De opkomst van een nieuw digitaal medium? Een drieledig onderzoek naar de consumentenacceptatie van merk gerelateerde mobiele apps

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De opkomst van een nieuw digitaal medium? Een drieledig onderzoek naar de consumentenacceptatie van merk gerelateerde mobiele apps"

Transcriptie

1 De opkomst van een nieuw digitaal medium? Een drieledig onderzoek naar de consumentenacceptatie van merk gerelateerde mobiele apps Naam: Rik Groot ANR: Begeleider: Tweede lezer: Dr. Marie Postma Dr. Per van der Wijst Datum: Augustus 2011 Master Bedrijfscommunicatie en Digitale Media Faculteit Geesteswetenschappen Universiteit van Tilburg In opdracht van Blue Mango Interactive

2

3 Samenvatting Deze scriptie beschrijft de invloed van de aanwezigheid van eigenschappen in een merk gerelateerde app op de gebruiksintentie van een potentiële gebruiker. De studie maakt gebruik van een unieke onderzoeksaanpak: er wordt aan de hand van van drie complementaire onderzoeksmethodes onderzoek gedaan om tot een conclusie te komen. In het eerste onderzoek wordt een content analyse uitgevoerd waarmee 14 verschillende eigenschappen van een mobiele app worden gevonden. Op basis van deze eigenschappen wordt in de tweede studie aan de hand van het Kano model onderzoek gedaan naar de invloed van de aan- of afwezigheid van deze eigenschappen op de tevredenheid en de ontevredenheid van de gebruiker ten opzichte van de merk gerelateerde app. Op basis van de resultaten van deze tweede studie zijn twee prototypes van apps ontworpen. Door deze prototypes aan respondenten voor te leggen is in de derde studie onderzoek gedaan naar gebruiksintentie aan de hand van een gebruikersadoptiemodel. De resultaten wijzen uit dat het verwachte nut van een merk gerelateerde app de hoofdfactor is die de gebruikersintentie verhoogt. Daarnaast zijn de eigenschappen waar een merk gerelateerde app uit moet bestaan afhankelijk van het bedrijf waar de app voor wordt ontwikkeld. iii

4 Voorwoord Eindelijk klaar. Na een studietijd van zeven jaar zit het er eindelijk op. Hoewel ik in de eerste twee jaar een slow-starter ben geweest ben ik uiteindelijk toch trots op wat ik heb bereikt. Marie, allereerst bedankt voor de prettige begeleiding. Toen ik nog rond aan het neuzen was naar een begeleider stond je meteen voor me klaar met een mooie afstudeerstage bij Blue Mango Interactive. Hiermee bood je me het afstudeeronderwerp aan waar ik zo hard naar op zoek was. Hier ben ik ook Blue Mango Interactive erg dankbaar voor en in het bijzonder mijn begeleider Kim. Ik heb heel erg veel geleerd van BMI en van jou en ik zal die ervaringen zeker gaan toepassen bij mijn toekomstige werk. Tot slot wil ik mijn dispuut, mijn vriendin en mijn ouders bedanken. Ik kon gelukkig niet elk moment aan mijn scriptie zitten en op die momenten kon ik altijd bij jullie afleiding vinden. Rik Groot iv

5 Inhoudsopgave 1. Inleiding Aanleiding Doelstelling en onderzoeksvraag Relevantie Theoretisch kader Mobiele apps Achtergrond De grote diversiteit tussen apps De communicatieve kenmerken van apps Consumentenbehoeften Het Kano model Gebruikersbehoeften per branche Consumentenacceptatie van een nieuwe IT-toepassing Het UTAUT model Variabelen Deelonderzoeksvragen en hypothesen Studie 1 - De eigenschappen van apps Methode Resultaten Perspectief Studie 2 - Klantenbehoeften Respondenten Onderzoeksdesign Instrument Procedure Resultaten Perspectief v

6 5. Studie 3 De gebruiksintentie ten opzichte van een app Respondenten Onderzoeksdesign Instrument Ervaring webwinkel Verwacht nut Verwacht gebruiksgemak Sociale invloed Gebruiksintentie Procedure Resultaten Verschillen tussen de condities Conditie 2 Accountbeheer app telecomprovider Conditie 3 Winkel app webwinkel Condities 1 en Perspectief Conclusie en discussie De eigenschappen van apps De behoefte naar eigenschappen De consumentenacceptatie van een merk gerelateerde app Vervolgonderzoek Limitaties Literatuur Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D vi

7 1. Inleiding 1.1. Aanleiding Smartphones worden het Zwitserse zakmes onder de mobiele telefoons genoemd vanwege de grote variëteit aan mogelijkheden die ze bieden. Ze hebben sinds de introductie van Apple s iphone 3G in juli 2008, in combinatie met de opening van de bijbehorende App Store, het huidige landschap van mobiele applicaties (apps) vormgegeven (West & Mace, 2010). Apps zijn stukjes software die ontworpen zijn om de gebruiker bepaalde taken uit te laten voeren op een smartphone. Ze kunnen worden gedownload en geïnstalleerd op smartphones via platform gebonden appmarkten. In 2010 downloadden gebruikers van smartphones 7.9 miljard keer een app (ABIresearch, 2011) en in 2014 zal er naar verwachting 185 miljard keer een app zijn gedownload sinds de oprichting van de App Store (Gartner, 2010). Hoewel smartphones enkele beperkingen met zich meedragen, waaronder de geringe grootte van het scherm, de veranderende gebruikscontext en de onbetrouwbaarheid van de verbinding (Zhang & Adipat, 2005) worden ze overal en op elk moment gebruikt (Ballagas, Borchers, Rohs, & Sheridan, 2006). De diversiteit aan hardware en sensoren van smartphones zorgt voor een enorme hoeveelheid beschikbare data wat veelzijdige apps mogelijk maakt. Apps kunnen utilitair zijn: apps maken medische toepassingen mogelijk die gebruik maken van de camera om moedervlekken te analyseren. Apps kunnen daarentegen ook ter vermaak dienen: apps bestaan in de vorm van 3D spellen die gebruik maken van de actuele locatie van de gebruiker aan de hand van het GPS-signaal van de smartphone. De genoemde groei- en gebruikscijfers zijn voor bedrijven de aanleiding geweest om te participeren in deze nieuwe markt. Een blik in de verschillende appmarkten leert ons dat steeds meer bedrijven merk gerelateerde apps lanceren voor verschillende doeleinden zoals ter promotie van een evenement of ter ondersteuning bij opgelopen autoschade. Bedrijven die apps ontwikkelen ervaren echter twee problemen. Allereerst worden apps slechts enkele keren gebruikt alvorens ze weer worden verwijderd (Localytics, 2011). Ten tweede laat een recent rapport zien dat slechts 1% van merk gerelateerde apps succesvol is in termen van het aantal keer dat ze worden gedownload (Deloitte, 2011). Deze onderzoeken tonen aan dat apps problemen ondervinden in termen van gebruikersretentie en gebruiksintentie. Gebruikersadoptiemodellen leren ons dat het verwachte nut van 1

8 een IT-toepassing een voorspeller is van de gebruiksintentie van die IT-toepassing (Venkatesh, Morris, Davis, & Davis, 2003). Een oorzaak van de resultaten van het rapport van Deloitte kan zijn dat huidige merk gerelateerde apps niet voldoen aan de verwachtingen van de potentiële gebruikers. Zodra de behoeften van deze gebruikers helder zijn kan er een merk gerelateerde app worden ontwikkeld die aansluit bij de wensen van deze gebruikers. Dit kan als gevolg hebben dat de gebruiker het nut van de app inziet wat zal leiden tot een hogere gebruiksintentie (Venkatesh, et al., 2003). Daarnaast kan dit leiden tot de retentie van de gebruiker omdat de app zal voldoen aan de voor de gebruiker fundamentele eigenschappen. Door aan deze behoefte te voldoen wordt de loyaliteit ten opzichte van het product en het bedrijf vergroot (Matzler & Hinterhuber, 1998; Witell & Löfgren, 2007). In het verlengde hiervan is het aannemelijk dat er geen generieke behoeften bestaan voor eigenschappen die een merk gerelateerde app moet bezitten. De eigenschappen waaraan gebruikers behoeften hebben in een digitaal medium blijken afhankelijk te zijn van het type bedrijf (Zhang & Von Dran, 2002). Bovenstaande maakt het duidelijk dat de potentiële gebruiker van een merk gerelateerde app centraal zal staan in deze scriptie Doelstelling en onderzoeksvraag Het doel van deze scriptie is om inzichtelijk te maken welke eigenschappen van een app bijdragen aan het succes van een merk gerelateerde app. Dit succes wordt in deze scriptie gedefinieerd als een app waar individuen een bovengemiddelde gebruikersintentie voor hebben. Hierbij wordt tevens verondersteld dat er per bedrijf een verschil bestaat in de eigenschappen waaruit een merk gerelateerde app moet bestaan. Om te achterhalen welke factoren bijdragen aan een verhoogde gebruiksintentie is de volgende hoofdonderzoeksvraag opgesteld: Welke factoren dragen bij aan een verhoogde gebruiksintentie van een merk gerelateerde mobiele applicatie? Op basis van de literatuur zullen enkele deelonderzoeksvragen en hypothesen worden opgesteld welke de beantwoording van de hoofdonderzoeksvraag mogelijk zullen maken Relevantie Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met online marketing bedrijf Blue Mango Interactive (BMI). Het zal worden uitgevoerd worden voor een tweetal 2

9 klanten van BMI. Dit onderzoek zal hierdoor een praktijkgerichte wetenschappelijke bijdrage leveren aan de literatuur ('t Hart, Boeije, & Hox, 2005). Dit houdt in dat de uitkomsten wel een wetenschappelijke bijdrage hebben maar niet generaliseerbaar zijn buiten het onderzochte domein. Het onderzoek zal één van de eerste toevoegingen zijn aan de literatuur over digitale communicatie met betrekking tot het onderwerp apps. Vooralsnog is er vrijwel geen onderzoek uitgevoerd naar dit relatief nieuwe digitale medium. Digitale communicatie is een onderzoeksveld dat volgens Newhagen en Rafaeli (1996) enkele unieke communicatieve kenmerken bezit. Op basis van een literatuurstudie over digitale communicatie zullen er bij deze studie methodes worden gebruikt die zichzelf al hebben bewezen in eerdere (digitale) onderzoeksvelden. Er zal aan de hand van deze methodes een drietal studies worden uitgevoerd waarvan de resultaten van elke afzonderlijke studie een basis kunnen vormen voor vervolgonderzoek in dit tot dusverre onderzoeksgebied. De samenwerking met BMI biedt ons de gelegenheid om het onderzoek uit te voeren met behulp van twee verschillende bedrijven met een groot klantenbestand. Dit biedt de unieke mogelijkheid om gericht onderzoek te kunnen doen naar de klanten van deze verschillende bedrijven wat representatieve data oplevert over het onderzoeksonderwerp. Vervolgonderzoek kan hierdoor worden aangepast aan de werkelijke behoeften van klanten van desbetreffende bedrijven wat een realistisch beeld zal verschaffen van de werkelijke gebruiksintentie ten opzichte van een merk gerelateerde app. Deze uitkomsten zullen ons betrouwbare inzichten verschaffen welke eigenschappen van belang zijn in merk gerelateerde apps. 3

10 2. Theoretisch kader In paragraaf 2.1 zal worden ingegaan op het fenomeen mobiele apps. Aan de hand van een korte geschiedenis zal het duidelijk worden welke impact ze hebben op de huidige maatschappij. Daarnaast worden enkele voorbeelden gegeven over de uiteenlopende functionaliteiten van apps en tot slot zal er worden ingegaan op de communicatieve kenmerken die ze bevatten. Gebruikers van een product of dienst baseren hun tevredenheid hierover op de combinatie van de (on)tevredenheid over de afzonderlijke eigenschappen waaruit het product of de dienst bestaat. Paragraaf 2.2 zal ingaan op de grondslag van deze theorie en zal uitwijden over het Kano model. Dit model is in diverse domeinen toegepast om (on)tevredenheid te toetsen over afzonderlijke eigenschappen en kan ook nuttig zijn in het bepalen van de (on)tevredenheid over de eigenschappen van een merk gerelateerde mobiele app. In paragraaf 2.3 wordt ingegaan op het verschil in gebruikersbehoeften ten opzichte van digitale media met betrekking tot de eigenschappen waar ze uit bestaan. Het type bedrijf kan bepalend zijn voor de eigenschappen die het meest geschikt zijn voor een merk gerelateerde app. Tot slot zal paragraaf 2.4 ingaan op de theorie die de gebruikersadoptie van nieuwe IT-toepassingen beschrijft. Hier geldt dat gebruiksintentie de belangrijkste voorspeller is van het daadwerkelijke gebruik van een nieuwe IT-toepassing. Het model dat zal worden toegepast is het UTAUT model. Dit model is in de literatuur veelvuldig gebruikt met betrekking tot de mate van gebruikersadoptie van nieuwe ITtoepassingen Mobiele apps Achtergrond Een mobiele app is software ontworpen om de gebruiker taken uit te laten voeren op een mobiele computer zoals een mobiele telefoon of tablet PC. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen native apps en web apps. Native apps kunnen alleen worden geïnstalleerd op het mobiele besturingssysteem waar het voor is geschreven. Web apps zijn niet gebonden aan een besturingssysteem en kunnen door alle moderne mobiele telefoons worden uitgevoerd. Apple heeft met de introductie van de iphone 3G in combinatie met de opening van de Apple App Store in juli 2008 het huidige applandschap vormgegeven (West & Mace, 2010). Waar het vroeger ongebruikelijk 4

11 was om extra apps te installeren op een mobiele telefoon introduceerde Apple de App Store waar gebruikers van een iphone op een simpele wijze native apps konden downloaden. De App Store maakt het daarnaast voor iedereen mogelijk om zelf apps toe te voegen aan het bestaande aanbod. Dit had grote gevolgen voor het aanbod van apps in de App Store. In de eerste zes maanden steeg dit aantal van 500 naar en inmiddels is het aanbod gestegen tot apps. Deze explosieve groei bracht een schok teweeg en andere bedrijven verfijnden hun besturingssysteem of introduceerden hun eigen besturingssystemen en openden hun eigen appmarkten (Tabel 1). Hoewel de verdeling duidelijke vormen aan heeft genomen zal het landschap de komende jaren blijven veranderen (Gartner, 2010). Tabel 1 Het huidige aanbod van de vijf grootste mobiele appmarkten Naam OS Datum oprichting Eigenaar Aantal apps Aantal gebruikers App Store 1 ios 10 juli 2008 Apple miljoen Android Market 2 Android 22 oktober 2008 Google miljoen App World 3 BlackBerry OS 1 april 2009 RIM miljoen Ovi Store 4 Windows Phone Marketplace 5 Symbian, Nokia Touch, Nokia QWERTY Windows Phone 26 mei 2009 Nokia miljoen 21 oktober 2010 Windows miljoen Apps worden in deze appmarkten op basis van hun gebruikerswaardering en het aantal downloads gerangschikt in de hitlijsten. De gebruikerswaardering vertegenwoordigt een waarde van 1 tot en met 5 sterren. Deze waarde is gebaseerd op de gemiddelde beoordeling van alle gebruikers die de app hebben geïnstalleerd en 1 Resultaten voor juli 2011: 2 Resultaten voor augustus 2011: 3 Resultaten voor juli 2011: BlackBerry_App_World 4 Resultaten voor juli 2011: 5 Resultaten voor augustus 2011: 5

12 een waardering hebben gegeven. Het aantal downloads is het cumulatieve aantal keer dat een app is gedownload sinds het moment dat hij in de appmarkt werd geplaatst. De eerder genoemde hitlijsten maken het voor gebruikers makkelijker om populaire apps te vinden. Het grote aantal apps in combinatie met de diversiteit tussen apps zorgt er echter voor dat de appmarkten ook onderscheid maken tussen verschillende categorieën apps. Dit heeft als doel dat gebruikers apps met een bepaalde functionaliteit makkelijker kunnen vinden De grote diversiteit tussen apps De grote diversiteit tussen apps blijkt uit het gegeven dat de grootste aanbieder van apps, de Android Market, onderscheid maakt tussen 34 verschillende categorieën variërend van games tot productiviteit. Het meest gebruikte type apps zijn spelletjes. Op de tweede plaats gevolgd door apps die gericht zijn op het nieuws/weer (Pew Internet, 2010). De grote diversiteit wordt mogelijk gemaakt door de mogelijkheden die het platform biedt waarop apps kunnen worden uitgevoerd. Moderne smartphones zijn uitgerust met diverse sensoren (o.a. een gyroscoop, een versnellingsmeter, een GPS-antenne, een nabijheids-sensor, een camera en een Wi-Fi verbinding) waardoor er veel data beschikbaar is voor apps. Deze data kan vervolgens worden gecombineerd met de mobiliteit van een mobiele telefoon wat apps voor diverse toepassingen geschikt maakt. Een aansprekend voorbeeld van een succesvolle app is Google Maps. Deze app maakt volledig gebruik van de unieke kenmerken van een smartphone. Allereerst maakt hij gebruik van de GPS-antenne om de actuele locatie van de gebruiker te bepalen. Daarnaast kan de gebruiker deze locatie met behulp van de app op elk willekeurig moment weergeven en aan de hand van deze locatie relevante plaatsen in de buurt opzoeken. Google Maps krijgt in de Android Market een gebruikerswaardering van 4.4/5 ster en is tussen de 100- en 500 miljoen keer gedownload. Een aansprekend voorbeeld van een succesvolle Nederlandse merk gerelateerde app is de Appie App van Albert Heijn. Deze app maakt het voor klanten van Albert Heijn onder andere mogelijk om hun boodschappenlijst met familieleden te synchroniseren waardoor ze in de winkel een actuele boodschappenlijst hebben. Tevens bezit de app een loopservice waardoor de klant op de juiste route door de winkel wordt geleidt. De app wordt in de Android Market gewaardeerd met 4.5/5 ster en is tussen de 100- tot 500 duizend keer geïnstalleerd. Een voorbeeld van een minder succesvolle merk gerelateerde app is de app van de Bijenkorf. Via deze app is 6

13 het mogelijk om informatie te vinden over mode, lifestyle en trends. Ook zijn de actuele aanbiedingen van de Bijenkorf te bekijken. Deze app wordt gewaardeerd met 2.9/5 ster en is tussen de en keer gedownload. Al deze apps maken gebruik van de communicatieve kenmerken van een digitaal medium. De volgende paragraaf zal duidelijk maken dat apps buiten deze communicatieve kenmerken zelf ook twee unieke communicatieve kenmerken bezitten De communicatieve kenmerken van apps Er zijn vijf unieke communicatieve kenmerken die digitale media onderscheidend maken ten opzichte van conventionele media (Newhagen & Rafaeli, 1996). Allereerst zorgt de multimodaliteit van digitale media ervoor dat tekst, geluid, video en afbeeldingen allemaal tegelijk kunnen worden overgebracht. De hypertekstualiteit van digitale media geeft de gebruiker de mogelijkheid om zelf de volgorde van de verkregen informatie te bepalen. De pakketschakeling zorgt ervoor dat boodschappen overal heen kunnen worden gestuurd omdat ze geen vaste route hebben zoals traditionele communicatie. De synchroniciteit maakt het mogelijk dat boodschappen vrijwel direct overgedragen kunnen worden over de gehele wereld. Tot slot zijn digitale media interactief. Deze interactiviteit maakt directe reflectie over voorgeschotelde informatie mogelijk. Ook mobiele apps zijn een digitaal medium en bezitten deze vijf kenmerken. Apps onderscheiden zich echter doordat ze twee extra eigenschappen bezitten die mogelijk worden gemaakt door het platform waarop ze worden uitgevoerd: de smartphone. Allereerst zijn apps sensorisch. Smartphones zijn uitgerust met diverse soorten hardware en sensoren. Dit heeft als gevolg dat ze slim zijn. Deze gegenereerde data is op elk moment toegankelijk voor een app waardoor apps een breed toepassingsveld krijgen waaronder de eerder genoemde apps van Google en Albert Heijn. Ten tweede zijn apps alomtegenwoordig. Mobiele telefoons kunnen overal en op elk moment worden gebruikt (Ballagas, et al., 2006). Dit heeft als gevolg dat apps niet afhankelijk zijn van een vaste locatie waarop ze kunnen worden gebruikt. Uit bovenstaande blijkt dat een app een complex medium is. De synergie tussen de genoemde kenmerken heeft als gevolg dat apps een breder toepassingsveld dan vroegere digitale media zoals websites wat blijkt uit de gegeven voorbeelden. Waarom bepaalde apps succesvoller worden ontvangen dan andere apps hangt echter 7

14 af van de eindgebruiker van de app. Als een app niet aan zijn behoeften voldoet dan wordt deze na enkele keren gebruiken verwijderd (Localytics, 2011) Consumentenbehoeften Consumenten beoordelen producten en diensten op basis van een gelimiteerd aantal eigenschappen. Hier geldt dat enkele eigenschappen van invloed zijn op de tevredenheid over een product terwijl andere eigenschappen van invloed zijn op de ontevredenheid over een product (Swan & Combs, 1976). Deze eigenschappen verschillen in de mate waarin ze kunnen leiden tot (on)tevredenheid (Vargo, Nagao, He, & Morgan, 2007). Deze beoordelingen over de verschillende eigenschappen zijn onafhankelijk van elkaar en kunnen tot conflicterende gevoelens leiden. Uit een studie van Giese en Cote (2000) blijkt dat respondenten aangaven tevreden te zijn over de functionaliteit van een product maar dat ze tegelijkertijd ontevreden waren over het aankoopproces van dat product. Deze bevindingen spreken eerdere bevindingen tegen waarin wordt gesuggereerd dat consumententevredenheid het bipolair tegenovergestelde is van consumentenontevredenheid (e.g., Mittal, Kumar, & Tsiros, 1999). De resultaten van Giese en Cote (2000) ondersteunen echter onderzoeken waarbij tevredenheid en ontevredenheid als twee losstaande dimensies worden gezien (e.g., Mano & Oliver, 1993). De Two-Factor-Theory (Herzberg, Mausner, & Snyderman, 1959) is de eerste theorie die dit verschijnsel, waarbij tevredenheid en ontevredenheid los van elkaar staan, in de praktijk beschrijft. De resultaten van de onderzoekers suggereren dat er voor arbeiders zogenoemde motivators en hygienes bestaan. De motivators zijn bepaalde eigenschappen van werkomstandigheden, zoals de mate van waardering en de verantwoordelijkheden die men krijgt op de werkvloer, die leiden tot tevredenheid. Daarentegen zijn de hygienes eigenschappen van de werkomstandigheden, zoals het bedrijfsbeleid en de mate van supervisie, die leiden tot ontevredenheid. In andere onderzoeken wordt aangetoond dat deze beoordeling op basis van evaluatie van de afzonderlijke eigenschappen niet alleen geldt voor werkomstandigheden maar eveneens van toepassing is op de beoordeling van producten (Maddox, 1981; Swan & Combs, 1976). Ook is de theorie van toepassing op digitale media zoals websites. Hiervoor geldt dat onder andere de aanwezigheid van multimedia en humor zorgen voor tevredenheid en de afwezigheid van een duidelijke navigatie en regelmatige updates leiden tot ontevredenheid (Zhang & Von Dran, 8

15 2000). Een punt van kritiek ten opzichte van deze theorie is dat er slechts wordt uitgegaan van twee dimensies (Pollack, 2007). En model dat uitgaat van slechts twee dimensies sluit eigenschappen uit waarbij de mate van de (on)tevredenheid van een consument proportioneel stijgt of daalt in relatie tot de aan- of afwezigheid van een eigenschap (Cadotte & Turgeon, 1988; Friman, Bo, & Gärling, 2001). Deze ontbrekende dimensie wordt wel benoemd door theorieën die uitgaan van drie dimensies Het Kano model Het Kano model beschrijft een dergelijke theorie die uit gaat van drie dimensies (Kano, Seraku, Takahashi, & Tsuji, 1984). Het model beschrijft (1) eigenschappen die van invloed zijn op de tevredenheid van de consument, (2) eigenschappen die van invloed zijn op de ontevredenheid van de consument en (3) eigenschappen die zowel van invloed zijn op de tevredenheid als op de ontevredenheid van de consument. Het model biedt enkele voordelen ten opzichte van de op de Two-Factor-Theory gebaseerde theorieën die uitgaan van twee dimensies (Matzler & Renzl, 2007). Allereerst kent het Kano model de extra dimensie waaronder eigenschappen vallen die zowel invloed hebben op de tevredenheid als op de ontevredenheid van de consument. Ten tweede hangt de classificatie van de eigenschappen in het Kano model af van de verwachtingen van de consument terwijl deze eigenschappen in de Two-Factor-Theory a priori worden geclassificeerd. Tot slot is het model van Kano dynamisch; eigenschappen van een product zijn niet definitief gebonden aan een bepaalde classificatie maar migreren naar een andere classificatie naar gelang de tijd (Kano, 2001). De meest voorkomende trend is een eigenschap die van attractief naar eendimensionaal migreert en tot slot als fundamenteel eindigt (Kano, 2001). Deze migratie treedt op omdat consumenten steeds meer gewend raken aan een bepaalde eigenschap waardoor hij naar gelang van tijd als normaal wordt beschouwd (Zhao & Dholakia, 2009). Figuur 1 geeft het model en de relatie tussen de eigenschappen en de (on)tevredenheid weer. 9

16 Figuur 1 Het Kano model De horizontale as geeft de mate van de aanwezigheid van een eigenschap aan. De verticale as geeft de mate van de (on)tevredenheid van een consument aan. In de grafiek lopen vijf verschillende lijnen die aangeven in welke mate de aan- of afwezigheid van een bepaalde eigenschap invloed heeft op de (on)tevredenheid van een consument. De curve fundamenteel beschrijft eigenschappen die niet van invloed zijn op de tevredenheid maar wel op de ontevredenheid (Kano, et al., 1984). Consumenten staan niet stil bij dit type eigenschappen omdat dit in hun ogen de fundamentele eigenschappen van een product zijn (Witell & Löfgren, 2007). Het ontbreken van dergelijke eigenschappen in een product zorgt voor een verlaagde loyaliteit waardoor de consument op zoek gaat naar een alternatief product (Matzler & Hinterhuber, 1998). Zo zal een intact pak melk niet leiden tot tevredenheid maar een lekkend pak melk wel leiden tot ontevredenheid. De attractief curve duidt op eigenschappen die niet van invloed zijn op de ontevredenheid maar wel van invloed zijn op de tevredenheid (Kano, et al., 1984). Dit zijn eigenschappen die consumenten niet verwachten in een product en de aanwezigheid van een dergelijke eigenschap zal consumenten op een positieve manier verrassen en zodoende de tevredenheid verhogen. Een consument zal bijvoorbeeld niet verwachten dat hij gebruik kan maken 10

17 van zijn mobiele telefoon tijdens een vlucht. Als dit wel mogelijk is zal hij hier tevreden over zijn. Het ontbreken van deze mogelijkheid zal echter niet leiden tot ontevredenheid. De lijn eendimensionaal beschrijft eigenschappen die zowel van invloed zijn op de tevredenheid als de ontevredenheid (Kano, et al., 1984). Dit zijn eigenschappen waar consumenten zich actief bewust van zijn waardoor bedrijven er een competitief voordeel mee kunnen behalen (Witell & Löfgren, 2007). Een verkorte houdbaarheid op een pak melk zal voor een toename van de mate van ontevredenheid zorgen terwijl een verlengde houdbaarheid zal leiden tot een toename van de mate van tevredenheid. De onverschillig lijn heeft betrekking op eigenschappen die zowel geen invloed hebben op de tevredenheid als op de ontevredenheid van de consument (Kano, et al., 1984). Het type karton waarvan een pak melk is gemaakt is een eigenschap die voor de meeste consumenten in deze categorie valt. Tot slot heeft de lijn omgekeerd betrekking op eigenschappen die een averechts effect hebben op de tevredenheid van de consument (Kano, et al., 1984). De aanwezigheid van een (verplichte) sequentiële transmissie in een auto zal in veel gevallen leiden tot een verhoogde ontevredenheid. De combinatie van de invloed van deze vijf eigenschappen bepalen de uiteindelijke (on)tevredenheid over een product of dienst. Hoewel het model zijn oorsprong vindt in de mechanische bouwkunde vindt het steun in diverse andere domeinen waarbij de ontwikkeling van een product centraal staat (Matzler & Hinterhuber, 1998; Min, Kim, Kwon, & Sohn, 2011). Deze domeinen beperken zich niet alleen tot fysieke producten maar strekken zich ook uit tot digitale omgevingen. Zhao en Dholakia (2009) beschrijven de behoeften van consumenten ten opzichte van acht interactieve eigenschappen van een website aan de hand van het Kano model. Ze tonen aan dat ook voor digitale eigenschappen geldt dat de relatie tussen de mate van de aan- of afwezigheid van een eigenschap en de mate van (on)tevredenheid niet lineair hoeft te zijn. Ook Witell en Löfgren (2007) tonen aan via een onderzoek naar een e-service dat eigenschappen van digitale diensten van invloed kunnen zijn op de tevredenheid, de ontevredenheid of op beiden. Hieruit wordt duidelijk dat het model ook toepasbaar is op digitale media. Bovengenoemde onderzoeken hebben allen echter betrekking op een generiek product of generieke dienst. Het is echter aannemelijk dat de klanten van een telecomprovider andere behoeften hebben dan klanten van een webwinkel. 11

18 2.3. Gebruikersbehoeften per branche De impact op de wijze waarop een bedrijf een nieuwe technologie kan toepassen is afhankelijk van het type bedrijf en het productaanbod dat ze bieden (Palmer & Griffith, 1998). De manier waarop een bedrijf een website wil inzetten bepaalt de eigenschappen die vereist zijn om de website te laten functioneren volgens de door het bedrijf gestelde doelen. Deze eigenschappen zijn uiteenlopend en variëren van gebruiksvriendelijkheid van de website tot aan de interactiviteit van de website (Chiou, Lin, & Perng, 2010). De kwaliteit van deze eigenschappen bepaalt vervolgens de gebruikerservaring van de desbetreffende website (e.g. Nielsen, 1994; Gehrke & Turban, 1999). Enkele van deze eigenschappen zijn universeel en beïnvloeden de gebruikerservaring onder verschillende omstandigheden op dezelfde manier (Nielsen, 1994). Er bestaan ook eigenschappen die bij websites van bedrijven van een bepaalde branche als belangrijker worden beoordeeld dan bij websites van bedrijven uit een andere branche (Zhang & Von Dran, 2002). Eindgebruikers hechten bij websites van financiële bedrijven de meeste waarde aan de snelheid waarmee informatie wordt geüpdatet en de uitvoerigheid van die informatie. Voor e-commerce bedrijven worden de veiligheid van de transactie en de navigatie als belangrijkste punten gezien (Zhang & Von Dran, 2002). Ook in de praktijk blijkt dat websites van bedrijven uit verschillende branches uit verschillende eigenschappen bestaan (Huizingh, 2000; Liao, To, & Shih, 2006; Robbins & Stylianou, 2003). Bij mobiele diensten is er eveneens sprake van een verschil tussen de behoeften voor bepaalde eigenschappen bij de gebruikers. Verkasalo (2009) beargumenteert dat specifieke mobiele diensten zoals GPS slechts worden gebruikt door een klein segment eindgebruikers. Dit in tegenstelling tot generieke mobiele diensten zoals sms die door vrijwel alle eindgebruikers worden gebruikt. Dit heeft als gevolg dat apps ontwikkeld dienen te worden met de behoeften van de te bedienen doelgroep als uitgangspunt. Door aan deze behoeften te voldoen zullen gebruikers de app nuttig vinden wat een verhoogd gebruik als gevolg heeft (Venkatesh, et al., 2003) Consumentenacceptatie van een nieuwe IT-toepassing Bij de gebruiksintentie staat het individuele besluitvormingsproces centraal: ga ik gebruik maken van een innovatie of niet? Deze vraag is kenmerkend voor onderzoek naar consumentenacceptatie van nieuwe toepassingen waar in de afgelopen dertig jaar verschillende theorieën en modellen over zijn ontwikkeld (e.g., Davis, 1989; 12

19 Rogers, 1995). Van alle modellen die consumentenacceptatie beschrijven is het UTAUT model het meest geschikt om de acceptatie van merk gerelateerde apps te onderzoeken. Allereerst verklaart het model een groot deel van de variantie. Ten tweede is het model diverse contexten nuttig gebleken. Op deze voordelen zal in de volgende paragraaf kort worden ingegaan Het UTAUT model Het Unified Theory of Acceptance and Use of Technology model (UTAUT model, Venkatesh, et al., 2003) is een model waarmee de acceptatie en het gebruik van nieuwe IT-toepassingen in organisaties kan worden verklaard. Het UTAUT model is op basis van acht theorieën opgesteld welke alle gedragsintentie of gedrag als afhankelijke variabele gebruiken: Theory of Reasoned Action (TRA, Fishbein & Ajzen, 1975) Technology Acceptance Model (TAM, Davis, 1989) Motivational Model (MM, Davis, Bagozzi, & Warshaw, 1992) Theory of Planned Behavior (TPB, Ajzen, 1991) Combinatie van TAM en TPB (C-TAM-TPB, Taylor & Todd, 1995) Model of PC Utilization (MPCU, Thompson, Higgins, & Howell, 1994) Innovation Diffusion Theory (IDT, Rogers, 1995) Social Cognitive Theory (SCT, Bandura, 1986) Zoals voorgaand is aangegeven biedt het UTAUT model enkele voordelen ten opzichte van andere modellen. Allereerst verklaart het UTAUT model 70 procent van de variantie in gebruiksintentie en gebruik, terwijl de verklaarde variantie van de oorspronkelijke modellen tussen de 17 en 53 procent ligt (Venkatesh, et al., 2003). Ten tweede is het model toegepast in diverse contexten zoals bij onderzoek naar de gebruiksadoptie van een open software systeem in een ziekenhuis (Dulle & Minishi- Majanja, 2011) en de gebruikersadoptie van internetbankieren (AbuShanab & Pearson, 2007). Naast deze overige contexten is het model ook specifiek toegepast bij het onderzoek naar de gebruikersadoptie van mobiele diensten (Carlsson, Carlsson, Hyvönen, Puhakainen, & Walden, 2006; Shin, 2009; Zhou, 2008; Zhou, Lu, & Wang, 2010). In voorgenoemde onderzoeken naar de adoptie van mobiele diensten wordt echter de gebruiksintentie van generieke mobiele diensten onderzocht. Onderzoek naar de gebruikersadoptie van mobiele diensten als generiek concept brengt echter 13

20 problemen met zich mee aangezien elke mobiele dienst specifieke kenmerken bezit waardoor de diensten afzonderlijk dienen te worden onderzocht (Verkasalo, López- Nicolás, Molina-Castillo, & Bouwman, 2010). Aangezien een toepassing wordt ontwikkeld voor een specifieke functie moet er per functie worden onderzocht wat de gebruiksintentie van die toepassing is. Deze gebruiksintentie is volgens het UTAUT model de grootste voorspeller van gebruik. De gebruiksintentie zelf wordt beïnvloed door drie onafhankelijke variabelen. Een vierde onafhankelijke variabele is daarnaast ook van invloed op gebruiksgedrag. Deze relaties worden gemodereerd door vier overige variabelen (Figuur 2). Figuur 2 Het UTAUT model (Venkatesh, et al., 2003) Het UTAUT model beschrijft de gebruikersadoptie van een nieuwe informatietechnologie. Aan de hand van het model wordt het daadwerkelijke gebruik van een IT-toepassing van een gebruiker verklaard. Deze variabele wordt beïnvloed door de variabelen faciliterende voorwaarden en gebruiksintentie. De variabele gebruiksintentie is een afhankelijke variabele die wordt beïnvloed door de variabelen verwacht nut, verwacht gebruiksgemak en sociale invloed. Deze variabelen 14

21 ondergaan een modererend effect van de variabelen geslacht, leeftijd, ervaring en vrijwilligheid. In de volgende paragraaf zullen deze variabelen worden beschreven Variabelen Verwacht nut Aan de hand van het verwachte nut wordt onderzocht in hoeverre men een ITtoepassing bruikbaar vindt bij het uitvoeren van een taak ten opzichte van de beschikbare substituten. Het verwachte nut is de sterkste voorspeller van gebruiksintentie (Venkatesh, et al., 2003) en komt terug in zes van de acht theorieën waarop het UTAUT model is gebaseerd. Adoptiemodellen zijn echter niet toepasbaar op generieke diensten maar moeten worden toegepast op specifieke diensten (Verkasalo, et al., 2010). De app zal daarom een specifieke functie moeten krijgen zodat het model toepasbaar wordt. Verwacht gebruiksgemak Het verwachte gebruiksgemak is de mate van gebruiksgemak die met het gebruik van de toepassing wordt geassocieerd. Ook deze variabele heeft een directe relatie met de gebruiksintentie (Venkatesh, et al., 2003). De relatie tussen het verwachte gebruiksgemak en de gebruiksintentie wordt volgens Venkatesh et al. (2003) gemodereerd door het geslacht en de leeftijd. De onderzoekers vonden een sterker verband voor vrouwen dan voor mannen en eveneens was het effect sterker naarmate de respondenten jonger waren. Sociale invloed De sociale invloed is volgens Venkatesh et al. (2003) de mate waarin men denkt dat belangrijke andere mensen vinden dat hij een IT-toepassing zou moeten gebruiken. De verspreiding van apps is op een bijzondere manier onderhevig aan sociale invloed. In paragraaf staat vermeld dat apps via appmarkten worden verspreid. De informatie over de app wordt in deze appmarkten vergezeld van diverse vormen van sociale invloed. Ten eerste worden slechts de apps met de hoogste gebruikerswaarderingen getoond in de hitlijsten van de appmarkt. Buiten deze lijsten om wordt de gebruikerswaardering van elke app ook direct getoond in combinatie met het aantal waarderingen. Tevens valt de verdeling van de gegeven waarderingen ook te zien. Tot slot is het voor gebruikers ook mogelijk om een review achter te laten bij elke app. Deze vorm van sociale invloed wordt ook wel ewom (electronic word-ofmouth) genoemd (Zhang, Craciun, & Shin, 2010). Onderzoek naar dit verschijnsel laat zien dat online gebruikerswaarderingen invloed hebben op de aankoopintentie 15

22 van producten. Producten met een hoge gebruikerswaardering en veel reviews worden populairder geschat dan producten met een lage gebruikerswaardering en een gering aantal reviews (Park & Lee, 2008). De hoeveelheid reviews en de gebruikerswaardering hebben daarnaast een positieve invloed op aankoopintentie (Park & Lee, 2009; Park & Lee, 2008). In dit onderzoek wordt verondersteld dat de sociale invloed bij apps de gebruikerswaardering in de appmarkten is. Er wordt verondersteld dat gebruikers die meer waarde hechten aan waarderingen sneller gebruik zullen maken van merk gerelateerde apps. Faciliteiten In het UTAUT model is het construct faciliteiten een directe voorspeller van gebruik. Het construct heeft betrekking op de mate waarin een individu denkt dat een organisatorische en technische infrastructuur bestaat die het gebruik van het systeem kan ondersteunen (Venkatesh, et al., 2003). Een deel van het construct faciliteiten wordt door het construct verwacht nut omvat. Indien het construct verwacht nut wordt opgenomen in het model zal er geen significant effect van faciliteiten bestaan (Venkatesh, et al., 2003). Gebruiksintentie Gebruiksintentie wordt door Venkatesh et al. (2003) niet expliciet gedefinieerd. Fishbein en Ajzen (1975) noemen deze intentie de subjectieve kans op bepaald gedrag. Binnen het onderzoek naar consumentenacceptatie wordt deze definitie veelvuldig gebruikt (e.g., Rogers, 1995). In het UTAUT model van Venkatesh et al. (2003) wordt een direct positief verband tussen intentie en gedrag voorgesteld Deelonderzoeksvragen en hypothesen Op basis van de literatuur kan er worden gesteld dat de afzonderlijke eigenschappen van een digitaal medium een verschillende invloed hebben op de (on)tevredenheid van de consument (Kano, et al., 1984). Daarbij nemen we ook aan dat de invloed hebben die deze eigenschappen hebben op de (on)tevredenheid verschilt per type bedrijf waarvoor het medium wordt ontwikkeld (Zhang & Von Dran, 2002). Op basis van het Kano model stellen we de volgende deelonderzoeksvragen op: Uit welke eigenschappen bestaat een mobiele applicatie? Welke eigenschappen van een mobiele applicatie van Typhone en Vodafone leiden tot tevredenheid bij zijn gebruikers? 16

23 Welke eigenschappen van een mobiele applicatie Typhone en Vodafone leiden tot ontevredenheid bij zijn gebruikers? Welke eigenschappen van een mobiele applicatie Typhone en Vodafone leiden zowel tot tevredenheid als tot ontevredenheid bij zijn gebruikers? In het UTAUT model staat de variabele verwacht nut voor de mate waarin een individu verwacht dat hij baat heeft bij het gebruik van een toepassing ten opzichte van beschikbare alternatieven (Venkatesh, et al., 2003). Eendimensionale eigenschappen zijn in het Kano model eigenschappen waar consumenten zich actief bewust van zijn dat een product ze kan bezitten (Kano, et al., 1984). Met de promotie van de aanwezigheid van deze eigenschappen in een product kunnen bedrijven een competitief voordeel behalen ten opzichte van bedrijven waarbij het product deze eigenschappen niet bezit omdat ze een positieve invloed hebben op tevredenheid van de consument (Witell & Löfgren, 2007). Op basis van het bovenstaande kunnen we de volgende hypothese opstellen: H1: Merk gerelateerde mobiele applicaties waarin de voor het bedrijf geldende eendimensionale eigenschappen wel zijn verwerkt hebben een hoger verwacht nut dan merk gerelateerde mobiele applicaties waarin deze eendimensionale eigenschappen niet zijn verwerkt. Volgens Venkatesh, et al. (2003) zijn bij IT-toepassingen het verwachte nut en het verwachte gebruiksgemak van de toepassing de grootste voorspellers van de gebruiksintentie. Op basis hiervan stellen we de volgende hypothesen op: H2: Het verwachte nut van een merk gerelateerde applicatie heeft een positieve invloed op de gebruiksintentie. H3: Het verwachte gebruiksgemak van een merk gerelateerde applicatie heeft een positieve invloed op de gebruiksintentie. Ook de sociale invloed is een voorspeller van de gebruiksintentie van een ITtoepassing (Venkatesh, et al., 2003). Onderzoek naar de invloed van gebruikerswaarderingsystemen in online omgevingen laat zien dat de gebruikerswaarderingen van invloed zijn op de aankoopintentie van een product (Park & Lee, 2008). Vanwege de grote invloed van deze waarderingssystemen in appmarkten gaat dit onderzoek er vanuit dat de invloed van deze omgevingen een 17

24 voorspeller zijn van de gebruiksintentie. Op basis hiervan stellen we de volgende hypothese op: H4: De sociale invloed van de appmarkt waaruit een merk gerelateerde app moet worden geïnstalleerd heeft een positieve invloed op de gebruiksintentie. Drie van de vier opgestelde hypothesen kunnen worden vereenvoudigd in een conceptueel model welke hieronder wordt weergegeven (Figuur 3). Figuur 3 Vereenvoudigd conceptueel model van de verwachtingen en hypothesen Verwacht nut Verwacht gebruiksgemak H2 H3 Gebruiksintentie Sociale invloed H4 Alvorens de hypothesen getoetst kunnen worden dient er een exploratief onderzoek uitgevoerd te worden naar de eigenschappen waaruit het onderzochte digitale medium bestaat. Deze eigenschappen zijn in talloze andere onderzoeken naar overige digitale media zoals websites het uitgangspunt geweest voor vervolgonderzoek (e.g., Chiou, et al., 2010; Huizingh, 2000; Liao, et al., 2006). Aangezien dergelijke eigenschappen voor mobiele apps niet beschreven zijn zullen deze eerst in kaart moeten worden gebracht. 18

25 3. Studie 1 - De eigenschappen van apps De eigenschappen van een app zullen in kaart worden gebracht aan de hand van een kwalitatieve content analyse. Het uitvoeren van een kwalitatieve content analyse is een methode om de eigenschappen van een medium te bepalen aan de hand van de latente betekenis die aan de oppervlakte ligt van de uitgedragen boodschappen (Potter & Levine-Donnerstein, 1999). Door de latente betekenis van elke eigenschap van een app te analyseren en te coderen is het mogelijk om een uitputtende lijst met eigenschappen in kaart te brengen. Deze inductieve onderzoeksmethode is daarom uitermate geschikt voor een onderzoek van deze aard (Berg, 2008) Methode Er zijn aselect 100 verschillende Engels- en Nederlandstalige apps aangewezen uit de hitlijsten met de meest populaire apps van de App Store en de Android Market; de twee grootste app markplaatsen van dit moment (Tabel 1). Elke app is geïnstalleerd op een HTC Desire (Android) of een iphone 4 (ios) en uitvoerig getest en geanalyseerd. Elke eigenschap is vervolgens op basis van zijn functionaliteit gecodeerd wat resulteerde in een initiële lijst van 45 eigenschappen. In samenspraak met design experts van BMI is deze lijst ingekort tot 14 eigenschappen door overlappende eigenschappen samen te voegen. Deze 14 eigenschappen zijn door twee codeurs onafhankelijk getest op de intercoder reliability om de validiteit van de content analyse te waarborgen. Het is cruciaal voor een kwalitatieve content analyse waarbij de latente betekenis wordt onderzocht om deze intercoder reliability te testen vanwege de subjectieve aard van elke benoemde betekenis (Lombard, Snyder-Duch, & Bracken, 2002). De intercoder reliability is getoetst aan de hand van Cohen s Kappa. De twee externe codeurs kregen voor de beoordeling een uitgebreide uitleg waarin werd uitgelegd welke eigenschappen ze moesten gaan beoordelen en welke procedure er gevolgd diende te worden. Na enkele voorbeelden werd bepaald dat er geen onduidelijkheden meer bestonden over de opdracht. Vervolgens beoordeelden de codeurs 150 functies op basis van het type eigenschap dat ze vertegenwoordigen. De codeurs kregen screenshots van verschillende apps te zien en moesten beoordelen in hoeverre een eigenschap bij de getoonde functie hoorde. De codeurs gaven een 0 aan als ze vonden dat een getoonde functie geheel niet overeenkwam met de gegeven eigenschap en gaven een 3 aan als ze vonden dat de getoonde functie volledig 19

26 overeenkwam met de gegeven eigenschap. De uiteindelijke validiteit van elke eigenschap wordt uitgedrukt met de waarde Cohen s Kappa Resultaten Tabel 2 geeft de gevonden eigenschappen weer. Eigenschappen met een Kappa hoger dan.70 zijn bruikbaar in een exploratieve studie van deze aard (Lombard, et al., 2002). Dit maakt alle beschreven eigenschappen geschikt voor verder onderzoek. Tabel 2 De eigenschappen van mobiele apps Eigenschap Betekenis κ Aanbiedingen Weergave van aanbiedingen en/of kortingsacties.88 van bepaalde producten of diensten die het bedrijf aanbiedt. Aankoop Functie waarbij direct producten of diensten 1.00 kunnen worden aangeschaft. Entertainment Vormen van vermaak, zoals de mogelijkheid tot het.84 spelen van spelletjes of het afspelen van muziek of video s. Feedback Functie om direct feedback te geven Gegevensbeheer Functie waarbij persoonlijke gegevens beheerd.78 kunnen worden. Informatie app Algemene informatie over de app Integratie Integratie van nieuwe technologische eigenschappen.90 technologie van een mobiel apparaat. Nieuws Actuele ontwikkelingen over voor de app relevante 1.00 zaken. Personalisatie Functie om de app aan te passen naar eigen.90 voorkeur. Privacy Duidelijkheid over omgang met persoonlijke.79 gegevens. Productinformatie Beschrijving over producten of diensten..92 Social media Integratie van sociale netwerken..86 Routeweergave Functie waarbij een route naar een voor de app 1.00 relevante bestemming kan worden getoond. Zoekfunctie Mogelijkheid om te zoeken door middel van een zoekbalk Perspectief Deze studie heeft zich gericht op de algemene eigenschappen waar een app uit kan bestaan. De uitgevoerde content analyse wijst uit dat bij apps onderscheid gemaakt 20

27 kan worden tussen 14 verschillende eigenschappen. Hoewel er binnen de beschreven eigenschappen nog de mogelijkheid bestaat tot verdere differentiatie wijst de intercoder reliability van elke eigenschap uit dat deze verdere differentiatie niet leidt tot een geheel nieuwe eigenschap. Dit houdt in dat de gevonden eigenschappen de hoofdeigenschappen zijn van mobiele apps. Op basis van deze lijst met algemene eigenschappen van een app kunnen we onderzoek doen naar de invloed van deze eigenschappen op de tevredenheid van de consument. 21

28 4. Studie 2 - Klantenbehoeften In deze tweede studie zal aan de hand van het Kano model worden getoetst in welke mate eigenschappen afzonderlijk bijdragen aan de (on)tevredenheid van de consument over een merk gerelateerde app. Het onderzoek wordt uitgevoerd onder klanten van twee verschillende bedrijven die werkzaam zijn in verschillende branches Respondenten Er zijn in totaal 418 klanten bereid gevonden om deel te nemen aan de online enquête waarvan 117 klanten van Typhone en 301 klanten van Vodafone. Beide bedrijven zijn zeer sterk gerelateerd aan mobiele telefonie wat deze groep respondenten geschikt maakt als doelgroep. Bij Typhone hebben 89 mannen en 28 vrouwen de enquête ingevuld. Bij Vodafone hebben 226 mannen en 75 vrouwen de enquête ingevuld. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is bij Typhone 44 jaar (M = 44.15, SD = 13.48) en bij Vodafone 39 jaar (M = 39.41, SD = 15.10). De ervaring die de respondenten zichzelf toedichten is bij Typhone gemiddeld (M = 3.08, SD = 1.23) en bij Vodafone bovengemiddeld (M = 3.90, SD = 0.99) Onderzoeksdesign Er is sprake van een tussen-proefpersoon ontwerp met twee condities van de variabele Type Bedrijf. Het eerste bedrijf was een webwinkel, Typhone. Het tweede bedrijf was een telecomprovider, Vodafone. De afhankelijke variabele was de Tevredenheid. De controle variabelen waren Geslacht en Ervaring Instrument De invloed van de afzonderlijke eigenschappen op de (on)tevredenheid van de respondenten is getoetst aan de hand van de Kano vragenlijst (Kano, et al., 1984). Allereerst toetst deze vragenlijst (Tabel 3) het gevoel van de respondent indien een eigenschap aanwezig. Met deze vraagstelling kunnen de attractieve kenmerken worden gevonden (Witell & Löfgren, 2007). Daarnaast toetst de vragenlijst eveneens het gevoel van de respondent indien een eigenschap afwezig is. Aan de hand van deze tweede vraagstelling kunnen de onbewuste fundamentele kenmerken worden onderscheiden. Door de antwoorden op beide vraagstellingen te combineren kunnen tevens de eendimensionale eigenschappen worden gevonden (Kano, et al., 1984). 22

29 Tabel 3 Voorbeeld van een Kano vraagstelling Eigenschap aanwezig Eigenschap afwezig Wat is uw gevoel over de mobiele app van Vodafone als deze de mogelijkheid biedt om uw persoonlijke gegevens te kunnen beheren? Wat is uw gevoel over de mobiele app van Vodafone als deze niet de mogelijkheid biedt om uw persoonlijke gegevens te kunnen beheren? De vragen worden beantwoord aan de hand van een 5-punts Likert schaal (Tabel 4) waarvan de antwoordmogelijkheden specifiek zijn voor het Kano model (Kano, et al., 1984). De antwoordschaal is vertaald naar het Nederlands en in de vertaling is rekening gehouden met het feit dat de tweede stelling voor sommige respondenten krachtiger lijkt dan de eerste stelling (Walden, 1993). Dit probleem valt op te lossen door meer nadruk te leggen op de tevredenheid bij de eerste en de vijfde stelling, daarbij dienen de tweede en de vierde stelling nadruk te leggen op het voorkomen van ontevredenheid (Walden, 1993, p. 26). Tabel 4 Antwoordenopties in een Kano vragenlijst 1. Dat zou ik een pluspunt vinden 2. Dat hoort zo te zijn 3. Neutraal 4. Dat is ongewenst maar kan er wel mee leven 5. Dat zou ik een minpunt vinden De Kano classificatie van elke eigenschap wordt berekend aan de hand van de Kano matrix welke gevonden kan worden in Figuur 4 (Kano, et al., 1984). Aan de hand van deze matrix worden de individuele scores van de tevredenheid en de ontevredenheid voor elke eigenschap gecombineerd waardoor ze geclassificeerd kunnen worden in een Kano categorie. Dit maakt het mogelijk om de mate van invloed van elke eigenschap op de (on)tevredenheid van de respondent te beschrijven. In de matrix zijn de vijf eerder genoemde categorieën attractief (A), eendimensionaal (O), 23

30 fundamenteel (M), onverschillig (I) en omgekeerd (R) terug te vinden. Naast deze vijf categorieën bestaat de categorie twijfelachtig (Q). Deze categorie heeft geen directe betrekking op een eigenschap zelf maar geeft aan dat de respondent de vraag zeer waarschijnlijk verkeerd heeft begrepen omdat de gegeven antwoorden elkaar tegenspreken. De groep waarin de meeste respondenten vallen bepaalt de uiteindelijke Kano classificatie (Sauerwein, 1999). Figuur 4 De Kano matrix Consumenten behoeften Eigenschap aanwezig Eigenschap afwezig Q A A A O 2. R I I I M 3. R I I I M 4. R I I I M 5. R R R R Q Tabel 5 Overige opgenomen eigenschappen van een app Eigenschap Betekenis Aantrekkelijkheid De mate waarin de app visueel aantrekkelijk wordt gevonden. Gratis De prijs van de app in de appmarkt. Navigatie De mate waarin het duidelijk is voor de gebruiker om te navigeren binnen de app. Update De regelmatigheid waarmee de app wordt geüpdatet. In de vragenlijst zijn alle eigenschappen opgenomen die in de eerste studie zijn gevonden (Tabel 2). Naast deze latente eigenschappen van apps zijn er ook enkele bovenliggende eigenschappen in de vragenlijst opgenomen. Deze extra eigenschappen zijn in overleg met design experts van BMI geselecteerd omdat ze in andere digitale omgevingen ook van invloed zijn op de beoordeling van de gebruiker over de betreffende omgeving (Chiou, et al., 2010). Deze extra geselecteerde 24

31 eigenschappen zijn in Tabel 5 terug te vinden. Het aantal gebruikte eigenschappen komt daarmee uit op Procedure Twee versies van de vragenlijst zijn verspreid waarbij de vraagstelling van elke vragenlijst is aangepast aan het type bedrijf (Bijlage B). De eigenschap route is bij de vragenlijst van Typhone weggelaten aangezien dit bedrijf niet in het bezit is van een winkel op een fysieke locatie. De vragenlijsten zijn getest in een pilotstudie (n = 14) waarin onduidelijkheden in de uitleg en in de vraagstelling zijn aangepast. Via een mail verstuurd uit naam van beide bedrijven zijn klanten benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. De vragenlijst is online gehost in een omgeving die is aangepast aan de huisstijl van beide bedrijven (Bijlage A). Allereerst kregen de respondenten een korte uitleg met daarin de uitleg van het onderzoek. Vervolgens kregen ze de Kano stellingen over de eigenschappen te zien. Tot slot werden enkele algemene vragen over de respondent gesteld waaronder vragen over geslacht, leeftijd en ervaring met mobiele apps. Na afloop van de vragenlijst werden de respondenten bedankt voor hun deelname. De vragenlijst van Typhone viel voor de respondenten via de link te bezoeken en de vragenlijst van Vodafone viel via de link te bezoeken Resultaten In Tabel 6 worden de gemiddelde scores weergegeven samen met de classificatie volgens het Kano model welke berekend zijn volgens de methode uitgelegd in paragraaf 4.3. De tabel maakt duidelijk dat voor klanten van Typhone de eigenschappen aanbiedingen, handleiding, navigatie, privacy en zoekfunctie fundamentele eigenschappen zijn. Daarnaast zijn de eigenschappen gratis en productinformatie eendimensionaal. Voor klanten van Vodafone zijn de eigenschappen handleiding, integratie technologie, navigatie, privacy, update, aantrekkelijkheid en zoekfunctie de fundamentele eigenschappen. De eigenschappen gegevensbeheer en gratis zijn hier de eendimensionale eigenschappen. Op basis van de classificatie volgens het Kano model kan worden gesteld dat de invloed van de eigenschappen van een merk gerelateerde app op de tevredenheid van een consument afhankelijk is van het type bedrijf. In de merk gerelateerde app van Typhone is de eigenschap aanbiedingen fundamenteel en de eigenschap 25

32 productinformatie eendimensionaal terwijl in de merk gerelateerde app van Vodafone de eigenschappen integratie technologie, update en aantrekkelijkheid fundamenteel zijn en de eigenschap gegevensbeheer eendimensionaal is. De fundamentele eigenschappen handleiding, navigatie, privacy en zoekfunctie komen wel voor beide bedrijven overeen evenals de eendimensionale eigenschap gratis. Met een onafhankelijke t-test is het verschil van de invloed van de aan- en afwezigheid van de eigenschappen op de tevredenheid tussen mannen en vrouwen getoetst. Tabellen 7 en 8 geven de significante resultaten voor de onderlinge sekseverschillen weer. Kano resultaten kunnen niet worden weergegeven vanwege het geringe aantal vrouwelijke respondenten. Om te controleren op de invloed van de ervaring is er een één-weg ANOVA toegepast. De tabellen 9 en 10 geven de significante resultaten weer. 26

33 Tabel 6 Scores op Tevredenheid per eigenschap Eigenschap Typhone (n = 117) Vodafone (n = 301) M (SD) K M (SD) K Aanbiedingen 3.90 (1.11) 3.29 (1.17) M 1.91 (1.28) 2.68 (1.19) I Aankoop 3.85 (0.95) 3.77 (0.98) I 2.20 (1.23) 2.30 (1.01) I Entertainment 2.90 (1.29) 3.08 (1.23) I 2.70 (1.23) 2.82 (1.24) I Feedback 3.98 (0.96) 3.99 (0.80) I 2.06 (1.01) 1.91 (0.81) I Gegevensbeheer 3.55 (1.19) 4.48 (0.77) I 2.41 (1.25) 1.45 (0.80) O Handleiding 3.66 (1.13) 3.88 (0.87) M 1.73 (1.06) 1.71 (0.87) M Integratie technologie 3.86 (0.96) 4.18 (0.82) I 2.33 (0.94) 1.77 (0.92) M Navigatie 4.15 (0.90) 4.37 (0.62) M 1.61 (0.86) 1.39 (0.66) M Nieuws 3.48 (1.18) 3.64 (0.94) I 2.32 (1.21) 2.30 (0.97) I Personalisatie 3.49 (1.13) 3.74 (1.08) I 2.32 (1.01) 2.17 (1.04) I Gratis 4.37 (0.87) 4.57 (0.56) O 1.44 (0.86) 1.19 (0.52) O Privacy 3.87 (1.08) 4.37 (0.59) M 1.88 (1.31) 1.34 (0.65) M Productinformatie 4.07 (1.26) 3.61 (0.97) O 1.86 (1.10) 2.22 (0.98) I Social media 3.18 (1.01) 3.34 (1.12) I 2.48 (1.00) 2.59 (1.17) I Software update 3.96 (1.08) 4.03 (0.79) I 2.04 (1.06) 1.72 (0.95) M Routeweergave (1.15) (1.07) I Aantrekkelijkheid 3.68 (1.14) 4.19 (0.72) I 2.26 (1.19) 1.66 (0.76) M Zoekfunctie 3.98 (0.84) 4.10 (0.70) M 1.62 (0.89) 1.64 (0.81) M Noot: De bovenste rij van elke eigenschap geeft de score weer indien de aanwezigheid is. De onderste rij geeft de score weer indien de eigenschap afwezig is. K= Classificatie volgens het Kano-model 27

34 Tabel 7 Verschil in Tevredenheid eigenschappen Typhone tussen mannen en vrouwen Mannen (N = 89) Vrouwen (N = 28) t-test Eigenschap M (SD) M (SD) t p Entertainment 2.66 (1.18) 3.64 (1.36) t(115)=-3.70 <.001 Entertainment afwezig 2.83 (1.21) 2.29 (1.24) t(115)=2.07 <.05 Personalisatie 3.34 (1.08) 3.96 (1.17) t(115)=-2.63 <.05 Personalisatie afwezig 2.48 (0.97) 1.79 (0.96) t(115)=3.34 <.01 Social media 2.98 (0.92) 3.82 (1.09) t(115)=-4.13 <.001 Social media afwezig 2.58 (0.96) 2.14 (1.04) t(115)=2.07 <.05 Integratie technologie 4.09 (0.83) 3.39 (0.79) t(115)=3.91 <.001 Integratie technologie afwezig 2.12 (0.85) 2.93 (0.90) t(115)=-4.18 <.001 Handleiding 3.53 (1.19) 4.04 (1.11) t(115)=-2.00 <.05 Feedback 3.88 (0.98) 4.32 (0.82) t(115)=-2.18 <.05 Tabel 8 Verschil in Tevredenheid eigenschappen Vodafone tussen mannen en vrouwen Mannen (N = 226) Vrouwen (N= 75) t-test Eigenschap M (SD) M (SD) t p Entertainment 2.93 (1.19) 3.51 (1.27) t(299)=-3.56 <.001 Entertainment afwezig 2.92 (1.23) 2.49 (1.25) t(299)=2.63 <.01 Gegevensbeheer 4.56 (0.69) 4.24 (0.96) t(100)=2.70 <.01 Gegevensbeheer afwezig 1.38 (0.74) 1.64 (0.94) t(106)=-2.14 <.05 Social media 3.20 (1.08) 3.76 (1.11) t(299)=-3.86 <.001 Social media afwezig 2.68 (1.16) 2.33 (1.16) t(299)=2.25 <.05 Integratie technologie 4.26 (0.83) 3.91 (0.90) t(299)=3.09 <.01 Integratie technologieafwezig 1.73 (0.91) 2.01 (1.05) t(299)=-2.13 <.05 Handleiding 3.89 (0.80) 4.11 (0.76) t(299)=-2.07 <.05 Privacy afwezig 1.37 (0.70) 1.23 (0.45) t(196)=2.08 <.05 28

35 Tabel 9 Invloed ervaring op Tevredenheid eigenschappen Typhone (n = 117) Eigenschap F p ω² Integratie technologie a F(4,112)=2.72 < Handleiding b F(4,112)=3.73 < Handleiding afwezig a F(4,112)=4.34 < Aanbiedingen a F(4,112)=4.80 < Aanbiedingen afwezig b F(4,112)=2.62 < Entertainment b F(4,112)=2.64 < Zoekfunctie afwezig b F(4,112)=2.86 < Gratis a F(4,112)=3.49 < Niet gratis b F(4,112)=2.78 < a = Eigenschap waarvan de invloed op de tevredenheid groter is naarmate de ervaring van de respondent toeneemt. b = Eigenschap waarvan de invloed op de tevredenheid groter is naarmate de ervaring van de respondent afneemt. Noot: Afwezig heeft betrekking op de vraagstelling volgens het Kano model waarin gesteld wordt hoe tevreden de respondent is indien de eigenschap afwezig is. 29

36 Tabel 10 Invloed ervaring op Tevredenheid eigenschappen Vodafone (N = 301) Eigenschap F p ω² Integratie technologie a F(4,296)=7.36 < Integratie technologie afwezig b F(4,296)=3.07 < Software update a F(4,296)=9.16 < Software update afwezig b F(4,296)=5.56 < Handleiding b F(4,296)=6.46 < Gegevensbeheer a F(4,296)=11.32 < Gegevensbeheer afwezig b F(4,296)=11.32 < Entertainment b F(4,296)=3.19 < Entertainment afwezig a F(4,296)=3.65 < Aankoop afwezig b F(4,296)=2.46 < Productinformatie a F(4,296)=3.25 < Feedback b F(4,296)=4.07 < Visueel aantrekkelijk a F(4,296)=5,13 < Visueel aantrekkelijk afwezig b F(4,296)=3,81 < a = Eigenschap waarvan de invloed op de tevredenheid groter is naarmate de ervaring van de respondent toeneemt. b = Eigenschap waarvan de invloed op de tevredenheid groter is naarmate de ervaring van de respondent afneemt. Noot: Afwezig heeft betrekking op de vraagstelling volgens het Kano model waarin gesteld wordt hoe tevreden de respondent is indien de eigenschap afwezig is Perspectief Deze tweede studie heeft voor twee verschillende bedrijven de invloed van de verschillende fundamentele eigenschappen van een app in kaart gebracht. Om klanten de app te laten blijven gebruiken dienen deze, volgens de klanten, fundamentele eigenschappen in de app te worden verwerkt (Matzler & Hinterhuber, 1998). Daarnaast zijn er voor elk bedrijf ook verschillende eendimensionale eigenschappen gevonden. Hoewel deze eigenschappen eveneens fundamenteel en de tevredenheid verlagen indien ze aanwezig zijn verhoogt een toename in aanwezigheid van deze eigenschappen daarnaast de tevredenheid van de klant. De app kan aan de 30

37 hand van deze eigenschappen worden gepromoot en de aanwezigheid van deze eigenschappen kan zodoende zorgen voor een verhoogde gebruiksintentie (Witell & Löfgren, 2007). Aan de hand van een gebruikersadoptiemodel kan onderzoek worden gedaan of de aanwezigheid van deze eigenschappen daadwerkelijk leidt tot een verhoogde gebruiksintentie. In hoofdstuk 5 zal dit worden onderzocht. 31

38 5. Studie 3 De gebruiksintentie ten opzichte van een app In deze derde studie wordt onderzoek gedaan naar de gebruiksintentie van consumenten ten opzichte van een merk gerelateerde app. De gebruiksintentie wordt onderzocht door de app aan de respondent te tonen aan de hand van twee schetsen die de eigenschappen van een app simuleren. Het onderzoek bestaat uit vier condities die alle gericht zijn op het onderzoek naar gebruiksintentie. In twee condities wordt voor elk bedrijf een schets van een app getoond die bestaat uit de in studie twee gevonden eendimensionale eigenschappen. In de twee controle condities wordt voor elk bedrijf een schets van een app getoond waarvan de kenmerken niet overeenkomen met de in studie twee gevonden eendimensionale eigenschappen. Door deze vier condities met elkaar te vergelijken kan worden onderzocht of de gevonden eendimensionale eigenschappen daadwerkelijk de gebruiksintentie verhogen Respondenten De vragenlijst is via Facebook en Twitter verspreid. De hoofdgebruikers van Facebook en Twitter zijn twintigers welke eveneens de grootste groep gebruikers van mobiele apps vertegenwoordigen (Pew Internet, 2010). Daarnaast kan er via deze manier kan snel een grote groep respondenten worden bereikt. Er hebben in totaal 318 respondenten aan het onderzoek deelgenomen waarvan 251 mannen en 67 vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 27 jaar (M=26.72, SD=6.39). De ervaring van de respondenten met apps was bovengemiddeld (M=3.65. SD=1.20). De demografische gegevens per conditie staan in Tabel 11. Tabel 11 Demografische gegevens per conditie Leeftijd Sekse Ervaring Conditie # N M (SD) M F M (SD) (4.79) (1.21) (8.64) (1.10) (3.56) (1.23) (7.22) (1.25) 32

39 5.2. Onderzoeksdesign Er is voor een tussen-proefpersoon ontwerp gekozen bestaande uit vier condities. Er is sprake van een 2 x 2 ontwerp waarbij respondenten willekeurig worden toegewezen aan één van de vier condities. Elke conditie bestaat uit een vragenlijst gericht op één van de twee bedrijven (Bijlage D) in combinatie met één van de twee gebruikte sets schetsen (Bijlage C). In condities 1 en 2 hebben de vragen betrekking op de app van een telecomprovider en in condities 3 en 4 hebben de vragen betrekking op de app van de webwinkel. Daarbij wordt in conditie 1 en 3 gebruik gemaakt van de set schetsen met de gevonden eigenschappen van een webwinkel en in conditie 2 en 4 wordt gebruik gemaakt van de set schetsen met de gevonden eigenschappen van een telecomprovider. Tabel 12 geeft een overzicht weer van de gebruikte condities. Tabel 12 Overzicht gebruikte condities Conditie # Type branche Set eigenschappen Type conditie 1 Telecom Webwinkel Controle 2 Telecom Telecom 3 Webwinkel Webwinkel 4 Webwinkel Telecom Controle 5.3. Instrument Het effect van de getoonde schetsen wordt gemeten aan de hand van aanvullende vragenlijsten. De schetsen zijn ontworpen met het programma Balsamiq. Het uitvoeren van een onderzoek met behulp van een simpele schets wordt low-fidelity prototyping genoemd. Het voordeel van low-fidelity prototyping is dat het prototype veel makkelijker is te maken dan een werkend prototype en ondanks het uiterlijk kunnen respondenten de applicatie goed beoordelen op de functionaliteit van het uiteindelijke product (Coyette, Kieffer, & Vanderdonckt, 2007) Ervaring webwinkel Met de vraag Heeft u wel eens een telefoon gekocht of abonnement afgesloten via een webwinkel? wordt in de relevante condities (1, 3 en 4) gecontroleerd op 33

40 eventuele invloeden van de onervarenheid met het doen van aankopen bij webwinkels. Deze vraag wordt benoemd tot variabele APP_ERVARING Verwacht nut Het verwachte nut meet de mate waarin een individu denkt dat de toepassing beter presteert dan beschikbare alternatieven (Venkatesh, et al., 2003). In deze studie wordt de merk gerelateerde app beschouwd als vervanger van de website van het bedrijf. Hier is in de stellingen rekening mee gehouden. De stellingen waarmee het verwachte nut is gemeten zijn afgeleid van eerder onderzoek aan de hand van het UTAUT model (Venkatesh, et al., 2003). Het verwachte nut is getoetst voor twee verschillende soorten apps met als gevolg dat er twee verschillende aangepaste sets met stellingen zijn gebruikt. De respondenten kunnen antwoorden aan de hand van een 7-punts Likert schaal variërend van helemaal mee oneens (1) tot helemaal mee eens (7). Deze gebruikte stellingen worden weergegeven in de tabellen 13 en 14. Tabel 13 Verwacht nut in condities 1 en 3 Het bezoeken van de webshop via een app is erg nuttig. Ik kan sneller de webshop bezoeken met behulp van deze app dan via de website. Met deze app kan ik gemakkelijker de webshop bezoeken dan via de website. Ik denk niet dat het handiger is om via deze app de webshop te bezoeken in vergelijking met de website. (RC)* *=Vraag is in de omgekeerde volgorde gesteld Tabel 14 Verwacht nut in de condities 2 en 4 Het inzien van mijn gegevens via een app is erg nuttig. Ik kan sneller mijn gegevens inzien met behulp van deze app dan via de website. Met deze app kan ik gemakkelijker mijn gegevens inzien dan via de website. Ik denk niet dat het handiger is om via deze app mijn gegevens te beheren in vergelijking met de website. (RC)* *=Vraag is in de omgekeerde volgorde gesteld 34

41 De twee versies van de stellingen houden rekening met de conditie waarin de respondent zich bevindt. De interne consistentie van de schaal was goed (Cronbach s α =.91). Er is ter controle een factoranalyse uitgevoerd. De Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy liet zien dat de steekproefgrootte goed was (KMO =.83) en de Bartlett s test of sphericity liet zien dat de correlatie tussen de items groot genoeg was (χ²(6)= p<.001). De stellingen zijn samengevoegd tot variabele APP_VN Verwacht gebruiksgemak Het verwachte gebruiksgemak meet de mate waarin een individu denkt dat de toepassing eenvoudig te bedienen is (Venkatesh, et al., 2003). In de vragenlijst zijn vier stellingen opgenomen om het verwachte gebruiksgemak te meten. Deze stellingen zijn afgeleid van het onderzoek van Venkatesh, et al. (2003). De schaalindelingen lopen hierbij van helemaal mee oneens (1) tot helemaal mee eens (7). De gebruikte stellingen worden weergegeven in Tabel 15. Tabel 15 Verwacht gebruiksgemak Het zal me weinig moeite kosten om de werking van deze app onder de knie te krijgen. Ik denk dat het me makkelijk afgaat om met deze app mijn gegevens in te zien. De bediening van deze app lijkt me ingewikkeld. (RC)* Ik zou deze app kunnen gebruiken zonder dat iemand mij daarbij hoeft te helpen. *=Vraag is in de omgekeerde volgorde gesteld De stellingen waren voor de vier condities gelijk. De interne consistentie van de schaal was goed (Cronbach s α =.83). Er is ter controle een factoranalyse uitgevoerd. De Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy liet zien dat de steekproefgrootte goed was (KMO =.79) en de Bartlett s test of sphericity liet zien dat de correlatie tussen de items groot genoeg was (χ²(6)= p<.001). De stellingen zijn samengevoegd tot variabele APP_VG Sociale invloed De sociale invloed meet de mate waarin een individu denkt dat anderen die belangrijk zijn voor hem denken dat hij of zij van de applicatie gebruik moet maken 35

42 (Venkatesh, et al., 2003). In dit onderzoek wordt de invloed van de beoordelingen in de appmarkten op de gebruiksintentie ten opzichte van een app onderzocht. In de vragenlijst zijn vier stellingen opgenomen die afgeleid zijn van eerder onderzoek naar de invloed van gebruikerswaarderingen (Park & Lee, 2008). Deze stellingen worden voorwaardelijk getoond en zijn afhankelijk van het antwoord op de vraag Heeft u wel eens een app geïnstalleerd op een smartphone? die de respondenten in het begin van de vragenlijst krijgen gesteld. Een negatief antwoord op deze vraagstelling houdt in dat de respondent geen kennis heeft van de omgeving van een appmarkt waardoor er geen betrouwbaar antwoord op de stellingen kan worden gegeven. De stellingen kunnen worden beantwoord aan de hand van een 7-punts Likert schaal variërend van helemaal mee oneens (1) tot helemaal mee eens (7). De gebruikte stellingen zijn in Tabel 16 terug te vinden. Tabel 16 Sociale invloed Deze app zal kwalitatief goed zijn als hij een hoge gebruikerswaardering heeft. Als deze app in de top 10 van de App Store staat zal hij daar thuishoren. Ik zal eerst de gebruikersreviews lezen van deze app voordat ik hem zal installeren. Als deze app een lage gebruikerswaardering heeft zal hij niet nuttig zijn. (RC)* *=Vraag is in de omgekeerde volgorde gesteld De interne consistentie van de stellingen bleek te laag waardoor de vier items niet konden worden samengevoegd tot één variabele (Cronbach s α =.43). Uit een factoranalyse bleek dat er gekozen kon worden voor het samenvoegen van item 1 en item 4 (Tabel 17). De twee overige items zijn elk tot een aparte variabele benoemd. Stellingen 1 en 4 zijn samengevoegd tot variabele APP_SI (Cronbach s α =.81). Stelling 2 is benoemd tot variabele APP_TOP en stelling 3 is benoemd tot variabele APP_REV. 36

43 Tabel 17 Factoranalyse van de stellingen over sociale invloed Item # Factor lading Gebruiksintentie De gebruiksintentie meet de verwachting van de gebruiker met betrekking tot het in gebruik nemen van de applicatie (Venkatesh, et al., 2003). De variabele is gemeten aan de hand van drie stellingen en is afgeleid van eerder onderzoek aan de hand van het UTAUT model (Venkatesh, et al., 2003). De drie gebruikte stellingen zijn in Tabel 18 terug te vinden. Tabel 18 Gebruiksintentie Ik voorspel dat ik deze app in de toekomst ga gebruiken. Ik denk dat ik deze app zal aanraden bij anderen. Ik ben van plan om deze app in de toekomst te gaan gebruiken. De interne consistentie van de schaal was goed (Cronbach s α =.92). Er is ter controle een factoranalyse uitgevoerd. De Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy liet zien dat de steekproefgrootte goed was (KMO =.76) en de Bartlett s test of sphericity liet zien dat de correlatie tussen de items groot genoeg was (χ²(3)= p<.001). De drie stellingen zijn samengevoegd en benoemd tot variabele APP_GI Procedure De vragenlijsten zijn getest in een pilotstudie (N = 11) waarin onduidelijkheden in de uitleg en in de vraagstelling zijn aangepast. Respondenten werden via Facebook of Twitter gevraagd de link te volgen waarna de respondent werd doorverwezen naar één van de vier condities. Deze doorverwijzing werd gedaan door Google Website Optimizer. Dit is een programma waarmee internetverkeer gelijkmatig tussen verschillende versies van een website 37

44 verdeeld kan worden. De vragenlijst begon met een algemene uitleg waarna de respondenten de set schetsen kregen te zien van de te beoordelen app. Vervolgens diende de respondent antwoord te geven op stellingen betreffende het verwachte nut, het verwachte gebruiksgemak en de gebruiksintentie. Tevens werd de respondenten gevraagd of ze wel eens een app hebben geïnstalleerd. Werd deze vraag met ja beantwoord dan kregen ze nog enkele stellingen over de sociale invloed te zien. Ter controle werd in de condities 1, 3 en 4 de vraag gesteld of de respondent ooit een keer een aankoop heeft gedaan via een webwinkel zodat eventuele invloeden hiervan kunnen worden uitgesloten. Tot slot werd de respondent gevraagd leeftijd, geslacht en ervaring met mobiele apps in te vullen. Bij het afsluiten van het onderzoek werd de respondent bedankt en in de gelegenheid gesteld om de link te delen via Twitter en/of Facebook Resultaten Verschillen tussen de condities Aan de hand van een twee-weg ANOVA zijn de verschillende invloeden van de onafhankelijke variabelen op gebruiksintentie (Tabel 19) en op verwacht nut getoetst (Tabel 20). Er blijkt een significant hoofdeffect te bestaan tussen het type branche op de gebruiksintentie van een merkgerelateerde app, F(1, 314) = 59.68, p <.001, partial ŋ² =.16. Ook is er sprake van een significant hoofdeffect tussen het type eigenschappen waar een app uit bestaat en de gebruiksintentie F(1,314) = 6.24, p <.01, partial ŋ² =.02. Tot slot is er sprake van een significant interactie-effect tussen het type branche en het type eigenschappen waar een app uit bestaat, F(1,314) = , p <.001, partial ŋ² =.42. Dit betekent dat het type branche verschillend beïnvloed wordt door het type eigenschappen waar de app uit bestaat. Er blijkt een significant hoofdeffect te bestaan tussen het type branche op het verwachte nut van een merkgerelateerde app, F(1, 314) = 39.46, p <.001, partial ŋ² =.15. Ook is er sprake van een significant hoofdeffect tussen het type eigenschappen waar een app uit bestaat en het verwachte nut F(1,314) = 4.44, p <.05, partial ŋ² =.01. Tot slot is er sprake van een significant interactie-effect tussen het type branche en het type eigenschappen waar een app uit bestaat, F(1,314) = , p <.001, partial ŋ² =.55. Ook voor het verwachte nut geldt dat het type branche verschillend beïnvloed wordt door het type eigenschappen waar waar de app uit bestaat. 38

45 Tabel 19 Waarden gebruiksintentie per conditie Type branche Set eigenschappen N M (SD) Telecom Webwinkel (1.07) Telecom (0.95) Totaal (1.35) Webwinkel Webwinkel (0.56) Telecom (0.68) Totaal (0.99) Totaal Webwinkel (1.03) Telecom (1.41) Totaal (1.24) Tabel 20 Waarden verwacht nut per conditie Type branche Set eigenschappen N M (SD) Telecom Webwinkel (0.75) Telecom (0.89) Totaal (1.31) Webwinkel Webwinkel (0.91) Telecom (0.75) Totaal (1.16) Totaal Webwinkel (1.01) Telecom (1.51) Totaal (1.29) Conditie 2 Accountbeheer app telecomprovider In Tabel 21 zijn de Pearson correlaties tussen de verschillende variabelen uit de studie opgenomen. Uit de tabel blijkt duidelijk welke constructen met elkaar samenhangen. 39

46 Tabel 21 Correlaties conditie APP_GI 2.APP_VN.54*** 3.APP_VG.42***.26* 4.APP_SI ** 5.APP_TOP.36**.30**.33**.42*** 6.APP_REV.21*.10.60***.43***.18 7.Sekse -.56*** -.48*** * Ervaring *** -.40*** -.55*** -.53***.05 9.Leeftijd * ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Er is een hiërarchische multipele regressie analyse uitgevoerd met APP_GI als afhankelijke variabele. In het eerste model zijn APP_VG en APP_VN als voorspellers opgenomen. Eerder onderzoek laat zien dat dit de twee grootste voorspellers zijn van gebruiksintentie (Venkatesh, et al., 2003). Tabel 22 laat zien dat dit model een aanzienlijk deel (37%) van de totale variantie verklaart. Het blijkt dat APP_VP van invloed is op APP_GI (β =.46, p <.001). Ook APP_VG blijkt een voorspeller te zijn van APP_GI (β =.30, p <.01). In de tweede stap zijn de scores van alle sociale invloeden ingevoerd (APP_SI, APP_TOP en APP_REV). Dit model is geen significante verbetering ten opzichte van het tweede model. In de derde stap zijn de persoonsgebonden kenmerken als voorspellers in het model opgenomen (Sekse, Ervaring en Leeftijd). Dit model is een verbetering van het tweede model en verklaart 52% van de variantie (F-change = 5.20, p <.01). Het geslacht blijkt hier een voorspeller te zijn van APP_GI (β = -.37, p <.01). 40

47 Tabel 22 Hiërarchische multipele regressie met APP_GI als afhankelijke variabele (N = 69) Model1 Model 2 Model 3 B SE B Β B SE B β B SE B β APP_VN *** *** * APP_VG ** * * APP_SI APP_TOP APP_REV Sekse ** Ervaring Leeftijd R² R² change F-change 19.51*** ** Noot: Geslacht is weergegeven in de vorm van een dummy variabele met vrouw als vergelijkingsgroep. ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Conditie 3 Winkel app webwinkel In Tabel 23 zijn de Pearson correlaties tussen de verschillende variabelen uit de studie opgenomen. Uit de tabel blijkt duidelijk welke constructen met elkaar samenhangen. 41

48 Tabel 23 Correlaties conditie APP_GI 2.APP_VN.70*** 3.APP_VG APP_SI APP_TOP ** 6.APP_REV Sekse -.38** -.54*** Ervaring.16.23**.23* -.25* -.38** ** 9.Leeftijd ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Er is een hiërarchische multipele regressie analyse uitgevoerd met APP_GI als afhankelijke variabele. In het eerste model zijn APP_VG en APP_VN als voorspellers opgenomen. Tabel 24 laat zien dat dit model een aanzienlijk deel (49%) van de totale variantie verklaart. Het blijkt dat APP_VN een voorspeller is van APP_GI (β =.71, p <.001). In de tweede stap zijn de scores van alle sociale invloeden ingevoerd (APP_SI, APP_TOP en APP_REV). Dit model is geen significante verbetering ten opzichte van het tweede model. In de derde stap zijn de persoonsgebonden kenmerken als voorspellers in het model opgenomen (Sekse, Ervaring en Leeftijd). Dit model is eveneens geen verbetering van het voorgaande model. 42

49 Tabel 24 Hiërarchische multipele regressie met APP_GI als afhankelijke variabele (N = 62) Model1 Model 2 Model 3 B SE B β B SE B β B SE B β APP_VN *** *** *** APP_VG APP_SI, APP_TOP APP_REV Sekse Ervaring Leeftijd R² R² change F-change 28.58*** Noot: Geslacht is weergegeven in de vorm van een dummy variabele met vrouw als vergelijkingsgroep. ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Condities 1 en 4 In Tabel 25 en 26 zijn de Pearson correlaties tussen de verschillende variabelen uit de studie opgenomen. Uit de tabellen blijkt duidelijk welke constructen met elkaar samenhangen. 43

50 Tabel 25 Correlaties conditie APP_GI 2.APP_VN.55*** 3.APP_VG APP_SI APP_TOP.45***.33** ** 6.APP_REV.23* ** Sekse ** ** 8.Ervaring -.26*.08.47*** ** -.37** -.31** 9.Leeftijd -.28* *** ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Tabel 26 Correlaties conditie APP_GI 2.APP_VN.31** 3.APP_VG.23* APP_SI.31**.24* APP_TOP.23* APP_REV.35**.01.59*** * 7.Sekse -.21* *** Ervaring -.48*** * -.24* -.29** -.29** Leeftijd.41***.20*.23*.20*.20*.20* * ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews 44

51 Er is voor beide condities een hiërarchische multipele regressie analyse uitgevoerd met APP_GI als afhankelijke variabele (Tabel 27 en 28). In het eerste model zijn APP_VG en APP_VN als voorspellers opgenomen. Voor conditie 1 verklaart het eerste model 31% van de totale variantie. Hier blijkt APP_VN een voorspeller te zijn van APP_GI (β =.56, p <.001). In conditie 4 wordt 17% van de totale variantie verklaard door het eerste model. Hier blijken APP_VN (β =.34, p <.01) en APP_VG (β =.27, p <.05) beide voorspellers te zijn van APP_GI. In de tweede stap zijn de scores van alle sociale invloeden ingevoerd (APP_SI, APP_TOP en APP_REV). Dit is zowel voor conditie 1 (R² =.51, F-change = 7.71, p <.001) als voor conditie 4 1 (R² =.31, F-change = 4.64, p <.01) een verbetering ten opzichte van het eerste model. In conditie 1 blijken APP_TOP (β =.35, p <.01) en APP_REV (β =.39, p <.001) voorspellers te zijn van APP_GI. In conditie 4 zijn APP_SI (β =.28, p <.05) en APP_REV (β =.28, p <.05) een voorspeller van APP_GI. In de derde stap zijn de persoonsgebonden kenmerken als voorspellers in het model opgenomen (Sekse, Ervaring en Leeftijd). Voor conditie 1 is er geen sprake van een significante verbetering van het tweede model. Bij conditie 4 is er wel sprake van een significante verbetering ten opzichte van het tweede model en er wordt 47% van de totale variantie verklaard (F-change = 6.09, p <.01). In dit model blijkt Leeftijd (β =.31, p <.05) een voorspeller te zijn van APP_GI. 45

52 Tabel 27 Hiërarchische multipele regressie conditie 3 met APP_GI als afhankelijke variabele (N = 63) Model1 Model 2 Model 3 B SE B β B SE B β B SE B β APP_VN *** *** *** APP_VG APP_SI, APP_TOP ** ** APP_REV *** ** Sekse Ervaring Leeftijd * R² R² change F-change 13.74*** 7.71*** 2.45 Noot: Geslacht is weergegeven in de vorm van een dummy variabele met vrouw als vergelijkingsgroep. ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews 46

53 Tabel 28 Hiërarchische multipele regressie conditie 4 met APP_GI als afhankelijke variabele (N = 72) Model1 Model 2 Model 3 B SE B β B SE B β B SE B β APP_VN ** * * APP_VG * APP_SI, * APP_TOP APP_REV * Sekse * Ervaring ** Leeftijd R² R² change F-change 6.86** 4.64** 6.09** Noot: Geslacht in weergegeven in de vorm van een dummy variabele met vrouw als vergelijkingsgroep. ***p<.001, **p<.01 *p<.05 APP_GI = Gebruiksintentie, APP_VN = Verwacht nut, APP_VG = Verwacht gebruiksgemak, APP_SI = Sociale invloed, APP_TOP = Invloed positie ranglijst, APP_REV = Invloed reviews Perspectief In dit derde onderzoek is onderzocht wat de oorzaken zijn van gebruiksintentie. Sluit de verwachte prestatie over de functionaliteit van een app aan bij de gebruiksintentie van die app? Heeft de sociale omgeving van de appmarkten invloed op de gebruiksintentie van een app, of ligt de gebruiksintentie hoger als het verwachte gebruiksgemak van de app hoog is? 47

54 De condities waarin de set eigenschappen wordt gekoppeld aan het juiste bedrijf (conditie 2 en 3) scoren het op zowel het hoogst op gebruiksintentie als op verwacht nut. Tevens is in deze condities is het verwachte nut een voorspeller gebleken van de gebruiksintentie. De twee controle condities scoren lager op gebruiksintentie maar ook hier geldt dat het verwachte nut een voorspeller is van de gebruiksintentie. Het verwachte gebruiksgemak blijkt alleen in conditie 2 een voorspeller te zijn van de gebruiksintentie. De mate waarin men de positie van een app in een appmarkt van belang vindt en de mate waarin men gebruikersreviews leest zijn alleen in conditie 4 een voorspeller van gebruiksintentie. De sekse is in de condities 2 en 4 een voorspeller op de gebruiksintentie. Leeftijd is in conditie 3 een voorspeller van gebruiksintentie en ervaring is slechts in conditie 4 een voorspeller van gebruiksintentie. Deze resultaten suggereren dat het verwachte nut de belangrijkste voorspeller is voor merk gerelateerde apps. Hoewel de overige factoren in enkele condities ook meewegen is het verwachte nut in elke conditie een significante voorspeller van gebruiksintentie gebleken. Het is voor bedrijven van belang dat ze de eigenschappen van de app expliciet duidelijk maken. Indien klanten van het bedrijf vervolgens deze app als nuttig beoordelen dan is de kans groter dat de app ook daadwerkelijk gebruikt gaat worden. 48

55 6. Conclusie en discussie Dit onderzoek heeft aangetoond dat de gebruiksintentie van een merk gerelateerde app afhangt van de eigenschappen waar hij uit bestaat. In de eerste studie hebben we 14 hoofdeigenschappen ontleedt. Op basis van deze eigenschappen hebben we in de tweede studie onderzoek gedaan naar de invloed van deze eigenschappen op de (on)tevredenheid van de klanten van de betreffende bedrijven. Er is aangetoond dat er fundamentele eigenschappen bestaan die merk gerelateerde apps moeten bezitten. Ten tweede zijn er eigenschappen gevonden die de tevredenheid over de merk gerelateerde apps verhogen indien ze aanwezig zijn. Tot slot bleek dat de invloed van deze eigenschappen afhankelijk was van het type bedrijf. In de derde studie is er op basis van de invloed van de verschillende eigenschappen voor beide bedrijven een app ontwikkeld die aansluit bij de behoeften van hun klanten. In deze studie stond het onderzoek naar de gebruiksintentie van de app van beide bedrijven centraal. De resultaten suggereren dat de gebruiksintentie van de app zowel afhankelijk is van het type bedrijf als van de eigenschappen van de app. Hiermee is de aanname bevestigd dat de gebruiksintentie van merk gerelateerde apps hoger is als de eigenschappen waar de app uit bestaat aansluit bij de wensen van de klant. Uit deze resultaten blijkt dat merk gerelateerde apps wel degelijk een kans van slagen hebben. Op basis van de drie onderzoeken zullen er enkele aanbevelingen worden gedaan voor vervolgonderzoek De eigenschappen van apps In het eerste onderzoek is een kwalitatieve content analyse uitgevoerd met als doel de hoofdeigenschappen van mobiele apps te kunnen onderscheiden. Door 100 verschillende apps te analyseren is er uiteindelijk een lijst met 14 onderscheidende eigenschappen van een app opgesteld. Hiermee is de eerste deelonderzoeksvraag beantwoord. Aangezien het een eerste onderzoek naar de eigenschappen van mobiele apps betrof is de gevonden lijst op een natuurlijke wijze afgeleid van de latente betekenis van de eigenschappen zonder beïnvloed te worden door een reeds bestaande lijst. Deze natuurlijke afleiding komt de kwaliteit van de benoemde eigenschappen ten goede (Berg, 2008). De hoge Kappa van de gevonden eigenschappen wijst uit dat de beschrijving inderdaad goed aansluit bij de functionaliteit van een app. 49

56 Er zijn in deze studie 14 eigenschappen gevonden. Onderzoek naar websites laat echter zien dat een verdere differentiatie van bepaalde eigenschappen het medium beter kan beschrijven. Zo beschrijft Palmer (2002) websites met behulp van zes eigenschappen waaronder de interactiviteit van een website. Zhao en Dholakia (2009) delen de interactiviteit van een website op in acht subcategorieën en vinden dat er verschil is tussen de behoefte naar bepaalde vormen van interactiviteit. Ook andere onderzoeken naar websites hanteren diverse aantallen en typen eigenschappen waarmee ze websites beschrijven (e.g., Huizingh, 2000; Liao, et al., 2006; Robbins & Stylianou, 2003). Dit maakt het aannemelijk dat de 14 gevonden categorieën in deze eerste studie eveneens niet definitief zullen zijn. Wel maakt de benoeming van deze eigenschappen vervolgonderzoek op basis van deze eigenschappen mogelijk De behoefte naar eigenschappen In het tweede onderzoek zijn de gevonden eigenschappen op basis van het Kano model geclassificeerd. De tweede deelonderzoeksvraag luidt of er eigenschappen van een mobiele applicatie van Typhone en Vodafone leiden tot tevredenheid bij zijn gebruikers. Deze vraagstelling wordt niet bevestigd door de studie. Het Kano model (1984) noemt dit type eigenschappen attractief en de resultaten wijzen uit dat dit type eigenschappen voor beide bedrijven niet zijn gevonden. Dit kan een gevolg zijn van de brede betekenis van de gebruikte eigenschappen in deze studie. Het kenmerk van een attractieve eigenschap is dat ze verrassend zijn voor de consument (Kano, et al., 1984). De mate van algemeenheid kan deze verrassing teniet doen waardoor de consument de gebruikte eigenschappen reeds kent. De tweede deelonderzoeksvraag luidt of er eigenschappen van een mobiele applicatie van Typhone en Vodafone leiden tot ontevredenheid bij zijn gebruikers. Dit zijn de zogenoemde fundamentele eigenschappen die slechts de ontevredenheid kunnen verhogen maar geen invloed hebben op de tevredenheid van een consument (Kano, et al., 1984). Er zijn voor beide bedrijven eigenschappen gevonden die aan deze classificatie voldoen. Bij Typhone zijn dit de eigenschappen aanbiedingen, handleiding, navigatie, privacy en zoekfunctie. Bij Vodafone zijn dit de eigenschappen handleiding, integratie technologie, navigatie, privacy, software update, aantrekkelijkheid en zoekfunctie. Dit zijn in de ogen van de klanten de fundamentele eigenschappen waar een merk gerelateerde app uit moet bestaan 50

57 (Witell & Löfgren, 2007). Klanten staan niet stil bij de aanwezigheid van deze eigenschappen indien ze van de app gebruik gaan maken. Het ontbreken van deze eigenschappen zal tijdens het gebruik opvallen en een verhoging van de ontevredenheid als gevolg hebben. Als deze ontevredenheid niet wordt weggenomen dan zal de gebruiker de app niet blijven gebruiken (Matzler & Hinterhuber, 1998) wat overeenkomt met de beschreven tendens waarbij gebruikers hun geïnstalleerde apps na een aantal keer gebruik verwijderen (Localytics, 2011). De derde deelonderzoeksvraag luidt of er eigenschappen van een mobiele applicatie van Typhone en Vodafone zowel tot tevredenheid als tot ontevredenheid leiden bij zijn gebruikers. Dit zijn volgens het Kano model eendimensionale eigenschappen waarbij de (on)tevredenheid van een consument proportioneel stijgt of daalt in relatie tot de aan- of afwezigheid van een eigenschap (Kano, et al., 1984). Er zijn eveneens eigenschappen gevonden die voldoen aan deze classificatie. Bij Typhone zijn dit de eigenschappen gratis en productinformatie. Bij Vodafone zijn dit de eigenschappen gegevensbeheer en gratis. Dit zijn eigenschappen waar de consumenten zich bewust van zijn en waarmee bedrijven kunnen adverteren (Witell & Löfgren, 2007). Indien de bedrijven een app ontwikkelen die bestaat uit deze eigenschappen dan zal de kans dat de klanten gebruik zullen maken van de app toenemen omdat ze zich van te voren al bewust zijn van het feit dat de app aan hun verwachtingen voldoet. Op basis van de uitkomsten blijkt het dat voor beide bedrijven verschillende fundamentele en eendimensionale eigenschappen bestaan. De app van Vodafone moet ten opzichte die van Typhone de eigenschappen integratie technologie, software update en aantrekkelijkheid bezitten om ontevredenheid te voorkomen. De app van Typhone moet daarentegen ten opzichte van die van Vodafone de eigenschap aanbiedingen bezitten om ontevredenheid te voorkomen. Voor de toename van de tevredenheid (en het voorkomen van ontevredenheid) dient de app van Vodafone ten opzichte die van Typhone de eigenschap accountbeheer te bezitten. Daarentegen dient de app van Typhone ten opzichte van die van Vodafone ter bevordering van de tevredenheid de eigenschap productinformatie te bezitten. Deze resultaten suggereren dat de eigenschappen niet voor elk bedrijf dezelfde invloed op de (on)tevredenheid van de consument hebben. Dit komt overeen met de bevindingen van Zhang en Von Dran (2002) die een dergelijk verschil ook aantroffen bij hun onderzoek over de wensen van gebruikers over de eigenschappen van websites van 51

58 verschillende bedrijven. Hieruit kan geconcludeerd worden dat er geen vast recept bestaat voor de ontwikkeling van een merk gerelateerde app maar dat bedrijven rekening dienen te houden met de wensen van hun te bedienen doelgroep. Het is daarnaast opvallend dat de eigenschappen waaraan het meest behoefte is overeenkomen met de kerntaken die het bedrijf aanbiedt. Palmer en Griffith (1998) stellen dit ook vast na een analyse van de eigenschappen van merk gerelateerde websites. Vergelijken we de gewenste eigenschappen van de app met de huidige eigenschappen van de websites van beide bedrijven dan kunnen we stellen dat deze grotendeels overeenkomen. Klanten van Typhone hebben behoefte aan een app waarmee ze productinformatie kunnen verkrijgen en op de hoogte kunnen blijven van de nieuwste aanbiedingen. De website van Typhone bezit eveneens beide eigenschappen. Klanten van Vodafone zijn op zoek naar een app waarmee ze hun belgedrag kunnen monitoren; een functionaliteit welke eveneens mogelijk is op de website van Vodafone. De suggestie van Palmer en Griffith (1998) blijkt hiermee niet alleen te gelden voor de eigenschappen van websites maar ook voor de eigenschappen van mobiele apps. Op basis van deze constatering moet de uiteindelijke gebruiksintentie uitsluitsel geven of klanten een app een geschikt alternatief vinden voor een website De consumentenacceptatie van een merk gerelateerde app In hypothese 1 wordt verondersteld dat merk gerelateerde apps waarin de eendimensionale eigenschappen wel zijn verwerkt hoger scoren op verwacht nut dan merk gerelateerde apps waarin deze eendimensionale eigenschappen niet zijn verwerkt. Deze hypothese wordt door studie drie bevestigd. In condities 2 en 3 zijn de in studie 2 gevonden eendimensionale eigenschappen verwerkt. Voor beide condities geldt dat het verwachte nut significant hoger scoort dan de tegenpolen van beide condities. De resultaten suggereren dat eendimensionale eigenschappen inderdaad de eigenschappen zijn waardoor consumenten gebruik gaan maken van een product of dienst (Witell & Löfgren, 2007). Hypothese 2 ligt in het verlengde van hypothese 1 en veronderstelt dat het verwachte nut van een merk gerelateerde app een positieve invloed heeft op de gebruiksintentie. Deze hypothese wordt door de derde studie bevestigd. Voor alle vier condities geldt dat verwachte nut een significante voorspeller is van gebruiksintentie. Hierbij geldt dat een lage score op verwacht nut (condities 1 en 4) resulteert in een 52

59 lage score op gebruiksintentie. Dit resultaat komt overeen met het onderzoek van Venkatesh, et al (2003). Daarbij sluit het ook aan van de bewering van Verkasalo (2009) die stelt dat individuen slechts gebruik maken van mobiele applicaties als ze het nut er van inzien. In de controle condities is bewezen dat als eigenschappen in een app die niet aansluiten bij de behoeften van de gebruiker dit leidt tot een lager dan gemiddelde gebruiksintentie. Deze bevinden steunen het onderzoek van Deloitte (2011) die suggereren dat een merk gerelateerde app meer in huis moet hebben dan een mooi uiterlijk; de app moet vooral nuttig zijn. In hypothese 3 wordt verondersteld dat het verwachte gebruiksgemak een positieve invloed heeft op de gebruiksintentie. Deze hypothese wordt slechts deels ondersteund. Alleen in conditie 2 is verwacht gebruiksgemak een significante voorspeller van gebruiksintentie. Dit kan een direct gevolg zijn van de gebruikte methode aan de hand van low-fidelity prototyping (Cayotte, et al., 2007). Het is mogelijk dat de gebruikers niet goed konden inschatten in hoeverre ze de app uiteindelijk moeten bedienen. Tot slot wordt in hypothese 4 verondersteld dat sociale invloed een positieve invloed heeft op de gebruiksintentie van een merk gerelateerde app. In deze scriptie is rekening gehouden met de omgeving waarin apps kunnen worden geïnstalleerd. In deze appmarkten is veel informatie zichtbaar over meningen en waarderingen van andere gebruikers ten opzichte van een app. Deze hypothese wordt slechts deels bevestigd in conditie 1 waarin twee van de drie variabelen die betrekking hebben op de sociale invloed een voorspeller zijn van gebruiksintentie. Een verklaring van deze geringe sociale invloed via de appmarkten kan zijn dat er voor merk gerelateerde apps geen alternatieven voor handen zijn. Zo kunnen gebruik- en persoonsgegevens van een telecomprovider alleen via dat bedrijf zelf beschikbaar worden gemaakt. Klanten zullen echter toch hun gebruiksgegevens willen inzien waardoor ze ondanks de lage waardering toch van de app gebruik moeten maken. Tabel 19 geeft enkele opvallende resultaten weer. Alleen in conditie 2 waarin de respondenten de app van de telecomprovider met de eigenschappen van een telecomprovider beoordelen scoort de app bovengemiddeld op gebruiksintentie (M = 5.01, SD = 0.95). In de andere ideale conditie (3) waarin respondenten de app van de webwinkel van de eigenschappen van een webwinkel beoordelen scoort de app slechts gemiddeld op gebruiksintentie (M = 3.96, SD = 0.56). Dit verschil in gebruiksintentie kan een gevolg zijn van de mate waarin de eigenschappen van een 53

60 merk gerelateerde app gebruik maken van de unieke communicatieve kenmerken van een mobiele app. De eigenschappen van de app van Typhone lijken namelijk slechts aan te sluiten bij de communicatieve kenmerken van een conventioneel digitaal medium (Newhagen & Rafaeli, 1996). De eigenschappen van de app van Vodafone lijken echter ook de twee unieke kenmerken van mobiele apps te kunnen aanspreken; het sensorisch vermogen en de alomtegenwoordigheid. Het is aannemelijk dat klanten van een webwinkel slechts het aanbod van de winkel in willen zien op het moment dat ze hun abonnement willen verlengen; een situatie die zich eens per één of twee jaar voordoet. Dit heeft als gevolg dat het aanbod in een groot tijdsbestek kan worden bekeken waardoor unieke kenmerken van een mobiele app nooit hoeven te worden aangesproken. Voor klanten van een telecomprovider kan het wel cruciaal zijn om op elk willekeurig moment hun gegevens in te zien aangezien een overschrijding van het aantal belminuten kosten met zich mee brengt. Deze resultaten maken het aannemelijk dat de voorwaarden voor een succesvolle app eveneens afhangen van de benutting van de unieke kenmerken van een smartphone. Op basis van de resultaten van alle drie de uitgevoerde studies kan de hoofdvraag van het onderzoek worden beantwoord: Welke factoren dragen bij aan een verhoogde gebruiksintentie van een merk gerelateerde mobiele applicatie? De resultaten wijzen uit dat het verwachte nut van een merk gerelateerde app de hoofdfactor is die de gebruiksintentie verhoogt. De app moet functioneel zijn voor de gebruiker eer er gebruik van wordt gemaakt. Ten tweede is de gebruiksintentie afhankelijk van het type bedrijf waar de app voor wordt ontwikkeld. Tot slot suggereren de resultaten eveneens dat de app gebruik moet maken van het sensorisch vermogen van de smartphone en de alomtegenwoordigheid die een mobiele telefoon mogelijk maakt. Overige factoren zijn in deze studie niet overwegend significant gebleken. Vervolgonderzoek kan hierover uitsluitsel geven Vervolgonderzoek Dit onderzoek heeft antwoord gegeven op enkele vraagstukken over mobiele apps. Aangezien dit slechts één van de eerste onderzoeken is over mobiele apps zijn er nog vele vraagstukken onbeantwoord en vele gebieden onverkend gebleven. De indrukwekkende groeicijfers van gebruikers van smartphones en apps rechtvaardigen vervolgonderzoek naar mobiele apps. De bevindingen en methodes van dit onderzoek kunnen hiervoor als basis worden gebruikt. 54

61 De resultaten van de derde studie werpen een belangrijke vraag op. Uit de resultaten blijkt dat zelfs in het geval van de aanwezigheid van de ideale eigenschappen de gebruiksintentie van gebruikers ten opzichte van een app van een webwinkel significant lager ligt dan de gebruiksintentie ten opzichte van een app van een telecomprovider. Het is aannemelijk dat de beschreven unieke kenmerken van een app, namelijk de alomtegenwoordigheid en het sensorisch vermogen hierbij een rol spelen. Deze scores op gebruiksintentie komen overeen met de scores van het verwachte nut. Deze ligt voor de ideale webwinkel app eveneens lager dan de score van het verwachte nut de ideale telecomprovider app. Een lage score op verwacht nut is een gevolg van het gevoel bij gebruikers dat een toepassing geen direct voordeel biedt ten opzichte van een reeds bestaand alternatief (Venkatesh, et al., 2003). Dit bestaande alternatief van een app is in dit geval een website. Het is mogelijk dat de diensten van een webwinkel niet versterkt worden door de twee unieke kenmerken van een app waardoor de app geen toegevoegde waarde biedt ten opzichte van een website. Vervolgonderzoek naar deze kenmerken van apps ten opzichte van websites kan dit inzichtelijk maken. De visuele eigenschappen van de mobiele gebruikersomgeving zijn in dit onderzoek niet aan bod gekomen. Er is bij het ontwerpen van de schetsen gebruik gemaakt van de sjablonen die het software programma aanbiedt. Er is niet specifiek rekening houden met de algemene ontwerprichtlijnen voor de (mobiele) gebruikersomgeving (Nielsen, 1994; Zhang & Adipat, 2005). Gebruiksgemak blijkt in dit onderzoek geen voorspeller van gebruiksintentie te zijn terwijl overige onderzoeken hier wel bewijs voor vinden (e.g., Zhou, 2008; Zhou, et al., 2010). Door de invloed van de verschillende eigenschappen van een gebruikersomgeving onder de loep te nemen kan een eventuele ontevredenheid over de gebruikersomgeving worden verklaard. Tot slot heeft het onderzoek zich gericht op de gebruiksintentie van een merk gerelateerde app en niet op de gebruikersretentie van een dergelijke app. De theorie stelt dat de fundamentele eigenschappen de ontevredenheid van een gebruiker wegnemen waardoor de loyaliteit ten opzichte van het product en het bedrijf vergroot (Matzler & Hinterhuber, 1998; Witell & Löfgren, 2007). Vervolgonderzoek zal echter moeten uitwijzen of dit daadwerkelijk het geval is. Door in een studie een app te vergelijken waarin de gevonden fundamentele eigenschappen aanwezig zijn met een 55

62 app waarin deze eigenschappen niet aanwezig zijn kan worden getoetst of de gebruikersretentie hetzelfde blijft Limitaties Een eerste limitatie van deze studie is de ongelijke verdeling tussen mannen en vrouwen die hebben deelgenomen aan de onderzoeken. In het tweede onderzoek is de verdeling tussen mannen en vrouwen respectievelijk 75.6% en 24.6%. In het derde onderzoek is deze verdeling tussen mannen en vrouwen respectievelijk 78.9% en 21.1%. Aangezien relatief weinig vrouwen hebben deelgenomen aan het onderzoek kan er een vertekend beeld kan optreden bij de resultaten waardoor ze niet te generaliseren zijn. Ten tweede is de respondenten via internet gevraagd de vragenlijsten in te vullen op basis van zelfreflectie. Hoewel deze methode het bereik van de populatie kan vergroten heeft deze manier van afname een negatieve invloed op de kwaliteit van de data ('t Hart, et al., 2005). De gevonden resultaten zijn niet te generaliseren naar gebieden buiten het onderzochte domein aangezien het onderzoek praktijkgericht wetenschappelijk is ('t Hart, et al., 2005). De uitkomsten zijn hierdoor niet toe te passen op andere domeinen wat het nut van dit onderzoek beperkt. De gebruikte methode kan daarentegen wel worden toegepast buiten het onderzochte domein. 56

63 Literatuur 't Hart, H., Boeije, H., & Hox, J. (2005). Onderzoeksmethoden. Utrecht: Boom Onderwijs. ABIresearch. (2011). Mobile Applications Downloads Approached Eight Billion in ABIresearch - Technology Market Intelligence. Retrieved from Mobile+Applications+Downloads+Approached+Eight+Billion+in+2010 AbuShanab, E., & Pearson, J. M. (2007). Internet banking in Jordan: The unified theory of acceptance and use of technology (UTAUT) perspective. Journal of Systems and Information Technology, 9(1), Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), Ballagas, R., Borchers, J., Rohs, M., & Sheridan, J. G. (2006). The smart phone: a ubiquitous input device. Pervasive Computing, IEEE, 5(1), Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Berg, B. L. (2008). Qualitative Research Methods for the Social Sciences. California State University, Long Beach: Pearson. Cadotte, E. R., & Turgeon, N. (1988). Dissatisfiers and Satisfiers: Suggestions from Consumer Complaints and Compliments. Journal of Consumer Satisfaction, Dissatisfaction, and Complaining Behavior, 1, Carlsson, C., Carlsson, J., Hyvönen, K., Puhakainen, J., & Walden, P. (2006). Adoption of Mobile Devices/Services Searching for Answers with the UTAUT. Paper presented at the Proceedings of the 39th Hawaii International Conference on System Sciences. Chiou, W.-C., Lin, C.-C., & Perng, C. (2010). A strategic framework for website evaluation based on a review of the literature from Information & Management, 47, Coyette, A., Kieffer, S., & Vanderdonckt, J. (2007). Multi-fidelity Prototyping of User Interfaces. In C. Baranauskas, P. Palanque, J. Abascal & S. Barbosa (Eds.), Human-Computer Interaction INTERACT 2007 (Vol. 4662, pp ): Springer Berlin / Heidelberg. 57

64 Davis, F., D. (1989). Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, and User Acceptance of Information Technology. M IS Quarterly, 13(3), Davis, F. D., Bagozzi, R. P., & Warshaw, P. R. (1992). Extrinsic and Intrinsic Motivation to Use Computers in the Workplace. Journal of Applied Social Psychology, 22(14), Deloitte. (2011). Killer apps? Appearance isn't everything. Londen: Deloitte MCS Limited. Dulle, F., W., & Minishi-Majanja, M. K. (2011). The suitability of the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT) model in open access adoption studies. Information Development, 27(1), Fishbein, M., & Ajzen, I. (1975). Belief, Attitude, Intention and Behavior: An Introduction to Theory and Research. Reading, MA: Addison-Wesley. Friman, M., Bo, E., & Gärling, T. (2001). Frequency of negative critical incidents and satisfaction with public transport services. Journal of Retailing and Consumer Services, 8(2), Gartner (Producer). (2010). Forecast: Mobile Application Stores, Worldwide, Gartner Newsroom. Retrieved from Giese, J. L., & Cote, J. A. (2000). Defining consumer satisfaction. Retrieved from Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The motivation to work. New York: Wiley. Huizingh, E., K., R., E. (2000). The content and design of web sites: an empirical study. Information & Management, 37, Internet, P. (2010). The Rise of Apps Culture. Pew Internet. Retrieved from Kano, N. (2001). Life cycle and creation of attractive quality. Paper presented at the Proceedings of the 4th QMOD Conference, Linköping, Sweden. Kano, N., Seraku, N., Takahashi, F., & Tsuji, S. (1984). Attractive quality and must be quality. Journal of the Japanese Society for Quality Control, 14(2), Liao, C., To, P.-L., & Shih, M.-L. (2006). Website practices: A comparison between the top 1000 companies in the US and Taiwan. International Journal of Information Management, 26,

65 Localytics. (2011). 26% of Mobile Application Users are Fickle or Loyal. Localytics. Retrieved from Lombard, M., Snyder-Duch, J., & Bracken, C. C. (2002). Content analysis in mass communication: Assessment and reporting of intercoder reliability. Human Communication Research, 28, Maddox, N. R. (1981). Two Factor Theory and Consumer Satisfaction: Replication and Extension. Journal of Consumer Research, 8(1), Mano, H., & Oliver, R., L. (1993). Assessing the Dimensionality and Structure of the Consumption Experience: Evaluation, Feeling, and Satisfaction. Journal of Consumer Research, 20(3), Matzler, K., & Hinterhuber, H., H. (1998). How to make product development projects more succesful by integrating Kano's model of customer satisfacion into quality function deployment. Technovation, 18(1), Matzler, K., & Renzl, B. (2007). Assessing asymmetric effects in the formation of employee satisfaction. Tourism Management, 28, Min, S. H., Kim, H. Y., Kwon, Y. J., & Sohn, S. Y. (2011). Conjoint analysis for improving the e-book reader in the Korean market. Expert Systems with Applications, 38, Mittal, V., Kumar, P., & Tsiros, M. (1999). Attribute-level performance, satisfaction, and behavioral intentions over time: A consumption-system approach. Journal of Marketing, 63(2), Newhagen, J. E., & Rafaeli, S. (1996). Why communication researchers should study the Internet: A dialogue. Journal of Computer Mediated Communication, 1(4), 0. Nielsen, J. (1994). Heuristic evaluation Usability Inspection Methods. New York, NY: John Wiley & Sons. Palmer, J., W. (2002). Web Site Usability, Design, and Performance Metrics. Information Systems Research, 13(2), Palmer, J., W., & Griffith, D., A. (1998). An emerging model of Web site design for Marketing. Communications of the ACM, 41(3), Park, C., & Lee, T., Min. (2009). Information direction, website reputation and ewom effect: A moderating role of product type. Journal of Business Research, 62,

66 Park, D.-H., & Lee, J. (2008). ewom overload and its effect on consumer behavioral intention depending on consumer involvement. Electronic Commerce Research and Applications, 7, Pollack, B., Leisen. (2007). The nature of the service quality and satisfaction relationship: Empirical evidence for the existence of satisfiers and dissatisfiers. Managing Service Quality, 18(6), Potter, W. J., & Levine-Donnerstein, D. (1999). Rethinking validity and reliability in content analysis. Journal of Applied Communication Research, 27(3), Robbins, S., S., & Stylianou, A., C. (2003). Global corporate web sites: an empirical investigation of content and design. Information & Management, 40, Rogers, E. (1995). Diffusion of Innovations. New York: Free Press. Sauerwein, E. (1999). Experiences with the reliability and validity of the Kanomethod: comparison to alternate forms of classification of product requirements. Paper presented at the The eleventh symposium on quality function deployment. Shin, D.-H. (2009). Towards an understanding of the consumer acceptance of mobile wallet. Computers in Human Behavior, 25, Swan, J. E., & Combs, L. J. (1976). Product performance and consumer satisfaction: A new concept. The Journal of Marketing, 40(2), Taylor, S., & Todd, P. A. (1995). Understanding Information Technology Usage: A Test of Competing Models. Information Systems Research, 6(4), Thompson, R. L., Higgins, C. A., & Howell, J. M. (1994). Personal Computing: Toward a Conceptual Model of Utilization. M IS Quarterly, 15(1), Vargo, S., L., Nagao, K., He, Y., & Morgan, F., W. (2007). Satisfiers, Dissatisfiers, Criticals, and Neutrals: A Review of Their Relative Effects on Customer (Dis)Satisfaction. Academy of marketing science review, 11(2), Venkatesh, V., Morris, M., G., Davis, G., B., & Davis, F., D. (2003). User Acceptance of Information Technology: Toward a Unified View. MIS Quarterly, 27(3), Verkasalo, H. (2009). Handset-based analysis of mobile service usage. Helsinki: Department of Communications and Networking, Helsinki University of Technology. 60

67 Verkasalo, H., López-Nicolás, C., Molina-Castillo, F., J, & Bouwman, H. (2010). Analysis of users and non-users of smartphone applications. Telematics and Informatics, 27, Walden, D. (1993). Kanoʼs methods for understanding customer-defined quality. The Center for Quality of Management Journal, 2(4), West, J., & Mace, M. (2010). Browsing as the killer app: Explaining the rapid success of Apple s iphone. Telecommunications Policy, 34, Witell, L., & Löfgren, M. (2007). Classification of quality attributes. Managing Service Quality, 17(1), Zhang, D., & Adipat, B. (2005). Challenges, Methodologies, and Issues in the Usability Testing of Mobile Applications. International Journal of Human- Computer Interaction, 18(3), Zhang, J., Q., Craciun, G., & Shin, D. (2010). When does electronic word-of-mouth matter? A study of consumer product reviews. Journal of Business Research, 63(12), Zhang, P., & Von Dran, G. M. (2000). Satisfiers and dissatisfiers: a two-factor model for website design and evaluation. Journal of the American Society for Information Science, 51(14), Zhang, P., & Von Dran, G. M. (2002). User Expectations and Rankings of Quality Factors in Different Web Site Domains. International Journal of Electronic Commerce, 6(2), Zhao, M., & Dholakia, R. R. (2009). A multi-attribute model of web site interactivity and customer satisfaction: An application of the Kano model. Managing Service Quality, 19(3), Zhou, T. (2008). Exploring Mobile User Acceptance Based on UTAUT and Contextual Offering. Paper presented at the International Symposium on Electronic Commerce and Security. Zhou, T., Lu, Y., & Wang, B. (2010). Integrating TTF and UTAUT to explain mobile banking user adoption. Computers in Human Behavior, 26,

68 Bijlage A Omgeving waarin vragenlijst is afgenomen 62

69 Bijlage B Onderzoek aan de hand van het Kano model Inleiding Het onderzoek wordt uitgevoerd met behulp van een lijst met vragen over potentiële eigenschappen van een mobiele app van [naam bedrijf]. Er zullen vragen worden gesteld over uw gevoel met betrekking tot bepaalde eigenschappen die deze mobiele app kan hebben. Tevens zullen er vragen worden gesteld over uw gevoel met betrekking tot diezelfde eigenschappen indien ze ontbreken. Per vraag kunt u 1 van de 5 antwoordmogelijkheden kiezen. Kies bij elke vraag de antwoordmogelijkheid die het eerste in u opkomt. Er zullen in totaal 18 vragen over de aanwezigheid van eigenschappen en 18 vragen over de afwezigheid van eigenschappen worden gesteld. Deze vragen zijn verdeeld over 4 secties. Door antwoorden van veel verschillende gebruikers te verzamelen kunnen we gedetailleerde informatie afleiden om zo een optimale mobiele app te kunnen ontwikkelen. Deel 1/4: Aanwezige eigenschappen [naam bedrijf] kan bepaalde eigenschappen gebruiken in haar mobiele app. Door middel van de volgende vragen kunt u aangeven in hoeverre u deze eigenschappen wenst. Selecteer het antwoord wat voor u het beste overeenkomt met uw gevoel. Laat uzelf niet afleiden door antwoorden die niet van toepassing zijn, kies simpelweg voor het antwoord dat u het meest geschikt lijkt. Antwoordmogelijkheden: 1. Dat zou ik een pluspunt vinden 2. Dat hoort zo te zijn 3. Neutraal 4. Dat is ongewenst maar kan er wel mee leven 5. Dat zou ik een minpunt vinden (route)informatie kan weergeven waar u producten en/of diensten van Vodafone kunt verkrijgen? [antwoord] aanbiedingen of kortingsacties kan laten zien van diensten en/of producten van [naam bedrijf]? 63

70 [antwoord] regelmatig een software update krijgt? [antwoord] de mogelijkheid biedt om uw persoonlijke gegevens of uw gebruiksgegevens van uw abonnement/belbundel te kunnen beheren? [antwoord] spelelementen of overige vormen van vermaak, zoals de mogelijkheid tot het afspelen van muziek of video s, bevat? [antwoord] de mogelijkheid biedt om producten en/of diensten van [naam bedrijf] direct te kunnen bestellen? [antwoord] een handleiding of helpfunctie bevat? [antwoord] gedetailleerde informatie bevat over de producten en/of diensten die [naam bedrijf] aanbiedt? [antwoord] te personaliseren is, bijvoorbeeld door de mogelijkheid om het uiterlijk aan te kunnen passen? [antwoord] Deel 2/4: Ontbrekende eigenschappen Geef aan wat uw gevoel over een eigenschap zou zijn als ze in de mobiele app van [naam bedrijf] zouden ontbreken. geen (route)informatie kan weergeven waar u producten en/of diensten van Vodafone kunt verkrijgen? [antwoord] geen aanbiedingen of kortingsacties kan laten zien van diensten en/of producten van [naam bedrijf]? [antwoord] niet regelmatig een software update krijgt? 64

71 [antwoord] niet de mogelijkheid biedt om uw persoonlijke gegevens of uw gebruiksgegevens van uw abonnement/belbundel te kunnen beheren? [antwoord] geen spelelementen of overige vormen van vermaak, zoals de mogelijkheid tot het afspelen van muziek of video s, bevat? [antwoord] niet de mogelijkheid biedt om producten en/of diensten van [naam bedrijf] direct te kunnen bestellen? [antwoord] geen handleiding of helpfunctie bevat? [antwoord] geen gedetailleerde informatie bevat over de producten en/of diensten die [naam bedrijf] aanbiedt? [antwoord] niet te personaliseren is? [antwoord] Deel 3/4: Aanwezige eigenschappen Geef aan wat uw gevoel over een eigenschap zou zijn als ze in de mobiele app van [naam bedrijf] aanwezig zouden zijn. de mogelijkheid biedt om informatie te delen via een sociaal netwerk zoals Hyves of Facebook? [antwoord] de mogelijkheid biedt om feedback te geven over de werking van de app, bijvoorbeeld als u denkt dat er iets verbeterd kan worden? [antwoord] van de nieuwste technologische kenmerken van een smartphone gebruik kan maken, zoals GPS of de camera? [antwoord] 65

72 de laatste nieuwtjes kan weergeven met betrekking tot de producten en/of diensten die Vodafone aanbiedt? [antwoord] een zoekfunctie heeft? [antwoord] visueel aantrekkelijk is? [antwoord] een duidelijke navigatiestructuur heeft zodat u altijd weet waar u zich bevindt in de app? [antwoord] duidelijk aangeeft hoe de app omgaat met uw gegevens? [antwoord] gratis is om te downloaden? Deel 4/4: Ontbrekende eigenschappen Geef aan wat uw gevoel over een eigenschap zou zijn als ze in de mobiele app van [naam bedrijf] zouden ontbreken. geen mogelijkheid biedt om informatie te delen via een sociaal netwerk zoals Hyves of Facebook? [antwoord] geen mogelijkheid biedt om feedback te geven over de werking van de app? [antwoord] geen gebruik kan maken van de nieuwste technologische kenmerken van een smartphone, zoals GPS of de camera? [antwoord] geen laatste nieuwtjes kan weergeven met betrekking tot de producten en/of diensten die Vodafone aanbiedt? [antwoord] geen zoekfunctie heeft? [antwoord] 66

73 visueel niet aantrekkelijk is? [antwoord] geen duidelijke navigatiestructuur heeft? [antwoord] niet duidelijk aangeeft hoe de app omgaat met uw gegevens? [antwoord] niet gratis is om te downloaden? [antwoord] Uw ervaring Tot slot zouden we graag wat over uzelf en over uw ervaring met smartphones en mobiele apps willen weten: Wat is uw geslacht? Man Vrouw Wat is uw leeftijd? [antwoord] In hoeverre vindt u zichzelf een ervaren gebruiker van mobiele apps? Niet ervaren Zeer ervaren Bent u zelf in het bezit van een smartphone, zo ja, welk type? Nee, ik ben niet in het bezit van een smartphone. Ja, ik ben in het bezit van een iphone. Ja, ik ben in het bezit van een Android smartphone. Ja, ik ben in het bezit van een BlackBerry. Ja, ik ben in het bezit van een smartphone. Deze valt echter niet onder de bovengenoemde typen. Ik weet niet of ik in het bezit ben van een smartphone / Ik weet niet welk type smartphone ik heb. Indien u reeds van mobiele apps gebruik maakt, waar gebruikt u ze dan voornamelijk voor? Ik maak (nog) geen gebruik van mobiele apps Voornamelijk doelmatig (bv. voor het beheren van mijn agenda) Voornamelijk voor mijn plezier 67

74 Doelmatig en voor mijn plezier Weet niet Feedback Heeft u eventueel nog verdere op of aanmerkingen over de mobiele app van [naam bedrijf]? [antwoord] 68

75 Bijlage C Set schetsen met eigenschappen telecomprovider Set schetsen met eigenschappen webwinkel 69

MOBILE De mogelijkheden van mobile apps

MOBILE De mogelijkheden van mobile apps MOBILE De mogelijkheden van mobile apps Gemak dient de mens INHOUD Apps zorgen voor gebruikersgemak 2 The future is mobile 3 De groei van apps 4 Verwachting = nieuwe standaard 4 Van website naar mobiel

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Gebruik mobiele apparaten

Gebruik mobiele apparaten Rapport onderzoek Gebruik mobiele apparaten creative studio 1. Voorwoord Wij, Pascal Usmany en Britt Vreeswijk zijn beide werkzaam in de communicatie. Pascal is eigenaar van Drop Alive Creative Studio

Nadere informatie

Smartphone Onderzoek OTYS Recruiting Technology

Smartphone Onderzoek OTYS Recruiting Technology Smartphone Onderzoek OTYS Recruiting Technology Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Uitkomst enquête... 4 Conclusie.... 9 2 Inleiding Inleiding Een smartphone is een mobiele telefoon

Nadere informatie

Altijd en overal online?

Altijd en overal online? Altijd en overal online? Smartphone Tablet E-Reader Netbook Notebook Chromebook Smartphones Bekende merken en types: Apple iphone 4 Samsung Galaxy S II HTC Desire HD Blackberry bold Steeds minder: Nokia

Nadere informatie

Bart ter Steege bart.ter.steege@jungleminds.nl 06 8128 7569. The Mobile Mindmap

Bart ter Steege bart.ter.steege@jungleminds.nl 06 8128 7569. The Mobile Mindmap Titel Nationale project, Vakdag 10 maart Dialogue 2010 &/ Klantnaam Digital Marketing 2010 Titel The Mobile projectmindmap Bart ter Steege bart.ter.steege@jungleminds.nl 06 8128 7569 Best of Mobile Best

Nadere informatie

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht Analyse Inleiding Bij het beoefenen van karate zijn er meerdere trainingsvormen. Een individuele trainingsvorm is de kata, waar een vast

Nadere informatie

Android. Smartphones & Tablets. Vergroot uw digitale wereld

Android. Smartphones & Tablets. Vergroot uw digitale wereld Android Smartphones & Tablets Vergroot uw digitale wereld Android Android is het besturingssysteem van de meeste smartphones & tablets die niet door Apple zijn gemaakt. Toestellen van bijvoorbeeld Samsung,

Nadere informatie

Location Based Media

Location Based Media Location Based Media Introductie met 7scenes Minor Create Your Future Nieuwe Media 2028 Studiejaar 2011-2012 Inhoud 1 Inleiding en uitleg opdracht... 3 1.1 Wat gaan we doen?... 3 1.2 Over 7scenes... 3

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 15: gebruik social media juli 2012 1. Inleiding Tussen 1 juni en 10 juni konden panelleden van het internetpanel Dienst Regelingen een peiling

Nadere informatie

Web Games en het mobiele web. Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen

Web Games en het mobiele web. Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen Web Games en het mobiele web Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen Webgames: scope dit college onderdeel Games staan nu centraal in deze faculteit. In een cursus over webdesign MOET

Nadere informatie

Beacons. Dichterbij de consument

Beacons. Dichterbij de consument Beacons Dichterbij de consument Inhoud Beacons: waarom? 3 Wat is het? Hoe werkt het? Toepassingen 5 Pushberichten op locatie Indoor navigatie De toekomst 7 www.qanda.nl 2 Beacons: waarom? www.qanda.nl

Nadere informatie

Specialist in de testdiscipline

Specialist in de testdiscipline Specialist in de testdiscipline P R E V I E W T R A I N I N G C O U R S E M O B I L E T E S T I N G W W W. T E S T W O R K. N L R O S M A L E N, N A J A A R 2 0 1 3 1 Agenda 1. D O E L P R E S E N T A

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars Management Summary Wat voor een effect heeft de vorm van een bericht op de waardering van de lezer en is de interesse in nieuws een moderator voor dit effect? Auteur Tessa Puijk Organisatie Van Diemen

Nadere informatie

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Memo Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Inhoud Hoofdstuk 1: Introductie... 1 Hoofdstuk 2: Algemene uitkomsten... 1 2.1 De weg naar de studieadviseur... 1 2.2 Hulpvraag... 2 2.3 Waardering

Nadere informatie

Introductie Workshop

Introductie Workshop Introductie Workshop Introductie in Android & Windows 8 Inhoud: DEEL 1: WINDOWS 8.1 Wat zijn de belangrijkste veranderingen? DEEL 2: ANDROID Wat is het en hoe er mee werken? Inhoud DEEL 1: WINDOWS 8.1

Nadere informatie

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Colofon Titel Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet Auteur Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Uitgever InCT Postbus 33028 3005 EA Rotterdam www.inct.nl uitgever@inct.nl Vormgeving en

Nadere informatie

Handleiding OneDrive voor Bedrijven van KPN Versie mei 2015

Handleiding OneDrive voor Bedrijven van KPN Versie mei 2015 Handleiding OneDrive voor Bedrijven van KPN Versie mei 2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 1.1 Deze handleiding 3 Hoofdstuk 2. Aan de slag 4 2.1 Voor de 1 e keer inloggen 4 2.2 Gebruik via uw internet

Nadere informatie

Ontwerpen van een niet-web beleving

Ontwerpen van een niet-web beleving Ontwerpen van een niet-web beleving jaar 2 deeltijd, kwartaal 2 Datum: december 2010 Naam: Stefan van Rees Studentnummer: 0235938 Inhoudsopgave Deelopdracht 1 analyze mobiele (web)apps... 3 ANWB app...

Nadere informatie

OV-plangedrag Breng-reizigers

OV-plangedrag Breng-reizigers OV-plangedrag Breng-reizigers Lectoraat Human Communication Development Auteurs: Daphne Hachmang Renée van Os Els van der Pool Datum: 9-9-2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Achtergrond onderzoek 4 2.1

Nadere informatie

HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE

HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE Via onze SonicWALL Secure Remote Access Appliance is het mogelijk om vanaf thuis in te loggen op de RDS omgeving van CuraMare. Deze handleiding beschrijft de inlogmethode

Nadere informatie

WHITEPAPER HOME DECO VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN

WHITEPAPER HOME DECO VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN WHITEPAPER HOME DECO 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED VAN Nederlanders houden zich graag bezig met het inrichten van hun huis. Vrouwen hebben meer interesse

Nadere informatie

Handleiding HBO GO V.2

Handleiding HBO GO V.2 Handleiding HBO GO V.2 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave 2 Ophalen HBO GO Ipad applicatie in de App Store. 3 Ophalen HBO GO Android Tablet applicatie in de Google Play Store.. 4 HBO GO Registreren en Inloggen..

Nadere informatie

Content Strategie. Hoorcollege 2 9 september 2013

Content Strategie. Hoorcollege 2 9 september 2013 Content Strategie Hoorcollege 2 9 september 2013 Agenda HC2 Communicatie Basisprincipes content Content en platformen Content en SEO Owned, earned, paid media 2 3 4 5 6 Overtuigen en shared meaning Hoe

Nadere informatie

2. Wat kost HBO GO? HBO GO is onderdeel van het HBO Pakket. Daarom betaalt u er niets extra voor.

2. Wat kost HBO GO? HBO GO is onderdeel van het HBO Pakket. Daarom betaalt u er niets extra voor. Q&A HBO GO Versie: 0 Versie: 1 Datum: 27 april 2012 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Algemeen Instellingen Problemen oplossen

Nadere informatie

4.01.2 De computer, software

4.01.2 De computer, software 4.01.2 De computer, software Voor de werking van en met een computer zijn 3 dingen nodig 1. De computer zelf (hardware) 2. Programma's (software) 3. Randapparatuur(hardware) Opmerking vooraf In deze les

Nadere informatie

Whitepaper Mobile commerce

Whitepaper Mobile commerce Whitepaper Mobile commerce Inhoudsopgave INLEIDING... 2 WAT IS M-COMMERCE?... 3 VAN E-COMMERCE NAAR M-COMMERCE... 3 HUIDIGE RESULTATEN... 4 THE NEXT STEP... 4 MOBILE FAST CHECKOUT... 5 MEER WETEN?... 5

Nadere informatie

WHAT S HAPPENING 2013

WHAT S HAPPENING 2013 WHAT S HAPPENING 2013 INTERNETGEBRUIK PASSIEF INTERNETGEBRUIK Welkom bij dit onderzoek. Eerst willen we je wat vragen over jouw internetgebruik. Geef van de volgende zaken aan in hoeverre jij dit wel/niet

Nadere informatie

Consumentenacceptatie van Radio Frequency Identification

Consumentenacceptatie van Radio Frequency Identification Consumentenacceptatie van Radio Frequency Identification Het gebruik van RFID bij transacties J.P. Dijkstra 838524607 Juli 2009 Begeleider/ examinator: dr. P. Ghijsen Medebeoordelaar: dr. C. Gelderman

Nadere informatie

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention

De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention De invloed van Vertrouwen, Relatietevredenheid en Commitment op Customer retention Samenvatting Wesley Brandes MSc Introductie Het succes van CRM is volgens Bauer, Grether en Leach (2002) afhankelijk van

Nadere informatie

Introductie Workshop. Tom Hufkens Shopmanager Turnhout & Geel tom.hufkens@webstore.be

Introductie Workshop. Tom Hufkens Shopmanager Turnhout & Geel tom.hufkens@webstore.be Introductie Workshop Tom Hufkens Shopmanager Turnhout & Geel tom.hufkens@webstore.be Introductie in Android & Windows 8 Inhoud: DEEL 1: ANDROID Wat is het en hoe er mee werken? DEEL 2: WINDOWS 8 Wat zijn

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Smartphones. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012

Smartphones. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012 Smartphones Het aandeel smartphones en tablets groeit hard in Nederland. De grafiek hieronder laat al zien dat in 2012 de penetratie van smartphones met 10% is toegenomen. Figuur 1 Our Mobile Planet, 2012

Nadere informatie

Wat is social media nou eigenlijk?

Wat is social media nou eigenlijk? Social media Wat is social media nou eigenlijk? Social media is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele redactie, de inhoud

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het is een uitdaging om ouderen te identificeren die baat kunnen hebben bij een interventie gericht op de preventie van beperkingen in het dagelijks leven op het moment dat dergelijke

Nadere informatie

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14 aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 wachtwoord vergeten P. 8-9 uw account beheren P. 10-12 het lenen van e-books de basis P. 13-14 het lenen van e-books online lezen (is streamed

Nadere informatie

Mobile Augmented Media

Mobile Augmented Media Mobile Augmented Media The Future of Bricks-and-Mortar Samenvatting Mark Slijkhuis MSc > Introductie onderzoek Commercieel vertrekpunt Drievoudige onderzoeksdoelstelling Het gerenommeerde Marketing Science

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Van. naar online. minpunten van:\ QR-codes. Layar

Van. naar online. minpunten van:\ QR-codes. Layar Van offline naar online De plusen minpunten van:\ QR-codes NFC 2 Van offline naar online getting social De offline-wereld zoals we deze gewend waren, is niet meer. Ongeveer twintig jaar geleden kreeg iedereen

Nadere informatie

Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap.

Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap. Onderzoek naar de werving en het behoud van vrijwilligers toegepast op de theorie van Psychologisch Eigenaarschap. Master thesis onderzoek van Mandy Ziel, Merel van der Mark & Chrisje Seijkens. Universiteit

Nadere informatie

Onderzoek naar het huidige Content Marketing landschap Mogelijk gemaakt door Logeion, Scripta Communicatie en MediaTest

Onderzoek naar het huidige Content Marketing landschap Mogelijk gemaakt door Logeion, Scripta Communicatie en MediaTest De effectiviteit van klantcommunicatie Maart 2016 Onderzoek naar het huidige Content Marketing landschap Mogelijk gemaakt door Logeion, Scripta Communicatie en MediaTest Opzet Beeld organisatie afgelopen

Nadere informatie

Handleiding Certificaat installeren

Handleiding Certificaat installeren Handleiding Certificaat installeren Inhoudsopgave 1. Installatie op PC s met Windows 2 2. Voor niet-windows PC s en andere apparatuur 4 1.1. Microsoft Internet Explorer / Google Chrome 5 1.2. Mozilla Firefox

Nadere informatie

Is uw webshop geschikt voor mobiel?

Is uw webshop geschikt voor mobiel? Is uw webshop geschikt voor mobiel? vanaf 69,95 per maand Werkt op alle smartphones en tablets Docdata Mobile Shop dé complete webshop voor mobiel! Docdata Mobile Shop is powered by Qweery Uitbreiden van

Nadere informatie

Uw digitale. communicatie

Uw digitale. communicatie Uw digitale communicatie Optieksignage: uw oplossing in Digital Signage Uw digitale communicatie Optieksignage is een unieke totaaloplossing op het gebied van digitale communicatie. Met de door ons ontwikkelde

Nadere informatie

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak 1 Achtergrond van het onderzoek Bedrijven vertrouwen meer en meer op social media om klanten te betrekken

Nadere informatie

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf!

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Online digitaal bladerpdf Gratis bladerpdf Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Geschikt voor: Online bladerpdf (bladersysteem) Is uw boek of brochure eindelijk

Nadere informatie

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Probeer nu GRATIS Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Opensignage eenvoudig uw doelgroep informeren Zoekt u een eenvoudige manier om uw doelgroep te informeren via een beeldschermennetwerk?

Nadere informatie

FietsTelApp veelgestelde vragen

FietsTelApp veelgestelde vragen FietsTelApp veelgestelde vragen Heb je een vraag over het gebruik van de FietsTelApp? Wij lijsten hieronder enkele nuttige tips en veel gestelde vragen met antwoorden op. Elke fietser telt tijdens deze

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

Sharpdesk Mobile V1.1 Gebruikershandleiding

Sharpdesk Mobile V1.1 Gebruikershandleiding Sharpdesk Mobile V1.1 Gebruikershandleiding Voor de iphone SHARP CORPORATION April 27, 2012 1 Inhoudsopgave 1 Overzicht... 3 2 Ondersteunde besturingssystemen... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 3 Installatie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

Het gebruik van de smartphone in België

Het gebruik van de smartphone in België M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar M Onderzoek November 20121 Het gebruik van de smartphone in België UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld 2 3 Van nomade naar teamwerk Dit onderzoek over het

Nadere informatie

De smartphone gaat de retail redden.

De smartphone gaat de retail redden. De smartphone gaat de retail redden. Natuurlijk er wordt steeds meer op internet gekocht en deze ontwikkeling zal nog veel verder doorgaan. Maar tegelijkertijd zien we ook dat winkels en winkelgebieden

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

HANDLEIDING MARKTONDERZOEK MET GOOGLE ANALYTICS. Inhoudsopgave Basisbeginselen online marktonderzoek met Google Analytics... 3

HANDLEIDING MARKTONDERZOEK MET GOOGLE ANALYTICS. Inhoudsopgave Basisbeginselen online marktonderzoek met Google Analytics... 3 HANDLEIDING MARKTONDERZOEK MET GOOGLE ANALYTICS Inhoudsopgave Basisbeginselen online marktonderzoek met Google Analytics... 3 Wat zijn de kenmerken van je bezoekers?... 3 Welke apparaten gebruiken je website

Nadere informatie

Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden

Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden Al uw online aankopen in no-time verzekerd met Nsure van Nationale Nederlanden Nsure Met Nsure creëren wij voor Nationale Nederlanden een nieuwe dienst. Een dienst met de potentie om universeel geaccepteerd

Nadere informatie

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne.

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. Toen het in kaart brengen van bezoekersgedrag op websites nog in de kinderschoenen stond, beperkten marketeers zich tot

Nadere informatie

Tablets 24 Maart 2012

Tablets 24 Maart 2012 Tablets 24 Maart 2012 Inhoud Inleiding Uitvoering van tablets Wat is eigenlijk een Tablet-PC? Besturingssystemen Demo/ rondleiding I-Pad Demo Apple TV Inleiding In 2007 is men voorzichtig begonnen met

Nadere informatie

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL VERANDER DE MANIER WAAROP U VERGADERT Of geef presentaties met dit compacte en lichtgewicht presentatie device. De i3sync is eenvoudig te gebruiken en stelt

Nadere informatie

MED-APP uw eigen congres app

MED-APP uw eigen congres app MED-APP uw eigen congres app HTML5 website Compatibel met: Smartphone Tablets PC Apple Computer ios Compatibel met ipod iphone ipad Android Compatibel met Android smartphone Android tablet A Waarom een

Nadere informatie

W H I T E P A P E R I N 5 M I N U T E N J U N I 2 0 1 3. 07. De app in een goede mobiele strategie

W H I T E P A P E R I N 5 M I N U T E N J U N I 2 0 1 3. 07. De app in een goede mobiele strategie W H I T E P A P E R I N 5 M I N U T E N J U N I 2 0 1 3 07. De app in een goede mobiele strategie Introductie We ontwikkelden de afgelopen jaren verschillende consumenten apps. De wens van bedrijven om

Nadere informatie

het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick

het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick inhoud in het kort voorwoord...xi Een inleiding tot ScratchJr... 1 Hoofdstuk 1: Aan de slag... 7 Hoofdstuk

Nadere informatie

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Dat economie in essentie geen experimentele wetenschap is maakt de econometrie tot een onmisbaar

Nadere informatie

04. Tablets kun je niet meer negeren

04. Tablets kun je niet meer negeren WHITEPAPER IN 5 MINUTEN J U L I 2 0 1 2 04. Tablets kun je niet meer negeren Inleiding Tablets zijn als medium niet meer weg te denken. Maar nog te weinig bedrijven beseffen dit. Vroeger kwam het gebruik

Nadere informatie

Zarafa Email en Agenda

Zarafa Email en Agenda Pagina 1 van 6 Zarafa Email en Agenda Altijd en overal kunnen beschikken over je email, een up-to-date agenda en al je contactpersonen? Direct een mailtje terug kunnen sturen? Een nieuwe afspraak kunnen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Mobiel werken. 15.12.10 Mobiel Werken Sven Moreels 1

Mobiel werken. 15.12.10 Mobiel Werken Sven Moreels 1 Mobiel werken 15.12.10 Mobiel Werken Sven Moreels 1 Inhoud: Definitie van Mobiel werken Wat heb je nodig om mobiel te werken? Historiek mobiele connecties Historiek van de toestellen Operating systems

Nadere informatie

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld

M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012. Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld M IMPROVING YOUR BUSINESS MOBILITY Mobistar Juni 1 2012 Hoe kiest u de juiste gsm voor uw bedrijf? UW ONDERNEMING alle krachten gebundeld 2 De mobiele trends: een wereld in verandering Groot of klein,

Nadere informatie

TABLET Voor Apple en Android met aandacht voor Windows

TABLET Voor Apple en Android met aandacht voor Windows HAAL MEER UIT JE TABLET Voor Apple en Android met aandacht voor Windows met 14 online instructievideo s DENNIS GANDASOEBRATA 1 e druk, augustus 2013 Copyright 2013 Consumentenbond, Den Haag Auteursrechten

Nadere informatie

Internet. Provider. Gebruikers. ADSL De verbinding kan via een kabel of draadloos SBM 2015

Internet. Provider. Gebruikers. ADSL De verbinding kan via een kabel of draadloos SBM 2015 Als gevolg van het niet op tijd inrichten van het leslokaal het slecht funktioneren van Wife en De veelheid van de onderwerpen Verliep les 2 moeizaam. Les 2 gaan we dunnetjes over doen zodat we allemaal

Nadere informatie

Handleiding Vodafone Cloud

Handleiding Vodafone Cloud Handleiding Vodafone Cloud Hoe installeer ik Vodafone Cloud op mijn mobiel? 1. Download de app op je toestel via de Appstore. Gebruik de zoekterm Vodafone Cloud. 2. Zodra de app geïnstalleerd is klik je

Nadere informatie

SAMENVATTING Het doel van dit proefschrift is drieledig. Ten eerste wordt inzicht verschaft in het gebruik van directe-rede-constructies (bijvoorbeeld Marie zei: Kom, we gaan! ) door sprekers met afasie.

Nadere informatie

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 09. ibeacons

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 09. ibeacons WHITEPAPER IN 5 MINUTEN A P R I L 2 0 1 4 09. ibeacons ibeacons vormen een nieuwe manier waarop apparaten met elkaar kunnen communiceren; met verrassende toepassingen. Bij Oberon zijn we altijd op zoek

Nadere informatie

8. Nederlandse Samenvatting

8. Nederlandse Samenvatting 8. Nederlandse Samenvatting 164 Chapter 8: Nederlandse Samenvatting Marketeers hebben over het algemeen veel moeite met het verdedigen van de marketinguitgaven, ze ontbreken de kunde of de wil om de impact

Nadere informatie

USABILITY VOOR HET WEB EN MOBIELE APPARATEN PETER KASSENAAR

USABILITY VOOR HET WEB EN MOBIELE APPARATEN PETER KASSENAAR USABILITY VOOR HET WEB EN MOBIELE APPARATEN PETER KASSENAAR WELKOM AGENDA Introductie Korte algemene inleiding Usability Usability voor mobiele apparaten Vragen - afsluiting INTRODUCTIE Peter Kassenaar;

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10. Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.31 James M. Boekbinder Skype: jboekbinder3641 E-mail: james.boekbinder@gmail.com

Nadere informatie

LET OP! Lees dit eerst even door!

LET OP! Lees dit eerst even door! LET OP! Lees dit eerst even door! Als je op zoek bent naar de officiële website van WhatsApp klik dan hier. WhatsApp op PC is een onafhankelijk initiatief en is op geen enkele manier verwant aan WhatsApp

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

SAP Mobile Documents SP 05 Hoe het werken met de nieuwste versie nog makkelijker is geworden.

SAP Mobile Documents SP 05 Hoe het werken met de nieuwste versie nog makkelijker is geworden. SAP Mobile Documents SP 05 Hoe het werken met de nieuwste versie nog makkelijker is geworden. Documentnummer: 1.0 Datum: 4-1-2016 Auteur: SANDER MAES Rompertdreef 1b 5233 ED s-hertogenbosch Postbus 86

Nadere informatie

Een mobiele app voor mode retailers met een fysieke winkel, succesvol?

Een mobiele app voor mode retailers met een fysieke winkel, succesvol? Een mobiele app voor mode retailers met een fysieke winkel, succesvol? 30 mei 2012 Ghislaine van der Klugt Fashion & Management student op het Amsterdam Fashion Institute. Het onderzoek naar de succesfactor

Nadere informatie

BELANGRIJK Installeer de AH Slim Only app. slim only. Handleiding

BELANGRIJK Installeer de AH Slim Only app. slim only. Handleiding BELANGRIJK Installeer de AH Slim Only app slim only Handleiding 1 Welkom bij AH Mobiel Slim Only Gefeliciteerd met je keuze voor AH Mobiel Slim Only. In deze korte handleiding staat de belangrijkste informatie.

Nadere informatie

30 nieuwe ios 4.0 features. v1.0

30 nieuwe ios 4.0 features. v1.0 30 nieuwe ios 4.0 features v1.0 aantal tekens Een SMS bericht mag uit maximaal 160 tekens bestaan, wanneer je over deze limiet heen gaat dan worden er twee SMS berichten verstuurd. In ios 4.0 is het mogelijk

Nadere informatie

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B.

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Quasyscan 1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Zodra er een internetverbinding tot stand is gebracht...7 C.

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel

Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel Bakker Hillegom is het grootste tuinpostorderbedrijf in Europa. Verkoop via internet wordt daarbij steeds belangrijker. The Vision Web heeft voor Bakker

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Second screen breekt definitief door Het aantal bezitters van ipads en andere tablets is per december 2011 gestegen tot 1.7 miljoen Nederlanders (14%

Nadere informatie

Inleiding Deel I. Ontwikkelingsfase

Inleiding Deel I. Ontwikkelingsfase Inleiding Door de toenemende globalisering en bijbehorende concurrentiegroei tussen bedrijven over de hele wereld, de economische recessie in veel landen, en de groeiende behoefte aan duurzame inzetbaarheid,

Nadere informatie

Handleiding Digicampuz voor Stichting Onderwijs Midden-Limburg

Handleiding Digicampuz voor Stichting Onderwijs Midden-Limburg Handleiding Digicampuz voor Stichting Onderwijs Midden-Limburg Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Voorwoord 3 2 Belangrijke gegevens 4 2.1 Aanmeldgegevens 4 2.2 De Digicampuz 4 3 Aan de slag 5 3.1 Aanmelden

Nadere informatie

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING WHITEPAPER FASHION 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING Vooral vrouwen zijn geïnteresseerd in kleding. Zij zoeken

Nadere informatie

Onderzoeksvaardigheden 2

Onderzoeksvaardigheden 2 Performance van Phonegap Naam: Datum: april 2012 Studentnummer: 0235938 Opleiding: CMD Docenten: Pauline Krebbers Modulecode: MEDMO101DT Modulenaam: Onderzoeksvaardigheden 2 / Media & Onderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Release notes Argo 7. Interactieve LMS interface. Nieuwe interface voor lesmodules

Release notes Argo 7. Interactieve LMS interface. Nieuwe interface voor lesmodules Release notes Argo 7 Argo 7 heeft een interactief web design. Het is optimaal afgestemd op de grote diversiteit aan computerbeeldschermen, van grootbeeld desktops en notebooks tot tablets en smart phones.

Nadere informatie

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

SAMENVATTING EN CONCLUSIES SAMENVATTING EN CONCLUSIES Aanleiding en vraagstelling De aanleiding van dit onderzoek is de doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie om het aantal vrijwilligers bij de Nationale Politie

Nadere informatie

DRAADLOZE HDMI STICK

DRAADLOZE HDMI STICK DRAADLOZE HDMI STICK G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Ondersteuning na aankoop. Gefeliciteerd met de aankoop van deze Draadloze HDMI Stick. Met de aankoop van dit apparaat krijgt u niet alleen een 3-jarige

Nadere informatie

Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten. Management samenvatting

Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten. Management samenvatting Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten Uwe Matzat/Chris Snijders Technische Universiteit Eindhoven Management samenvatting De grote meerderheid

Nadere informatie