Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen"

Transcriptie

1 Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Workshop 8 Gezonde scholen Congres GEZONDRONDOM 15 mei 2013 ir. Henk Versteeg

2 Onafhankelijk advies- en ingenieursbureau te Nieuwegein met veertig jaar ervaring op het gebied van bouw, ruimte en milieu. ca. 90 medewerkers

3 Duurzaam meerjarenonderhoud planning Duurzame gebouwen niet snel onder sloophamer door aantoonbare kwaliteit op gebied van: - milieu (energieprestatie) - gezondheid (binnenmilieu) - veiligheid (brandveiligheid) Onderdeel uitmaken van onderhoud-, controle- en beheerwerkzaamheden DMOP - prognose van onderhoud met inbegrip van duurzaamheid - inzicht maatregelen en kosten over periode voor duurzaam onderhoud en beheer huisvesting (beheersing en efficiëntie)

4 Verantwoordelijkheden onderhoud Gescheiden onderhoudsverantwoordelijkheid primair onderwijs Gemeente extern onderhoud / schoolbestuur intern onderhoud Nadelen - afzonderlijke methodiek en planning van onderhoud - onevenredige verdeling van kosten en baten (bv. energie) Wijziging van verantwoordelijkheid buitenonderhoud van Gemeente naar schoolbestuur doordecentralisatie 1 jan 2015 Kansen: autonomie, flexibiliteit, integrale oplossingen Goede afstemming / overdracht / samenwerking van Gemeente en schoolbestuur van belang

5 Hoe onderhoudsplan opstellen? Uitvoeren nulmeting van relevante kwaliteitsaspecten Bepalen ambities en eisen Beoordeling huidige kwaliteit op eisen en ambities Vaststellen onderdelen waar aanpassingen benodigd zijn Bepalen praktische mogelijkheden / maatregelen om aan eisen / ambities te voldoen Vaststellen investeringen en inpassing in DMOP Controle en beheer (gebouwdossier)

6 Eisen en ambities Wetgeving (Bouwbesluit) - minimale eisen bestaande bouw en nieuwbouw - brandveiligheid, geluid, luchtverversing, isolatie Scholenbouwstandaard - najaar 2013 definitief - eisen voor nieuwbouw en renovatie PVE Frisse scholen - eisen energie en binnenmilieu Vignet gezonde scholen - o.a. eisen milieu

7 Cruciale kwaliteitsaspecten voor onderhoud, exploitatie en beheer Brandveiligheid Gezondheid / binnenmilieu Energie (milieu, exploitatie)

8 Brandveiligheid Eigenaar (school) verantwoordelijk Voldoet school aan minimale eisen brandveiligheid? In praktijk meestal niet (wijzigingen gebouw en gebruik). Periodieke scan brandveiligheid door extern deskundige Compartimentering (kwaliteit brandscheidingen, doorvoeren, wijzigingen) Vluchtmogelijkheden (o.a. aanwezigheid en capaciteit vluchtroutes, draairichting deuren) Installaties (brandmeldinstallatie, vluchtroute-aanduiding, noodverlichting) Overige brandveiligheidaspecten (materialisering, blusvoorzieningen, bereikbaarheid hulpdiensten, gebruik)

9 Gezondheid en binnenmilieu Kwaliteit binnenmilieu schiet tekort - luchtverversing stookseizoen - temperatuur zomerperiode - achtergrondgeluid ventilatiesysteem Actieplan binnenmilieu basisscholen - binnen 15 jaar voorraad op orde - bewustwording (GGD-eendagsadvies) - ontwikkelen instrumentarium

10 Ventilatie Prestatie Keur (BRL 8010) Beoordelen kwaliteit gerealiseerde ventilatievoorzieningen Woningen, scholen en kinderdagverblijven Bestaand - beoordelen ventilatieprestatie Bouwbesluit 2012 (nieuwbouw en bestaande bouw) evt. ander kwaliteitsniveau (bv eisen BB ten tijde van vergunningverlening) Nieuwbouw (incl. renovatie) - opleveringskeuring Is er gemaakt wat is afgesproken? Bouwbesluit 2012 (nieuwbouw) + contractstukken Optioneel: controle uitvoeringskwaliteit ( goed en deugdelijk werk ) en onderhoudsstaat

11 Ventilatie Prestatie Keur (BRL 8010) Kwaliteitsverbetering gerealiseerde ventilatiesystemen Onafhankelijke controle conform BRL 8010 opnemen als onderdeel van levering Opnemen in PVE en contractstukken

12 Energie Groot deel van voorraad energetisch verouderd Financiële druk op exploitatie Rentabiliteit maatregelen Thermische kwaliteit gebouwschil - glas - isolatie dak en gevel Installaties - opwekkingsrendement cv-ketel - sturing, regeling - verlichtingssysteem

13 Energie Energetisch onderzoek Inzicht energieverbruik huidige situatie Inzicht energiebesparende maatregelen Investeringen en terugverdientijden Keuze opnemen in DMOP Energetisch onderzoek koppelen aan onderzoek maatregelen binnenmilieu (EBA)

14 Gebouwdossier Documenten en tekeningen - Energie en Binnenmilieu Advies (EBA) - RI&E - Periodieke controle brandveiligheid - Ventilatie Prestatie Keur (VPK) - Conditiemeting NEN DMOP - etc. Acties en planning Aansturing en bewaking

15 Gebouwdossier Gegevens verzamelen, actualiseren, inzien en beheren Dynamisch en digitaal (online) Doordecentralisatie is aanleiding om systeem te herzien keuze beheer gebouwdossier afhankelijk van systeem Gemeente en voorkeur schoolbestuur Tools beschikbaar en maakbaar (onder meer via Google) Maken en beheren zelf doen of uitbesteden

16 Meer informatie? Leidraad DMOP Agentschap NL PVE Frisse scholen - Agentschap NL Ventilatie Prestatie Keuring Energie- en binnenmilieu Advies Agentschap NL

17

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven ir. Henk Versteeg Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Lichtveld Buis & Partners BV Raadgevende ingenieurs

Nadere informatie

Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)

Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) Leidraad uitbesteding voor schoolbestuur en/of gemeente In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Maart 2016 Inleiding Veel schoolbesturen

Nadere informatie

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Bouwadviesburo van Niekerk, Emile Niekerk Gespreksleider: Steven van der Lelie (GGD Gelre- Ijssel) inhoudsopgave Inleiding Voorbeeld

Nadere informatie

Natuurlijke ventilatie van leslokalen

Natuurlijke ventilatie van leslokalen Natuurlijke ventilatie van leslokalen Seminar Actiflow - CFD in de bouw 20 mei 2011 ir. Henk Versteeg Inhoud presentatie Introductie LBP SIGHT Binnenmilieu basisscholen Ventilatie basisschool De Schakel

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse Scholen

Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse Scholen Tools voor Frisse Scholen een overzicht Ir. Bert Meijering 07.11.2012 Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse

Nadere informatie

Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP

Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP Verduurzamen meerjaren onderhoud gemeentelijk vastgoed Leidraad, d voorbeeld en ondersteuningstraject t t Ir. Bert Meijering 21.03.2013 Onderwerpen Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP Leidraad DMOP gemeentelijke

Nadere informatie

Inleiding prestatieborging / commissioning

Inleiding prestatieborging / commissioning Inleiding prestatieborging / commissioning 1 2 1. Waarom prestatieborging 2. Wat is commissioning 3. Wat levert commissioning op 4. De markt en commissioning 1. Waarom prestatieborging Maar goed dat de

Nadere informatie

Adviesnota Raad. Raadsvergadering d.d. : 11 december Agendapunt : 16

Adviesnota Raad. Raadsvergadering d.d. : 11 december Agendapunt : 16 Adviesnota Raad Raadsvergadering d.d. : 11 december 2013 Agendapunt : 16 Onderwerp : Voorstel tot beschikbaarstelling van 100.000 voor klimaatvoorzieningen schoolgebouwen Portefeuillehouder : wethouder

Nadere informatie

ert Harm ten Bolscher

ert Harm ten Bolscher Bent u toeschouwer of doet u mee? ert Harm ten Bolscher 21-3- Inhoud Trends voor de bouw-/ vastgoedwereld? Anders denken Aanpak vanuit F2F-/Citadel-netwerk Wat betekenen trends voor de vastgoed- en bouwwereld?

Nadere informatie

We waren Intergemeentelijk en nu

We waren Intergemeentelijk en nu We waren Intergemeentelijk en nu Ruud Veen Gemeente Haarlem Bouwfysica Lid Werkgroep Gezondheid & Energiezuinigheid Bestuurslid Nederlands Vlaamse Bouwfysica Vereniging (NVBV) April 2011 Regiodagen 2011

Nadere informatie

Presentatie titel. Hans van Oort Arno Harting Rob van der Westen

Presentatie titel. Hans van Oort Arno Harting Rob van der Westen Duurzaamheid bij onderwijshuisvesting Duurzaamheid bij onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting Binnenmilieu en energiebesparing Provinciale informatie bijeenkomst 2 februari 2011 Hans van Oort Arno Harting

Nadere informatie

Het Binnenmilieuprofiel voor woningen

Het Binnenmilieuprofiel voor woningen Het Binnenmilieuprofiel voor woningen Snelle METHODE om het binnenmilieu van een woning (incl. verbetermogelijkheden) in kaart te brengen, bij NIEUWBOUW maar vooral ook bij groot ONDERHOUD en RENOVATIES

Nadere informatie

Voorgestelde beslissing :

Voorgestelde beslissing : Voorstel aan : Gemeenteraad van 19 december 2011 Door tussenkomst van : Raadscommissie van 6 december 2011 Nummer : Onderwerp : Duurzame scholen, een goede prestatie Bijlage(n) : 1. Notitie 'Duurzame scholen,

Nadere informatie

Energietransitie bij Renovatie

Energietransitie bij Renovatie Energietransitie bij Renovatie Ir. Frans de Haas de Haas & Partners Studiedag Energietransitie bij Renovatie, naar de passief bouwen standaard? 9 oktober 2008 Inhoud 1981 Inhoud 1984 Inhoud 1997 Inhoud

Nadere informatie

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving www.praktijkseminar-installatiesector.nl Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Wat zijn de consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders? Beatrix Theater

Nadere informatie

Verder na 7 jaar Frisse Scholen

Verder na 7 jaar Frisse Scholen Verder na 7 jaar Frisse Scholen 1. Wat heeft volgens u tot nu toe het meest bijgedragen? (max 3 antwoorden) Percent Count het op de agenda zetten van Frisse Scholen 71,1% 27 het onderzoek naar leerprestaties

Nadere informatie

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen Een kwaliteitsbeheersysteem voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen 1 Renovatie van meergezinswoningen met behulp van het kwaliteitsbeheersysteem

Nadere informatie

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid.

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid. Van 0-meting tot haalbare business case Meer informatie: www.w-e.nl www.gprsoftware.nl ir. Janny Stevens (stevens@w-e.nl) ir. Saskia van Hulten (hulten@w-e.nl) Wie zijn wij? W/E adviseurs www.w-e.nl Saskia

Nadere informatie

Conceptvoorstel Tiny woningen: Tijdelijke huurwoningen voor éénpersoonshuishoudens. jonger als 23 jaar (huurtoeslag) en huurders ouder als 23 jaar.

Conceptvoorstel Tiny woningen: Tijdelijke huurwoningen voor éénpersoonshuishoudens. jonger als 23 jaar (huurtoeslag) en huurders ouder als 23 jaar. Conceptvoorstel Tiny woningen: Tijdelijke huurwoningen voor éénpersoonshuishoudens. jonger als 23 jaar (huurtoeslag) en huurders ouder als 23 jaar. Ontwerp: Gery van Heesch architect en Eddy van Haren

Nadere informatie

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk Blok voor Blok Energiezuinigheid en binnenmilieu Piet van Luijk Geregeld BV September 26, 2014 Inhoud presentatie 1. Energiezuinigheid en binnenmilieu 2. Welke kwaliteitsaspecten spelen bij binnenmilieu

Nadere informatie

van schets naar definitief ontwerp gebruikersindeling klimaat daglicht energie interieurconcept poort als entree achtergevel plein als verbinding

van schets naar definitief ontwerp gebruikersindeling klimaat daglicht energie interieurconcept poort als entree achtergevel plein als verbinding de brede reus van schets naar definitief ontwerp gebruikersindeling klimaat daglicht energie interieurconcept poort als entree achtergevel plein als verbinding planning van schets naar definitief ontwerp

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Bouwbuffet 2012. Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers?

Bouwbuffet 2012. Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers? Bouwbuffet 2012 Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers? Introductie 1. Bent u bezig met duurzaamheid? 2. Wat verwacht u van deze workshop / Wat zou u willen horen? Kader Duurzaam bouwen 1 op de 6

Nadere informatie

Waarom en hoe succes met NEN 6059? Hans Drooger Afdelingshoofd directie Beheer Rijksgebouwendienst

Waarom en hoe succes met NEN 6059? Hans Drooger Afdelingshoofd directie Beheer Rijksgebouwendienst Waarom en hoe succes met NEN 6059? Hans Drooger Afdelingshoofd directie Beheer Rijksgebouwendienst 5 juni 2014 Dit was de start..! 2 Naar een integrale systematiek Synchroniseren, effectiever op elkaar

Nadere informatie

Doordecentralisatie onderwijshuisvesting (on)mogelijkheden en consequenties bedrijfsvoering

Doordecentralisatie onderwijshuisvesting (on)mogelijkheden en consequenties bedrijfsvoering Doordecentralisatie onderwijshuisvesting (on)mogelijkheden en consequenties bedrijfsvoering Jos de Kleijne (AK+) 06-53962650 Mireille Uhlenbusch (HEVO) 06-10019338 Agenda 14.45-16.30 uur Even voorstellen

Nadere informatie

Nieuwe Bouwbesluit. Programma 12-10-2011. Gevolgen voor de installateur: de belangrijkste wijzigingen

Nieuwe Bouwbesluit. Programma 12-10-2011. Gevolgen voor de installateur: de belangrijkste wijzigingen Nieuwe Bouwbesluit Gevolgen voor de installateur: de belangrijkste wijzigingen Imagine the result Programma ir. Rick Bleeker ARCADIS Achtergronden Bouwbesluit Wijzigingen: Algemeen Wijzigingen: Per vakgebied

Nadere informatie

Schilindex. Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG. Gerrit Jan Kuiper NII

Schilindex. Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG. Gerrit Jan Kuiper NII Nederlandse Schilindex Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG Gerrit Jan Kuiper 1 Nederlandse Een goede schil is het halve werk 2 Schilindex = logisch denken

Nadere informatie

Quick Scan Brandveiligheid

Quick Scan Brandveiligheid Quick Scan Brandveiligheid Presentatie resultaten Opgesteld door : ing. J.L. Bunschoten Geaccordeerd door : drs. P.A.J.M. van Asselt Dia 1 van 23 Inhoud Uitgangspunten Quick Scan Brandveiligheid Uitleg

Nadere informatie

Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen. Netto warmte vraag ZEW. Kees Arkesteijn (ISSO)

Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen. Netto warmte vraag ZEW. Kees Arkesteijn (ISSO) Oplevertoets Nieuwbouw/ Zeer Energiezuinige woningen Netto warmte vraag ZEW Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Oplevertoets 2011 2. Wet- en regelgeving EPV 3. Opnameprotocol & aanpassingen 4. Eisen BRL

Nadere informatie

SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP

SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP 08-06-2016 Toets thermische isolatie en energieprestatie Toets thermische isolatie en energieprestatie ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning. Definitief Schiphol Hotel

Nadere informatie

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw Programma Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie van visie tot concept renovatie & energiezuinigheid Voorbeeldprojecten Toekomst + gebruiker (bestaande) bouw ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur

Nadere informatie

Technical Inspection Service

Technical Inspection Service Technical Inspection Service Bijlage VIII bij de Vraagspecificatie Werkzaamheden TIS Versie 2.0 13-04-2012 Van Auteur TIS Branchevereniging R.G.D. Kenmerk Versie 2.0 Datum 13/04/2012 Bestand Bijlage VIII

Nadere informatie

Resultaten ventilatie-onderzoek Aedes Inhoudsopgave

Resultaten ventilatie-onderzoek Aedes Inhoudsopgave Inhoudsopgave Conclusies... 2 1. Op weg naar een beter binnenmilieu... 3 a. Aedes en Nationaal Actieplan... 3 b. Respons en representativiteit: hoog... 3 c. Meeste corporaties hebben te maken met klachten

Nadere informatie

De opmerkingen volgend uit de Quick Scan zijn volgens de hoofdstukindeling van het Bouwbesluit gerangschikt en onderstaand weergegeven. Algemeen 1. Ge

De opmerkingen volgend uit de Quick Scan zijn volgens de hoofdstukindeling van het Bouwbesluit gerangschikt en onderstaand weergegeven. Algemeen 1. Ge QUICK SCAN BOUWBESLUIT Aan : Reitsema and partners architects BNA T.a.v. : de heer T.J. Reitsema Referentie : Nn140589aaA1.jgr Behandeld door : Vestiging Zwolle / ing. P.J. van der Graaf Datum : 4 november

Nadere informatie

Trends in duurzaam bouwen

Trends in duurzaam bouwen Trends in duurzaam bouwen De ontwikkeling naar energie neutraal bouwen en duurzaam materiaalgebruik auteur ir. W.D. Wormgoor ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - ROERMOND - DÜSSELDORF - BONN - BERLIJN - PARIJS

Nadere informatie

NEN 6059. inzicht en samenhang in het naar wettelijke maatstaven brandveilig maken en houden van een gebouw

NEN 6059. inzicht en samenhang in het naar wettelijke maatstaven brandveilig maken en houden van een gebouw NEN 6059 inzicht en samenhang in het naar wettelijke maatstaven brandveilig maken en houden van een gebouw Marijke Tsoutsanis Benno Geerdink - Buffel Consultancy - Deerns Nederland NEN 6059-1&2: Waarom?

Nadere informatie

Workshop Brandveiligheid: toepassing BB2012 in de praktijk

Workshop Brandveiligheid: toepassing BB2012 in de praktijk BWT Congres 2013 Een transformerend BWT Workshop Brandveiligheid: toepassing BB2012 in de praktijk ir. Bart Kolman Falck De Heerlickheijd van Ermelo 24 oktober 2013 Even voorstellen Brandveiligheid in

Nadere informatie

Testimonial. Montessorischool - Amsterdam

Testimonial. Montessorischool - Amsterdam Testimonial Montessorischool - Amsterdam IR. HANS KUIPER. ARCHITECT: Beste schoolgebouw van Amsterdam dankzij Rockwool Aan het uiterlijk van de 5e Montessorischool aan de Herschelstraat in Amsterdam is

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen.

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen. Gemeente Amersfoort RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4359235 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 juni 2013 Portefeuillehouder : Wethouder C.J.M. van Eijk Programma : 5. Onderwijs

Nadere informatie

Meerjarengebouwplan. Naar een strategisch gebouwbeheer

Meerjarengebouwplan. Naar een strategisch gebouwbeheer Meerjarengebouwplan Naar een strategisch gebouwbeheer In deze reeks verschijnen ook: Zorgvuldige overdracht Competent opdrachtgever Wetswijziging Buitenonderhoud Zorgvuldige overdracht Competent opdrachtgever

Nadere informatie

Wat is een Green Deal?

Wat is een Green Deal? Wat is een Green Deal? Maatschappelijke initiatieven die groene groei moeten stimuleren Gericht op innovatie, zowel techniek als proces Samenwerking tussen bedrijven/organisaties en rijksoverheid Wegnemen

Nadere informatie

Overheveling buitenonderhoud & aanpassingen 5 december 2013

Overheveling buitenonderhoud & aanpassingen 5 december 2013 Overheveling buitenonderhoud & aanpassingen 5 december 2013 Hans van Leeuwarden Harrie van Hal Edwin van Proosdij Wijchert Eickelenboom Mireille Uhlenbusch Pagina 1 Programma Inforonde Huidig landschap

Nadere informatie

Planon Building Management

Planon Building Management FACTSHEET Planon Building Management Dienstverlening voor integraal technisch vastgoedbeheer Even voorstellen Planon Building Management is een innovatieve dienstverlener die organisaties ontzorgt en in

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012. 1e REACTIE OP VO 12-12-2011 G R E E N T E A M B O U W

DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012. 1e REACTIE OP VO 12-12-2011 G R E E N T E A M B O U W DE PEETERSSCHOOL VERNIEUWBOUW 2011-2012 1e REACTIE OP VO INLEIDING Voor u ligt een eerste verkenning van mogelijkheden tbv de vernieuwbouw van de St. Peeterschool te Amsterdam waarbij door het bestuur

Nadere informatie

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder.

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder. Verslag bijeenkomst 21 januari 2015 van Stichting Bewonersbelangen Habeko Wonen (SBHW) in samenwerking met Habeko wonen en gastspreekster Antoinette Vunderink van Het Energiehuis over Hoe houd ik mijn

Nadere informatie

Binnenluchtkwaliteit Basisscholen Gelderland

Binnenluchtkwaliteit Basisscholen Gelderland Binnenluchtkwaliteit Basisscholen Gelderland Verslag eerste platformbijeenkomst 15 februari 2012 Deze platformbijeenkomst is georganiseerd door de provincie Gelderland en is bedoeld voor besturen van scholen

Nadere informatie

Bouwbesluit en Passief Bouwen

Bouwbesluit en Passief Bouwen Bouwbesluit en Passief Bouwen Welke (on)mogelijkheden zijn er vanuit de bouwregelgeving? ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Bouwbesluiteisen en Passief Bouwen Gezondheid

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Onderwerp Aanvullend krediet t.b.v. renovatie basisschool De Regenboog

Onderwerp Aanvullend krediet t.b.v. renovatie basisschool De Regenboog Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Aanvullend krediet t.b.v. renovatie basisschool De Regenboog Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 28 mei 2014 8 juli 2014 Activiteitenplan+ kostenraming

Nadere informatie

het rechtens verkregen (binnen)niveau

het rechtens verkregen (binnen)niveau M+P MBBM groep www.mp.nl Mensen met oplossingen het rechtens verkregen (binnen)niveau 22 september 2015 NSG bijeenkomst Bouwbesluit en geluid ir. Theodoor Höngens 2 woningwet artikel 1a De eigenaar van

Nadere informatie

Wie wordt de bouwheer?

Wie wordt de bouwheer? november 2013 het fundament Nieuwbouw en renovatie Wie wordt de bouwheer? 26 het fundament november 2013 Bij nieuwbouw en renovatie van schoolgebouwen is het nodig dat iemand de regie heeft. Dit zogenoemde

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

Woningventilatie en renovatie

Woningventilatie en renovatie Woningventilatie en renovatie Bouwbesluit, bewoners en de praktijk Workshop Energie Nul73 Ir. H.J.J. (Harm) Valk Nieman Raadgevende Ingenieurs BV 19 mei 2015 Ventilatie Waarom ventileren? Kwaliteit en

Nadere informatie

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels Verslag uitgevoerde activiteiten 2010 Datum 13 december 2010 Status Definitief Colofon Publicatienummer VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bouwen

Nadere informatie

Verduurzamen van het meer jarenonderhoud

Verduurzamen van het meer jarenonderhoud Verduurzamen van het meer jarenonderhoud bij basisscholen Leidraad DMOP mei 2012 Handreiking voor gemeenten en schoolbesturen die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van scholen in het primaire onderwijs

Nadere informatie

Toelichting kostenconfigurator PO en VO

Toelichting kostenconfigurator PO en VO Toelichting kostenconfigurator PO en VO Opdrachtgever Project Expertisecentrum Datum 8 januari 2016 Referentie 1181902-0492.1.0 Auteur(s) de heer ing. M.C.M. van Gemert Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Sector Risicobeheersing

Sector Risicobeheersing Gemeente Tilburg Dienst Publiekszaken, Afdeling Omgevingsvergunning Ter attentie van de heer J. Jansen Postbus 90118 5000 LA Tilburg Fabriekstraat 34, Tilburg Postbus 3208 5003 DE Tilburg Telefoon (088)

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Project: Verbouw van tot een kinderdagverblijf Kinderdagverblijf Dolfijn te Voorthuizen Adviesrapport brandpreventie

Project: Verbouw van tot een kinderdagverblijf Kinderdagverblijf Dolfijn te Voorthuizen Adviesrapport brandpreventie Project: Verbouw van tot een kinderdagverblijf Kinderdagverblijf Dolfijn te Voorthuizen Adviesrapport brandpreventie Project 20130202: Verbouw tot een kinderdagverblijf Kinderdagverblijf Dolfijn te Voorthuizen

Nadere informatie

Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven

Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven Eindhoven T (040) 2567 010 Best T (0499) 872 789 E I info@buildingvision.nl www.buildingvision.nl Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven Concept Gemeente Eindhoven Referentie:

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Onderwerp: Registratienummer: 223649 Binnenmilieu scholen Op voorstel van B&W d.d.: dinsdag 9 februari 200 Datum vergadering: dinsdag 8 mei 200 Portefeuillehouder: Ragetlie,

Nadere informatie

Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages

Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages Brandveiligheid van grote natuurlijk geventileerde parkeergarages ir. B. Kersten, LBP Raadgevend ingenieursbureau te Nieuwegein Opgericht in 1970 Momenteel ca. 60 medewerkers 1 Inhoud Wat is een natuurlijk

Nadere informatie

Waarom heeft Amersfoort De Gouden Kikker gewonnen

Waarom heeft Amersfoort De Gouden Kikker gewonnen Waarom heeft Amersfoort De Gouden Kikker gewonnen Link film Gouden Kikker 11 juni 2013 Workshop Kennisdag Grip op Kwaliteit 10 november 2015 Johan Carlier projectmanager nieuwbouw ABC-school De Zonneparel

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie

water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest

water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest strooming Strooming onderzoekt, adviseert en beheert Strooming is specialist op het gebied van onderzoek, advies en beheer aangaande water, lucht

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen Programma Kennismaken

Nadere informatie

De inhoud..

De inhoud.. De inhoud.. Enkele cijfers De overheveling van het onderhoud..waarom? Haalbaarheidsonderzoek De exploitatie van scholen onder druk Wat gaat er gebeuren Overgangsregeling Wat betekent dit voor besturen

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN.

NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN. NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN. OP NAAR DE FRISSE SCHOOL Schoolbesturen zijn de coaches en beheerders van onze toekomst. Het is hun MET WELK GELD? taak om een omgeving te creëren waarin leerlingen en

Nadere informatie

Doordecentralisatie Onderwijshuisvesting 2008-2011

Doordecentralisatie Onderwijshuisvesting 2008-2011 Doordecentralisatie Onderwijshuisvesting 2008-2011 Presentatie Bouwstenen voor Sociaal 10 oktober 2012 in vzh De Ster Henk Peereboom, projectleider monitor Doordecentralisatie Programma Doordecentralisatie

Nadere informatie

Herbestemmen van bestaande gebouwen

Herbestemmen van bestaande gebouwen Herbestemmen van bestaande gebouwen Hoeveel meer dan het minimum? Jan Hardlooper Adviseur Cauberg-Huygen Rotterdam www.chri.nl Studentenhuisvesting repetitie en rationaliteit voorkeur voor zelfstandige

Nadere informatie

Flexibele studentenhuisvesting

Flexibele studentenhuisvesting Flexibele studentenhuisvesting 29 november 2012 ir Jack Ponsteen www.chri.nl Flexibele studentenhuisvesting Behoefte aan: Goedkope huisvesting / lage huur Op afwijkende locaties, bijv. kantoorlocatie Snel

Nadere informatie

Mini-seminar EPA. EPA hoe zit het?

Mini-seminar EPA. EPA hoe zit het? Mini-seminar EPA EPA hoe zit het? Even voorstellen www.tognederland.nl Remko Weggeman: projectleider EPA E-mail: rweggeman@tognederland.nl Opdrachten vanaf 2009: Epa-W: Woningcorporaties, particuliere

Nadere informatie

Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE»

Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE» Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE» PROGRAMMA Plaats : Brussel Voor iedereen, in functie van de gebouwbestemming : OF MODULE «ENERGIE IN INDIVIDUELE OF COLLECTIEVE HUISVESTING (< 10 EENHEDEN)» (6 dagen)

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag 13 juli 2006 PO/B&B/06.

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag 13 juli 2006 PO/B&B/06. logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 13 juli 2006 PO/B&B/06.29506 Uw kenmerk 06-OCW-B-029 Onderwerp Rappel toezegging kabinet

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2017/14

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2017/14 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 17-01-2017 Nummer voorstel: 2017/14 Voor raadsvergadering d.d.: 28-02-2017 Agendapunt: 8 Onderwerp:

Nadere informatie

Pitch. Daar krijg je energie van! 19 november 2015

Pitch. Daar krijg je energie van! 19 november 2015 Pitch Daar krijg je energie van! 19 november 2015 Ruud van Vliet Klimaatverbond specifiek algemeen Antwoord op vragen - kennisportal: www.greendealscholen.nl - basisinfo handreikingen & best practices

Nadere informatie

Flexibele studentenhuisvesting

Flexibele studentenhuisvesting Flexibele studentenhuisvesting ir Jack Ponsteen www.chri.nl Flexibele studentenhuisvesting Behoefte aan: Goedkope huisvesting / lage huur Op afwijkende locaties, bijv. kantoorlocatie Snel realiseerbaar

Nadere informatie

BEM1403270. Omschrijving : Toetsing bebouwing t.b.v. het houden van een Agrarische Kinderopvang aan De Zeeweg 4 te Nieuw-Vossemeer (Gem. Steenbergen).

BEM1403270. Omschrijving : Toetsing bebouwing t.b.v. het houden van een Agrarische Kinderopvang aan De Zeeweg 4 te Nieuw-Vossemeer (Gem. Steenbergen). BEM1403270 gemeente Steenbergen Stoofweg 3 4681 RK Nieuw-Vossemeer Telefoon 0167 56 05 09 Telefax 0167 56 09 10 e-mail info@kraakbv.nl Projectnummer : 14056 Onderdeel : Eisen brandveiligheid, daglicht,

Nadere informatie

het rechtens verkregen (binnen)niveau

het rechtens verkregen (binnen)niveau 24-09- 2015 M+P MBBM groep www.mp.nl Mensen met oplossingen het rechtens verkregen (binnen)niveau 22 september 2015 NSG bijeenkomst Bouwbesluit en geluid ir. Theodoor Höngens 2 woningwet artikel 1a! De

Nadere informatie

Verbetering binnenklimaat van de basisscholen in Amstenrade en Oirsbeek. Gemeentebladnummer: 2010/34 Vergaderdatum: 03 juni 2010 Agendapunt: 10

Verbetering binnenklimaat van de basisscholen in Amstenrade en Oirsbeek. Gemeentebladnummer: 2010/34 Vergaderdatum: 03 juni 2010 Agendapunt: 10 Verbetering binnenklimaat van de basisscholen in Amstenrade en Oirsbeek. Gemeentebladnummer: 2010/34 Vergaderdatum: 03 juni 2010 Agendapunt: 10 Aan de Raad Voorstel: tot het beschikbaar stellen van een

Nadere informatie

Vaststellen van Brandveiligheidskwaliteit

Vaststellen van Brandveiligheidskwaliteit Vaststellen van Brandveiligheidskwaliteit VBE seminar 6 oktober 2010 Rudolf van Mierlo - Efectis Nederland 1 Inhoud Kwaliteit van brandveiligheid Praktijk van inspecties Beschikbare instrumenten 2 Kwaliteit

Nadere informatie

Transformatie kantoren naar woningen

Transformatie kantoren naar woningen Transformatie kantoren naar woningen Uitkomst of is het wachten op problemen? in relatie tot Bouwbesluit 2012 6 oktober 2011 Workshop 1.8 VBWTN 1 Gastvrouw en -heer Gerdien van Dijk, gemeente Rotterdam

Nadere informatie

Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst

Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst Tweespraaklezing 26 maart 2009 Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst - deel 1 - ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Adviesburo Nieman B.V. 1 Programma 1. Het energielabel Bronvermelding Functie

Nadere informatie

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis?

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Yvonne Feuerhahn ambassadeur adviseur architect Sinds 2010 dagelijks bezig met het verduurzamen van bestaande

Nadere informatie

Passief Bouwen in de praktijk

Passief Bouwen in de praktijk Passief Bouwen in de praktijk Velve-Lindenhof: van idee tot realisatie ir. H.J.J. (Harm) Valk / ing. A.F. (André) Kruithof adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Projectomschrijving Ontwerpvisie Bouwfysische

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum pagina 1/5

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum pagina 1/5 kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2014-12-04 pagina 1/5 (Concept) projectvoorstel Brandveiligheid van gebouwen Brandmeldinstallaties Systeem- en kwaliteitseisen en projectierichtlijnen HERZIENING

Nadere informatie

Verticaal vluchten bij transformatie en renovatie van woongebouwen. Roy Hendriks, Alcedo Stan Veldpaus, Colt International

Verticaal vluchten bij transformatie en renovatie van woongebouwen. Roy Hendriks, Alcedo Stan Veldpaus, Colt International Verticaal vluchten bij transformatie en renovatie van woongebouwen Roy Hendriks, Alcedo Stan Veldpaus, Colt International Even voorstellen Alcedo Roy Hendriks, adviseur brandveiligheid & bouwfysica Colt

Nadere informatie

Actualiteiten Bouwbesluit 2012. ing. P.J. van der Graaf

Actualiteiten Bouwbesluit 2012. ing. P.J. van der Graaf Actualiteiten Bouwbesluit 2012 ing. P.J. van der Graaf Onderwerpen Terugblik t/m 1 juli 2015 Thermische isolatie bij verbouw Wijzigingen per 1 juli 2015 Toekomstige ontwikkelingen 2 Het landschap voor

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie