Jaarverslag Aangepast Lezen 2013 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag Aangepast Lezen 2013 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking"

Transcriptie

1 Jaarverslag Aangepast Lezen 2013 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking

2 Colofon Contactpersoon: Marja Geevers, mei 2014 Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Koninginnegracht AA Den Haag Postbus BD Den Haag T +31 (0)

3 Inhoud 1. Inleiding... 3 Doelgroep... 3 Activiteiten De opbouw van de voorziening... 5 Doel... 5 Rolverdeling partijen Aangepast lezen in internationaal perspectief... 6 Marrakesh Treaty... 6 Faciliteren samenwerking... 6 TIGAR en ETIN... 7 IFLA SIOB Activiteiten... 8 Visie Aangepast lezen in Ketenonderzoek... 8 Niet-gebruikersonderzoek... 8 Onderzoek Contributieheffing... 9 Kwaliteitscriteria... 9 Groter Bereik... 9 Marketing Aangepast Lezen Aanvragen gesproken boek Collectiebeleid Jeugd Voelboekjes en JumboLetter Voorleesfeest AVI-brailleboekjes Pilot Aangepast Lezen in de Bibliotheek op school Uitleenservice daisyspelers Synthetische stem Lezersraad Nederlands Uitgeversverbond (NUV) Openbare bibliotheken Stichting Aangepast Lezen Boeken, kranten en tijdschriften Project jeugd App Samenwerking met de DCLA Pilot bedterminals ziekenhuizen Ontwikkeling site Workshops Presentaties en Beurzen Acties Maatwerk Reliëfwerk De dienstverlening in cijfers Dedicon Prestatiecontract Projecten Dedicon productiecijfers CBB CBB productiecijfers

4 8. Vrijwilligers Uitrol openbare bibliotheken Subsidies Samenwerkingsconvenant Stichting Aangepast Lezen Lezersraad Informeel overleg Financieel overzicht Toelichting Lijst van namen, begrippen en afkortingen Meer informatie

5 1. Inleiding Het openbaar bibliotheekbestel heeft ten doel alle burgers toegang te bieden tot een pluriform aanbod aan betrouwbare informatie. Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) heeft een landelijke regiefunctie in dit bestel. Vanwege die rol in het stelsel en de noodzaak alle burgers toegang tot informatie te verschaffen vervult het SIOB ook de opdrachttaak voor speciale doelgroepen, in het bijzonder de dienstverlening aan mensen met een leesbeperking. Het SIOB is in opdracht van het ministerie van OCW regievoerder en eindverantwoordelijk. Het bibliotheekwerk voor mensen met een leesbeperking is ingepast in het openbare-bibliotheekwerk. De uitvoering vindt plaats door de landelijk werkende Stichting Aangepast Lezen (SAL), via de provinciale serviceorganisaties (PSO s) en door de lokaal werkende openbare bibliotheken. Het SIOB en SAL worden geadviseerd door de Lezersraad. Ook vindt regelmatig overleg plaats met de diverse belangenorganisaties. Om de dienstverlening zo efficiënt mogelijk te laten verlopen werken drie organisaties samen, ieder naar hun eigen kennis en kunde. SAL verzorgt het klantencontact, de selectie van titels voor de collectie en de toegankelijkheid van deze collectie via haar website en catalogi. De collectie omvat meer dan gesproken boeken, brailletitels en een paar honderd kranten en tijdschriften. Dedicon en CBB dragen zorg voor de vervaardiging en distributie van het aangepaste materiaal, te weten de gesproken boeken, braille, grote lettertijdschriften en digitale data. De dienstverlening vindt in grote mate plaats langs de elektronische weg. Een groot deel van de doelgroep is mediawijs en mediavaardig, hoewel de toegankelijkheid van de grote digitale wereld nog veel te wensen overlaat. Nu de digitalisering grote stappen maakt en de ontwikkeling van Bibliotheek.nl de bibliotheek bij mensen thuis brengt, is het van belang de burgers met een leesbeperking scherp in het oog te blijven houden. De contacten met Bibliotheek.nl over dit onderwerp zijn frequent en werpen hun vruchten af. Doelgroep Aangepast lezen richt zich op een ieder bij wie het gewone lezen niet (meer) gaat. Naast mensen met een visuele beperking kunnen ook dyslectici en mensen met een cognitieve beperking of met een motorische beperking gebruik maken van de dienstverlening. Mede door de vergrijzing komen er meer mensen met een leesbeperking, die wij zo goed mogelijk moeten zien te bereiken. Bovendien wordt steeds duidelijker dat ook de groep jonge/beginnende lezers met leesproblemen heel groot is: ruim kinderen jonger dan twintig jaar zijn dyslectisch. Met het programma Aangepast Lezen wil het SIOB de participatie van mensen met een leesbeperking in de samenleving vergroten en de producten van aangepast lezen onder bereik van deze brede doelgroep brengen. Doelstelling van het SIOB is dat deze groeiende doelgroep binnen hetzelfde budget bediend wordt. Om dat te realiseren is innovatie van productie- en distributiemethoden noodzakelijk Op basis van onderzoek kan gezegd worden dat de voorziening voor veel meer mensen uit de doelgroep van nut kan zijn, dan er nu gebruik van maken. Daarom zet het SIOB met haar ketenpartners de komende jaren in op het vergroten van het bereik en op het toegankelijk maken van de gesproken collectie via openbare bibliotheken. 3

6 Activiteiten Het programma Aangepast Lezen lijkt op het eerste gezicht misschien tamelijk op zichzelf te staan. Er zijn echter veel raakvlakken met het openbaar bibliotheekwerk en dus ook met de diverse programma s van het SIOB. Bibliotheek.nl (B.nl) heeft binnen de opdrachttaak Digitale innovatie van het SIOB de taak om de digitale bibliotheek in stand te houden en verder te ontwikkelen. Het SIOB, SAL, Dedicon en B.nl werken de komende jaren samen aan het creëren van een gezamenlijke portal Aangepast Lezen en de integratie van de aangepast lezen dienstverlening binnen de digitale bibliotheek en de gemeenschappelijke bibliotheekinfrastructuur. Ook met het programma Kunst van Lezen is wordt actief verbinding gelegd, onder meer door de pilot aangepast lezen in samenwerking met de bibliotheek op school. Belangrijke doelstellingen zijn het zorgen voor een goed toegankelijke collectie, het bijdragen aan promotie van deze collectie en het stimuleren van innovaties. Daarbij onderzoekt Dedicon in opdracht van het SIOB ook of innovaties op andere terreinen, zoals e- books en digitale luisterboeken, met aanpassingen geschikt gemaakt kunnen worden voor mensen met een leesbeperking. Het SIOB blijft vanuit haar regierol actief inzetten op intensieve samenwerking met en tussen haar primaire ketenpartners SAL, Dedicon en CBB. Zo heeft het SIOB hen in 2013 ruimte gegeven gezamenlijk een meerjaren-marketingbeleidsplan op te stellen en in uitvoering te nemen. Het SIOB heeft de Stichting Certificering gevraagd om op basis van vorig jaar vastgestelde kwaliteitsnormen audits uit te voeren bij de drie partijen. Begin 2014 zijn de drie organisaties officieel gecertificeerd. In 2013 zijn veel projecten gerealiseerd. Ook heeft het SIOB een aantal onderzoeken laten uitvoeren. Met enige trots is het rapport De wereld van aangepaste leesvormen in 2025, strategische toekomstverkenning en innovatieve diensten voor toekomstige gebruikers gepresenteerd. Het SIOB heeft hierbij nadrukkelijk de diverse stakeholders betrokken. Dat is onder meer gebeurd door het organiseren van brainstormsessies, een visiebijeenkomst en brede informele overleggen. De belangrijkste activiteiten zijn in dit jaarverslag opgenomen. Hierbij leverden natuurlijk Stichting Aangepast Lezen, Dedicon, CBB, de Lezersraad en de andere betrokken organisaties waardevolle inbreng. Gerard van Dijk Clustermanager Lezen leren informeren 4

7 2. De opbouw van de voorziening Doel Doel van de voorziening Aangepast Lezen is dat mensen met een leesbeperking volwaardig participeren in maatschappelijk en cultureel opzicht. Materialen van aangepast lezen zijn van wezenlijk belang voor mensen die daarop voor het lezen zijn aangewezen. Rolverdeling partijen Het in stand houden van een bibliotheekvoorziening voor mensen met een leesbeperking is een van de stelseltaken die eind 2009 bij de oprichting van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) bij dit instituut zijn belegd. Uit hoofde van deze stelseltaak voert het SIOB de regie over de uitvoering van deze taak. Het SIOB maakt plannen voor de vernieuwing, uitbreiding en verbreding van de dienstverlening Aangepast lezen. Hierbij ligt de focus op het collectiebeleid, op innovatie in de productie en distributie van producten en op initiatieven die het bereik onder de doelgroep kunnen vergroten. Het SIOB realiseert deze plannen vervolgens in diverse projecten, in samenwerking met de verschillende organisaties in het netwerk. De feitelijke uitvoering vindt plaats door de volgende organisaties die door het SIOB worden aangestuurd: - Stichting Aangepast Lezen (SAL): deze vormt de eerstelijnsvoorziening voor het publiek (bestellen van materialen, voorlichting enz.) en fungeert tevens als backoffice voor andere partijen (vraagbaak, promotie enz.). SAL selecteert de titels die jaarlijks in productie worden gegeven. Zij doet dit op basis van de Collectienota. - Dedicon produceert boeken, kranten en tijdschriften en levert deze in opdracht van SAL rechtstreeks aan de klanten. Bovendien zorgt Dedicon voor veilige opslag en back-up van de bestanden. Dedicon voert ook in opdracht van het SIOB onderzoeksen ontwikkelingsprojecten uit. - CBB produceert boeken en tijdschriften en levert die aan voor de collectie. Daarnaast zijn er ook andere organisaties betrokken bij de dienstverlening aan mensen met een leesbeperking: - Openbare bibliotheken: een deel van de bibliotheken heeft een collectie voor aangepast lezen en biedt (leen-)apparatuur aan. De dienstverlening via de bibliotheken wordt de komende jaren sterk uitgebreid. - Provinciale serviceorganisaties (PSO s), die de lokale bibliotheken ondersteunen. Zij fungeren ook ten behoeve van deze voorziening als backoffice - De Lezersraad Aangepast Lezen: deze adviseert het SIOB en Stichting Aangepast Lezen. - Diverse belangenorganisaties waar het SIOB nauw contact mee onderhoudt, als de Oogvereniging, Vereniging voor leesgehandicapten (voorheen NLBB) en Stichting Lezen. - Luisterpunt (Vlaanderen) waarmee wordt samengewerkt op het gebied van kennisdeling en toegang tot wederzijdse collecties. 5

8 3. Aangepast lezen in internationaal perspectief Marrakesh Treaty Op 27 juni 2013 is in Marrakech, Marokko een VN Verdrag overeengekomen dat het internationaal mogelijk moet maken om aangepast lezen werken over landsgrenzen heen uit te mogen wisselen. Dit is het zogenaamde Marrakesh Treaty to facilitatie access to published works for persons who are blind, visually impaired, or other wise print disabled. Dit verdrag is met groot enthousiasme begroet door de internationale belangenorganisaties zoals de WBU. Het wordt gezien als een belangrijke doorbraak in het kunnen verhelpen van het grote tekort aan aangepast lezen boeken in de wereld en in de ontwikkelingslanden in het bijzonder. Ook het SIOB heeft in afstemming met de nationale belangenorganisaties en de betrokken ministeries input geleverd op de concept teksten en de totstandkoming van het verdrag behartigd. Hoe belangrijk het verdrag ook moge zijn, de effecten daarvan kunnen pas zichtbaar worden, als landen het verdrag tekenen, ratificeren en implementeren. Dit traject kent veel etappes en evenzovele obstakels. Ook in 2014 spant het SIOB zich in om het verdrag tot uitvoer te laten brengen binnen de Nederlandse situatie, onder meer door een beëdigde vertaling van de verdragstekst te regelen en inspraak in afstemming met de belangenorganisaties op het ministerie te hebben. Faciliteren samenwerking Het SIOB hecht grote waarde aan de grensoverschrijdende uitwisseling van materialen voor mensen met een leesbeperking. De Nederlandse aangepast lezen collectie behoort relatief gezien tot een van de beste in de wereld. In die collectie dient ook substantiële aandacht te zijn voor buitenlandse titels (met name Engels en Duits). Het SIOB spreekt daarom op jaarbasis af dat er ruim 200 titels in het buitenland worden ingekocht en aan de uitleencollectie van het SAL worden toegevoegd. Meer dan de helft daarvan wordt besteed aan de inkoop van Vlaamse titels bij de Vlaamse collega bibliotheek Luisterpunt in Brussel. 6

9 Als landelijke bibliotheekorganisatie bekijkt het SIOB dit internationale verkeer in eerste instantie vanuit het perspectief van de bij de openbare bibliotheek en Aangepast Lezen verkrijgbare aangepaste titels (fictie en non-fictie). Maar het SIOB wil tevens rekening houden met het evenzo grote belang van uitwisseling en ontsluiting van toegankelijke educatieve materialen. Denk daarbij aan de benutting van grote collecties in gesproken en/of elektronische vorm van Engelstalige Textbooks in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Zolang ratificering van het Marrakesh Verdrag nog geen voldongen feit is, zal langs andere wegen bekeken dienen te worden of en hoe er in praktische zin aangepast lezen titels kunnen worden ingevoerd dan wel uitgevoerd. Omdat het Nederlands een kleine taal zal bij ons de nadruk en het belang op de import liggen. Het SIOB hanteert daarbij een praktisch uitgangspunt. Iedere vorm van legale import is welkom, mits deze ter beschikking komt aan de collectie van Aangepast Lezen en daarmee aan alle leden van de doelgroep. Het SIOB faciliteert Dedicon om te participeren in internationale initiatieven zoals TIGAR en ETIN en heeft het verzoek gedaan aan het Ministerie Dedicon de status van Trusted Intemediairy te geven, zodat zij een erkende partij in het internationaal verkeer van aangepaste werken is en voldoende status heeft om als invoerende/uitvoerende instantie op te treden. TIGAR, ETIN en in het bijzonder ook de Luisterpuntbibliotheek zijn praktische voorbeelden waar het SIOB aan bijdraagt ter bevordering van internationale uitwisseling. TIGAR en ETIN TIGAR staat voor Trusted Intermediairy Global Accesible Resources en is een door WIPO ondersteund project om wereldwijd op basis van vrijwilligheid en met de directe instemming van de rechthebbenden een import- en export systeem van aangepaste werken op te zetten. Eind 2013 is de vertaling van de metadatering van Nederlandse aangepast lezen titels in overeenstemming met het TIGAR format gebracht. Het is de bedoeling dat de titels van Studie en Vak van Dedicon en de collectie van SAL in 2014 zichtbaar worden in het TIGAR systeem en dat Dedicon in samenwerking met SAL een procedure ontwikkelt waardoor geschikte TIGAR titels herkend en besteld kunnen worden. ETIN, de European Trusted Intermediairy Network, kan gezien worden als de Europese variant op het TIGAR project. ETIN is geschoeid op een Europees Memorandum of Understanding (MoU) uit december Het is de visie van ETIN dat het binnen Europa mogelijk moet zijn aangepast lezen collecties bilateraal uit te wisselen zonder tussenkomst van een centrale inklarende autoriteit zoals bij TIGAR het geval is. Voor het Nederlandstalige gebied is in het bijzonder samenwerking met de Luisterpuntbibliotheek van groot belang. Het SIOB adviseert en ondersteunt de Nederlandse ketenpartners om samen te werken met de Luisterpuntbibliotheek en zo te komen tot een gezamenlijke collectie van aangepast lezen werken in Vlaanderen en Nederland. Het is mogelijk dat het MoU uit de ETIN context de juridische onderbouwing zal geven om deze uniformering van collecties te realiseren. Deze gezamenlijke collectie betekent een flinke stap vooruit in de omvang van de Vlaamse zowel als de Nederlandse collectie. Ook in het jaarlijkse overleg met de NUV waarin de Regeling Toegankelijke Lectuur voor personen met een Leeshandicap centraal staat, heeft het SIOB deze Vlaams-Nederlandse samenwerking ter sprake gebracht. IFLA Ook Stichting Aangepast Lezen (SAL) volgt de internationale ontwikkelingen op het domein van het blindenbibliotheekwerk op de voet, waarbij naast internationale contacten en communicatie ook het leren van andere landen en organisaties ten behoeve van de eigen landelijke dienstverlening het centrale uitgangspunt vormt. Om deze redenen is de Stichting, net als het SIOB en Dedicon, lid van de IFLA en bezoekt een afvaardiging van de organisatie het jaarlijkse internationale congres. Sinds 2013 is SAL lid van de Standing Committee for the Libraries of the Print Disabled (LPD). 7

10 4. SIOB Activiteiten Visie Aangepast lezen in 2025 Het SIOB heeft opdracht gegeven tot het schrijven van een toekomstvisie Aangepast Lezen met een tijdshorizon van tien tot vijftien jaar. In november 2013 is deze visie opgeleverd: De wereld van aangepaste leesvormen in 2025, strategische toekomstverkenning en innovatieve diensten voor toekomstige gebruikers. Dit rapport bevat een verkenning naar de ontwikkelingen die van invloed zijn op de dienstverlening aan mensen met een leesbeperking en wat dit betekent voor de ontwikkeling van bestaande en nieuwe diensten. Door technologische ontwikkeling wordt steeds meer mogelijk. Daardoor verandert het gebruiksgedrag van mensen en wordt de leesbehoefte beïnvloed. Maar ook ontstaat het risico dat er nieuwe drempels ontstaan. Steeds meer content wordt gevisualiseerd en toegankelijkheidsnormen voor websites worden steeds minder goed toegepast ook door de overheid. Daardoor neemt de toegankelijkheid van informatie voor mensen met een leesbeperking steeds verder af. Mogelijk moeten hiervoor nieuwe tools worden ontwikkeld. Het visierapport schetst mogelijke ontwikkelpaden. Het is op een brede bijeenkomst aan stakeholders gepresenteerd. In 2014 start de nadere uitwerking van een aantal onderdelen. Ketenonderzoek Als uitvloeisel van twee door het SIOB georganiseerde marketing overleggen, heeft het SIOB De Processhoppers opdracht gegeven een ketenonderzoek uit te voeren. Het onderzoek had ten doel feiten te verzamelen over wat een klant ervaart aan mogelijkheden, informatie en hindernissen vanaf verwijzing of signalering tot en met het feitelijk gebruik maken van de faciliteiten van Aangepast Lezen. Het onderzoek is afgerond en in september tijdens zijn de resultaten tijdens een bijeenkomst aan ketenpartners gepresenteerd. Conclusie is dat de samenwerking binnen de keten aangepast lezen op een groot aantal punten goed werkt. Op een aantal punten kan de dienstverlening aan klanten verbeterd worden. Het gaat onder meer om de toegankelijkheid van de website en het ontbreken van een centrale vindplek met informatie over hulpmiddelen. De aanbevelingen worden opgevolgd. Niet-gebruikersonderzoek Er is een grote groep lezers aangewezen op aangepaste leesvormen, maar lang niet iedereen maakt al gebruik van deze dienstverlening die door openbare bibliotheken en Stichting Aangepast Lezen wordt aangeboden. Het SIOB wil inzicht krijgen in de redenen van het nietgebruiken. Het heeft daarom opdracht gegeven tot het uitvoeren van een nietgebruikersonderzoek. Het onderzoek richt zich op mensen met een visuele handicap. Vraag is hoe zij met hun leesbeperking omgaan en waarom ze (nog) niet van de dienstverlening gebruik maken. Doel is om met de kennis uit het onderzoek, de activiteiten van Aangepast Lezen efficiënt en effectief in te kunnen zetten. Uiteindelijk wil het SIOB het bereik van de dienstverlening vergroten en zo meer mensen laten profiteren van de producten en diensten van Aangepast Lezen. Het onderzoek wordt midden 2014 afgerond. 8

11 Onderzoek Contributieheffing Het SIOB heeft in 2013 opdracht gegeven tot het uitvoeren van een verkennend onderzoek naar contributieheffing in de keten van aangepast lezen. Dit mede met het oog op de invoering van de landelijke digitale bibliotheek. De verkenning wordt in 2014 gestart. Kwaliteitscriteria In 2013 hebben SAL en Dedicon in afstemming met de kwaliteitseisen die het SIOB aan de diensten en leveringen stelt, Samenwerkingsrichtlijnen opgesteld waarin beschreven staat hoe de aanvragende partij (SAL) en de leverende partij (Dedicon) met elkaar omgaan en wat zij van elkaar verwachten. Het gaat concreet om: Beschrijving samenwerkingsgebieden en bijbehorende afspraken; Beschrijving ondersteunende diensten en bijbehorende processen en afspraken; Beschrijving belangrijkste keten afspraken in kritieke prestatie-indicatoren (KPI s). Samen met de aan de Meerjarenovereenkomst (MJO) toegevoegde productspecificaties vormen deze documenten ijkpunten bij de inrichting en uitvoering van de aangepast lezen diensten en producten. In 2012 is een set kwaliteitseisen voor het geheel van aangepast lezen opgesteld, waarbij in samenhang wordt gekeken naar de activiteiten van SAL, Dedicon en CBB. Ook voor dit segment is kwaliteitsbewustzijn en ondernemerschap van belang en kwaliteitseisen (normen) kunnen daarin een rol spelen. Begin 2013 zijn de normen vastgesteld door het SIOB en heeft Stichting Certificering de audits uitgevoerd ten behoeve van de certificering. Het SIOB is verheugd dat de Stichting Certificering op basis van deze audits de drie organisaties heeft gecertificeerd. Groter Bereik Veel van de inspanningen zijn gericht op het vergroten van het bereik. In 2012 heeft het SIOB goedkeuring verleend aan het meerjaren actieplan Groter Bereik, om de kloof tussen gewoon lezen en aangepast lezen te verkleinen. Daarbij wordt door de ketenpartners, behalve met de openbare bibliotheken, samenwerking gezocht met alle omringende relevante partijen zoals de leveranciers van low vision hulpmiddelen. In maart 2013 is als pilot in Utrecht de campagne Lezen kan Altijd gevoerd. Diverse Utrechtenaren vertelden op de website over hun ervaringen met het luisteren naar boeken, kranten en tijdschriften van Stichting Aangepast Lezen (SAL). Een radiocampagne, die op Radio2 en de regionale omroepen werd uitgezonden, ondersteunde deze boodschap. De campagne Lezen kan altijd was een samenwerking tussen de Bibliotheek Utrecht, Dedicon en SAL, in opdracht van het SIOB. Groter Bereik richt zich vooral op ouderen die de overstap naar aangepast lezen moeten maken omdat ze niet meer met de grootletterboeken uit de voeten kunnen. Daarnaast is er veel aandacht nodig voor de jeugd, door middel van het meerjaren Jeugdplan (zie ook pagina 11). 9

12 Het SIOB stimuleert zo veel mogelijk dat de productiemethoden van aangepaste lectuur door Dedicon voortdurend aan de veranderingen in de omgeving worden aangepast. De voortschrijding van de (digitale) techniek maken het mogelijk om ook de distributiemethoden uit te breiden, waardoor bibliotheken de doelgroep beter en gemakkelijker kunnen bereiken, via het project Aanvragen Gesproken Boek. Marketing Aangepast Lezen Met de ervaringen uit pilots voor Groter Bereik hebben SAL, Dedicon en CBB hebben in opdracht van het SIOB een gezamenlijk strategisch marketingplan gemaakt. De uitvoer ligt in de periode Doel is om nog meer mensen te interesseren voor wat aangepast lezen te bieden heeft als het gaat om anders lezen voor mensen met een leesbeperking. 25 procent van de Nederlanders is lid van een bibliotheek. Van de totale doelgroep voor aangepast lezen is dat veel minder. Het SIOB en haar ketenpartners verwachten dan ook dat het bereik van de dienstverlening aanzienlijk kan worden vergroot. De combinatie van marketing en goede voorlichting door openbare bibliotheken, draagt bij aan de naamsbekendheid van Aangepast lezen. Ook een laagdrempelige, toegankelijke dienstverlening speelt daarbij een belangrijke rol. Het marketingplan richt de focus dan ook op een verbetering in drie pijlers: bekendheid, toegankelijkheid en gemak in gebruik. De dienstverlening van Aangepast Lezen zal langdurig en grootschalig onder de aandacht van de diverse doelgroepen worden gebracht. Het afgelopen jaar zijn voorbereidingen getroffen voor een mediacampagne die eind 2014 van start gaat en geheel 2015 zal lopen. Daarnaast hebben ook dit jaar weer een aantal lokale bibliotheken subsidie van het SIOB gekregen om hun eigen activiteiten op het gebied van Aangepast lezen onder de aandacht te brengen van hun eigen publiek. Aanvragen gesproken boek Het SIOB heeft een project gestart om de collectie gesproken boeken van Aangepast Lezen landelijk toegankelijk te maken via de openbare bibliotheken. De boeken worden via streaming aangeboden aan leden van de bibliotheek met een Verklaring Leesbeperking. Het project realiseert hiermee een belangrijk speerpunt van het SIOB, in nauwe samenwerking met SAL, Dedicon en B.nl. De landelijke uitrol van Aanvragen Gesproken Boek vormt een eerste stap in het aansluiten van de dienstverlening van SAL op de landelijke infrastructuur. 10

13 In 2012 heeft de pilot Aanvragen Gesproken Boek plaatsgevonden. In deze pilot is de collectie van gesproken boeken van SAL online ontsloten via de openbare bibliotheken van Amsterdam, Deventer en Groningen. De gesproken boeken zijn opgenomen in de NBC+ en werden als Daisy-rom of streaming beschikbaar gesteld via Bibliotheek.nl. Bibliotheekleden met een visuele beperking of andere leesbeperking konden na het invullen van de Verklaring Leesbeperking vervolgens de gesproken boeken lenen. De pilot is succesvol afgerond en het vervolgtraject voor de landelijke uitrol is in oktober 2013 van start gegaan. De dienst Aanvragen Gesproken Boek biedt straks mensen met een visuele beperking of leesbeperking eenvoudig de mogelijkheid met hun bibliotheekpas gesproken boeken via streaming te beluisteren. De dienst komt naar verwachting in het najaar van 2014 landelijk beschikbaar. Rechtstreeks aanmelden bij SAL blijft mogelijk voor het lenen van bijvoorbeeld Daisy-roms, abonnementen op kranten en tijdschriften, en braille uitgaven Collectiebeleid Op diverse manieren wordt binnen het collectiebeleid door het SIOB en SAL geïnnoveerd, met als resultaat een grotere keuze voor de gebruiker. Braille op verzoek, waarbij de klant grotere invloed kan uitoefenen op de keuze van titels, is enthousiast ontvangen en is omgezet naar vaste dienstverlening. In 2013 werden binnen hetzelfde budget i.o.v. het SIOB meer titels door Dedicon en CBB omgezet in een toegankelijke leesvorm dan in voorgaande jaren. De collectie werd uitgebreid met ruim 800 brailletitels en ruim bijna 1900 gesproken boeken. Deze zijn zowel op Daisy als via streaming leverbaar. Jeugd In 2012 hebben het SIOB en SAL geconstateerd dat de jeugdcollectie te mager is. SAL heeft een Meerjarenplan gemaakt waarin uitbreiding, actualisering en betere ontsluiting van de jeugdcollectie is opgenomen en aansluiting wordt gezocht met enkele relevante partijen, zoals Stichting Lezen. In 2013 is SAL gestart met de uitvoer van het plan. Het SIOB heeft hiervoor extra geld ter beschikking gesteld (zie ook pagina 15). Het SIOB heeft daarnaast ook acties ingezet om het product aangepast lezen onder de aandacht van schoolgaande jeugd te brengen. Daarvoor heeft het twee games laten ontwikkelen die op de Nationale Onderwijs Tentoonstelling in januari 2013 zijn gepresenteerd. Kees Komma en de boekenbende laat (dyslectische) kinderen tussen acht en tien jaar kennis maken met het aanbod van gesproken boeken. Gesproken boeken kunnen hen ondersteunen bij het (makkelijker) lezen. Het online spel is gratis en is sinds het live ging in september 2013 meer dan x gespeeld. Het is te spelen via of via de app. Daarnaast is een app met een game ontwikkeld, Yoleo, om in combinatie met hybride jeugdboeken, het lezen op de basisschool te stimuleren. In een hybride boek staan de combinatie van de tekst van het boek, de auditieve ondersteuning door het voorlezen van de tekst door een menselijke stem en een gele meeleescursor ( karaoke-lezen ) per woord 11

14 centraal. Deze hybride vorm is uniek en werkt zeer positief bij kinderen die lezen lastig vinden. Het hybride lezen wordt voortgezet in het project Lezen voor de lijst. Deze games zijn separaat gesubsidieerd vanuit de subsidie digitale innovatie. Dedicon heeft Yoleo medegefinancierd. Yoleo heeft positieve media-aandacht gekregen. Voelboekjes en JumboLetter Het SIOB heeft een extra financiële bijdrage gedaan aan twee nieuwe producten voor blinde en slechtziende kinderen, namelijk Voelboekjes en JumboLetter. Er is een groot gebrek aan deze boekjes. Samen met SAL heeft Dedicon in 2013 de productie ervan voorbereid. De voelboekjes kunnen een belangrijke rol spelen in het primair en aanvankelijk onderwijs van blinde en slechtziende kinderen. Ze zijn ook van belang voor het contact tussen ouder en kind. Daarom wordt ook de mogelijkheid van verkoop onderzocht. JumboLetter is een printing on demand dienstverlening voor Groot Letter Jeugdboeken. Vooral vanuit het speciaal onderwijs is hier vraag naar. Het gaat om A4-prints in een groter letterformaat dan nu in de markt wordt aangeboden. Beide producten zijn sinds begin 2014 via SAL verkrijgbaar. Voorleesfeest In het kader van het jaar van het voorlezen heeft de Vereniging voor leesgehandicapten in samenwerking met het SIOB, Dedicon, SAL, Visio, Bartimeus en Stichting Lezen het Grote Voorleesfeest georganiseerd in het Spant in Bussum. Centraal stond het (voor)leesplezier voor slechtziende en blinde kinderen en het informeren van hun ouders over nieuwe lees- en prentenboeken voor hun kind. Tijdens het feest zijn de Voelboekjes en Jumboletter gepresenteerd. De reacties op het feest waren zeer positief. 12

15 AVI-brailleboekjes Het SIOB heeft in september een overleg tussen Visio (mede namens Bartimeus), SAL en Dedicon georganiseerd om te praten over het gesignaleerde tekort aan AVI brailleboekjes voor beginnende lezertjes. Ook vanuit de Vereniging van Leesgehandicapten en de Lezersraad was hier aandacht voor gevraagd. Het is van groot belang dat aan blinde kinderen dezelfde mogelijkheden worden geboden als aan ziende kinderen. Zij moeten voldoende boekjes hebben om het (braille-)lezen te oefenen en zij moeten ook samen met hun ouders leesboekjes voor vrijetijdslezen kunnen uitkiezen. Op verzoek van het SIOB hebben Visio en Bartimeus vervolgens gezamenlijk een wensenlijst voor de lay-out van de brailleboeken aangeleverd. Op basis hiervan zal Dedicon begin 2014 het project AVI Braille boekjes starten. Doel is om een begincollectie van ca. 50 titels, (van het AVI niveau S, M3/E3 en M4), te maken waarin deze speciale set van braillespecificaties zo veel als mogelijk is doorgevoerd. Zowel ouders als speciale scholen kunnen deze boekjes bij SAL bestellen. De wens is dat er uiteindelijk een makkelijk vindbare en bestelbare braillecollectie is van tussen de 50 en 100 titels. Alle betrokkenen zijn zeer verheugd over deze ontwikkeling. Pilot Aangepast Lezen in de Bibliotheek op school Het SIOB onderzoekt wat er nodig is om leerlingen met een leesbeperking voldoende te ondersteunen, zodat ze in staat zijn voor hun plezier te lezen in boeken die zij leuk vinden. Begin 2014 gaat Bibliotheek Den Bosch op twee scholen in de bibliotheek op school ook materialen van Aangepast Lezen aanbieden. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2013 afgerond. Ook het Makkelijk Lezen Plein is bij de pilot betrokken. Uitleenservice daisyspelers Gedurende drie jaar ( ) rouleren er i.s.m. Optelec en SAL tweehonderd daisyspelers. Deze kunnen gratis geleend worden door ouders of scholen voor een periode van zes weken, om zowel met het apparaat als met gesproken boeken kennis te maken. Dat laatste met als doel het aantal ingeschreven lezers bij SAL te verhogen. Van de mogelijkheid wordt goed gebruik gemaakt: tot en met 2013 zijn er 753 uitleningen geweest. Synthetische stem Binnen de opdrachttaak Digitale Innovatie zijn ook projecten bekostigd die grote raakvlakken hebben met aangepast lezen, waaronder de ontwikkeling van een goede Nederlandse synthetische stem. Deze kan onder andere ingezet worden voor het omzetten van e-books in gesproken vorm, het sneller ter beschikking stellen van actuele titels aan de doelgroep en het uitbreiden van de collectie binnen hetzelfde budget. Dedicon heeft drie stemmen ontwikkeld. Een daarvan voldoet helaas niet aan de gewenste kwaliteit, ook niet na aanpassingen, Het gaat om de mannenstem. Daarnaast was het de bedoeling om een stem te ontwikkelen die emoties kan weergeven bij het voorlezen. Deze emotie bleek minder geautomatiseerd toegepast te kunnen worden dan gedacht. Ook bleek dat de doelgroep er geen meerwaarde aan toekent. Na een kwalitatieve gebruikerstest is besloten om deze emotionele stem niet te ontwikkelen. De volgende stap is dat er voorjaar 2014 een aantal boeken met verschillende synthetische stemmen als audiobestand beschikbaar komen in een testomgeving bij Stichting Aangepast Lezen (zie ook pagina 22). 13

16 Lezersraad In 2013 is er prettig en constructief samengewerkt met de Lezersraad Aangepast Lezen. Zie verder hoofdstuk 10. Nederlands Uitgeversverbond (NUV) In 2012 is de nieuwe Regeling Toegankelijke lectuur voor leesgehandicapten in werking getreden. Met de regeling is een goede invulling gegeven aan wat inzake artikel 15i van de auteurswet gevraagd wordt. In goede afstemming met het NUV wordt (digitaal) materiaal breed beschikbaar gesteld, ook via bibliotheken, maar wel na registratie van de gebruiker van de dienstverlening. Jaarlijks vindt In december overleg plaats met het NUV om de regeling te evalueren en lopende zaken te bespreken. Openbare bibliotheken Over de afgelopen jaren maakten ruim 500 bibliotheekvestigingen gebruik van de mogelijkheid om met een bijdrage van het SIOB een aanbod voor aangepast lezen te realiseren. In 2013 is voor het eerst ook de mogelijkheid geboden om een vervolgsubsidie aan te vragen om de dienstverlening aan mensen met een leesbeperking uit te bouwen en te promoten. Zie verder hoofdstuk 9. 14

17 5. Stichting Aangepast Lezen Stichting Aangepast Lezen (SAL) biedt boeken, kranten en tijdschriften in een aangepaste leesvorm voor als het gewone lezen niet (meer) gaat. SAL is onderdeel van het stelsel van openbare bibliotheken en vormt de eerstelijnsvoorziening voor het publiek. SAL selecteert de titels die jaarlijks in productie worden gegeven. Zij doet dit op basis van de Collectienota. Jaarlijks stelt SAL een dienstverleningsplan en een begroting op, die door het SIOB wordt goedgekeurd. Nog meer dan voorheen wordt ingezet op het vergroten van de bekendheid van de dienstverlening. Gebruiksgemak, toegankelijkheid en zichtbaarheid zijn de kernwoorden. In 2013 is de samenwerking met Dedicon en CBB geïntensiveerd. Die samenwerking heeft er ook toe geleid dat partijen nog beter van elkaar weten hoe er bij Dedicon, CBB en SAL wordt gewerkt. De procedures worden steeds beter op elkaar afgestemd en vastgelegd in een Richtlijnendocument. De klachtenprocedure is verbeterd, zodat er nog beter gehoor kan worden gegeven aan de wensen en vragen van klanten. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot de extra inzet op het verbeteren van de kwaliteit van brailleboeken. Ook op het terrein van marketing is er sprake van een intensievere samenwerking. Boeken, kranten en tijdschriften Collectiebeleid De collectie omvat nu meer dan gesproken boeken, brailletitels en een paar honderd kranten en tijdschriften. SAL streeft in overeenstemming met het SIOB naar het jaarlijks toevoegen van zoveel mogelijk titels en naar een betere (digitale) toegang en presentatie van deze collectie, zodat bestaande en nieuwe klanten steeds gemakkelijker over hun materialen kunnen beschikken. Het project Braille op verzoek is in 2012 omgezet naar de vaste dienstverlening. Via een maandelijkse procedure selecteren braillelezers titels uit een aanbod van boeken die voor de gesproken boek collectie in productie gegaan zijn. Op deze manier bepaalt de klant voor een groot deel zelf welke boeken in braille beschikbaar komen. In 2013 werden er ruim 800 brailleboeken aan de collectie toegevoegd. Hoorspelen In 2013 is afgesproken dat een groot deel van de hoorspelcollectie van de Audiotheek van Koninklijke Visio geleidelijk wordt overgedragen aan SAL. Inmiddels zijn er al meer dan 1000 hoorspelen in de collectie opgenomen. De hoorspelen zijn te leen op Daisy en ook via streaming te beluisteren. Een gedeelte van het aanbod is vanaf begin 2014 ook via de Orion Webbox te streamen. Project jeugd In 2012 is het (meerjaren)project jeugd gestart met als doel om zowel de collectie als de dienstverlening naar jonge(re) klanten van SAL verder te verbeteren. Er is een plan van aanpak geschreven dat in 2013 grotendeels tot uitvoering is gebracht. De verbetering en het vergroten van de collectie, het aangaan van samenwerkingsverbanden en het in de markt zetten van een nieuwe website voor de jeugd (Superboek.nl) zoals omschreven in het projectplan zijn in 2013 uitgevoerd. 15

18 Er is een belangrijke uitbreiding geweest van het aantal titels. Zo zijn er (naast de reguliere productie van 276 luisterboeken en 118 braille boeken) 66 extra jeugdtitels in luistervorm geproduceerd, 26 extra braille boeken, 14 extra interlinie braille boeken en 15 hybride boeken. De hybride boeken worden in 2014 via Superboek aangeboden. Samenvattend kan gesteld worden dat de basis is gelegd voor een stijgend gebruik van de diensten van SAL bij de doelgroep. De stijging van 53% inschrijvingen in december 2013 na lancering van Superboek bewijst dat er een grote potentiele markt is die nog niet bereikt is. Doel is om de uitkomsten van het Project jeugd structureel te borgen. In samenwerking met SAL heeft Dedicon in 2013 met financiering van het SIOB nieuwe producten zoals hybride boeken, voelboekjes en jumboletter-boeken, ontwikkeld die worden geïntegreerd in de dienstverlening van SAL. App In mei 2013 is de laatste update van de Daisylezer-app voor alle Apple ios-systemen (iphone, ipod, ipad) beschikbaar is gekomen. Dit betekent dat klanten onder voorbehoud van een goede internetverbinding voor het lezen van de boeken, kranten en tijdschriften die geschikt zijn voor streaming, niet meer afhankelijk zijn van hun pc. De app kan gratis en eenvoudig worden geïnstalleerd en klanten hebben direct toegang tot hun digitale boekenplank en leesmap. Dat de app een gewenste vernieuwing is, blijkt uit de structurele stijging van het aantal titels dat via streaming wordt aangevraagd. In 2013 is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de app. De Android-versie is sinds april 2014 beschikbaar. Samenwerking met de DCLA Al in 2012 zijn contacten aangehaald met de bibliotheken op de Dutch Carribean inclusief Suriname. SAL steunt als Vriend The Dutch Caribbean Library Association (DCLA). Het doel is om Nederlands sprekende mensen met een visuele beperking binnen het Koninkrijk der Nederlanden ook toegang te bieden tot de dienstverlening aangepast lezen. In het najaar van 2013 is een pilot van zes maanden gestart met de Biblioteca Nacional van Aruba en de Philipsburg Jubilee Library op Sint Maarten. Pilot bedterminals ziekenhuizen In het najaar van 2013 is op initiatief van SAL en in samenwerking met een drietal bibliotheken, OB Schiedam, OB Deventer en Biblionet Groningen een portal ontwikkeld die het mogelijk maakt om via bedterminals van ziekenhuizen een kleine selectie van aangepast lezen lectuur te kunnen streamen. Daarnaast kunnen de patiënten via deze portal ook andere bibliotheekdiensten afnemen, zoals de muziek van Muziekweb en in de nabije toekomst de ebooks van Bibliotheek.nl. Eind 2013 is de pilot in Vlietlandenziekenhuis in Schiedam van start gegaan en begin maart 2014 zullen ook de ziekenhuizen in Groningen, het Martiniziekenhuis en het IJsselziekenhuis in Deventer volgen. De pilot zal in het voorjaar van 2014 met een kwalitatief onderzoek en een gebruikersonderzoek worden afgesloten. Dit vormt een belangrijk onderdeel voor de evaluatie van het project. 16

19 Ontwikkeling site Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van een eenvoudiger procedure om het de klanten nog gemakkelijker te maken om zich in te schrijven en kennis te nemen van nieuwe titels en ander nieuws. Ook is gestart met het verbeteren van de functionaliteit van de site door een gepersonaliseerde klantpagina toe te voegen en het mogelijk te maken voor klanten om zelf reviews te geven over door hen gelezen boeken of andere media. Workshops SAL biedt sinds september 2011 workshops aan voor frontoffice medewerkers van bibliotheken. In de gegeven presentatie passeert de volledige dienstverlening de revue en wordt ingegaan op het samenspel met de openbare bibliotheek. In 2013 zijn in achttien bibliotheken presentaties gegeven. De reacties hierop waren zeer positief. Presentaties en Beurzen De ZieZo-beurs is dé beurs voor mensen met een visuele beperking. Stichting Aangepast Lezen was aanwezig met een stand en een dagelijkse presentatie over de digitale dienstverlening. Aangepast Lezen was ook vertegenwoordigd op alle Regionale Hulpmiddelen Beurzen die werden aangeboden en op de landelijke MD-dag. Daarnaast was SAL in 2013 voor het eerst vertegenwoordigd op de tweejaarlijkse Nationale Onderwijstentoonstelling (NOT), de grootste vakbeurs voor professionals in het PO, VO en MBO. Tijdens die beurs zijn er vele nieuwe contacten gelegd. Deelname zal dan ook een vervolg krijgen in Acties De eerste week van februari 2013 was het Poëzieweek. Gedurende deze week was het poëziegeschenk van de hand van Anne Enquist, Een kooi van klank, voor lezers van SAL aan te vragen. Tijdens de Boekenweek werd met hulp van de CPNB een gesproken versie van het Boekenweekgeschenk De verrekijker van Kees van Kooten aangeboden. In 2013 werd voor de tweede keer het Kinderboekenweekgeschenk aangeboden aan de klanten. 17

20 Op donderdag 5 september 2013 ontving Koning Willem-Alexander het eerste exemplaar van het Droomboek op Paleis Het Loo in Apeldoorn. Daarna is het boek gratis beschikbaar voor ieder huishouden in ons Koninkrijk, dus voor de klanten van Aangepast Lezen ook in aangepaste leesvorm, mogelijk gemaakt door CBB. De CPNB organiseerde van 1 november tot en met 30 november wederom Nederland Leest, de grote landelijke leescampagne van de openbare bibliotheek. Gedurende de campagneperiode konden klanten de gesproken versie van Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans aanvragen en behouden. Maatwerk Sinds jaar en dag maken klanten gebruik van de mogelijkheid om specifieke informatie om te laten zetten in een gewenste leesvorm. Onder meer de volgende zaken worden in productie genomen voor individuele aanvragers: brieven, handleidingen, vergaderstukken, losse krant- of tijdschriftartikelen en brochures. Om goed te kunnen participeren in leesclubs worden steeds meer aanvragen ingediend voor het omzetten van boekbesprekingen. Met het implementeren van een zogenaamde Maatwerktool kunnen opdrachten sneller en efficiënter uitgezet worden waardoor SAL de klant beter kan informeren en bedienen. In 2013 ontving maatwerk 691 aanvragen. De lezers krijgen de aangevraagde documentatie in de gewenste leesvorm doorgaans binnen twee weken thuisgestuurd. Reliëfwerk In 2012 is een begin gemaakt met het vernieuwen van de catalogus reliëfkaarten. Deze heeft in 2013 een centrale plaats op de website gekregen. Met deze online catalogus kan men niet alleen veel beter en gerichter in de collectie zoeken, maar ook een bestelling of een productieverzoek doorvoeren. Reliëfwerk had 241 aanvragen in

Projecten en producten voor aangepast lezen

Projecten en producten voor aangepast lezen Projecten en producten voor aangepast lezen December 2013 Streamen van Daisy gesproken boeken Voor het lezen van Daisy gesproken boeken kan men naast een Daisyspeler ook gebruikmaken van een online-speler.

Nadere informatie

Jaarverslag Aangepast Lezen 2014 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking

Jaarverslag Aangepast Lezen 2014 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking Jaarverslag Aangepast Lezen 2014 Algemene lectuurvoorziening voor mensen met een leesbeperking Colofon Contactpersoon: Marja Geevers, marja.geevers@kb.nl mei 2015 Koninklijke Bibliotheek Prins Willem-Alexanderhof

Nadere informatie

1. Inleiding. De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

1. Inleiding. De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Media en Creatieve Industrie IPC 3400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 846 Vaststelling van een geactualiseerd stelsel van openbare bibliotheekvoorzieningen (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) Nr. 47

Nadere informatie

Bijlage 1. Specificaties Leesvormen I. Gesproken Documenten I.1 Productbeschrijving Gesproken documenten Gesproken Documenten zijn documenten die zijn omgewerkt naar een gesproken vorm door voorlezing

Nadere informatie

Wie ben ik? Mieke Urff

Wie ben ik? Mieke Urff Wie ben ik? Mieke Urff Week van de IB-er 7-11-12 Overzicht van deze bijeenkomst: Intro Wat is/doet Dedicon (en wat niet)? ICT en dyslexie Welke programma s zijn er / welke software? AMIS Lezen van jeugdliteratuur

Nadere informatie

Wie ben ik? Mieke Urff

Wie ben ik? Mieke Urff Wie ben ik? Mieke Urff Overzicht van deze bijeenkomst: Wat is/doet Dedicon (en wat niet)? ICT en dyslexie Schoolboeken bestellen bij Dedicon AMIS Lezen van (jeugd)literatuur met audio-ondersteuning Vragen

Nadere informatie

Campagne lancering e-bookplatform

Campagne lancering e-bookplatform Campagne lancering e-bookplatform In opdracht van de Vereniging Openbare Bibliotheken - BNL Update Utrecht, 25 september 2013 Norbert Koopen We willen de bibliotheken een centrale positie in de Nederlandse

Nadere informatie

Altijd blijven lezen en luisteren. Rijn en Venen

Altijd blijven lezen en luisteren. Rijn en Venen Altijd blijven lezen en luisteren Rijn en Venen Altijd blijven lezen en luisteren De Bibliotheek Rijn en Venen wil dat iedereen kan blijven lezen. Ook als lezen moeilijker wordt. Als professional in de

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Tarieven voor het gebruik van de digitale bibliotheek. Aan de minister van OCW

Koninklijke Bibliotheek. Memorandum. Tarieven voor het gebruik van de digitale bibliotheek. Aan de minister van OCW Koninklijke Bibliotheek Prins Willem-Alexanderhof 5 Postbus 90407 2509 LK Den Haag Aan de minister van OCW Telefoon (070) 314 09 11 Fax (070) 314 04 50 Website www.kb.nl Memorandum Datum 28 oktober 2015

Nadere informatie

Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek

Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek Inkoop van e-books door de Openbare Bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek Memo over een gezamenlijke aanpak door KB, VOB en BNL - Samenvatting voor bibliotheken Stichting Bibliotheek.nl, versie 1.4

Nadere informatie

TOOLKID_BINNENWERK.indd 1 03-01-13 12:20

TOOLKID_BINNENWERK.indd 1 03-01-13 12:20 TOOLKID_BINNENWERK.indd 1 03-01-13 12:20 10 Tips&Tools om kids met dyslexie te ondersteunen TOOLKID_BINNENWERK.indd 2 TOOLKID_BINNENWERK.indd 03-01-13 12:20 3 03-01-13 12:20 Help, een leerling met dyslexie

Nadere informatie

Beleidsplan 2013 t/m 2016 van de Vereniging CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden

Beleidsplan 2013 t/m 2016 van de Vereniging CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden Beleidsplan 2013 t/m 2016 van de Vereniging CBB, Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden Het beleidsplan is vastgesteld door het bestuur van de Vereniging CBB in haar vergadering van 6 juni

Nadere informatie

Collectief wat kan, lokaal wat moet

Collectief wat kan, lokaal wat moet Collectief wat kan, lokaal wat moet HKA Klantendag 22 november 2012 Diederik van Leeuwen, directeur Dennis Eijsten, Manager Informatiemanagement Inhoud Expansiedrift van HKA Kleine update BNL Relatie BNL

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 463 Besluit tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. FOBID Netherlands Library Forum. FOBID bureau, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, april 2015

Jaarverslag 2014. FOBID Netherlands Library Forum. FOBID bureau, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, april 2015 Jaarverslag 2014 FOBID Netherlands Library Forum FOBID bureau, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, april 2015 Sinds 1974 Wat is? Samenwerkingsverband van KNVI KB SHB UKB VOB Betrokken: Dedicon, OCLC, SURF

Nadere informatie

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Naar een landelijke aanpak SAMENVATTING Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen september 2012 Samenvatting De bibliotheek op school voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Elke dag slimmer! Klanttevredenheidsonderzoek Dedicon Educatief. September 2014.

Elke dag slimmer! Klanttevredenheidsonderzoek Dedicon Educatief. September 2014. Elke dag slimmer! Klanttevredenheidsonderzoek Dedicon Educatief September 2014. 02 03 Samenvatting In april en mei 2014 hebben in het kader van het tweejaarlijkse klanttevredenheidsonderzoek van Dedicon

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Aanbod voor zorginstellingen en activiteitenbegeleiders

Aanbod voor zorginstellingen en activiteitenbegeleiders Aanbod voor zorginstellingen en activiteitenbegeleiders Inhoudsopgave Voorwoord 1 Voorleeskring 2 Themacollectie 2 Wisselcollectie 3 Instellingsabonnement 3 Daisyspeler 4 Informatiebijeenkomst Anders lezen

Nadere informatie

Inkoopcommissie digitale content

Inkoopcommissie digitale content Basispakket 2011 Inkoopcommissie digitale content Presentatie Hans van Velzen, voorzitter inkoopcommissie Lotte Sluyser, lid inkoopcommissie Peter van Eijk, lid inkoopcommissie Clementine Bevers, secretaris

Nadere informatie

Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse. Dennis Eijsten 15 september

Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse. Dennis Eijsten 15 september Nationale infrastructuur NBC, Website / widgetstore, Datawarehouse Dennis Eijsten 15 september 28 september 2010 WAT KOMT ERAAN? 2 Beeld > Koptekst en voettekst... 3 28 september 2010 28 september 2010

Nadere informatie

Regeling toegankelijke lectuur voor mensen met een leesbeperking

Regeling toegankelijke lectuur voor mensen met een leesbeperking Regeling toegankelijke lectuur voor mensen met een leesbeperking Partijen: Het Nederlands Uitgeversverbond, gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen: NUV en Koninklijke Bibliotheek, Nationale Bibliotheek

Nadere informatie

Dienstverlening aan senioren

Dienstverlening aan senioren Dienstverlening aan senioren In Bibliotheek Westland valt heel wat te beleven en vindt u informatie over allerlei onderwerpen. Maar wist u dat de bibliotheek u ook kan helpen als lezen niet meer zo vanzelfsprekend

Nadere informatie

De Openbare Bibliotheek en de catalogus

De Openbare Bibliotheek en de catalogus De Openbare Bibliotheek en de catalogus Daniel van Spanje Senior productmanager Metadata Services OCLC Leiden 2 oktober 2012 Bij een open opstelling heb je geen catalogus nodig De boekwinkel Selexyz Dekker

Nadere informatie

Q&A e-books. versie: 2.01. datum: 20 januari 2014. Afdeling Implementatie / Accountmanagement

Q&A e-books. versie: 2.01. datum: 20 januari 2014. Afdeling Implementatie / Accountmanagement Q&A e-books versie: 2.01 datum: 20 januari 2014 auteur: Afdeling Implementatie / Accountmanagement Inhoudsopgave 1. Inloggen op het e-bookplatform!... 3 2. Aanbod en collectie!... 4 3. Uitleenmodel!...

Nadere informatie

Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Vaststelling van een geactualiseerd stelsel van openbare bibliotheekvoorzieningen (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) VOORSTEL VAN WET Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen

Nadere informatie

Functies van de bibliotheek in Oosterheide en Dommelbergen per 1 januari 2016.

Functies van de bibliotheek in Oosterheide en Dommelbergen per 1 januari 2016. Functies van de bibliotheek in Oosterheide en Dommelbergen per 1 januari 2016. Plaats van verbinding De bibliotheek is een knooppunt van allerlei vormen van kennis en informatie die op uiteenlopende manieren

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Hoe hou je het levend?

Hoe hou je het levend? Makkelijk Lezen Plein 2015 Hoe hou je het levend? Dia Wesseling ProBiblio Juni 2015 Makkelijk Lezen Plein in de Bibliotheek & Zwakke lezers in de Bibliotheek op School Uitgangspunten inrichting Makkelijk

Nadere informatie

Ik haat lezen! Dyslexie? Ga voor een luisterboek! Check ikhaatlezen.be

Ik haat lezen! Dyslexie? Ga voor een luisterboek! Check ikhaatlezen.be Ik haat lezen! Dyslexie? Ga voor een luisterboek! Check ikhaatlezen.be Saskia Boets Luisterpuntbibliotheek 11 mei 2015 - Ik haat lezen - campagne - Luisterpunt - Daisy - Daisy-boeken - collectie / jeugdcollectie

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Kinderen die graag lezen, gaan meer lezen. Kinderen die meer lezen, gaan beter lezen. Kinderen die beter lezen gaan beter leren. Leesbevordering is daarom een

Nadere informatie

Informatie over dyslexie op de OSG Dyslexiecoaches Brugklasleerlingen Mogelijkheden op school

Informatie over dyslexie op de OSG Dyslexiecoaches Brugklasleerlingen Mogelijkheden op school Informatie over dyslexie op de OSG Hieronder vind je tips die je kunt gebruiken wanneer je dyslectisch bent. Ook wordt kort uitgelegd hoe de begeleiding op de OSG is wanneer je dyslexie hebt. Deze informatie

Nadere informatie

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Vanaf 1 augustus is de Wet passend onderwijs van kracht. De school van uw kind/uw school is aangesloten bij het samenwerkingsverband

Nadere informatie

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Jaarverslag 2014 Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs (SVA) De Ontmoeting 49 3823 HH Amersfoort Contactpersoon: Linda Rook (voorzitter) T 06 244 34 397 E info@vluchtelingenambassadeurs.nl

Nadere informatie

Een luisterboek, dat spreekt voor zich! Iederéén kan lezen Saskia Boets 11 mei 2012

Een luisterboek, dat spreekt voor zich! Iederéén kan lezen Saskia Boets 11 mei 2012 Een luisterboek, dat spreekt voor zich! Iederéén kan lezen Saskia Boets 11 mei 2012 - Luisterpunt - Daisy - Daisy-boeken - collectie / jeugdcollectie - Daisy-spelers - jeugd - www.luisterpuntbibliotheek.be

Nadere informatie

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb Opdrachtbeschrijving Voor de continuering van het project Landelijke Kennisdeling, met bijzondere focus op het platform

Nadere informatie

Verhuizing. Onderwijs. Vlaanderen. Bibliografie. POD (www.printenenbinden.nl)

Verhuizing. Onderwijs. Vlaanderen. Bibliografie. POD (www.printenenbinden.nl) Jaarverslag 2014 Verhuizing Een belangrijke ontwikkeling in 2014 was de verhuizing naar de nieuwe locatie in Zoetermeer. Onze klanten hebben van deze hele, toch zeer ingrijpende operatie, nauwelijks hinder

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Deze vragenlijst dient om een totaalbeeld te krijgen van de resultaten van de projecten die in 2013/2014 gefinancierd

Nadere informatie

Perspekt jaarplan 2014

Perspekt jaarplan 2014 Perspekt jaarplan 2014 Externe versie Inleiding Perspekt is een algemeen erkend en gerespecteerd kwaliteitsinstituut voor het terrein zorg in relatie tot wonen en welzijn. Perspekt wil toonaangevend zijn

Nadere informatie

VNG Handreiking voor gemeenten Eindhoven, 15 april 2015 Driebergen Zeist, 16 april 2015 Rento Zoutman

VNG Handreiking voor gemeenten Eindhoven, 15 april 2015 Driebergen Zeist, 16 april 2015 Rento Zoutman Lokaal bibliotheekbeleid VNG Handreiking voor gemeenten Eindhoven, 15 april 2015 Driebergen Zeist, 16 april 2015 Rento Zoutman Handreiking lokaal bibliotheekwerk Vraagbaak: Wsob, landelijk netwerk, instrumenten

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering Aanbod laaggeletterdheid en inburgering voor Organisaties voor volwasseneneducatie 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding...2 Aanbod algemeen Kernaanbod...3 Aanvullend aanbod: wisselcollecties...4 Aanvullend

Nadere informatie

Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014

Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014 Verslag conferentie Naar een nieuw bibliotheekperspectief - 21 oktober 2014 Op dinsdag 21 oktober bezochten ruim 120 professionals uit de bibliotheek- erfgoed en uitgeverswereld de conferentie Naar een

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Programmadirectie Dienstverlening Regeldruk en Informatiebeleid Afdeling

Nadere informatie

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Margriet

Nadere informatie

Eigen kracht van ouders en kinderen. Behoefte aan/vraag naar deze activiteit.

Eigen kracht van ouders en kinderen. Behoefte aan/vraag naar deze activiteit. Hoe verder na 25 mei Op 25 mei 2011 werden door de deelnemers aan de LEA conferentie in twee fasen acties benoemd. In eerste instantie actie-ideeën per wijk, deze wijkacties staan al op de site. Daarna

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 35295 10 december 2014 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 december 2014, nr. WJZ/687894

Nadere informatie

Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten

Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten Lokaal bibliotheekwerk Een handreiking voor gemeenten Op 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) van kracht geworden. Deze wet neemt openbare bibliotheekvoorzieningen

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB Meerjarenplan 2014-2016 Juridische Bibliotheek In 2016 zal de JB met de Faculteit naar het Roeterseiland verhuizen. Dit meerjarenplan beperkt en richt zich op de periode dat we ons enerzijds voorbereiden

Nadere informatie

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen 2016-2018 De gezamenlijke (innovatie)agenda Pagina 1 Inhoud Inhoud Aanleiding en opdracht Procesaanpak Uitkomsten Vervolg De

Nadere informatie

Visie op de openbare bibliotheek van Bergen

Visie op de openbare bibliotheek van Bergen Visie op de openbare bibliotheek van Bergen Gemeente Bergen, november 2011 Samenvatting De randvoorwaarden voor het bibliotheekbeleid in Bergen worden gekoppeld aan twee kerndoelen: toegang tot kennis

Nadere informatie

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen Van Vraag naar Ondersteuning Landelijk kader inrichting passend onderwijs november 2014 De stichting Siméa behartigt de belangen van de instellingen

Nadere informatie

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen Iedereen online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. 96 Telenet Jaarverslag 2012 Duurzaamheid Telenet Foundation Telenet Foundation

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek

Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Jos Debeij Hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel Koninklijke Bibliotheek Ontwikkelingen bij de Koninklijke Bibliotheek visie op de toekomst van het (openbaar) Bibliotheekstelsel. Jos Debeij OCLC Contactdag

Nadere informatie

Lezen, leren & lokaal verbonden

Lezen, leren & lokaal verbonden Lezen, leren & lokaal verbonden Meerjarenbeleidsplan 2016 tot en met 2019 Marly Driessens maart 2015 Inleiding In 2016 breekt voor bibliotheek De Lage Beemden een nieuwe beleidsperiode aan. Het fundament

Nadere informatie

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Openbaar Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Prestatiesubsidieovereenkomst 2013

Prestatiesubsidieovereenkomst 2013 Prestatiesubsidieovereenkomst 2013 Stichting Openbare Bibliotheekvoorzieningen Gemeente Langedijk Over het format: Gemeente en instelling maken afspraken over de aandachtsgebieden veld 1 tot en met veld

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE CENTRALE METADATAPRODUCTIE NBD Biblion produceert metadata voor openbare bibliotheken De centrale productie van data door NBD Biblion bespaart de branche niet alleen enorme bedragen per jaar, het vormt

Nadere informatie

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Optimale ondersteuning voor Flevolandse bibliotheken De rol van de Nederlandse bibliotheken verandert. Enerzijds is een

Nadere informatie

Read2Me! Read2Me! wordt uitgevoerd in opdracht van de bibliotheken in samenwerking met ProBiblio. Wij wensen u veel plezier met Read2Me! op uw school.

Read2Me! Read2Me! wordt uitgevoerd in opdracht van de bibliotheken in samenwerking met ProBiblio. Wij wensen u veel plezier met Read2Me! op uw school. Read2Me! Read2Me! is een voorleeswedstrijd voor alle brugklasleerlingen van het voortgezet onderwijs, waarin leerlingen elkaar in wedstrijdvorm voorlezen uit door hen gekozen boeken. Zij lezen tussen oktober

Nadere informatie

Informatiebrochure voor vrijwilligers. Lectuur en informatie voor mensen met een leesbeperking

Informatiebrochure voor vrijwilligers. Lectuur en informatie voor mensen met een leesbeperking Lectuur en informatie voor mensen met een leesbeperking Informatiebrochure voor vrijwilligers Transkript vzw T +32 (0)2 466 94 40 F +32 (0)2 466 92 86 E info@transkript.be www.transkript.be Mevrouw, mijnheer,

Nadere informatie

De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar

De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar Inleiding Jonge kinderen komen steeds vroeger in aanraking met verschillende digitale media. Ook komen er voor jonge kinderen steeds meer digitale prentenboeken

Nadere informatie

Daisylezer handleiding (Android)

Daisylezer handleiding (Android) Daisylezer handleiding (Android) Inhoud Over Daisylezer o Toegankelijkheid Aanmelden Algemeen Hoofdscherm o Boekenplank o Abonnementen Plakboek Beheer van titels o Retourneren o Downloaden en verwijderen

Nadere informatie

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland Projectenformulier Regiocontract 20122015 Regio Rivierenland 1. Naam Project Geef de volledige en correcte naam waaronder het project geregistreerd dient te worden Professionalisering Evenementen Rivierenland

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016

Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016 Samen werken aan een gezamenlijke toekomst Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016 [Verkorte versie] 1. Inleiding Bij de advisering door de commissie Hirsch Ballin is ten aanzien

Nadere informatie

HoneyWiFi. Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam

HoneyWiFi. Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam HoneyWiFi Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam 2 De toekomst is voor ons al begonnen Een bibliotheek zonder internet, dat is tegenwoordig natuurlijk ondenkbaar. Bibliotheek Rotterdam

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

JAARREKENING 2013. Jaarverslag 2013 Dedicon

JAARREKENING 2013. Jaarverslag 2013 Dedicon JAARREKENING 2013 Jaarverslag 2013 Dedicon Inhoudsopgave Pagina Inhoudsopgave 1 Verslag Raad van Toezicht 2 Vaststelling en goedkeuring jaarrekening 2013 4 Bestuursverslag 5 Opmaak jaarrekening 2013 16

Nadere informatie

Sectorinstituut Openbare Bibliotheken

Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Naar een sterk en toekomstbestendig bibliotheekbestel SIOB activiteitenplan 2013-2014 December 2012 Inhoudsopgave Naar een sterk en toekomstbestendig bibliotheekbestel...

Nadere informatie

bijeenkomst zorgmarketingplatform.nl

bijeenkomst zorgmarketingplatform.nl Strategische inzet van Online Media in de zorg. bijeenkomst zorgmarketingplatform.nl!! Making the web work for healthcare! making the web work for healthcare Nederlands grootste zorginstelling voor mensen

Nadere informatie

Collegevoorstel. Collegevoorstel. Maatschappelijke Ontwikkeling. zaak_zaaknummer. Ja, zonder beperkingen Zorg en Welzijn

Collegevoorstel. Collegevoorstel. Maatschappelijke Ontwikkeling. zaak_zaaknummer. Ja, zonder beperkingen Zorg en Welzijn zaak_id bericht_nummer bericht_id Collegevoorstel zaak_zaaknummer Maatschappelijke Ontwikkeling Regnr B&W dd 28-04-2015 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Zorg en Welzijn DT dd OR dd B&W dd OR dd

Nadere informatie

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975.

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975. Wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Aad van Tongeren @AadvanTongeren VOB Bibliotheekwet als kans! 17 november 2014 Waarom een nieuwe bibliotheekwet? Nu een paar bibliotheekbepalingen

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Doel van de sessies Door middel van een groepsgesprek gezamenlijk creëren van inzicht in ieders rol, bijdrage

Nadere informatie

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Bibliotheek Rijn en Venen 9 vestigingen 5 gemeentes 150.000 inwoners 27.750 bibliotheekleden Collectie:

Nadere informatie

Werkatelier Informatiebeleid 2016-2020 Komen tot een actueel, gedragen en verbonden informatievoorziening

Werkatelier Informatiebeleid 2016-2020 Komen tot een actueel, gedragen en verbonden informatievoorziening Native Consulting heeft een 4-daagse praktische en interactieve workshop ontwikkeld over ICT-beleid in relatie tot de gemeentelijke strategie. U komt niet alleen om te luisteren naar nieuwe kennis en inzichten,

Nadere informatie

DYSLEXIESOFTWARE VOORLICHTING & DEMONSTRATIE

DYSLEXIESOFTWARE VOORLICHTING & DEMONSTRATIE DYSLEXIESOFTWARE VOORLICHTING & DEMONSTRATIE Voor ouders van kinderen met dyslexie Marjolein Smit Marjolein van Etten Heleen van der Velde INHOUD I. Verschillende informatiekanalen II. Doel van hulpmiddel

Nadere informatie

Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Meerjarenplan 2013-2016. Datum: 16 juli 2012 Versie: 1.0

Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Meerjarenplan 2013-2016. Datum: 16 juli 2012 Versie: 1.0 Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Meerjarenplan 2013-2016 Datum: 16 juli 2012 Versie: 1.0 1 Inhoud 1. Inleiding...4 1.1 Achtergrond...4 1.2 Doel document...4 1.3 Leeswijzer...4 2. Omgevingsanalyse

Nadere informatie

Notitie Programma Digitaal Werken

Notitie Programma Digitaal Werken Notitie Programma Digitaal Werken Onderwerp Programma Digitaal Werken: aanschaf en implementatie Zaaksysteem Suite en Suite voor Vergunningen, Toezicht & Handhaving. Huidige situatie Amstelveen werkt met

Nadere informatie

Evaluatie subsidieregeling aangepast lezen

Evaluatie subsidieregeling aangepast lezen Evaluatie subsidieregeling aangepast lezen Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding tot het onderzoek... 3 1.2 Het onderzoek... 4 1.3 Opbouw van het rapport... 5 2 Onderzoeksresultaten...

Nadere informatie

Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school

Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school Aanleiding Wat is dbos? De Bibliotheek op school is een gezamenlijke strategische aanpak van de bibliotheken, primair onderwijs

Nadere informatie

Kurzweil 3000 dyslexie software: alles-in-een oplossing voor technisch en begrijpend lezen, spellen, strategisch schrijven en studievaardigheden.

Kurzweil 3000 dyslexie software: alles-in-een oplossing voor technisch en begrijpend lezen, spellen, strategisch schrijven en studievaardigheden. Kurzweil 3000 dyslexie software: alles-in-een oplossing voor technisch en begrijpend lezen, spellen, strategisch schrijven en studievaardigheden. Kurzweil 3000 is het meest geavanceerde en meest succesvolle

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.10.2014 COM(2014) 638 final 2014/0297 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van het Verdrag van Marrakesh tot bevordering

Nadere informatie

Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden. Beleidsplan 2016-2020

Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden. Beleidsplan 2016-2020 Stichting tot Verbetering van het Lot de Blinden Beleidsplan 2016-2020 1 Voorwoord Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting tot Verbetering van het Lot der Blinden, ook wel t Lot genaamd. Dit plan

Nadere informatie

collectiebeleid aangepast lezen

collectiebeleid aangepast lezen collectiebeleid aangepast lezen keuzes, criteria en dienstverlening sectorinstituut openbare bibliotheken collectiebeleid aangepast lezen; keuzes, criteria en dienstverlening sectorinstituut openbare bibliotheken

Nadere informatie

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Activiteiten... 4 Publiciteit... 5 Externe Contacten... 5 Interne Organisatie... 5 Conclusies en aanbevelingen... 6 Stichting SQPN - Jaarverslag

Nadere informatie

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier!

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier! Waarom dit e-book Breng jezelf en je bedrijf onder de aandacht bij LinkedIn. LinkedIn is voor iedereen die zichzelf, product of dienst en bedrijf onder de aandacht wilt brengen. Met dit e-book laat ik

Nadere informatie

Onderzoek De toekomst van de bibliotheek

Onderzoek De toekomst van de bibliotheek Onderzoek De toekomst van de bibliotheek Rapportage Het 3e onderzoek in 2013 heeft plaatsgevonden van 19 september t/m 9 oktober 2013. Dit onderzoek ging over de toekomst van de bibliotheek met als onderwerpen

Nadere informatie

WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web

WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web WebCast Snel en effectief live uw doelgroep bereiken via het web Of het nu gaat om een vergadering, training, conferentie of seminar, als u een bijeenkomst organiseert, streeft u naar een zo hoog mogelijke

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

Kennisplatform Mantelzorg West Friesland. Samen vernieuwen in de Wmo, 15 juni 2015

Kennisplatform Mantelzorg West Friesland. Samen vernieuwen in de Wmo, 15 juni 2015 Kennisplatform Mantelzorg West Friesland Een netwerkorganisatie van gemeenten, zorgaanbieders, hulverlenende instellingen en belangenbehartigers van mantelzorgers Samen vernieuwen in de Wmo, 15 juni 2015

Nadere informatie