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek BouwConnect is powered by BouwConnect: Sneller, Slimmer en Schoner BouwConnect is een samenwerking tussen KPN en De Twee Snoeken met als doel: Alle partijen

Nadere informatie

Het sector initiatief welke moet leiden tot CO2 reductie door met een CO2 bril naar software ontwikkeling te kijken

Het sector initiatief welke moet leiden tot CO2 reductie door met een CO2 bril naar software ontwikkeling te kijken Dit document beschrijft Het sector initiatief welke moet leiden tot CO2 reductie door met een CO2 bril naar software ontwikkeling te kijken Auteur: Kees Jonker Speer IT B.V. 26 augustus 2016 Inleiding

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden. Van duurzaam denken naar duurzaam doen Activiteiten ICDuBo Kenniscentrum Inspiratie: Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Nadere informatie

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen Energiesprong @greenspirator bouwlokalen Somewhere in the North of Paris...extreme urban fuel poverty OPWARMING VERGRIJZING 13 miljard ENERGIEVERBRUIK WONINGBOUW Bron: PHI Bij 2000 m3 gasverbruik en

Nadere informatie

2 e BIM- Bijeenkomst. 23 april 2013

2 e BIM- Bijeenkomst. 23 april 2013 2 e BIM- Bijeenkomst 23 april 2013 Ketensamenwerking Van Ontwerp naar Uitvoering Welkom bij Klictet Advies! Management/ Adviseur Kees Kelder Willem-Jan van den Berk Stefan Janssen Projectleiding Mark Ernst

Nadere informatie

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten verbruiken. Hoe we werken De woning krijgt als het ware

Nadere informatie

Workshop House of Tomorrow Today

Workshop House of Tomorrow Today Workshop House of Tomorrow Today Ontsnap eens uit het peloton! 1. Teken uw keten(s) eens uit, vanaf grondstoffen (aanbod) t/m eindgebruiker (vraag). 2. Genereer probleem-klant combinaties. 3. Selecteer

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

BRINK CUSTOMIZE. Samenwerken aan het optimale binnenklimaat

BRINK CUSTOMIZE. Samenwerken aan het optimale binnenklimaat BRINK CUSTOMIZE Samenwerken aan het optimale binnenklimaat Samenwerken aan een optimaal binnenklimaat Bij een innoverende manier van bouwen, waarbij kierdichting verbetert en isolatie toeneemt, vervullen

Nadere informatie

Advies. Bewoners Advies Groep. Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers. De klant is koning

Advies. Bewoners Advies Groep. Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers. De klant is koning Bewoners Groep Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers De klant is koning Januari 2014 In november 2013 zijn tijdens de BinnensteBuitendag van Nijestee een drietal Bewoners Groepen (BAG s) van start

Nadere informatie

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis?

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Yvonne Feuerhahn ambassadeur adviseur architect Sinds 2010 dagelijks bezig met het verduurzamen van bestaande

Nadere informatie

SOCIAL INFORMATION SYSTEM

SOCIAL INFORMATION SYSTEM De SIS is een tool die oplossingen biedt voor uitdagingen en vragen in de wijk. Het product is vooral sterk in het verbinden van belangen. Zo stelt het organisaties in staat makkelijk en efficiënt met

Nadere informatie

Wat wil die consument nu eigenlijk

Wat wil die consument nu eigenlijk Wat wil die consument nu eigenlijk duurzaam 13 mei Ronald Provoost 1 Om hoeveel geld gaat het nu eigenlijk 2 Welke plannen heeft hij/zij 3 Welke partijen zijn belangrijk voor de consument 4 Waarop baseert

Nadere informatie

U kunt zich richten op uw kerntaken! Volledig op elkaar afgestemd en passend casco. Geen werkvoorbereiding, alleen controle op uitgangspunten

U kunt zich richten op uw kerntaken! Volledig op elkaar afgestemd en passend casco. Geen werkvoorbereiding, alleen controle op uitgangspunten Volledig op elkaar afgestemd en passend casco Geen werkvoorbereiding, alleen controle op uitgangspunten Geen faalkosten, geen bouwfouten Geschikt voor enkele en seriematige woningbouw 100% ontzorging voor

Nadere informatie

Slim bouwen met BIM 11 juni 2014

Slim bouwen met BIM 11 juni 2014 Bouwlokalen initiator Theo Peekstok projectcoördinator / partner multidisciplinair architectenbureau ? (afkomstig van hetnationaalbimplatform.nl ) BIM is gebaseerd op werken middels één model (database)

Nadere informatie

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen 11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen Iedereen met een website komt er vroeg of laat mee in aanraking. Hoe verander ik meer bezoekers in klanten? Met conversie dus. Conversie optimalisatie

Nadere informatie

Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad. Theo Stauttener

Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad. Theo Stauttener Wasstraat Duurzaamheid Een katalysator voor verduurzaming van de woningvoorraad Theo Stauttener Stadkwadraat Rijk zet in op energiesprong! Duurzaamheid Belangrijk thema In bestaande voorraad het meeste

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie

Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie De opgave De gemeente Leeuwarden heeft de ambitie om in de komende jaren haar gemeentelijke vastgoedvoorraad gefaseerd te gaan verduurzamen. Het verduurzamen

Nadere informatie

INNOVATIEF (SAMEN)WERKEN: BIM: BOUW INFORMATIE MODEL. De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk

INNOVATIEF (SAMEN)WERKEN: BIM: BOUW INFORMATIE MODEL. De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk BIM: Bouw Informatie Model De standaard van de toekomst! Guido Leenders, Arno Vonk Binnen de bouw is BIM inmiddels een op zichzelf staand begrip geworden. Tegenwoordig willen we projecten BIM-men of er

Nadere informatie

Nieuwe vormen van samenwerken

Nieuwe vormen van samenwerken Nieuwe vormen van samenwerken Geplaatst door april 22, 2014 door Haico van Nunen - Orakel van Delphi - De raadpleging van een Orakel is een eeuwenoude, welbekende manier om antwoord op een vraag te krijgen.

Nadere informatie

De 17 principes van lean working

De 17 principes van lean working De 17 principes van lean working Lean working kan samengevat worden in 17 basis principes. De totale aanpak is hieruit opgebouwd. Het kennen en beheersen van de principes is belangrijk voor de continu

Nadere informatie

BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties

BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties BOUWHULPGROEP: advies en architectuur Architectuur en stedenbouw: de bestaande stad Advisering: wijk- en locatieontwikkeling Innovatie: energie, milieu

Nadere informatie

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening De waarde van directe feedback op energiegedrag Inhoud presentatie 1. Positieve testresultaten als basis voor vervolg 2.

Nadere informatie

Innovatie agenda in de versnelling!

Innovatie agenda in de versnelling! Innovatie agenda in de versnelling! Arthur Lippus Arthur Lippus Pioneering, 24 april 2012 Gewaagd doel ondernemingsplan Mensen wonen in 2020 het liefst bij Portaal! 2 1 e verkenning zomer 2011 Portaal

Nadere informatie

Utiliteitsconcept 'make it easy' FIB Flexibele Installatie Box

Utiliteitsconcept 'make it easy' FIB Flexibele Installatie Box Utiliteitsconcept 'make it easy' FIB Flexibele Installatie Box Theben oplossingen per stramien 2 Utiliteitsconcept 'make it easy' Uw partner, als het om snel en slim installeren gaat Opdrachtgevers, investeerders

Nadere informatie

Groot Onderhoud 2.1 heet u van harte welkom!

Groot Onderhoud 2.1 heet u van harte welkom! Groot Onderhoud 2.1 heet u van harte welkom! De Aanleiding: Trots versus Toekomst Carel Hagemans Directeur Hagemans Vastgoedonderhoud Trots Intensieve samenwerking: Inzet partners, gedeeld DNA Competitie,

Nadere informatie

Wat verwachten huurders van de ParticipatieRaad?

Wat verwachten huurders van de ParticipatieRaad? Thema: Wat verwachten huurders van de ParticipatieRaad? Juli 2014 John van Veen adviseur WKA Inleiding De ParticipatieRaad van Nijestee wil weten wat er bij bewoners leeft en wat bewoners van de Raad verwachten.

Nadere informatie

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren Wie is Woonlinie Woonlinie is een middelgrote woningcorporatie actief in het Land van Heusden en Altena en Zaltbommel. Totaal verhuurt Woonlinie ongeveer 4200 woningen. Daarnaast bouwt de vastgoed afdeling

Nadere informatie

Bijeenkomst 5 maart 2013

Bijeenkomst 5 maart 2013 Bijeenkomst 5 maart 2013 Auteurs: Hans van Hoven (BAM Techniek) Robert Klempau (Cadac Group) De weg naar BIM Programma: Visie Implementatie BIM en categorieën Objectenbibliotheek POC koppeling ETIM 2ba

Nadere informatie

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten vertrouwen, transparantie & Verbondenheid 2 Voor het Volledige rapport: www.regieraadbouwzuid.nl Een nieuwe marktbenadering Bij Wonen Limburg

Nadere informatie

De oplossingsruimte dijt oneindig uit

De oplossingsruimte dijt oneindig uit Wat betekent Conceptueel Bouwen u? Een beter beheersbaar proces, meer zekerheid over het eindresultaat en veel minder rompslomp: dat is waar Conceptueel Bouwen staat. Het Netwerk Conceptueel Bouwen ondersteunt

Nadere informatie

Seminar Conceptuele Gevelrenovatie

Seminar Conceptuele Gevelrenovatie Seminar Conceptuele Gevelrenovatie 20 november 2014 Reynaers, Duffel Programma 10.30 uur Opening Opening: Professor Ed Nijssen Presentatie nut, noodzaak en thema Seminar: Hans van der Looij 11.00 uur Visies

Nadere informatie

SBRCURnet Bouwlokalen. Samen Nul op de meter, bij woning renovatie. Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1. 31 maart 2015

SBRCURnet Bouwlokalen. Samen Nul op de meter, bij woning renovatie. Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1. 31 maart 2015 1 SBRCURnet Bouwlokalen Samen Nul op de meter, bij woning renovatie Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1 Wat betekent Nul-op-de-meter? 4 Veel termen in gebruik Energieneutraal Energie-nota-nul EPC = 0 nzeb (nearly

Nadere informatie

Integrerend samenwerken bij industrieel bouwen

Integrerend samenwerken bij industrieel bouwen Gedeelde kennis geeft meer markt Integrerend samenwerken bij industrieel bouwen NVTB Jaarbijeenkomst 7 november 2002 Introductie P. Huijbregts 1977 afgestudeerd aan TUE, Bouwkunde 1978 Oprichter en directeur

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN BEWONERSAVOND TER HAARKADE 16 MEI 2012

VEELGESTELDE VRAGEN BEWONERSAVOND TER HAARKADE 16 MEI 2012 VEELGESTELDE VRAGEN BEWONERSAVOND TER HAARKADE 16 MEI 2012 Algemene vragen Waarom kiest Portaal voor renovatie en niet voor sloop? Op het moment dat Portaal een afweging maakt voor renovatie of sloop wordt

Nadere informatie

Met het oog op morgen. Strategisch plan DWA 2020

Met het oog op morgen. Strategisch plan DWA 2020 Met het oog op morgen Strategisch plan DWA 2020 Met oog op morgen DWA werkt aan het verhogen van de kwaliteit van de leefomgeving en aan het verlagen van het energiegebruik. Hierbij leggen we de lat hoog

Nadere informatie

Stadsdialoog particuliere woningverbetering

Stadsdialoog particuliere woningverbetering Stadsdialoog particuliere woningverbetering Jasper van der Wal, Hiske de Ridder en Rob van Beek 6 oktober 2013 14.30 uur Opening 14.35 uur Terugkoppeling resultaten van de stadsenqûete 14.45 uur Nadere

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Zoek de verschillen kg/j kg/j

Zoek de verschillen kg/j kg/j Zoek de verschillen Voor verbouwing Na verbouwing 6.446 kg/j 2.475 kg/j 1.987 1.003 Watt voor Watt Energieprijs stijgt sterker dan gemiddelde kosten levensonderhoud Iedere Haarlemmer heeft recht op een

Nadere informatie

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Conceptoplossingen en samenwerking Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Waarom bouwen we zoveel muren en slaan we zo weinig bruggen? Brink Climate Systems 1903 Smederij te Assen 2013 Fabrikant

Nadere informatie

Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM)

Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM) Slim samenwerken in de bouw ABB omarmt Bouw Informatie Modellering (BIM) Tijdens grote bouwprojecten werken installateurs steeds vaker samen met andere partners, zoals architecten, aannemers en constructeurs.

Nadere informatie

BIM en renovatie & Slim omgaan met het bestek

BIM en renovatie & Slim omgaan met het bestek BIM en renovatie & Slim omgaan met het bestek BIMming Business seminar 27 februari 2013 Door: Jelle de Boer Erik Visser Onderzoek fase I Ontwikkelingsfase gericht Kennisvragen vanuit het MKB Onderzoeken:

Nadere informatie

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart Inleiding Kennismaking: Beton- en Staalconstructeur Betontechnoloog IPMA gecertificeerd projectmanager Sinds

Nadere informatie

Proces Werktekening Thema 3

Proces Werktekening Thema 3 Proces Werktekening Thema 3 Voorwoord Zowel landelijke aanbestedingen als die in Europees verband krijgen steeds meer aandacht. De bestaande werkwijze van aanbesteden en de nieuwe werkwijze (innovatie)

Nadere informatie

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE Relatiespel De meesten van ons besteden een flink deel van hun tijd aan relaties met anderen. Het is dan ook van groot belang deze contacten zo prettig

Nadere informatie

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken?

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Groen Links Zuid Holland, 11 oktober 2014 Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Lessons learned 20x Energieneutraal Samenwerking Gemeente Den Haag, gemeente Delft en Stadsgewest Haaglanden

Nadere informatie

Materiaalreductie factor 4', vanuit Reduce, Re-use and Recycle. Prof.dr.Ir Jos LichtenbergStichting

Materiaalreductie factor 4', vanuit Reduce, Re-use and Recycle. Prof.dr.Ir Jos LichtenbergStichting Materiaalreductie factor 4', vanuit Reduce, Re-use and Recycle Ir. Remko ZuidemaStichting Slimbouwen Prof.dr.Ir Jos LichtenbergStichting Slimbouwen - TU/e Slimbouwen organisatie Oprichting 2005 door Prof.

Nadere informatie

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012 Ingenieurs & BIM 27 januari 2012 Even voorstellen Dik Spekkink adviesbureau voor bouwprocesinnovatie Kwaliteitszorg Bouwprocesinnovatie ICT-beleid in de bouw Veiligheid & Gezondheid BIM Spekkink C&R en

Nadere informatie

Vier jaar werken aan energiebesparing en woningkwaliteit

Vier jaar werken aan energiebesparing en woningkwaliteit Vier jaar werken aan energiebesparing en woningkwaliteit Verslag Slotmanifestatie op 31 januari 2013 Renovatie- en energiebeleid verandert De corporatiesector is onderhevig aan grote dynamiek. De schaal,

Nadere informatie

Bouw uw toekomst samen met BouwTeam Oost

Bouw uw toekomst samen met BouwTeam Oost Bouw uw toekomst samen met BouwTeam Oost Over BouwTeam Oost Sinds 1999 is BouwTeam Oost actief in de bouw sector als bouwbedrijf, en profileert zicht sindsdien als een traditionele kwaliteitsbouwer. Met

Nadere informatie

Versterken naar nul-op-de-meter

Versterken naar nul-op-de-meter Versterken naar nul-op-de-meter Inhoudsopgave 1. Goed wonen voor iedereen... 2 2. Ons plan in tien stappen 3 3. Nul-op-de-meter: wat is dat? 4 4. Hoe doen we dat? 5 5. Wat kost dat? 6 2 1. Goed wonen voor

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Zorgvastgoed zonder energiekosten

Zorgvastgoed zonder energiekosten b u BLOS ITY Zorgvastgoed zonder energiekosten Verkennend aanbod Mei 2014 1 Deze inzending voor Zorgvastgoed zonder energiekosten is ontwikkeld door een samenwerking van en. Contactpersoon Jorick Beijer

Nadere informatie

Pré Wonen Postbus CA HAARLEM Etalage Geprint op : Blekersvaartweg 48 D. galerijwoning

Pré Wonen Postbus CA HAARLEM  Etalage Geprint op : Blekersvaartweg 48 D. galerijwoning Pré Wonen Postbus 2008 2002 CA HAARLEM www : www.prewonen.nl Etalage Geprint op : 24-08-2016 Adres Blekersvaartweg 48 D Postcode 2101 CD Plaats HEEMSTEDE Omschrijving Woning Type galerijwoning Wijk omschrijving

Nadere informatie

Workshop DNA & Strategie IVN December 2012. Wat gaan we doen vandaag?

Workshop DNA & Strategie IVN December 2012. Wat gaan we doen vandaag? Workshop DNA & Strategie IVN December 2012 Wat gaan we doen vandaag? Workshop DNA & Strategie IVN December 2012 Wat hebben deze bedrijven gemeen? Workshop DNA & Strategie IVN December 2012 Wat gebeurt

Nadere informatie

Veranderingen in het opdrachtgeverschap

Veranderingen in het opdrachtgeverschap Veranderingen in het opdrachtgeverschap Masterclass Opdrachtgeveschap Efficiënt Energiebesparen 5 november2015 - Krimpende portemonnee - De spanning tussen vraag en aanbod - Regisserend Oprachtgeverschap

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

ALL-ELECTRIC FOR ALL?

ALL-ELECTRIC FOR ALL? ALL-ELECTRIC FOR ALL? Nicolaas van Everdingen Plushuis Congres all-electric renovatie 11 november 2014 De Reehorst Ede nicolaas@plushuis.net 06-43148464 : @plushuis PLUSHUIS Innovator/Doendenker/Omdoener

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Effecten van energiebesparende maatregelen

Effecten van energiebesparende maatregelen Effecten van energiebesparende maatregelen Laure Itard, Olivia Guerra Santin 7-12-2009 Delft University of Technology Challenge the future Historisch gasverbruik huishoudens Gemiddeld huishoudelijk gasverbruik

Nadere informatie

Controlled Payment in de bouwsector; zekerheid bij uw transacties!

Controlled Payment in de bouwsector; zekerheid bij uw transacties! Controlled Payment in de bouwsector; zekerheid bij uw transacties! In een steeds risicovollere omgeving waarbij alles om liquiditeit draait is er behoefte aan de zekerheid dat je als leverancier daadwerkelijk

Nadere informatie