Woningbezit vooral bedoeld als dak boven je hoofd. Eigenwoningbezit is in de eerste plaats een middel om een dak boven je hoofd te hebben en

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Woningbezit vooral bedoeld als dak boven je hoofd. Eigenwoningbezit is in de eerste plaats een middel om een dak boven je hoofd te hebben en"

Transcriptie

1 Woningbezit vooral bedoeld als dak boven je hoofd Eigenwoningbezit is in de eerste plaats een middel om een dak boven je hoofd te hebben en niet een bron van financiële zekerheid als alternatief voor overheidsuitgaven aan sociale zekerheid. Dat is een van de lessen van de financiële crisis in Azië tien jaar geleden, die nu ook voor Nederland opgaat. Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 2 [6] John Doling en Richard Ronald Doling is professor, College of Social Sciences Universiteit van Birmingham; Ronald is verbonden aan OTB Onderzoek Instituut TU Delft Hoe ziet de toekomst van het woningbezit in Nederland eruit? Te midden van een wereldwijde kredietcrisis beginnen veel van de gevolgen voor de Nederlandse woningmarkt zich af te tekenen. Volgens een recent door internationaal vastgoedadviseur Knight Frank uitgevoerd onderzoek zijn de huizenprijzen in het derde kwartaal van 2008 gezakt, een trend die zich ook in de buurlanden voordoet. En met de daling van de prijzen nemen ook het aantal transacties en de nieuwbouwproductie af. Velen zijn ervan overtuigd dat de bodem van de markt nog lang niet in zicht is. Deze bijdrage gaat in op de rol van de eigen woning als bron van financiële zekerheid. Vervolgens worden lessen getrokken uit de financiële crisis in Azië van tien jaar geleden en de gevolgen voor het eigen woningbezit. Koopwoningmarkt na de crisis Kijken we naar de toekomst, dan moeten we ons niet alleen afvragen of en wanneer de markt zich zal herstellen, maar gezien de schaal van de economische malaise ook de fundamentelere vraag stellen of het ooit weer dezelfde woningmarkt zal zijn, en kan zijn. Anders gezegd: zal de woningmarkt in Nederland er na de kredietcrisis net zo uitzien als ervoor; zullen de normale marktcondities vroeg of laat terugkeren, of komt er een nieuw normaal? Ook als we ons in een stabiele trend lijken te bevinden is het voorspellen van complexe systemen als woningmarkten een bij benadering onmogelijke opgave. Wat er na een systeembrede crisis zal gebeuren, is nog moeilijker te voorspellen. Natuurlijk, dit is niet de eerste keer dat de Nederlandse woningmarkt in een dal zit en uit de eerdere ervaringen zijn lessen te trekken, niet in de laatste plaats over hoe lang het duurt voor de markt zijn oude vitaliteit herwint. Maar ook een vergelijking met de ervaringen in bepaalde Aziatische landen is nuttig, omdat in landen als Japan en Singapore en de voormalige kroonkolonie Hongkong de woningmarkt nog maar tien of elf jaar geleden dramatisch is ingezakt als direct gevolg van een financiële crisis. Bovendien had men in al die landen

2 een beleid ontwikkeld waarin eigen woningbezit en de eraan verbonden vermogensaanwas werden gekoppeld aan de welvaart van de bevolking, een route die ook in veel andere West-Europese landen in toenemende mate is gevolgd. Ook in Nederland doet de discussie over het vermogen in de eigen woning als bron van financiële zekerheid langzaam maar zeker haar intrede (Bovenberg, zie website netspar). Eigenwoningbezit in Europa Alvorens de lessen uit Azië te bestuderen is het zinvol de aandacht te richten op enkele aspecten van het woningbezit in Europa. De laatste decennia leken de mensen er in toenemende mate van uit te gaan dat woningbezit voor henzelf en hun gezin een investering in de toekomst was. Een voet op de ladder van de huizenmarkt zetten is niet zozeer een kwestie van een dak boven je hoofd krijgen als wel het verwerven van een bezit dat klimmen en tegelijkertijd creëer je een persoonlijk vangnet. Wat velen in landen als Groot-Brittannië en Ierland ooit beschouwden als een democratie van huizenbezitters is wellicht veranderd in een democratie van vermogensbezitters, en deze gedachte heeft zich ook naar andere Europese landen verspreid. De Nederlandse overheid is hierop geen uitzondering en heeft de laatste jaren het idee gepromoot dat iedereen beter af is als hij de kans krijgt zijn eigen woning te kopen en dat het beleid hierop gericht moet zijn (zie VROM, 2000, 2006). Het lijkt erop dat ook huishoudens dit idee hebben omarmd, want het huizenbezit is gestegen van 45% van het totale woningbestand in 1990 tot 56% in In dit licht bezien is de opvatting van huisvesting als een kenmerk van sociale zekerheid compleet veranderd. Eigen woning als bron sociale zekerheid Tot de Aziatische financiële crisis van 1997 streefde Singapore naar algemeen woningbezit en het aandeel eigen woningen was opgelopen tot 92% (Foto Jaco Klamer / HH) Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 1 [7] waarschijnlijk in waarde zal stijgen, misschien wel sneller De opvatting dat een sociale huursector de manier is om dan andere investeringen die voor de meeste mensen te voorzien in de sociale zekerheidsbehoeften van een open staan: in de toekomst kun je naar hogere sporten land, maakt in het Verenigd Koninkrijk, maar ook steeds

3 Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 1 [8] Net als in Azië is het tijdperk van geloof in vastgoed als een object dat alleen maar in waarde stijgt, met als gevolg een snelle toename van het eigen woningbezit, ten einde (Foto: Luuk van der Lee / HH) meer in andere Europese landen plaats voor de visie dat woningbezit voor huishoudens een betere waarborg is om in hun eigen sociale zekerheidsbehoeften te kunnen voorzien. Extreem doorgeredeneerd zou het in stand houden van een uitgebreide sociale huursector veel huishoudens dus eigenlijk belemmeren in de mogelijkheid huiseigenaar te worden en de voordelen van kapitaalvorming te genieten, zodat sociale ongelijkheid in de hand wordt gewerkt. Het woonbeleid vervult zijn sociale zekerheidsfunctie in dat geval het best door een toename van het eigenwoningbezit te bevorderen voor met name midden en lagere inkomensgroepen. De breed gevoelde belastingdruk van de verzorgingsstaat wordt nog verergerd door het vergrijzen van de bevolking waardoor steeds minder mensen in de werkzame leeftijd de financiële lasten van steeds meer gepensioneerden moeten dragen. Het enorme vermogen dat in het woningbezit vastligt, biedt een mogelijke oplossing laten wennen dat ze zelf een grotere verantwoordelijkheid moeten nemen voor de vervulling van hun behoeften. Toch is het wel zo dat veel mensen zelf het kopen van een woning als een duidelijke bijdrage zien aan hun toekomstige financiële behoeften (Elsinga e.a., 2007). Het feit dat de hypotheekrenteaftrek nog steeds wordt gesteund, op een hoger niveau dan in andere Europese landen, wat zelfs aanleiding geeft tot kritiek vanuit de Europese Unie, bewijst dat de Nederlandse overheid waarde hecht aan eigen woningbezit. Het is nog onderwerp van discussie of het vermogen in eigen woningen uiteindelijk misschien kan uitgroeien tot een alternatief voor overheidsuitgaven aan sociale zekerheid. Lessen uit Aziatische landen Dus wat kunnen we van de Aziatische landen leren over de gevolgen van het verankeren van de welvaart in het woningbezit? Feit is dat de meeste van deze landen in de voor zowel de pensioenencrisis als de crisis in de sociale jaren tachtig en begin negentig hun uiterste best hebben zekerheid (Groves e.a., 2007; Ronald, 2008). Electoraal is gedaan het woningbezit te bevorderen en dat de huizen- het ongetwijfeld moeilijk om mensen aan het idee te prijzen er enorm zijn gestegen. Deze groei heeft de con-

4 Pensioen 24% Figuur 1 Opnamen uit Central Provident Fund 2004 Bron: Singapore Overheid, Statistical Highlights Verzekeringspolis 5% Eigen woningbezit 61% Belegingen 5% Ziektekostenverzekering 3% sumptie gestimuleerd en het gevoel van welvaart versterkt. Resultaat was een sociaal beleid waarin publieke voorzieningen en uitgaven aan sociale zekerheid werden beperkt en zelfstandigheid en economische zelfredzaamheid werden bevorderd door de toegang tot een koopwoning te vergroten. De uitbreiding van het eigen woningbezit en de stijging van de woningprijzen werden beschouwd als een beleid dat sociale gelijkheid zou bevorderen en beter tegemoet zou komen aan de behoefte aan sociale zekerheid. Toen de financiële crisis in Azië in 1997 toesloeg, kwam er een abrupt einde aan een lange periode van economische groei en hyperspeculatie op woningen, gevolgd door een ineenstorting van de publieke en particuliere financiën, toenemende werkloosheid en fors dalende huizenprijzen. Of de economie zich herstelde en de woningmarkt weer opleefde, hing sterk af van de mate waarin de eigen woning de spil vormde in de sociale zekerheid. Singapore, een land met een hoger bruto nationaal product per capita dan Nederland, had zich het sterkst langs deze route ontwikkeld. De overheid streefde naar algemeen woningbezit en het aandeel eigen woningen was opgelopen tot 92% (Chua, 2003). Dit cijfer werd bereikt door het instellen van fondsen (Central Provident Fund), bedoeld om te voorzien in twee vormen van pensioen. De eerste bestond uit omzetting van een deel van het fonds in een lijfrente voor na de pensionering; de tweede hield in dat een deel van het fonds (meestal het grootste) werd gebruikt om een huis te kopen (inclusief aanbetalingen bij aankoop en afbetalingen van de lening, zie figuur 1), als waarborg voor de oude dag. De eigen woning werd daarmee een van de pilaren van het pensioensysteem. Het hele systeem berustte op volledige werkgelegenheid en een gestage stijging van de huizenprijzen, maar de Aziatische financiële crisis van 1997 leidde tot problemen met de terugbetaling van de hypotheken, een enorme daling van de huizenprijzen, problemen met het realiseren van woningkapitaal en verminderd vertrouwen in het vermogen van het in de huizenmarkt verankerde fondsenstelsel om oudere mensen te beschermen. Als gevolg hiervan investeren de fondsen nu vooral in ander bezit dan woningen en is het streven naar algemeen eigen woningbezit teruggeschroefd. Maar aangezien de meeste gepensioneerden hun pensioenkapitaal toch al in hun woning hadden gestoken, speelt de overheid nog altijd een belangrijke rol in de markt om de waarde van het onroerend goed in stand te houden. Hyperspeculatie in grond en vastgoed was al in de jaren zeventig begonnen In Hongkong besloot de overheid naar aanleiding van de crisis in de woningmarkt haar plannen om het woningbezit sterk uit te breiden, te laten varen en terug te vallen op haar eerdere beleid van een sociale huursector. Vooral in het midden van de jaren negentig was er een gierende inflatie in de huizenprijzen, die nog werd versterkt door een speculatie-hausse veroorzaakt door de uitverkoop van sociale huurwoningen, en de economie was erg kwetsbaar voor wereldwijde financiële schommelingen. De prijzen van koopwoningen kregen zware klappen en waren in 2000 gezakt tot 50% van de waarde in De overheid ondersteunt de koopwoningmarkt momenteel nog steeds, maar probeert de prijzen stabiel te houden en laat de voorziening van woningen Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 2 [9]

5 Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 2 [10] in eigen bezit over aan particuliere projectontwikkelaars. Zo is de voorziening in sociale huurwoningen het instrument geworden om evenwicht te bereiken, doordat de doorstroom van huurwoningen en potentiële huurders en kopers in goede banen wordt geleid (Lau, 2007). Ook in Japan is de overheid teruggekomen op de directe steun aan het verwerven van een eigen woning (Hirayama en Ronald, 2007). De situatie in Japan is echter gecompliceerder en in bepaalde opzichten relevanter als vergelijkingsmateriaal met de huidige situatie in Europa. De crisis van 1997 was niet meer dan een nieuwe stap omlaag in een toch al neerwaartse recessiespiraal die met het uiteen spatten van de economische zeepbel in 1990 was ingezet. Hyperspeculatie in grond en vastgoed was al in de jaren zeventig begonnen en dreef in de jaren tachtig de inflatie in de economie als geheel aanzienlijk op. Toen de economische situatie omsloeg, bleven de banken zitten met activa en schulden gebaseerd op vastgoed dat nog maar een fractie van zijn oorspronkelijke waarde had. Omdat beslagleggen op de bezittingen van in gebreke blijvende debiteuren slechts de realisatie van opgehoopte verliezen zou betekenen, hielden de banken zich in en oefenden geduld uit in de hoop dat de waarden zich op den duur zouden herstellen. Nationale toezichthouders stonden uitstel van betaling toe en sommige banken verstrekten zelfs nog meer leningen aan noodlijdende bedrijven om ze in staat te stellen de schulden die ze al hadden af te lossen. Dit aanhoudende proces van ongerealiseerde verliezen duurde tien jaar en vormde een deflatoire kracht in de economie. De woningvoorziening wordt nu vrijwel volledig aan de markt overgelaten Uit angst dat de banken failliet zouden gaan, wisselden veel Japanners hun spaargeld in voor goud of staken het in (Amerikaanse of Japanse) staatsobligaties, waardoor er minder geld beschikbaar kwam om te lenen. Het sparen drukte dus de consumptie en wakkerde ook geen nieuwe investeringen aan. De overheid trachtte het herstel te bevorderen door de rentevoet van de banken op nul te zetten, een maatregel die uiteindelijk in 2006 werd afgeschaft, en in 2008 bereikte Japan ten slotte een inflatoire toestand. Wat hier in de context van het woningbeleid van belang is, is dat de staat vanaf 1997 begon terug te komen op een beleid van overheidsleningen voor woningen en gesubsidieerde bouwprojecten die de basis waren geweest van een sociaal stelsel gericht op het bevorderen van het eigen woningbezit en de waarde van vastgoed in familiebezit. Woningbezit werd niet langer beschouwd Het lijkt er steeds meer op dat degenen die zich aan de marge van de woningmarkt bevinden er verstandiger aan doen te huren dan zo snel mogelijk de markt op te gaan (Foto Vincent van den Hoogen / HH) als een middel om de economische groei en de individuele welstand van huishoudens te bevorderen, en in sommige gevallen probeerde de overheid zelfs manieren te vinden om kapitaal vanuit de woningmarkt naar de economie te sluizen (vooral het woningbezit van oudere mensen)(zie Izuhara, 2007). Na aanzienlijke bezuinigingen op het beleid en de subsidies wordt de woningvoorziening nu vrijwel volledig aan de markt overgelaten. Over het algemeen heeft in elk van deze landen, en in andere landen in de regio zoals Zuid-Korea en Taiwan, de blootstelling aan de wereldwijde economische schommelingen ertoe geleid dat de woningmarkten minder als basis worden gehanteerd van sociaal beleid en dat er zwaardere eisen worden gesteld aan de overheid om in die basis te voorzien. Op uiteenlopende manieren zijn ze allemaal begonnen sociaal beleid naar westers model te ontwikkelen. De algemene boodschap is dus dat een woningbeleid gebaseerd op het uitbreiden van het woningbezit naar minder draagkrachtige groepen een groot risico is gebleken voor de geldverstrekkers, de leners en het stelsel als geheel. Het is niet te verwachten dat in Nederland ook maar één van de voornaamste spelers snel terugkeert naar zijn gedrag van voor de crisis, en net als in Oost-Azië is het waarschijnlijk dat de overheid zich minder op de woningmarkt zal richten als instrument van sociaal beleid.

6 waarde stijgt, met als gevolg een snelle toename van het eigen woningbezit, ten einde. Zulke tijdperken zijn er al eerder geweest en in de jaren tachtig is in Nederland wel gebleken dat huizenkopers en beleidsmakers kort van memorie zijn. Dit keer zullen, in het licht van het toegenomen aantal woningbezitters in combinatie met de druk van demografische veranderingen en sociale herstructurering, de beleidskaders en het woningbezit weer moeten worden opgebouwd met een veel scherper besef van de bredere sociaal-economische consequenties. Dit zou tot op zekere hoogte een terugkeer kunnen betekenen naar de opvatting dat woningbezit in de eerste plaats een middel is om een dak boven het hoofd te hebben en niet een bron van financiële zekerheid die als alternatief kan dienen voor overheidsuitgaven aan sociale zekerheid. (Dit artikel is gebaseerd op een onderzoek uitgevoerd voor de Europese Commissie, getiteld Demographic Change and Housing Wealth. Details van het DEMHOW-project zijn te vinden op demhow.bham.ac.uk) Conclusies In Nederland zal de overheid zich waarschijnlijk gedwongen zien haar beleid ten aanzien van het woningbezit te herzien, een beleid dat sinds de jaren tachtig in toenemende mate is gepromoot en aanzienlijke overheidssteun heeft ontvangen. Het zou bijvoorbeeld lastig kunnen zijn in tijden van fiscale spanning ten gevolge van de kredietcrisis een hoge hypotheekrenteaftrek in stand te houden, en nog lastiger als de voordelen van eigen woningbezit niet meer kunnen worden gegarandeerd. Tegelijkertijd is het waarschijnlijk dat aanpassingen in de vraag op de koopwoningmarkt en de noodzaak de productie te stimuleren bepalend zullen zijn voor de huidige hervormingen in de sociale woningsector. De woningcorporaties willen weliswaar meer autonomie, maar ze zouden goed te maken kunnen krijgen met grotere druk om de stagnatie in de woningproductie door commerciële ontwikkelaars te compenseren. Ten gevolge van de kredietcrisis zullen de Nederlandse consumenten echter waarschijnlijk veel behoedzamer worden en de opvatting dat eigen woningbezit een machine is om geld te maken zou wel eens verleden tijd kunnen zijn. Het lijkt er steeds meer op dat degenen die zich aan de marge van de woningmarkt bevinden er verstandiger aan doen te huren dan zo snel mogelijk de markt op te gaan. Net als in Azië is het tijdperk van geloof in vastgoed als een object dat alleen maar in Literatuur - Chua, B. H. (2003) Maintaining housing values under the condition of universal homeownership, Housing Studies, 18(3) pp Elsinga, M., de Decker, P., Toussaint, J. en Teller, N. (red.) (2007) Beyond Asset and Insecurity: On (In)security of Home Ownership in Europe, Amsterdam, IOS Press. - Groves, R., Murie, A. en Watson, C. (2007) Housing and the New Welfare State: Examples from East Asia and Europe, Aldershot, Ashgate. - Izuhara, M. (2007) Turning stock into cash flow: strategies using housing assets in an ageing society, in Y. Hirayama en R. Ronald (2007) Housing and Social Transition in Japan, Londen, Routledge. - Knight Frank, persbericht, 23 november (2008), Global house price decline spreads around the world as investors wait to pounce. - Lau, K.Y. (2007) The state managed housing system in Hong Kong, in R. Groves, A. Murie en C. Watson (red.) Housing and the New Welfare State: Examples from East Asia and Europe, Aldershot, Ashgate. - Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, (2000) Nota Wonen: Mensen wensen, wonen. Samenvatting (Nota Remkes) Ministerie van VROM, Den Haag. - Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, (2006) Ruimte geven, bescherming bieden: Een visie op de woningmarkt (Nota Dekker) Ministerie van VROM, Den Haag. - Ronald, R. (2008) The Ideology of Home Ownership: Homeowner Societies and the role of Housing, Londen, Palgrave. Tijdschrift voor de Volkshuisvesting 2009 / 2 [11]

Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem

Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem Goed idee, of niet? Janneke Toussaint, Onderzoeksinstituut OTB Delft University of Technology Challenge the future Achtergrond Vergrijzing, globalisering, financiële

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt 10 argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Noordervliet: Deze resultaten tonen dat de woningbezitter zich heel goed bewust is van de huidige situatie op de woningmarkt. Dat vooral starters zich

Noordervliet: Deze resultaten tonen dat de woningbezitter zich heel goed bewust is van de huidige situatie op de woningmarkt. Dat vooral starters zich Het vertrouwen in de woningmarkt is in het derde kwartaal gestegen naar 94 punten. Dit is de eerste stijging sinds het derde kwartaal van 2011. Zeven op de tien koopwoningbezitters denkt dat zijn huis

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

Hypothecair krediet: duurzame groei

Hypothecair krediet: duurzame groei Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecair krediet: duurzame groei Brussel, 6 mei 2011 In het eerste trimester van 2011 werden 24% meer hypothecaire kredieten verstrekt dan in het eerste

Nadere informatie

Snelle vergrijzing in Japan vraagt om actie

Snelle vergrijzing in Japan vraagt om actie Snelle vergrijzing in Japan vraagt om actie Inleiding Vrijwel elk ontwikkeld land wordt geconfronteerd met een vertraging van de groei of teruggang in zijn bevolking. De Japanse bevolking vergrijst zo

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse gezinnen bereikten vlak voor de crisis een naoorlogs dieptepunt. Na de crisis moeten huishoudens fors

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u?

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u? Aflossen, waarom goed voor u? Agenda 1. Even voorstellen 2. Aanleiding presentatie 3. Hypotheken: hoe zit het ook alweer? 4. Waarom aflossen? - Voor uzelf - Voor uw kinderen - Voor later 5. Hoe werkt aflossen?

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014

VOORBEELD. Verkoop van huurwoningen. De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen. Derde (geheel herziene) druk, april 2014 Verkoop van huurwoningen De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen Derde (geheel herziene) druk, april 2014 VERKOOP VAN HUURWONINGEN De nieuwe regels voor verkoop van sociale huurwoningen

Nadere informatie

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07 Visiedocument Neutralis 1 Inhoudsopgave: 1. Doel Visiedocument.... 3 2. Ontwikkelingen in de wereldeconomie... 4 3. Ontwikkelingen in de Nederlandse economie. 6 4. Ontwikkelingen binnen de financiële branche

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI

Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI Jan Walschots T projectnummer Overheidsfinanciën en consumentenprijzen 19 augustus 2013 kennisgeving De in dit rapport weergegeven opvattingen

Nadere informatie

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025 Delft University of Technology Inhoud Trends op de woningmarkt Peter Boelhouwer 29-10-2013 Demografische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen Sociaal-culturele ontwikkelingen Was de crisis op de Nederlandse

Nadere informatie

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016 Kopers komen te kort Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Auteurs: Peter Boelhouwer; TU-Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013 Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? - Een economisch perspectief - Miljoenennota 213 Scheveningen, 2 oktober 212 Prof. dr. Barbara Baarsma Vanaf 213: voor nieuwe hypotheken alleen recht op renteaftrek

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Artikel: Woningnood in historisch perspectief Auteur: Nieske Stoel Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 27.1, 7-12. 2014 Stichting Skript Historisch Tijdschrift, Amsterdam ISSN 0165-7518

Nadere informatie

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael NEDERLANDSE WONINGMARKT IN EUROPEES PERSPECTIEF Initiatief van acht institutionele woningbeleggers en de IVBN Doel om Nederlandse

Nadere informatie

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal STRIKT EMBARGO tot dinsdag 15 juli 2014 10.00 uur! PERSBERICHT Aan Van : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen Betreft : NVM

Nadere informatie

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Aantal woningverkopen bijna 5 procent hoger Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Voor 2010 prognose: geen prijsstijging Dure segment blijft moeizaam Nieuwegein, 14 januari In het vierde

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Peiling hypotheekrenteaftrek

Peiling hypotheekrenteaftrek Vereniging Eigen Huis Peiling hypotheekrenteaftrek Wat is uw mening? Mei 2010 Wat vindt u in dit rapport? Ten geleide 5 Door Marlies E.C. Pernot, algemeen directeur Vereniging Eigen Huis De resultaten

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum raadsvergadering> Voordracht voor de raadsvergadering van Jaar 2011 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum indiening 30 juni 2011 Tekst wordt gepubliceerd in Onderwerp Initiatiefvoorstel van de raadleden

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Hypotheekschuld in Nederland:

Hypotheekschuld in Nederland: Hypotheekschuld in Nederland: Loan to value / loan to income Ruimteconferentie, 21 mei 2013 Marcel van Wijk Vastgoed en Woningmarkt ac.vanwijk@cbs.nl Agenda Recente ontwikkelingen Onderzoeksopzet Hypotheekschuld

Nadere informatie

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document.

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Schulden van huishoudens dramatisch gestegen Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Sinds 2008 kampt ook Nederland met de gevolgen van de internationale financiële kredietcrisis uit 2008,

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Eten gepensioneerden hun woning op?

Eten gepensioneerden hun woning op? P. 246 Eten gepensioneerden hun woning op? Janneke Toussaint Ouderen in Nederland blijken meestal niet van plan te verhuizen om het pensioen aan te kunnen vullen P. 247 De vergrijzing en de daarbij behorende

Nadere informatie

Beweging op de woningmarkt:

Beweging op de woningmarkt: Beweging op de woningmarkt: de rol van overheidbeleid Taco van Hoek Directeur EIB Grip op vermogen Utrecht, 19 april 2013 1 Inhoud Drie vragen Wat zijn de ontwikkelingen op de woningmarkt? Wat is het beeld

Nadere informatie

Rapport. Eigen Huis Marktindicator. 3e kwartaal 2014

Rapport. Eigen Huis Marktindicator. 3e kwartaal 2014 Rapport Marktindicator H. Boumeester m.m.v. C. Lamain September Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van: Vereniging Displayweg 1 3821 BT Amersfoort Auteurs: H. Boumeester m.m.v. C. Lamain September

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven Woningprijzen in Vlaanderen Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven De ontwikkeling van de woningprijs Een indruk van de achterliggende factoren Paul de Vries Voorstellen Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

De woningmarkt in Vlaanderen

De woningmarkt in Vlaanderen De woningmarkt in Vlaanderen Een blik op de betaalbaarheid, woningkwaliteit en subsidies Kristof Heylen HIVA - KU Leuven www.steunpuntwonen.be Woonsituatie: evolutie 1976-2005 Aandeel huurders van 33%

Nadere informatie

Miljoenennota door René Boon

Miljoenennota door René Boon Miljoenennota door René Boon .. .. .. .. .. ... .. Conclusies: Herstel Nederlandse economie, maar wel kwetsbaar In 2015 komen overheidsfinanciën in rustiger vaarwater terecht Toch nog groot tekort, circa

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses In het tweede kwartaal van 2011 is het aantal verkochte nieuwbouwwoningen gezakt naar circa 4.900 (zie figuur

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

En de prijzen zullen ze verder stijgen?

En de prijzen zullen ze verder stijgen? En de prijzen zullen ze verder stijgen? Paul de Vries, /TUDelft, Nederland Publieksmoment Woonbeleidsplan Vlaanderen, Brussel, 29 november 2011 Delft University of Technology Challenge the future De prijzen

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 2015 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 2015 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage Aan Memo Behandeld door MVGM Vastgoedtaxaties / +31(0)33 464 02 97 E-mail jm.van.geet@mvgm.nl Datum Kwartaal 3 van 2011 Stationsplein 121 Postbus 442 3800 AK Amersfoort T +31(0)33 464 02 97 F +31(0)33

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis De economische wereldcrisis (9.2) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de economische wereldcrisis van 1929 en waarom duurde die crisis zo lang? Kenmerkend aspect: De crisis van het wereldkapitalisme.

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 13.3 16.3 uur 2 2 Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen; het examen bestaat uit 32

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel

Berden op Zoom. Onderwerp. Nummer voorstel. Datum voorstel 4~ Berden op Zoom RVB07-0011 Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel : Initiatiefvoorstel CDA-fractie Betaalbare koopwoningen voor lagere inkomensgroepen : lnit/07/001 Sector : Ruimtelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt en de nieuwste ontwikkelingen worden door veel makelaars nauwlettend in de gaten gehouden. Alhoewel het herstel van de markt nog

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Sliedrecht, Onderwerp: Voortzetten verstrekking van startersleningen. Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met overboeken van 210.000 van de

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Datum 1/5 Geachte heer Dijsselbloem, Vereniging Eigen Huis dringt er bij het Kabinet op aan om snel stappen te zetten

Nadere informatie

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd belastingsderving (saldo HRA en EWF) tot 13,8 miljard doen toenemen in 2011. Daarbij is geen rekening gehouden met het drukkende effect van de rentestijging op de prijs van de woningen. 3 Effect van varianten

Nadere informatie

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 BIJLAGE Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 Opname en aanbod redelijk stabiel De opname van kantoren in 2011 is redelijk vergelijkbaar met de twee jaren daarvoor. In totaal werd 1,25 miljoen m² opgenomen;

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 8 Onderwerp: Starterslening: evaluatie, aanpassing verordening Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling Provincie Noord-Brabant De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009 1. Inleiding Voor de voortgang en continuïteit in de woningbouwproductie is het van belang dat

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Rapport. Eigen Huis Marktindicator. 1e kwartaal 2015

Rapport. Eigen Huis Marktindicator. 1e kwartaal 2015 Rapport Marktindicator H. Boumeester m.m.v. C. Lamain Mei Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van: Vereniging Displayweg 1 3821 BT Amersfoort Auteurs: H. Boumeester m.m.v. C. Lamain Mei OTB Onderzoek

Nadere informatie

TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2014 ANALYSE HERVORMINGEN

TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 6 DECEMBER 2014 ANALYSE HERVORMINGEN 40 KWETSBAARHEID VAN WONI HERVORMINGEN Het aantal huishoudens met aan het wonen gerelateerde financiële risico s is toegenomen in de periode 2002 2012. Een concentratie van huishoudens met zulke risico

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt Alex van de Minne alexvandeminne@gmail.com Real Capital Analytics Amsterdam Business School Finance Group, Faculty of Economics and Business May, 2015 Amsterdam

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 405 Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en enige andere wetten in verband met de herziening van de fiscale behandeling van de eigen

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis!

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! een bijdrage in de besluitvorming omtrent verlenging van de regeling, oktober 2009 1. Aanleiding startersregeling Op 30 juni 2006 is

Nadere informatie