SCEM t Kinderspreekuur Nijmegen, 10 april 2018

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SCEM t Kinderspreekuur Nijmegen, 10 april 2018"

Transcriptie

1 Disclosure Geen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties: geen Ellen Loohuijs, kinderrevalidatiearts Tolbrug, s-hertogenbosch CAUTION!! SCEM regiotour 10 april 2018, Nijmegen Even voorstellen.. Developmental coordination disorder Onhandigheid, vertraagde motoriek of iets anders? Pluis of niet pluis? Wat is DCD? Prevalentie en etiologie diagnostiek Gevolgen / beperkingen in functioneren Comorbiditeit Prognose Behandeling Wat is jouw rol? Wanneer verwijzen? Wat is motorische onhandigheid? Vallen, struikelen, botsen, knoeien Laag tempo Mijlpalen niet-laat behalen Aanleren van nieuwe vaardigheden duurt lang of lukt niet, kost veel energie Achterstand op leeftijdsgenoten kwantitatief kwalitatief Bijkomende ontwikkelingsproblemen Motoriek grof fijn mondmotoriek zindelijkheid Taal/spraak Cognitie en gedrag Prikkelverwerking Sociaal-emotioneel 1

2 onderstimulatie hypermobiliteit centraal en perifeer neurologische aandoeningen cerebrale parese neuromusculaire en metabole aandoeningen psychomotore retardatie dyspraxie/dcd gedragsproblematiek onderstimulatie hypermobiliteit Centraal neurologische aandoeningen cerebrale parese Red flags cerebrale parese Slap of juist gespannen kind Asymmetrie in bewegen Eet/drinkproblematiek: verslikken, kauwen Zwangerschap/partus/1 e levensjaar: foetale nood, infecties Hypertonie, onwillekeurige bewegingen Tenenlopen neuromusculaire en metabole aandoeningen Verwijzen voor diagnostiek 2

3 Aanwijzingen neuromusculaire aandoeningen bij kinderen Slap kind Knik in ontwikkeling Familieanamnese Eet/drinkproblematiek: verslikken, kauwen psychomotore retardatie speciaal (basis) onderwijs syndromen passend bij algehele ontwikkeling Verwijzen voor diagnostiek Developmental Coordination Disorder (DCD) DCD, diagnosestelling DSM-5 A. Het verwerven en uitvoeren van gecoo rdineerde motorische vaardigheden verloopt substantieel onder het niveau dat verwacht mag worden gezien de kalenderleeftijd van de betrokkene en zijn of haar mogelijkheden om deze vaardigheden te leren en te gebruiken. De moeilijkheden komen tot uiting in onhandigheid (zoals dingen laten vallen of ergens tegenaan botsen), en een trage en onnauwkeurige uitvoering van motorische vaardigheden (zoals iets vangen, gebruik van een schaar of bestek, schrijven, fietsen of sporten). B. De deficie nties in de motorische vaardigheden uit criterium A interfereren significant en persisterend met de algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL) passend bij de kalenderleeftijd (zoals zelfverzorging en voorziening in levensonderhoud), en hebben invloed op de schoolprestaties, voorbereidende beroepsactiviteiten, beroepsactiviteiten, vrijetijdsbesteding en spel. C. De symptomen beginnen in de vroege ontwikkelingsperiode. D. De deficie nties in de motorische vaardigheden kunnen niet beter worden verklaard door een verstandelijke beperking (verstandelijke ontwikkelingsstoornis) of visusstoornis, en kunnen niet worden toegeschreven aan een neurologische aandoening die invloed heeft op beweging (zoals cerebrale parese, spierdystrofie, een degeneratieve stoornis). Criterium A Omvat ook mogelijkheden om motorische vaardigheden te leren en toe te passen. Onhandigheid Traagheid Onnauwkeurig Voorwaarde: voldoende aanbod gehad! Boven 4 jaar - M-ABC 2 P16 of 1 subclusters P5 Criterium B Schoolprestaties (schrijven / kleutervaardigheden) Zelfverzorging (hanteren van bestek) Spel Vrije tijdsbesteding / sport Vervoer (fietsen) 3

4 Criterium C Criterium D Symptomen zijn reeds in de vroege ontwikkeling aanwezig. Een plotselinge verandering ( knik ) is een alarmsignaal. Niet te verklaren vanuit Intelligentie niveau en profiel (IQ > 70) Visuele beperking Neurologische ziekte Anamnese (tractus) Lichamelijk incl neurologisch onderzoek (volledig) Diagnose alleen te stellen door arts: revalidatiearts, kinderarts, jeugdarts, kinderneuroloog NB: pervasieve ontwikkelingsstoornis is geen exclusiecriterium! DCD, diagnosestelling Minor neurological dysfunctions (MND) Lichte stoornissen in tonusregulatie Mild afwijkende spierrekkingsreflexen Choreatiforme bewegingsonrust Lichte coördinatiestoornissen Lichte stoornissen fijne handvaardigheid Overmaat aan geassocieerde bewegingen Lichte disfunctie van hersenzenuwen DCD, diagnosestelling Stoornis in loopfunctie Stoornis bij handhaven houding Vangen en in hand manipulatie Oogbewegingen Ritmische coördinatie Sensorische functies Executieve functies Willson et al, 2013 Wilson et al., 2017 DCD-sensorische problemen Visuele perceptie verminderd (Maeland, 1992; Schoemaker et al 2001; Tsai, Wilson et al, 2008) Visuele herkenning verminderd (Sigmundsson, Hansen 2003) Gestoorde propioceptie (Laszlo, Bairstow et al 1988; Smyth 1994) Tactiele lokalisatie verminderd (Cox, 2015; Johnston, 2017) DCD diagnostiek Inventariseren hulpvraag Domeinen van functioneren Neurologisch onderzoek Klinimetrie: -Movement-ABC -Vragenlijsten: ouders en leerkrachten (motoriek/gedrag) -Competentie vragenlijst (hoe vind ik dat ik t doe) -IQ onderzoek bij twijfel Observatie: -Gerichte observatie van activiteiten afhankelijk van HV - Spierkracht en mobiliteitsonderzoek - Organisatie en planning - Spraak/taal Advies 4

5 Dus.. wat is DCD? Dus wat is DCD? Kinderen met significante grof en/of fijnmotorische problemen zonder verklarende medische diagnose Vaak ook andere problematiek Leren, gedrag, taal/spraak. Zeer heterogene groep 5-10% van alle kinderen heeft kenmerken 3-7 : 1 Diagnose vanaf leeftijd 4-5 jaar Functionele diagnose: er is iets aan de hand onduidelijk is wat Klinisch beeld past niet bij klassiek patroon van neurologische diagnose wel vaak minor neurological dysfunctions (MND) DCD of een statistisch probleem? Is DCD hetzelfde als dyspraxie? Tijd om vaardigheid te leren is langer Motorische vaardigheden beklijven minder goed. Trial and error strategie Generaliseren van bewegingen moeilijk DCD, diagnosestelling Waarom diagnose? erkenning, begrip gericht advies aanvragen ondersteuning vai samenwerkingsverband beperken secundaire gevolgen DCD, etiologie en pathofysiologie Complexe etiologie Genetische aanleg voor motoriek, lichaamsbouw Niet optimaal aangelegd / vertraagde uitrijping zenuwstelsel Pre/perinatale stress pre/dysmaturiteit Intra-uteriene groeivertraging APGAR 5

6 DCD, etiologie en pathofysiologie DCD en gedrag fmri: onderactivatie cerebellair-pariëtale en cerebellair-prefrontale netwerken hersengebieden visiospatieel leren (Zwicker et al 2010) DCD en ADHD/dyslexie DCD en cognitie Verhoogde incidentie van ADHD bij DCD en vv gemeenschappelijkheid in genetische factoren erfelijke factoren 1/3 gave motoriek Overschatting motorische prestaties 1/3 twijfelachtige motoriek 1/3 motorische problemen: mn fijn-motorisch s (Fliers, 2009) Relatie met dyslexie Relatie met intelligentieniveau Significante correlatie tussen M-ABC en IQ, echter.. niet alle kinderen met laag IQ motorische stoornissen Invloed aandacht, executieve functies, automatiseren Geen typisch intelligentieprofiel bij DCD - minder compensatiemogelijkheden! - IQ bij DCD: gemiddeld 10 punten lager - Verminderde cognitieve flexibiliteit - Verminderde impulsbeheersing DCD en angststoornissen Gevolgen voor het dagelijks leven Significant meer angstproblematiek bij DCD Mn paniek/agorafobie/ocd Geen duidelijk angstprofiel Primair en/of secundair? Prognostische consequenties Meer depressieve kenmerken QoL Blijvende angststoornissen (Hill e.a.) 6

7 Gevolgen voor het dagelijks leven Grove motoriek (uitrijping van) kracht, propriocepsis, balans, coordinatie Automatiseren, dynamiek/souplesse Conditie: VO 2 max Spierkracht >20% DCD en loopstoornissen Loopproblemen bij 6 van de 7 kinderen met DCD (Woodruff et al, 2002) Struikelen en tegen dingen aanstoten (Gillberg&Kadesjo, 2003) Toegenomen variabiliteit en asymmetrie van het looppatroon (Deconick et al, 2006; Wilmut and Barnett, 2016) Activiteiten en participatie Lopen, fietsen, zwemmen Sport en spel Stabiliteit probleem bij ontwijken van obstakels (Cherng et al 2009; Wilmut et al, 2015) https://youtu.be/ub8bpgbl6ow?t=29 DCD en hypermobiliteit Beighton (cut-off 7): DCD: 33% heeft hypermobiliteit TD: 6% heeft hypermobiliteit Controle over bewegingen Gevolgen voor het dagelijks leven Motoriek Fijne motoriek Kracht, propriocepsis, coördinatie Automatiseren, dynamiek/souplesse Activiteiten en participatie Schrijven Knutselen Bestek hanteren, drinken inschenken Sluitingen, veters Billen afvegen DCD en schrijfproblemen 30-60% van de school dag (McHale & Cermak, 1992) 83 % van de kinderen heeft problemen met schrijven. (Geuze et al, 2012) DCD en taal/spraak Taal/spraak Mondmotoriek Dysfatische ontwikkeling Verbale dyspraxie articulatiestoonissen Communicatieve vaardigheden Verstaanbaarheid Verhaalopbouw, kernachtig vertellen Kauwen, slikken 7

8 Gevolgen voor het dagelijks leven Leerproblemen Ernstige motorische beperking 70% heeft problemen met lezen en spellen 35% heeft problemen met rekenen Executieve vaardigheden (mn plannen) Informatieverwerking Prikkelverwerking Activiteiten en participatie Taakplanning, overzicht, structureren Vasthouden aandacht, procescontrole, anticiperen Lezen, spelling, oplossingsstrategieën (puzzelen, rekenen) Gevolgen voor het dagelijks leven Sociaal emotioneel Afstemmen op ander Weerbaarheid Activiteiten en participatie Anderen opzoeken Aansluiting bij klasgenoten Contacten leggen Deelname clubjes, sport en spel, sociale activiteiten Secondary consequences Lage motorische capaciteiten Frustratie bewegingsplezier aansluiting Bewegingsarmoede Vermoeidheid Komt regelmatig voor bij kinderen met DCD. Prognose DCD 50-75% van klachten na puberteit Slechtere prognose bij Ernstigere neurologische tekenen Comorbiditeit ADHD! Volwassen DCD-er: Lagere participatie Lagere kwaliteit van leven Meer werkeloosheid 8

9 Behandeling Behandelmethoden DCD Voorlichting/ uitleg aan kind, ouders en school Schoolbezoek Therapie: gericht op activiteiten en oplossingen Niet op testen! afgebakende periodes Niet chronisch! Doel: Aanleren, automatiseren, ondersteunen van functionele vaardigheden Aanleren oplossingsstrategieën Meekomen in klas en sport/spel Verhogen eigen competentiebeleving en gevoel van eigenwaarde Leer eigen kracht te gebruiken en benadrukken, regie nemen Middel: Oplossingsgericht werken Behandelmethoden DCD Behandeling Modify the task Alter your expectations Teach strategies Change the environment Help bij understanding F-words: Function, Family, Fitness, Fun, Friends, Future Voorzieningen/hulpmiddelen Therapie DCD 9

10 Behandeling FT (fietsen, zwemmen, klimmen, balvaardigheden e.d.) ET (knippen/plakken, schrijven, eten, aan- en uitkleden e.d.) Gedragsdeskundige (begeleiding kind, comorbiditeit, executieve functies) MW (coaching ouders, sociale situatie van invloed op behandeling) Logo (congruente verhalen vertellen, hoofdvan bijzaken) Voorzieningen en hulpmiddelen Rol van JGZ bij DCD Brede analyse van de problematiek Signalering en verwijzing Schooladvisering Follow up Extra aandacht Follow up prematuren Hypermobiliteit Gedragsproblemen Indicaties revalidatiezorg Eenvoudige DCD Begeleiding AB of 1 e lijn vaak voldoende Zn consultair revalidatiearts betrokken Complexe DCD (M-ABC meestal <P5) Comorbiditeit (gedrag, leerproblemen) Secundaire consequenties Zelfbeeld, gedrag Beperkte fitheid revalidatiecentrum obesitas Ernst beperkingen Rol revalidatieteam bij DCD Diagnostiek Behandeladvies 1 e lijn school Follow up, transitie Uitvoering behandeling kan vaak in de omgeving van een kind Indicaties revalidatiezorg Multidisciplinaire vragen, waar prioriteit? Specialistische vragen (bijv schrijven, bewegen) Complexe problematiek (incl leerproblematiek) Stagnerend beloop, waarover advies gewenst Behoefte aan diagnose Ouders, kind, school Twijfels aan onderliggende pathologie Hulpmiddelenvraag Welk revalidatiecentrum? DCD-teams: in alle revalidatiecentra met kinderrevalidatie vergelijkbare kennis en zorg 10

11 DCD: Take home messages DCD-teams: in alle revalidatiecentra vergelijkbare zorg In regio: Tolbrug: lokaties Den Bosch en Oss St. Maartenskliniek Nijmegen Blixembosch Eindhoven Leijpark Tilburg Groot Klimmendaal Arnhem Heterogene groep Alertheid op rode vlaggen Deel van de problemen zijn niet direct zichtbaar Kan veel lijdensdruk veroorzaken Je groeit er niet zomaar over heen Behandeling richten op activiteiten en participatie Educatie en verwachtingen omgeving Revalidatiearts is DCD deskundige, verwijs bij (vermoeden van) complexe problematiek Meer informatie.. Bedankt voor uw aandacht! ouderavond; spreekbeurt begeleiden; inzicht thuissituatie(huisbezoek); huiswerkboek; transitie begeleiden; communicatieschrift; ervaringscircuit; psycho-educatie; brusjes-middag; lotgenotencontact; aanwezigheid bij behandeling hulpvragen en verwachtingen ouders inventariseren; kennis/inzicht/ voorlichting over interventie geven; ouders bij de intake; ouderinformatie over DCD; ouders betrekken bij het team (aanwezig en/of oudergesprek (individueel) met behandelaar); fundamenteel aandacht voor psychosociale aspecten en toekomstperspectief; vertaalslag van adviezen naar dagelijks leven maken Bij voorkeur Noodzakelijk OUDER PARTICIPATIE 11

EACD recommendations DCD. EACD recommendations. EACD recommendations DCD. EACD recommendations DCD. What s new? EACD recommendations DCD 3-12-2013

EACD recommendations DCD. EACD recommendations. EACD recommendations DCD. EACD recommendations DCD. What s new? EACD recommendations DCD 3-12-2013 EACD recommendations NL vertaling en aanpassing H. Reinders namens DCD Stuurgroep Internationaal: Juli 2011 Vertaling: zomer 2012 Bespreken in werkgroepen najaar 2012 Stuurgroep voorstel: maart 2013 Reactie

Nadere informatie

Developmental Coordination Disorder. Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts

Developmental Coordination Disorder. Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts Developmental Coordination Disorder Miriam Verstegen Kinderrevalidatiearts 11-06-2015 Inhoud Developmental Coordination Disorder Criteria Kenmerken Comorbiditeiten Pathofysiologie Behandeling Prognose

Nadere informatie

Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie en behandeling

Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie en behandeling Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie en behandeling Developmental Coordination Disorder Schrijven, met bestek eten, een bal vangen, een logisch verhaal vertellen of huiswerkopdrachten uitvoeren.

Nadere informatie

Het onhandige kind. Allemaal naar de revalidatiearts? Tanja Blom-Luberti, revalidatiearts

Het onhandige kind. Allemaal naar de revalidatiearts? Tanja Blom-Luberti, revalidatiearts Het onhandige kind Allemaal naar de revalidatiearts? Tanja Blom-Luberti, revalidatiearts 94 jaar onhandig in de medische literatuur DCD SI-probleem De ijsberg en het topje DCD medisch /specialistisch pedagogisch/didactisch

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie bij DCDproblematiek. jaar

Poliklinische revalidatie bij DCDproblematiek. jaar Poliklinische revalidatie bij DCDproblematiek bij kinderen van 4 tot 12 jaar Inleiding Stil zitten, veters strikken, schrijven, met bestek eten of een bal vangen. Dit zijn een aantal activiteiten waarvan

Nadere informatie

Doordat bewegen en uitvoeren van activiteiten moeilijker gaat, voelt een kind met DCD zich soms onzeker. Ook kan het activiteiten spannend vinden.

Doordat bewegen en uitvoeren van activiteiten moeilijker gaat, voelt een kind met DCD zich soms onzeker. Ook kan het activiteiten spannend vinden. Onlangs is uw kind gezien in het observatieteam en is de diagnose DCD gesteld. In deze folder leest u wat DCD is, wat de behandeling bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch inhoudt en hoe

Nadere informatie

Het motorisch onhandige kind

Het motorisch onhandige kind Workshop Het motorisch onhandige kind Signalering en doorverwijzing door de leerkracht 01-10-2014 Ester Litjens, Ergotherapeute Pia Hoezen, Kinderfysiotherapeute (Master Pediatric Physical Therapy MPPT)

Nadere informatie

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Indeling presentatie Inleiding FASD: o.a. voorkomen, diagnostiek, gedragskenmerken

Nadere informatie

Coördinatieontwikkelingsstoornis

Coördinatieontwikkelingsstoornis Coördinatieontwikkelingsstoornis Developmental coordination disorder (DCD) 1 Omschrijving Volgens de DSM-5 moet er voldaan worden aan de volgende vier classificatiecriteria (American Psychiatric Association,

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Coördinatiestoornis bij kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Coördinatiestoornis bij kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Coördinatiestoornis bij kinderen en jongeren Developmental Coordination Disorder (DCD) Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

Prikkelverwerking bij kinderen met een Developmental Coordination Disorder (DCD)

Prikkelverwerking bij kinderen met een Developmental Coordination Disorder (DCD) Prikkelverwerking bij kinderen met een Developmental Coordination Disorder (DCD) Bert Steenbergen Radboud University Nijmegen Australian Catholic University, Australia Centre for Disability and Development

Nadere informatie

Motorisch functioneren in Noonan syndroom: Een interview met Noonan syndroom personen en/of hun ouders

Motorisch functioneren in Noonan syndroom: Een interview met Noonan syndroom personen en/of hun ouders Motorisch functioneren in Noonan syndroom: Een interview met Noonan syndroom personen en/of hun ouders Ellen Croonen, AIOS kindergeneeskunde Radboudumc Inhoudsopgave Achtergrond Doel Methode Resultaten

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn. Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog

Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn. Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog Inhoud aanbod Reade voorlichtingsmodule samenwerken?!? Doelgroep pijn die langer

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift wordt beschreven hoe kinderen met Astma of met Developmental Coordination Disorder (DCD), hun kwaliteit van leven (KVL) ervaren vergeleken met gezonde kinderen. Bij schoolgaande

Nadere informatie

Developmental Coördination Disorder

Developmental Coördination Disorder 1. Motorische ontwikkelingsproblemen en/of Developmental Coördination Disorder Onderzoek (4 + observatie) en behandeling binnen REVANT Informatie voor ouders/verzorgers Inleiding In deze brochure willen

Nadere informatie

Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie voor ouders/verzorgers

Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie voor ouders/verzorgers Developmental Coordination Disorder (DCD) Informatie voor ouders/verzorgers Wat is DCD? DCD is de Engelse afkorting van Developmental Coordination Disorder; vrij vertaald in het Nederlands een motorische

Nadere informatie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen? Mijlpalen Motometrisch Kwantiteit Gebaseerd op

Nadere informatie

INTERVIEW MET KINDERNEUROLOGE DR. ANN OOSTRA

INTERVIEW MET KINDERNEUROLOGE DR. ANN OOSTRA INTERVIEW MET KINDERNEUROLOGE DR. ANN OOSTRA OVER DCD (DEVELOPMENTAL COORDINATION DISORDER) WIE IS DR. ANN OOSTRA? Dr. Ann Oostra is een kinderneurologe. Ze is werkzaam in verschillende diensten (Poli

Nadere informatie

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift Ouderinformatiebrief: Motorische schrijfproblemen & kinderfysiotherapie Het belang van Schrijven is een manier om te communiceren en om je creatief te uiten. Daarom is belangrijk in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Hypermobiliteiten hypermobiliteitsyndroom

Hypermobiliteiten hypermobiliteitsyndroom Overzicht van de presentatie Hypermobiliteiten hypermobiliteitsyndroom Vanuit een (revalidatie)- geneeskundig perspectief 20 maart 2014 Mw. C.B.T. van Beek, kinderrevalidatiearts Differentiaal diagnose

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Locatie Arnhem - Doetinchem - Ede Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson en Parkinsonisme kunnen ingrijpende gevolgen hebben. Niet alleen voor

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel

Niet Aangeboren Hersenletsel Niet Aangeboren Hersenletsel diagnostiek en behandeling door de revalidatiearts Wie ben ik? Opleiding (neuro)psychologie in Utrecht (afgerond 2001) Opleiding geneeskunde in Utrecht Opleiding tot revalidatiearts

Nadere informatie

De grof motorische ontwikkeling van het jonge kind Wanneer is het afwijkend?

De grof motorische ontwikkeling van het jonge kind Wanneer is het afwijkend? De grof motorische ontwikkeling van het jonge kind Wanneer is het afwijkend? Kathalijne Schellekens Kinderfysiotherapeut k.schellekens@grootklimmendaal.nl De grofmotorische ontwikkeling van het jonge kind.

Nadere informatie

Kijk op het jonge kind

Kijk op het jonge kind Kijk op het jonge kind Sabina Groen kinderrevalidatiearts 18 juni 2015 Naam presentator Wie ben ik? Opleiding tot revalidatiearts Groningen 2000-2004 Vroegbehandeling en voortgezet onderwijs Vogellanden,

Nadere informatie

TOP poli. Kindergeneeskunde

TOP poli. Kindergeneeskunde TOP poli Kindergeneeskunde Team Ontwikkelings Problematiek (TOP) TOP staat voor Team Ontwikkelings Problematiek. Dit is een speciaal team met verschillende deskundigheden. U kunt hier terecht met uw kind

Nadere informatie

Kinderen met een stempeltje

Kinderen met een stempeltje Kinderen met een stempeltje Een casusbespreking : Victor Agaath Cornel, JGZ arts/huisarts en Leo Marinussen, huisarts RTL nieuws 5 oktober 2013 http://pg.us.rtl.nl/rtlxl/network/a3t/progressi ve/components/actueel/rtlnieuws/binnenla

Nadere informatie

Developmental Coördination Disorder (DCD)

Developmental Coördination Disorder (DCD) Developmental Coördination Disorder (DCD) In deze folder vindt u algemene informatie over Developmental Coördination Disorder. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met onze zorgverleners.

Nadere informatie

Kinderrevalidatie in de regio. Saskia Houwen

Kinderrevalidatie in de regio. Saskia Houwen Kinderrevalidatie in de regio Saskia Houwen Doel van vanavond Voorstellen revalidatieartsen Vogelvlucht onze visie/ producten Wanneer kunt u wel en niet bij ons terecht en hoe? Jullie input en vragen!

Nadere informatie

Groei-wijzer Vaardigheden voor zelfstandig leven. Ieteke Vos November 2011

Groei-wijzer Vaardigheden voor zelfstandig leven. Ieteke Vos November 2011 Groei-wijzer Vaardigheden voor zelfstandig leven Ieteke Vos November 2011 Wat is de Groei-wijzer? Vragenlijst en overzichtelijk schema met leeftijdsgebonden ontwikkelingstaken Voor jongeren en ouders Vanaf

Nadere informatie

Kijk op het jonge kind. Sabina Groen

Kijk op het jonge kind. Sabina Groen Kijk op het jonge kind Sabina Groen Kijk op het jonge kind Wie ben ik? Opleiding geneeskunde Maastricht 1989-1996 Kinder-en jeugdpsychiatrie AMC Kindergeneeskunde AMC Kinderrevalidatie Heliomare Opleiding

Nadere informatie

Revant, de kracht tot ontwikkeling!

Revant, de kracht tot ontwikkeling! Neurologische revalidatie Hartrevalidatie Revalidatie bij complex chronisch longfalen Oncologische revalidatie Kind- en jeugdrevalidatie Revalidatie bij pijn en gewrichtsaandoeningen Arm-, hand- en polsrevalidatie

Nadere informatie

BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH. Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015

BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH. Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015 BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015 Inhoud Incidentie & Oorzaken Gevolgen & Prognose Film: gevolgen van NAH Signaleren van

Nadere informatie

Neuro Cognitief en Sociaal

Neuro Cognitief en Sociaal Neuro Cognitief en Sociaal wat is pathologie en wat normaal? Mijlpalen in de (ab)normale ontwikkeling KNP Praktijk Neurocognitie onderzoek welkom@knp-praktijk.nl Dr. Annemaaike Serlier-van den Bergh Klinisch

Nadere informatie

Vroegsignalering taalontwikkelingsstoornissen Symposium Het jonge kind

Vroegsignalering taalontwikkelingsstoornissen Symposium Het jonge kind Vroegsignalering taalontwikkelingsstoornissen Symposium Het jonge kind 15 december 2016 Drs. F. Sobieraj klinisch linguïst / logopedist Kentalis Een landelijke organisatie gespecialiseerd in diagnostiek,

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Wat is kinderfysiotherapie en wanneer is het nodig?

Wat is kinderfysiotherapie en wanneer is het nodig? De Klimboom De Klimboom is een centrum voor hulp aan kinderen die problemen hebben in het bewegen, de communicatie en het gedrag en heeft als visie dat bij kinderen met complexe problematiek een multidisciplinaire

Nadere informatie

Revalidatie voor jongeren met SOLK

Revalidatie voor jongeren met SOLK Revalidatie voor jongeren met SOLK Klinische avond Antonius Zorggroep, 13 juni 2017 Ingrid de Bruijn, kinderrevalidatiearts Geen (potentiële) belangenverstrengeling SOLK S = Somatisch O = Onvoldoende L

Nadere informatie

Passen in de klas. voor het onderwijs

Passen in de klas. voor het onderwijs Passen in de klas voor het onderwijs Passen in de klas! Revalidatie Friesland is er ook voor kinderen waarvan men nog niet goed weet wat er aan de hand is, die bijvoorbeeld onhandig zijn en daardoor problemen

Nadere informatie

MS: Revalidatie in de vroege fase. H.G.A. Hacking, revalidatiearts.

MS: Revalidatie in de vroege fase. H.G.A. Hacking, revalidatiearts. MS: Revalidatie in de vroege fase H.G.A. Hacking, revalidatiearts. Wat valt er te revalideren in de vroege fase? Aan bod komen: 1. Wat is revalidatie? 2. Hoe ga ik om met deze chronische aandoening (coping)?

Nadere informatie

ADHD en ASS. Bij normaal begaafde volwassen. Utrecht, 23-01-2014 Anne van Lammeren, psychiater UCP/UMCG

ADHD en ASS. Bij normaal begaafde volwassen. Utrecht, 23-01-2014 Anne van Lammeren, psychiater UCP/UMCG ADHD en ASS Bij normaal begaafde volwassen Utrecht, 23-01-2014 Anne van Lammeren, psychiater UCP/UMCG Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Hand- en Arm werkgroep voor kinderen HAG

Hand- en Arm werkgroep voor kinderen HAG Hand- en Arm werkgroep voor kinderen HAG De Hand- en Arm werkgroep (HAG) op de Sint Maartenskliniek is voor kinderen bij wie een gedeelte van de hand en/of arm ontbreekt. Zij kunnen samen met hun ouders

Nadere informatie

Naar de kinderfysiotherapeut. Dé specialist in bewegen van kinderen

Naar de kinderfysiotherapeut. Dé specialist in bewegen van kinderen Naar de kinderfysiotherapeut Dé specialist in bewegen van kinderen Spelenderwijs leren bewegen Spelenderwijs ontwikkelen kinderen hun zintuigen en motoriek. Meestal gaat dat goed en bijna ongemerkt. Maar

Nadere informatie

Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling

Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling Multiple Sclerose (MS) De aandoening Multiple Sclerose (MS) kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijkse leven. In deze folder leest u wat het behandelprogramma

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Deze folder is voor iedereen die meer wil weten over spierziekten en de behandelmogelijkheden bij de divisie kinder- en

Nadere informatie

. In een notendop. Over de auteur

. In een notendop. Over de auteur Boek : DCD-hulpgids voor leerkrachten. Achtergrond en adviezen bij de motorische coördinatiestoornis. Auteur : Eelke van Haeften 2009, Pica ISBN: 9789077671276 Bespreker : Sofie Bruyneel Datum : april

Nadere informatie

Bijlage 25: Autismespectrumstoornis in DSM-5 (voorlopige Nederlandse vertaling) 1

Bijlage 25: Autismespectrumstoornis in DSM-5 (voorlopige Nederlandse vertaling) 1 Bijlage 25: Autismespectrumstoornis in DSM-5 (voorlopige Nederlandse vertaling) 1 Moet voldoen aan de criteria A, B, C en D A. Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en sociale interactie in meerdere

Nadere informatie

Lezing voor de NVA. Door Harmke Nygard-Smith Klinisch psycholoog. Ontwikkelingsstoornissen Dimence

Lezing voor de NVA. Door Harmke Nygard-Smith Klinisch psycholoog. Ontwikkelingsstoornissen Dimence Lezing voor de NVA Door Harmke Nygard-Smith Klinisch psycholoog Ontwikkelingsstoornissen Dimence Waarom diagnostiek? Hoe doen we eigenlijk diagnostiek? De DSM 5 Wijzigingen in de DSM 5 voor de autisme

Nadere informatie

Integrale Vroeghulp. Hulp voor ouders en hun kind van 0-7 jaar met complexe meervoudige ontwikkelingsvragen

Integrale Vroeghulp. Hulp voor ouders en hun kind van 0-7 jaar met complexe meervoudige ontwikkelingsvragen Integrale Vroeghulp Hulp voor ouders en hun kind van 0-7 jaar met complexe meervoudige ontwikkelingsvragen Visie en doelstelling IVH Hoe vroeger, hoe beter (vroegsignalering) Optimaal benutten van de ontwikkelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren?

Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Critical illness polyneuropathie Hoe moet het verder met revalideren? Eleonore Verhaak, revalidatiearts Gelre ziekenhuizen Apeldoorn 17 november 2010 1 Inhoud Revalidatieplan in ziekenhuis Niveau van functioneren

Nadere informatie

Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Is er vaker sprake van angst en depressie in de palliatieve fase?

Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Is er vaker sprake van angst en depressie in de palliatieve fase? Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij (oudere) mensen met een verstandelijke beperking Is er vaker sprake van angst en depressie in de palliatieve fase? Kennis over angst en depressie Risicofactoren

Nadere informatie

Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp

Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Wat te vewachten? 1. Praktijkervaring en registratie 2. Whiplash-trial 3. Prognostische factoren 1. Patiëntgegevens 1998 2003 Praktijk

Nadere informatie

Interdisciplinaire revalidatie van kinderen met complexe problematiek na CMV

Interdisciplinaire revalidatie van kinderen met complexe problematiek na CMV Interdisciplinaire revalidatie van kinderen met complexe problematiek na CMV Prof. Dr. Jules Becher kinderrevalidatiearts Afdeling revalidatiegeneeskunde VU MC Amsterdam The Netherlands Centrum voor kinderrevalidatiegeneeskunde

Nadere informatie

Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg. Carin Schröder 30 september ALS congres

Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg. Carin Schröder 30 september ALS congres Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg Carin Schröder 30 september ALS congres Wat doet u? Wie gebruikt er screening voor cognitief functioneren? Wie gebruikt

Nadere informatie

Problemen in de prikkelverwerking op school. Aranka Altena Onderwijskundig Begeleider LWOE

Problemen in de prikkelverwerking op school. Aranka Altena Onderwijskundig Begeleider LWOE Problemen in de prikkelverwerking op school Aranka Altena Onderwijskundig Begeleider LWOE Doel workshop Informatie geven vanuit de fysiotherapie over prikkelverwerking Voorbeelden vanuit de praktijk kort

Nadere informatie

Geschiedenis van de gehandicaptenzorg en voorzieningen. 3.3 Zorgprofielen voor mensen met een beperking

Geschiedenis van de gehandicaptenzorg en voorzieningen. 3.3 Zorgprofielen voor mensen met een beperking Traject V&V; Gehandicaptenzorg niveau 4 TB Inhoudsopgave (concept) 30-03-2017 THEMA 1 De gehandicaptenzorg Hoofdstuk 1 Hoofdstuk Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Zorgvragers in de gehandicaptenzorg 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Developmental Coördination Disorder (DCD)

Developmental Coördination Disorder (DCD) Informatie voor kind en ouders Developmental Coördination Disorder (DCD) Laat zien wat je kunt Wat is DCD Waardoor is mijn kind zo onhandig? Heeft u zich dit als ouder al vaak afgevraagd en onvoldoende

Nadere informatie

Kinderrevalidatie in beweging. 27 november 2014

Kinderrevalidatie in beweging. 27 november 2014 Vernieuwend - Attent - Samen Kinderrevalidatie in beweging 27 november 2014 DCD: Gewoon onhandig? Juan Manterola, jeugdarts DCD-team Roessingh Centrum voor Revalidatie Disclosure belangen spreker Potentiële

Nadere informatie

Deel VI Verstandelijke beperking en autisme

Deel VI Verstandelijke beperking en autisme Deel VI Inleiding Wat zijn de mogelijkheden van EMDR voor cliënten met een verstandelijke beperking en voor cliënten met een autismespectrumstoornis (ASS)? De combinatie van deze twee in een en hetzelfde

Nadere informatie

Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes

Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes September 2017 Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek tgv diabetes 1 Vooraf Patiënten met diabetes kampen met veel

Nadere informatie

Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar

Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar Checklist voor motorisch onhandige kinderen, van 4 12 jaar Deze checklist is bedoeld voor leerkrachten en intern begeleiders van basisscholen. Het doel van deze vragenlijst is om te inventariseren wat

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Stemmingsstoornissen Van DSM-IV-TR naar DSM-5 Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Inhoud Veranderingen in de DSM-5 Nieuwe classificaties

Nadere informatie

Developmental Coördination Disorder (DCD)

Developmental Coördination Disorder (DCD) Developmental Coördination Disorder (DCD) informatie voor kind ouders Wat is DCD Waardoor is mijn kind zo onhandig? Heeft u zich dit als ouder al vaak afgevraagd en onvoldoende antwoord gekregen, dan kunt

Nadere informatie

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking Na vanmiddag Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij ouderen met e Weet u hoe vaak angst en depressie voorkomen, Weet u wie er meer risico heeft om een angststoornis of depressie te ontwikkelen,

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden. Arrangementen extra ondersteuning SWV Passend Onderwijs Drechtsteden

Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden. Arrangementen extra ondersteuning SWV Passend Onderwijs Drechtsteden Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Arrangementen extra ondersteuning SWV Passend Onderwijs Speciaal basisonderwijs In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat leerlingen in aanmerking kunnen komen

Nadere informatie

Growing into a different brain

Growing into a different brain 221 Nederlandse samenvatting 221 Nederlandse samenvatting Groeiend in een ander brein: de uitkomsten van vroeggeboorte op schoolleeftijd De doelen van dit proefschrift waren om 1) het inzicht te vergroten

Nadere informatie

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Cecile Blansjaar: orthopedagoog/autisme specialist Gedragskundige Stichting de Waerden Mede oprichter De Sociale Bron Wat is Autisme? In Nederland

Nadere informatie

KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS. Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011

KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS. Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011 KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011 INHOUD Definitie NAH Gevolgen Lichamelijke gevolgen Cognitieve gevolgen Gedrag en beleving Sociale

Nadere informatie

DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014

DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014 DSM 5 - psychose Dr. S. Geerts Dr. O. Cools 28-11-2014 Inhoud DSM IV -> DSM 5 DSM IV: Schizofrenie als kernsyndroom Even stilstaan bij SCHIZOFRENIE Kritiek op DSM IV Overzicht DSM 5 Schizofrenie (1) Epidemiologie:

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

A. Algemeen. B. Functioneel. C. Schools. D. Tips. E. Interventie

A. Algemeen. B. Functioneel. C. Schools. D. Tips. E. Interventie kinesitherapie A. Algemeen B. Functioneel C. Schools D. Tips E. Interventie A. Algemeen Grof motorisch bewegen vertrekt vanuit het eigen lichaam, maar vraagt ook heel wat organisatie in ruimte en tijd

Nadere informatie

Fysiotherapie voor kinderen. Afdeling Fysiotherapie

Fysiotherapie voor kinderen. Afdeling Fysiotherapie 00 Fysiotherapie voor kinderen Afdeling Fysiotherapie 1 Spelenderwijs ontwikkelen kinderen hun zintuigen en motoriek. Meestal gaat dat goed en bijna ongemerkt. Maar bij sommige kinderen duurt het langer

Nadere informatie

Hersenstichting Nederland. Autismespectrumstoornissen

Hersenstichting Nederland. Autismespectrumstoornissen Hersenstichting Nederland Autismespectrumstoornissen 1 Autismespectrumstoornissen Een autismespectrumstoornis (ASS) is een ontwikkelingsstoornis waarbij de informatieverwerking in de hersenen verstoord

Nadere informatie

Oncologische Nazorg Van Herstel&Balans naar Oncologische Revalidatie. Milou Beelen, Sportarts Afdeling Fysiotherapie, MUMC+

Oncologische Nazorg Van Herstel&Balans naar Oncologische Revalidatie. Milou Beelen, Sportarts Afdeling Fysiotherapie, MUMC+ Oncologische Nazorg Van Herstel&Balans naar Oncologische Revalidatie Milou Beelen, Sportarts Afdeling Fysiotherapie, MUMC+ milou.beelen@mumc.nl Disclosure Potentiele belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Het Communicatie Functie Classificatie Systeem voor kinderen met cerebrale parese

Het Communicatie Functie Classificatie Systeem voor kinderen met cerebrale parese Het Communicatie Functie Classificatie Systeem voor kinderen met cerebrale parese Maaike de Kleijn, MSc. RMC Groot Klimmendaal m.d.kleijn@grootklimmendaal.nl Onderzoeksgroep Maaike de Kleijn, logopedist

Nadere informatie

Executive functioning bij kinderen met een ontwikkelings- of gedragsstoornis

Executive functioning bij kinderen met een ontwikkelings- of gedragsstoornis Executive functioning bij kinderen met een ontwikkelings- of gedragsstoornis Sylvie Verté INLEIDING Reeds geruime tijd worden pogingen ondernomen om te bepalen welke aspecten van diverse ontwikkelings-

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. De Speelbergh. algemene informatie

Libra R&A locatie Leijpark. De Speelbergh. algemene informatie Libra R&A locatie Leijpark De Speelbergh algemene informatie Deze folder is bedoeld voor ouders en verzorgers van kinderen die motorische problemen hebben en voor vroegbehandeling naar de Speelbergh komen.

Nadere informatie

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil!

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil! Cerebrale Visuele Stoornissen Weet bij jij kinderen wat ik zie? Weet jij wat ik zie? Jij maakt het verschil! Studiedag Carantegroep 20-05-2011 Even voorstellen Marieke Steendam ergotherapeut VVB-team Koninklijke

Nadere informatie

Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat

Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat Waarom eigenlijk modules? Hermen Vermaat De opdracht voor het totale project: ontwikkel behandelmodulen waarmee revalidatiebehandelingen kunnen worden gedefinieerd die zowel medisch herkenbaar zijn en

Nadere informatie

Revant, de kracht tot ontwikkeling!

Revant, de kracht tot ontwikkeling! Neurologische revalidatie Hartrevalidatie Revalidatie bij complex chronisch longfalen Oncologische revalidatie Kind- en jeugdrevalidatie Revalidatie bij pijn en gewrichtsaandoeningen Arm-, hand- en polsrevalidatie

Nadere informatie

Dia 1. Dia 2. Dia 3. Aspecten van cognitief functioneren in Autisme Spectrum Stoornissen. Executieve functies en autisme (Hill, 2004)

Dia 1. Dia 2. Dia 3. Aspecten van cognitief functioneren in Autisme Spectrum Stoornissen. Executieve functies en autisme (Hill, 2004) Dia 1 Aspecten van cognitief functioneren in Autisme Spectrum Stoornissen Een reactie van Bibi Huskens Dia 2 Executieve functies en autisme (Hill, 2004) Problemen in: Planning Inhibitie Schakelvaardigheid

Nadere informatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie Multiple Sclerose Poliklinische revalidatie Voor wie is deze folder? Bij u is de diagnose Multiple Sclerose (MS) gesteld. De aandoening Multiple Sclerose kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijks

Nadere informatie

De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk. Maaltijdsalade. Disclosure belangen. Hilde M.

De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk. Maaltijdsalade. Disclosure belangen. Hilde M. De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk Hilde M. Geurts @dutcharc 1 Disclosure belangen Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring

Nadere informatie

Inhoud van voordracht: CNL. vier kenmerken: Mattheus-effect: vroege detectie van belang

Inhoud van voordracht: CNL. vier kenmerken: Mattheus-effect: vroege detectie van belang Inhoud van voordracht: CNL Centrum voor Neurologische Leeren ontwikkelingsstoornissen J.G.M. Hendriksen, klinisch neuropsycholoog J.S.H. Vles, kinderneuroloog (1) Leerstoornissen wat zijn dat? (2) Neurologische

Nadere informatie

Tips bij het in gesprek gaan met een burger met een licht verstandelijke beperking

Tips bij het in gesprek gaan met een burger met een licht verstandelijke beperking Tips bij het in gesprek gaan met een burger met een licht verstandelijke beperking S.N. Kuik (2014, ongepubliceerd) Inleiding Het in Gesprek gaan met iemand met een LVB vergt nogal wat van Gespreksvoerders.

Nadere informatie

Ontwikkelingsdiagnostiek. en SOLK. Miriam Verstegen Sandra te Winkel

Ontwikkelingsdiagnostiek. en SOLK. Miriam Verstegen Sandra te Winkel Ontwikkelingsdiagnostiek en SOLK Miriam Verstegen Sandra te Winkel Disclosure (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven1 Sponsoring of onderzoeksgeld2

Nadere informatie

Revalideren na niet-aangeboren hersenletsel. kinderen en jongeren

Revalideren na niet-aangeboren hersenletsel. kinderen en jongeren Revalideren na niet-aangeboren hersenletsel kinderen en jongeren Inhoud Wat is niet-aangeboren hersenletsel? 3 Welke problemen kan uw kind ervaren? 3 Wat kunt u verwachten in het revalidatiecentrum 4 Revalidatieplan

Nadere informatie

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek Bijlage 5: overzicht functies en anatomische eigenschappen, activiteiten en participatie relevant bij ICF-classificatie casus motorisch probleem of stoornis Nederlandse vertaling van de International Classification

Nadere informatie

Autisme spectrum conditie

Autisme spectrum conditie (potentiële) belangenverstrengeling Geen Autisme spectrum conditie Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Triversum W. Veenboer Kinder- en jeugdpsychiater Dag van eerste lijn Januari

Nadere informatie

Uitgeverij Schoolsupport

Uitgeverij Schoolsupport 11 Hoofdstuk 1 Over DCD Wat is DCD? DCD is een coordinatieontwikkelingsstoornis. Als je DCD hebt, heb je een probleem met coördinatie. Het is dan moeilijk voor je om op de juiste wijze bewegingen uit te

Nadere informatie

Elke dag opnieuw een gevecht

Elke dag opnieuw een gevecht Ergotherapie bij personen met de Ziekte van Parkinson Studiedag 16 oktober 2014 Hilde Vandevyvere en Nadine Praet Elke dag opnieuw een gevecht https://www.youtube.com/watch?v=g8z04kqzmp4 Commercial Parkinson

Nadere informatie

Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po

Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po Minimaal noodzakelijk bij aanmelding voor alle leerlingen: Ondertekend aanmeldingsformulier Handelingsgericht Zorgformulier

Nadere informatie

ALS, PSMA en PLS Afdeling revalidatie.

ALS, PSMA en PLS Afdeling revalidatie. ALS, PSMA en PLS Afdeling revalidatie www.nwz.nl Inhoud Wat is ALS, PSMA en PLS? 3 Het ALS-behandelteam 4 Uw vragen 8 Notities 9 2 U bent voor behandeling van ALS, PSMA of PLS verwezen naar de afdeling

Nadere informatie

Eerstelijns ergotherapie voor schoolgaande kinderen

Eerstelijns ergotherapie voor schoolgaande kinderen Eerstelijns ergotherapie voor schoolgaande kinderen Sterk in beweging Ergotherapie voor kinderen De ontwikkeling van kinderen verloopt niet altijd vanzelfsprekend. Een kind kan problemen hebben met allerlei

Nadere informatie

Samenvatting. Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese. Een 3-jarige follow-up studie

Samenvatting. Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese. Een 3-jarige follow-up studie * Samenvatting Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese Een 3-jarige follow-up studie Samenvatting Tijdens de periode van groei en ontwikkeling tussen kindertijd en volwassenheid

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Cerebrale parese

UMCG Centrum voor Revalidatie Cerebrale parese UMCG Centrum voor Revalidatie Cerebrale parese Informatie voor kinderen, jongeren en ouders UMCG Centrum voor Revalidatie Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 3 Informatie voor kinderen

Nadere informatie

Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts. Inhoud

Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts. Inhoud Wat beweegt de patiënt met MS? Vincent de Groot, revalidatiearts Inhoud Multipele sclerose Overzicht behandelmogelijkheden Multidisciplinair revalidatieplan Casus Conclusie 1 Wat is MS? Typen MS Relapsing-Remitting

Nadere informatie

Een (Lichte) Verstandelijke Beperking. Karlijn Vermeulen (kinder- en jeugd)psychiater Klinisch onderzoeker i.o.

Een (Lichte) Verstandelijke Beperking. Karlijn Vermeulen (kinder- en jeugd)psychiater Klinisch onderzoeker i.o. Een (Lichte) Verstandelijke Beperking Karlijn Vermeulen (kinder- en jeugd)psychiater Klinisch onderzoeker i.o. Karakter/RadboudUMC/CCE/Donders Instituut Nijmegen Symposium Vroege Ontwikkelingsstoornissen,

Nadere informatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie KBOEM-B voor kinderen Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom een opname? 3 Wat is KBOEM-B? 4 Voor wie? 4 Wat gaan we doen? 5 Wat kunt u als ouder doen? 6

Nadere informatie