Spelen met insuline. Dr. Frank NOBELS. Dr. Stefanie VINKEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Spelen met insuline. Dr. Frank NOBELS. Dr. Stefanie VINKEN"

Transcriptie

1 Spelen met insuline Dr. Frank NOBELS Dr. Stefanie VINKEN

2 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

3 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

4 insuline werkingsprofielen

5 insulines insuline merknaam start werking piek duur werking flacon pen wegwerp ultrasnel Humalog 5-15 min. 1 u 3-5 u + + Novorapid 5-15 min. 1 u 3-5 u Apidra 5-15 min. 1 u 3-5 u + + snel Actrapid min. 2 u 6-8 u + + Humuline Regular min. 2 u 6-8 u + + intermediair Insulatard 1-2 u 4-6 u u + + Humuline NPH 1-2 u 4-6 u u + + ultratraag Lantus 2 u geen 24 u + + Levemir 2 u beperkt u + + mengsels met Humuline 30/ klassieke Mixtard insuline mengsels met Novomix 30, 50, 70 + insuline Humalog Mix 25, 50 + analogen Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (

6 insulines insuline merknaam start werking piek duur werking flacon pen wegwerp ultrasnel Humalog 5-15 min. 1 u 3-5 u + + Novorapid 5-15 min. 1 u 3-5 u Apidra 5-15 min. 1 u 3-5 u + + snel Actrapid min. 2 u 6-8 u + + Humuline Regular min. 2 u 6-8 u + + intermediair Insulatard 1-2 u 4-6 u u + + Humuline NPH 1-2 u 4-6 u u + + ultratraag Lantus 2 u geen 24 u + + Levemir 2 u beperkt u + + mengsels met Humuline 30/ klassieke Mixtard insuline mengsels met Novomix 30, 50, 70 + insuline Humalog Mix 25, 50 + analogen Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (

7 insulines insuline merknaam start werking piek duur werking flacon pen wegwerp ultrasnel Humalog 5-15 min. 1 u 3-5 u + + Novorapid 5-15 min. 1 u 3-5 u Apidra 5-15 min. 1 u 3-5 u + + snel Actrapid min. 2 u 6-8 u + + Humuline Regular min. 2 u 6-8 u + + intermediair Insulatard 1-2 u 4-6 u u + + Humuline NPH 1-2 u 4-6 u u + + ultratraag Lantus 2 u geen 24 u + + Levemir 2 u beperkt u + + mengsels met Humuline 30/ klassieke Mixtard insuline mengsels met Novomix 30, 50, 70 + insuline Humalog Mix 25, 50 + analogen Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (

8 insulines insuline merknaam start werking piek duur werking flacon pen wegwerp ultrasnel Humalog 5-15 min. 1 u 3-5 u + + Novorapid 5-15 min. 1 u 3-5 u Apidra 5-15 min. 1 u 3-5 u + + snel Actrapid min. 2 u 6-8 u + + Humuline Regular min. 2 u 6-8 u + + intermediair Insulatard 1-2 u 4-6 u u + + Humuline NPH 1-2 u 4-6 u u + + ultratraag Lantus 2 u geen 24 u + + Levemir 2 u beperkt u + + mengsels met Humuline 30/ klassieke Mixtard insuline mengsels met Novomix 30, 50, 70 + insuline Humalog Mix 25, 50 + analogen Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (

9 NPH goed mengen 109 patiënten NPH concentratie in penvulling gemeten met een optisch systeem Jehle et al. Lancet 99;354:1604-7

10 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

11 insulinetherapie bij type 1 diabetes fysiopathologie therapie insuline - totaal verlies van insulinesecretie - ook glucagon totale vervanging nodig: nabootsen fysiologie schommelingen + +: frequent meten, bijsturen glucose zeer gevoelig aan insuline erg oppassen voor diepe hypoglycemie educatie ingewikkelde schema s specialistische teams

12 insulinetherapie bij type 2 diabetes fysiopathologie therapie insuline - verminderde insulinesecretie - glucagon enkel aanvulling met insuline weinig schommelingen: frequent meten niet nodig glucose resistent aan insuline - vaak hoge dosissen nodig - lage kans op diepe hypoglycemie educatie + keep it simple 1 ste, geholpen door 2 de lijn

13 risico voor hypoglycemie

14 Insuline aanpassingen bij type 1 diabetes retroactief Aanpassen van de insulinebasissen (stapsgewijze bij duidelijke trends) Adaptieve bijsturingen Compensatoire insuline bijsturing ifv van onverwacht hoge/lage BG Anticiperende insulinebijsturing ifv van geplande maaltijd ifv van geplande fysische activiteiten proactief

15 insuline aanpassingen: proactief nadenken bloedsuiker meten insuline toedienen

16 insuline aanpassingen: nadenken hoe staat mijn glycemie? - hoog meer insuline - laag minder insuline wat ga ik eten? - meer koolhydraten meer insuline - minder koolhydraten minder insuline wat ga ik doen? - fysieke activiteit: meer minder insuline minder meer insuline - stress ++ doorgaans meer insuline

17 glycemie zelfcontrole DM-1: multipel injectieschema met klassieke insulines B L S N dagelijks

18 glycemie zelfcontrole DM-1: schema met insuline analoga of pomp B L S N dagelijks sporadisch

19 Insuline aanpassingen bij type 2 diabetes retroactief Aanpassen van de insulinebasissen (stapsgewijze bij duidelijke trends) Adaptieve bijsturingen Compensatoire insuline bijsturing ifv van onverwacht hoge/lage BG Anticiperende insulinebijsturing ifv van geplande maaltijd ifv van geplande fysische activiteiten proactief

20 glycemie zelfcontrole DM-2: 1 injectieschema B L S N 3 x / wk af en toe

21 glycemie zelfcontrole DM-2: 2 injecties-schema O M A S 1 à 2 x / wk

22 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

23 -cell function (% ) Progressive decline of -cell ? function in UKPDS???? Years Adapted from UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group. Diabetes 1995

24 Basic Steps in the Management of Type 2 Diabetes + + +

25 insulinetherapie bij type 2 diabetes keep it simple behoud de orale antidiabetica fix fasting first goede schema s : 1 injectie voor slapengaan schema voor maaltijden

26 klasse product merknamen mg duur Innames (/d) biguaniden metformine Glucophage, Metformax, generisch kort 2x 2500 max. dagdosis (mg) gliniden repaglinide NovoNorm ultrakort 3-4x sulfonylurea gliclazide Diamicron, generisch 80 kort 2x glipizide Glibenese, Minidiab 5 kort 2x 40 gliquidone Glurenorm 30 kort 2x 90 glibenclamide Bevoren, Daonil, Euglucon 5 lang 2x 15 gliclazide L.A. Uni-Diamicron 30 lang 1x 120 e glimepride Amarylle, generisch lang 1x 6-8 glitazones pioglitazone Actos lang 1x 30 rosiglitazone Avandia 4-8 lang 1x 8 gliptines sitagliptine Januvia 100 lang 1x 100 vildagliptine Galvus 50 kort 2x 100 s

27 Plasmaglucosespiegel (mg/dl) Fix Fasting First Maaltijd Maaltijd Maaltijd T2DM Hyperglycemie als gevolg van een toename van de nuchtere glycemie Normaal Tijdstip van de dag (uren) Plasmaglucosespiegel (mmol/l) Vergelijking van de glucosespiegels over 24 uur bij controlepersonen vs patiënten met diabetes (p<0.001). Naar Polonsky K, et al. N Engl J Med 1988;318:

28 naar welke nuchtere glycemie streven? HbA1c 7.0% nuchtere glycemie 100 mg/dl Yki-Järvinen H, et al. Ann Intern Med 1999;130:389-96

29 insulineschema s: DM-2 1 injectie voor slapengaan

30 Keuze insulineschema Bij te hoge nuchtere glycemiewaarden: start met één injectie NPH voor slapengaan én behoud de orale antidiabetica! Uitzondering: STOP GLITAZONES

31 Keuze voor één injectie s avonds Eenvoudig schema Kan makkelijk ambulant opgestart worden : - veilig - niet moeilijk om dosis te zoeken - laat toe om thuisverpleegkundige in te schakelen comfortabel voor patiënt : - slechts 1 injectie - beperkte zelfcontrole - beperkt risico op hypoglycemie - privacy kan nadien gemakkelijk op voortgebouwd worden

32 start één injectie traagwerkende insuline Stap 1: educatie door diabetesverpleegkundige-educator leer patiënt glycemie zelfcontrole enkele dagkurves: effect van educatie? Stap 2: Insulatard of Humuline NPH 0,1 E /kg voor slapen nuchtere glyc-zelfcontrole 3x /wk spreek streefwaarde af : mg/dl drijf insuline wekelijks op tot minstens 1 van de 3 metingen onderaan in het streefgebied komt Stap 3: zelfcontroledagkurve 1x / 2à3 wk dosis secretagoog reduceren als overdag te laag

33 opstarten insuline glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

34 opstarten insuline glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

35 opstarten insuline glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

36 opstarten insuline glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

37 opstarten insuline glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

38 wat als HbA1c te hoog blijft? Heb even geduld: A1c is reflectie van vorige 2 m Staat nuchtere glycemie nog te hoog? - ja : kan trage insuline nog opgedreven worden? - ja doen - neen (N hypo, te veel schommelingen) Lantus (enkel verlenging als A1c < 7%) - neen ander insulineschema

39 insuline bij type 2 diabetes NPH O M A S

40 insuline bij type 2 diabetes NPH O M A S

41 insuline bij type 2 diabetes Mixtard 30 Humuline 30/70 O M A S

42 insuline bij type 2 diabetes Novo Mix 30, 50, 70 Humalog Mix 25/75, 50/50 O M A S in zorgtraject enkel verlenging als A1c < 7%

43 insuline bij type 2 diabetes O M A S

44 insuline bij type 2 diabetes O M A S

45 insulineschema s: DM schema

46 1-2-3 schema met Novo Mix 30 (of Humalog Mix 25/75) start 0,1 E /kg voor avondmaal (1/d) 3x /wk nuchtere BG + 2 E /wk tot BG HbA1c na 4 m 6.5%? Zo neen: voeg 6 E toe voor ontbijt (2/d) (stop secretagogen) 3x /wk BG voor avondmaal + 2 E /wk tot BG HbA1c na 4 m 6.5%? Zo neen: voeg 3 E toe voor middagmaal (3/d) 3x /wk BG 2u na middagmaal + 2 E /wk tot BG Garber et al. Diab Obes Metab 06;8:58-66

47 Cumulatief percentage patiënten (%) 77% van de patiënten bereikt HbA 1c < 7% met NovoMix 30 in 1, 2 of 3 injecties/dag `De studie % 3 77% NovoMix 30 t.i.d. Gemiddelde dosis aan het einde van de fase 1,53 E/kg/dag % NovoMix 30 b.i.d. NovoMix 30 q.d. 1,15 E/kg/dag 0,6 E/kg/dag HbA 1C < 7 % Garber AJ et al. Diabetes, Obesity and Metabolism, 2006; 8:58-66.

48 insuline bij type 2 diabetes: schema O M A S

49 insuline bij type 2 diabetes: schema O M A S

50 insuline bij type 2 diabetes: schema O M A S

51 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

52 Insuline aanpassingen bij type 2 diabetes retroactief Aanpassen van de insulinebasissen (stapsgewijze bij duidelijke trends) Adaptieve bijsturingen Compensatoire insuline bijsturing ifv van onverwacht hoge/lage BG Anticiperende insulinebijsturing ifv van geplande maaltijd ifv van geplande fysische activiteiten proactief

53 aanpassingen van de basisdosissen behandelingsdoel voor BG vastleggen basissen wijzigen : bvb. 1 x /2 wk eerst hypo aanpakken, dan pas hoge BG (in het verkeer van de diabeet heeft de hypo voorrang) grootste afwijking eerst corrigeren

54

55 insuline aanpassingen : interpretatie van dagboekje glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

56 insuline aanpassingen : oefenen glycemie (mg/dl) ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

57 insuline aanpassingen : oefenen glycemie (mg/dl) klassiek 4 injecties-systeem ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

58 insuline aanpassingen : oefenen glycemie (mg/dl) klassiek 4 injecties-systeem ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

59 insuline aanpassingen : oefenen glycemie (mg/dl) klassiek 4 injecties-systeem ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

60 glycemie (mg/dl) 150 insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Insulatard 10 voor slapengaan 70 ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

61 glycemie (mg/dl) insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Insulatard 18 voor slapengaan ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

62 glycemie (mg/dl) insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Insulatard 10 voor ontbijt ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

63 glycemie (mg/dl) insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Mixtard ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

64 glycemie (mg/dl) 150 insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Mixtard ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

65 glycemie (mg/dl) insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Mixtard ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

66 glycemie (mg/dl) insuline aanpassingen : oefenen Gliclazide Metformine Mixtard ontbijt middagmaal avondmaal bedtijd

67 scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

68

69

70

71

72 graag feedback

73 meer lezen

74 Sunaert P, Nobels F, Feyen L, Wens J, Mathieu C. Insuline starten bij diabetes type 2-patiënten in de eerste lijn. Een leidraad voor opstart met één injectie. HANU 2006;35: Feyen L, Van Crombrugge P, Sunaert P, Nobels F. Aanpassingen van de insulinetherapie bij patiënten met type 2 diabetes. HANU 2009, in press diabeteswijzer voor de zorgverlener

75

Practische aspecten insuline en OAD voor verpleging

Practische aspecten insuline en OAD voor verpleging Practische aspecten en OAD voor verpleging Practische aspecten en OAD voor verpleging Inhoudstafel: Patienten behandeld met 1 injectie 2 injecties humaan meng 4 injecties humane s 4 injecties analoge s

Nadere informatie

Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen. Dr. Frank NOBELS

Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen. Dr. Frank NOBELS Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen Dr. Frank NOBELS insuline aanpassingen : oefening 1 glycemie (mg/dl) Actrapid 10-10-10-0 E Insulatard 0-0-0-10 E 150 70 ontbijt middagmaal avondmaal

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed Versie 2: September 2014 INHOUD 1. Algemeen 3 2. Onderscheid zorgtraject/conventie

Nadere informatie

Nieuwigheden bij de diabetische medicatie

Nieuwigheden bij de diabetische medicatie Nieuwigheden bij de diabetische medicatie Prof. em. dr. Raoul Rottiers Endocrinoloog Ugent Ere-voorzitter Diabetes Liga NVKVV Oostende, 17 maart 2016 Type 1 diabetes Geen insuline productie I Stijging

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (insuline en tabletten) die voor het onderzoek nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder is bestemd

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed Versie 1: Mei 2014 INHOUD 1. Algemeen 3 2. Onderscheid zorgtraject/conventie

Nadere informatie

Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013

Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013 Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013 Diabetologia. 2012 Jun;55(6):1577-96. Epub 2012 Apr 20. Diabetologia.

Nadere informatie

Aanpassen van insuline: moeilijke situaties

Aanpassen van insuline: moeilijke situaties Aanpassen van insuline: moeilijke situaties Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst o l v 8 november 2011 Insuline in moeilijke situaties onvoorspelbare fysieke activiteit verschuiven

Nadere informatie

Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling

Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling Vernieuwd in 2007: Prof. H. Dorchy Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling Herinnering: De insulines: Type I Humane insulines met een snelle werking (Actrapid HM, Humuline Regular) Begin

Nadere informatie

Orale antidiabetica bij ouderen. Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011

Orale antidiabetica bij ouderen. Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011 Orale antidiabetica bij ouderen Katrien Benhalima UZ Leuven 01-10-2011 Diagnose Diabetes normaal Gestoorde glucose tolerantie diabetes nuchter

Nadere informatie

Overzicht OAD - GLP-1 ANALOGEN - INSULINES

Overzicht OAD - GLP-1 ANALOGEN - INSULINES METFORMINE Verhoogt de insuline gevoeligheid Vertraagt de opnamesnelheid van glucose Verbetert de opname van glucose ter hoogte van de spiercellen Vertraagt de vrijstelling van glucose uit glycogeen ter

Nadere informatie

Diabetesregulatie bij operatie. Anesthesie

Diabetesregulatie bij operatie. Anesthesie Diabetesregulatie bij operatie Anesthesie Inhoudsopgave Inleiding 4 Algemene richtlijnen 5 Wat te doen bij hypoglycemie? 5 Bloedglucose controle 5 Voeding en medicatie na de operatie 5 Vragen 6 Bijlagen

Nadere informatie

Stapsgewijze behandeling bij type 2 diabetes: nieuwe visies

Stapsgewijze behandeling bij type 2 diabetes: nieuwe visies Stapsgewijze behandeling bij type 2 diabetes: nieuwe visies Dr. Frank Nobels Dr. Inge Van Pottelbergh Dr. Paul Van Crombrugge Endocrinologie-Diabetologie OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove oktober 2013

Nadere informatie

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Deel 1 Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Hetzorgtrajectdiabetes Inclusiecriteria 1 of 2 injecties insulinetherapie

Nadere informatie

Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (INSULINE EN TABLETTEN) die voor het onderzoek EEN LAXEERSCHEMA volgen en NUCHTER moeten zijn Waarom deze folder?

Nadere informatie

Onderzoek of ingreep bij diabetes:

Onderzoek of ingreep bij diabetes: Onderzoek of ingreep bij diabetes: tabletten en/of insuline als medicatie Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek of een kleine chirurgische ingreep in Gelre ziekenhuizen Zutphen. Voor dit onderzoek

Nadere informatie

Diabetes type 2: praktisch glycemiebeleid

Diabetes type 2: praktisch glycemiebeleid Diabetes type 2: praktisch glycemiebeleid Dr. Frank NOBELS endocrinologie OLV Aalst Dr. Stefanie Vinken endocrinologie ASZ Aalst -cell function (% ) Progressive decline of -cell 100 80 60? function in

Nadere informatie

Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin

Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin Prof. em. dr. J. Van Damme 15 januari 2011 Maar evident is de behandeling van type 2 diabetes enorm veel meer dan de glucoseregeling: denk

Nadere informatie

Hoe de insulinetherapie aanpassen?

Hoe de insulinetherapie aanpassen? Patiënten met diabetes type 2 Hoe de insulinetherapie aanpassen? L. Feyen, P. Van Crombrugge, P. Sunaert, F. Nobels samenvatting Het aantal patiënten met diabetes type 2 die met insuline worden behandeld

Nadere informatie

DM-2: nieuwe medicatie, nieuwe pathway. en wat we hieruit leren

DM-2: nieuwe medicatie, nieuwe pathway. en wat we hieruit leren DM-2: nieuwe medicatie, nieuwe pathway en wat we hieruit leren Dr. Frank NOBELS endocrino-diabetologie O.L.V. Aalst Stapsgewijze behandeling van DM-2 SU+GLIT SU MF+SU MF + + + 1 klasse generische naam

Nadere informatie

1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog. (Piekwerking 2 4 uur na injectie) Insuman Rapid

1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog. (Piekwerking 2 4 uur na injectie) Insuman Rapid Protocol 003 Insulinetherapie Soorten Insuline Soort Merk 1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog 2. Kortwerkend Actrapid (=normale insuline) Humuline Regular (Piekwerking

Nadere informatie

Wat iedere zorgverlener moet weten. Recent nieuws uit de diabeteswereld. Prof. Em. Dr. Raoul Rottiers. Endocrinoloog UZGent

Wat iedere zorgverlener moet weten. Recent nieuws uit de diabeteswereld. Prof. Em. Dr. Raoul Rottiers. Endocrinoloog UZGent Wat iedere zorgverlener moet weten Recent nieuws uit de diabeteswereld Prof. Em. Dr. Raoul Rottiers Endocrinoloog UZGent 13 Diabetessymposium Gent, 9.11.2010 AHS / NVKVV Diagnosecriteria 1 Criteria voor

Nadere informatie

Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden

Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden insulinetherapie Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden 70 Insuline (me/l) 60 50 40 30 20 Normale insuline waarden (gemiddeld) Maaltijden 10 0 0600 0900 12001500 1800 2100 2400 0300 0600 Tijdstip

Nadere informatie

Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk. Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg

Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk. Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Bronnen -DiabetesProject Aalst [www.diabetesprojectaalst.be]

Nadere informatie

Updating: hoe de persoon met diabetes behandelen?

Updating: hoe de persoon met diabetes behandelen? Updating: hoe de persoon met diabetes behandelen? Marleen De Pover Diabetesverpleegkundige Projectmanager diabetes Arteveldehogeschool Consulent diabetes care NVKVV Diabetes: wat? Diabetes heeft twee gezichten

Nadere informatie

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN Belang van goede glycemieregeling perioperatief Ontregelde diabetes ( hyperglycemie) in een perioperatieve periode gaat samen met een slechte outcome voor de patiënt.

Nadere informatie

Diabetes en lichaamsbeweging

Diabetes en lichaamsbeweging Diabetes en lichaamsbeweging Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst o l v (fysio)logisch nadenken Winkelen Mia is 75j. Ze is obees. Ze heeft al lang type 2 diabetes. Ze neemt

Nadere informatie

Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1])

Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1]) Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1]) Novorapid firma : Novo-Nordisk beschikbare pennen : Novopen Humalog firma : Lilly beschikbare pennen : Humapen Luxura (100 en 200 E/ml) Apidra firma : Sanofi-Aventis

Nadere informatie

Update Diabetes voor verpleging 2010

Update Diabetes voor verpleging 2010 Update Diabetes voor verpleging 2010 Update Diabetes voor verpleging 2010 Dr Eeckhout: : diabetes algemeen Lief Breekelmans: : Insuline (soorten, pennen, ) Annick Kempen: Hypoglycemie Christine, firma

Nadere informatie

5.1 Tabletten en andere medicatie. Metformine (merknaam Glucophage)

5.1 Tabletten en andere medicatie. Metformine (merknaam Glucophage) Hoofdstuk 5 Medicatie Diabetes mellitus wordt altijd met een dieet behandeld, maar ook met tabletten en/of insuline. Uw arts kiest, in overleg met u, de behandeling die bij u past. Bij niet of niet goed

Nadere informatie

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Diabetes: also a global disease Estimated global prevalence of diabetes In België :vandaag heeft 1/12 mensen diabetes 151 million 347 285 million 438 million

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus () die voor het onderzoek nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder is bestemd voor patiënten met diabetes

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek bij diabetes

Voorbereiding onderzoek bij diabetes 00 Voorbereiding bij diabetes Insuline Interne geneeskunde Diabetespoli Binnenkort heeft u een afspraak voor een, waarvoor u gedurende langere tijd niets mag eten. Omdat u bekend bent met Diabetes Mellitus,

Nadere informatie

Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline

Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline Inleiding Binnenkort hebt u een afspraak voor een onderzoek in het ziekenhuis waarvoor u nuchter

Nadere informatie

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen.

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie Behandeling: 1. Bij twijfel glycemiecontrole. 2. Indien

Nadere informatie

H.366816.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1)

H.366816.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1) H.366816.0415 Nuchter voor of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1) Inleiding U heeft diabetes mellitus en gebruikt insuline of GLP-1 injectie (Victoza of Byetta ). Binnenkort

Nadere informatie

Diabetes en operatie. Maatschap Anesthesiologie IJsselland Ziekenhuis. www.anesthesiologie-ysl.nl

Diabetes en operatie. Maatschap Anesthesiologie IJsselland Ziekenhuis. www.anesthesiologie-ysl.nl Diabetes en operatie Maatschap Anesthesiologie IJsselland Ziekenhuis www.anesthesiologie-ysl.nl Inleiding U wordt binnenkort opgenomen voor een operatie in dagbehandeling of tijdens een klinische opname.

Nadere informatie

Nieuwe insulines, incretines en flash meting

Nieuwe insulines, incretines en flash meting Nieuwe insulines, incretines en flash meting Dhr. Alfons Piessens en Mevr. Jasmien Wille, diabeteseducatoren UZ Brussel Studiedag diabetesverpleegkundigen NVKVV Kursaal Oostende Inhoud 1. Classificatie

Nadere informatie

Diabetesbeleid in CDC 2011

Diabetesbeleid in CDC 2011 Diabetesbeleid in CDC 2011 Subcutaan insuline ipv actrapiddrip Bij korte ingrepen waarna de patient snel terug kan eten Voor een vlotte doorstroom in cdc: minder glycemieschommelingen, minder interventies,

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Insuline

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Insuline 00 Voorbereiding bij diabetes Insuline Interne geneeskunde Diabetespoli 1 Binnenkort heeft u een afspraak voor een, waarvoor u gedurende langere tijd niets mag eten. Omdat u bekend bent met Diabetes Mellitus,

Nadere informatie

Diabetes, uitgiftebegeleiding

Diabetes, uitgiftebegeleiding Diabetes, uitgiftebegeleiding Samenvatting 1/6 Diabetes is een aandoening waarbij veel verschillende zorgverleners betrokken zijn: apotheek, huisarts, praktijkondersteuner, fysiotherapeut, diëtist, podotherapeut,

Nadere informatie

Snelwerkende insuline analoog. Novorapid (aspart) Humalog (lispro) Apidra (glulisine)

Snelwerkende insuline analoog. Novorapid (aspart) Humalog (lispro) Apidra (glulisine) Wat gaan we doen Basiskennis diabetes Bijspuiten met 2-4-6-regel De zieke patiënt Verkeerde insuline gespoten etc. Een aantal doseringsadviezen Uitleg diabetesspreekuur.nl 2 Snelwerkende insuline analoog

Nadere informatie

Uitwerking insulinetherapie. Insuline

Uitwerking insulinetherapie. Insuline Uitwerking insulinetherapie Insuline Indien het niet (meer) lukt de glucosespiegels van patiënten met Diabetes Mellitus type 2 met orale bloedglucose verlagende middelen afdoende te reguleren - te valideren

Nadere informatie

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd.

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd. Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd. Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd U heeft diabetes mellitus en wordt geopereerd. U krijgt adviezen om

Nadere informatie

Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie

Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie Informatie voor patiënten Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie insuline z Vooraf 1 U hebt diabetes mellitus (suikerziekte) en komt binnenkort naar het ziekenhuis voor

Nadere informatie

INTENSIEVE INSULINETHERAPIE

INTENSIEVE INSULINETHERAPIE INTENSIEVE INSULINETHERAPIE Op de diabetespolikliniek van het Sint Franciscus Gasthuis wordt gewerkt met verschillende insulinetherapieën. In deze folder wordt de intensieve insulinetherapie besproken.

Nadere informatie

Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling

Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling Interne Geneeskunde Diabetes i Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling Patiënteninformatie Indien u voorafgaand aan een onderzoek of behandeling een voorbereidingsdieet volgt,

Nadere informatie

Rijbewijs voor diabetici, voor wie en door wie. Bart Vets Imeldaziekenhuis

Rijbewijs voor diabetici, voor wie en door wie. Bart Vets Imeldaziekenhuis Rijbewijs voor diabetici, voor wie en door wie Bart Vets Imeldaziekenhuis Voor een goed begrip Diagnose diabetes binnen 4 werkdagen Ongeacht vorm van diabetes Ongeacht aard van behandeling Groep 1 = privaat

Nadere informatie

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 Basaal Plus Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 2 Toetsvragen Bij Insuline Resistentie bestaat er een afname in vrije vetzuur

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie

Informatie voor patiënten. Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie Informatie voor patiënten Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie z U hebt diabetes mellitus (suikerziekte) en komt binnenkort naar het ziekenhuis voor een onderzoek of

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten

Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten Interne Geneeskunde Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Behandeling in de ochtend: vanaf 24.00 uur nuchter 5 2. Behandeling in de middag: nuchter of licht

Nadere informatie

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd U heeft diabetes mellitus en wordt geopereerd. U krijgt adviezen om

Nadere informatie

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven Doelstelling van diabetesbeleid Kwaliteit: veilig medisch beleid voor diabetespatienten in dagziekenhuis:

Nadere informatie

Ik heb suikerziekte en word geopereerd

Ik heb suikerziekte en word geopereerd Infobrochure Ik heb suikerziekte en word geopereerd Dienst anesthesie Dienst diabetologie Tel: 011 826 227 Tel: 011 826 110 mensen zorgen voor mensen Binnenkort wordt u opgenomen voor een operatie. Operaties

Nadere informatie

Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie

Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie (met Humalog of Novorapid als maaltijdinsuline) Voordelen van Flexibele insuline therapie Er wordt een natuurlijk ritme nagestreefd van extra insuline aanbod

Nadere informatie

Diabetes Mellitus type 2 en tabletgebruik. Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis

Diabetes Mellitus type 2 en tabletgebruik. Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis Diabetes Mellitus type 2 en tabletgebruik Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis Wat is diabetes type 2? Diabetes type 2 komt veel bij ouderen voor. Vroeger werd deze vorm daarom ook wel ouderdomssuiker genoemd.

Nadere informatie

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Interne geneeskunde Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Advies voor mensen die insuline gebruiken Als u langere tijd niet mag eten... Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek in het ziekenhuis,

Nadere informatie

H.366823.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus type 2 (met gebruik van tabletten)

H.366823.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus type 2 (met gebruik van tabletten) H.366823.0415 Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus type 2 (met gebruik van tabletten) 2 Inleiding U heeft Diabetes mellitus type 2 en gebruikt hiervoor tabletten. Binnenkort heeft u

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? Richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (insuline) die voor het onderzoek een laxeerschema volgen en nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Tabletten

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Tabletten 00 Voorbereiding onderzoek bij diabetes Tabletten Interne geneeskunde Diabetespoli 1 Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek, waarvoor u gedurende langere tijd niets mag eten. Omdat u bekend

Nadere informatie

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject)

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) Dr. P. Abrams Sint Augustinus - Sint Vincentiusziekenhuis Antwerpen 23/04/2010 -wanneer en hoe start ik insuline op? - Praktische implicaties 2 Indicaties voor

Nadere informatie

4 x daags insuline. Tips, trics, problemen. 11 april 2013

4 x daags insuline. Tips, trics, problemen. 11 april 2013 4 x daags insuline Tips, trics, problemen 11 april 2013 Randvoorwaarden insulinetherapie huisarts * Kennis en ervaring in huisartsenpraktijk bij huisarts en POH * Dietist * samenwerking diabetesverpleegkunde

Nadere informatie

Wat te doen bij een hyperglycaemie 3 Zelfregulatie 3 Wat zijn de streefwaarden voor bloedglucose? 4 Aandachtspunten bij het bijreguleren 11 13

Wat te doen bij een hyperglycaemie 3 Zelfregulatie 3 Wat zijn de streefwaarden voor bloedglucose? 4 Aandachtspunten bij het bijreguleren 11 13 Bij een hyper is er een te hoge bloedglucose, vaak boven de 10 mmol/l. U kunt dezelfde waarschuwingssignalen ondervinden als in de periode voordat de diagnose werd gesteld. De meest opvallende verschijnselen:

Nadere informatie

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Zelfregulatie voor mensen met diabetes die: drie keer per dag (ultra)kortwerkende insuline spuiten voor de maaltijd en één keer langwerkende insuline voor de nacht.

Nadere informatie

Diabetespoli. Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus

Diabetespoli. Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Diabetespoli Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus 1 Zelfregulatie is voor mensen met diabetes die: drie keer per dag (ultra)kortwerkende insuline spuiten voor de maaltijd en één keer langwerkende insuline

Nadere informatie

Van de ruim één miljoen

Van de ruim één miljoen 34 diabetesmedicatie Nieuwe orale antidiabetica Een groot deel van de patiënten met diabetes mellitus type 2 krijgt tabletten om de bloedglucose te verlagen. De laatste jaren zijn er aardig wat nieuwe

Nadere informatie

De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012.

De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012. Ramadan en diabetes Inhoud artikel De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012. Wie is verplicht om te vasten? Wie heeft een

Nadere informatie

Interne geneeskunde. Insulinedosering de dag vóór het onderzoek. Dosering* normaal insuline spuit

Interne geneeskunde. Insulinedosering de dag vóór het onderzoek. Dosering* normaal insuline spuit Interne geneeskunde Hoe bereiden diabetespatiënten zich voor op een CT-scan Als u langere tijd niet mag eten... Binnenkort heeft u een afspraak in het ziekenhuis voor een CT-scan. In de folder over het

Nadere informatie

Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime

Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime Inhoudsopgave Bladzijde Streefwaarden voor de bloedglucose. 3 Bijstelregels 3 Wat te doen bij een hypoglycemie? 3 Bijstel-schema hypoglycemie 4 Voorkomen

Nadere informatie

Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid. 1800-regel. C. De Block, J. Vanelven, U.Z.

Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid. 1800-regel. C. De Block, J. Vanelven, U.Z. Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid (= correctiefactor): 1800-regel C. De Block, J. Vanelven, U.Z. Antwerpen Berekenen van de juiste insulinedosis voor de maaltijd

Nadere informatie

Workshop Insuline Hypoglycemische Behandeling van Type 2 Diabetes. Prof. Dr. Geert Goderis KU Leuven 25/11/2017

Workshop Insuline Hypoglycemische Behandeling van Type 2 Diabetes. Prof. Dr. Geert Goderis KU Leuven 25/11/2017 Workshop Insuline Hypoglycemische Behandeling van Type 2 Diabetes Prof. Dr. Geert Goderis KU Leuven 25/11/2017 Indeling workshop Kort voorstellen: wie ben je? Wat zijn je verwachtingen van deze workshop

Nadere informatie

Tamimount Ameziane Diabeteseducator ZNA Middelheim. Diabetessymposium Gent 8 november 2010. Ramadan

Tamimount Ameziane Diabeteseducator ZNA Middelheim. Diabetessymposium Gent 8 november 2010. Ramadan Tamimount Ameziane Diabeteseducator ZNA Middelheim Diabetessymposium Gent 8 november 2010 Ramadan diabetes heeft een hoge prevalentie onder de moslims in de Westerse samenleving jaarlijkse vastenmaand

Nadere informatie

Opmerking: Glitazones werden niet opgenomen in het schema aangezien ze nog slechts tijdelijk beschikbaar zijn op de markt.

Opmerking: Glitazones werden niet opgenomen in het schema aangezien ze nog slechts tijdelijk beschikbaar zijn op de markt. maart 2015 1 SCHEMA 1: MOGELIJKE COMBINATIES WANNEER GESTART WORDT MET METFORMINE Orale medicatie GFR > 50 MONOTHERAPIE BITHERAPIE TRITHERAPIE METFORMINE DPP4-INHIBITOR SGLT 2 inhibitor Sulfonylureum Gliniden

Nadere informatie

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol.

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol. Insuline protocol Auteur: Kaderhuisarts diabetes Daniel Tavenier Datum: September 2014 Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het

Nadere informatie

Paul van den Broek Huisarts / Kaderarts Diabetes Yvette van Kooten - Diabetesverpleegkundige. Samenvatting. Juni 2013

Paul van den Broek Huisarts / Kaderarts Diabetes Yvette van Kooten - Diabetesverpleegkundige. Samenvatting. Juni 2013 Paul van den Broek Huisarts / Kaderarts Diabetes Yvette van Kooten - Diabetesverpleegkundige Samenvatting Juni 2013 Orale medicatie Metformine 1 e keus (500, 850 en 1000 mg) Gunstig effect op morbiditeit

Nadere informatie

Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen. Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik.

Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen. Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik. Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik. Beleid als een patiënt die insuline gebruikt, nuchter moet zijn voor onderzoek of operatie.

Nadere informatie

Behandeling van diabetes type 2

Behandeling van diabetes type 2 Behandeling van diabetes type 2 Diabetes type 2 is de meest voorkomende vorm van diabetes: ongeveer negentig procent van de mensen heeft diabetes type 2. Hierbij is vaak sprake van een combinatie van factoren.

Nadere informatie

Wat met diabetes en medicatie bij nuchtere patiënten?

Wat met diabetes en medicatie bij nuchtere patiënten? Wat met diabetes en medicatie bij e patiënten? Paper in het kader van de opleiding tot referentieverpleegkundige in diabetes, academiejaar 2009-2010. Auteur: Lieve Adriaensen, Sint Vincentius. Begeleider:

Nadere informatie

Eerste hulp bij ketonen

Eerste hulp bij ketonen Eerste hulp bij ketonen Wat zijn Ketonen Wat is Keto-Acidose? Bij een tekort aan aanwezige insuline in het lichaam kunnen de koolhydraten of suikers niet in de lichaamscellen. Gevolg is dat het lichaam

Nadere informatie

Conflicts of Interest. Nieuwe versus oude behandelstrategieën: aanbevelingen voor de huisarts

Conflicts of Interest. Nieuwe versus oude behandelstrategieën: aanbevelingen voor de huisarts Nieuwe versus oude behandelstrategieën: aanbevelingen voor de huisarts Dr. ST (Bas) Houweling, kaderhuisarts Langerhans lid NHG-standaardcommissie DM2 Nieuwe behandelstrategieën met oude middelen: aanbevelingen

Nadere informatie

Wat te doen als orale medicatie en 1 dd langwerkend insuline faalt? BASAAL PLUS insulinetherapie bij diabetes mellitus type 2

Wat te doen als orale medicatie en 1 dd langwerkend insuline faalt? BASAAL PLUS insulinetherapie bij diabetes mellitus type 2 Wat te doen als orale medicatie en 1 dd langwerkend insuline faalt? BASAAL PLUS insulinetherapie bij diabetes mellitus type 2 Inhoud Wat is het belang van intensieve glucose regulatie? Wat zeggen de richtlijnen

Nadere informatie

Insuline. Leonard Thompson NIEUWE INSULINES? VAN 1920 NAAR Toronto. - Eerste persoon die insuline injectie kreeg

Insuline. Leonard Thompson NIEUWE INSULINES? VAN 1920 NAAR Toronto. - Eerste persoon die insuline injectie kreeg Dr. Sylvia Depoorter NIEUWE INSULINES? VAN 1920 NAAR 2020 Insuline 1921 Werking insuline Extractie van insuline uit pancreas Frederick Banting andcharles Best 1923 Nobelprijs Leonard Thompson - 1922 Toronto

Nadere informatie

Diagnose- en streefwaarden en behandelschema s diabetes mellitus

Diagnose- en streefwaarden en behandelschema s diabetes mellitus Diagnose- en streefwaarden en behandelschema s diabetes mellitus Diagnose- en streefwaarden diabetes mellitus De diagnosen gestoorde glucose en diabetes mellitus worden gesteld aan de hand van afwijkende

Nadere informatie

1) In de linkerkolom (monotherapie) leest u het product waarmee u de behandeling start.

1) In de linkerkolom (monotherapie) leest u het product waarmee u de behandeling start. Cmbinatieschema s rale antidiabetica Het is niet eenvudig m het bs dr de bmen te blijven zien p vlak van bledsuikerverlagende medicatie. Nieuwe prducten verschijnen m de haverklap p de markt. Om u als

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? Richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (tabletten) die voor het onderzoek een laxeerschema volgen en nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder

Nadere informatie

Nieuwsbrief IPSA. 4-5 Een terugblik op de Masterclass Antidiabetica

Nieuwsbrief IPSA. 4-5 Een terugblik op de Masterclass Antidiabetica Nieuwsbrief IPSA Driemaandelijks nr. 42 Een terugblik op de Masterclass Antidiabetica Eind maart vond er naar goede gewoonte opnieuw een vervolg plaats aan de immer interessante masterclasses farmacologie.

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen Zelfregulatie voor mensen die drie keer per dag kortwerkende insuline voor de maaltijd en één keer (middel)langwerkende insuline spuiten en zo nodig bloedglucose verlagende tabletten gebruiken Zelfregulatie

Nadere informatie

Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime

Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime Praktische adviezen bij een 2 keer daags insulineregime Inhoudsopgave Bladzijde Streefwaarden voor de bloedglucose. 3 Bijstelregels 3 Wat te doen bij een hypoglycemie? 3 Bijregel-schema hypoglycemie 4

Nadere informatie

Endocrinologie, diabetologie (verpleegeenheid A1)

Endocrinologie, diabetologie (verpleegeenheid A1) PATIËNTENINFO Module I Diabetes mellitus type 2 Endocrinologie, diabetologie (verpleegeenheid A1) Inhoudstafel Inleiding... p. 4 1. Wat is diabetes mellitus type 2?... p. 5 2. Optimale bloedsuiker... p.

Nadere informatie

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Interne geneeskunde Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Advies voor mensen die bloedsuikerverlagende tabletten gebruiken. Als u langere tijd niet mag eten... Binnenkort heeft u een afspraak voor een

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Diabetes en ziek zijn

Diabetes en ziek zijn Diabetes en ziek zijn Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst 22 maart 2013 Diabetes en ziek zijn type 1 diabetes type 2 diabetes medicatie hospitalisatie vaccinatie 1 Diabetes

Nadere informatie

Een leidraad voor opstart met één injectie

Een leidraad voor opstart met één injectie H U I S A R T S & P R A K T I J K I N S U L I N E S T A R T E N B I J D I A B E T E S T Y P E 2- P A T I Ë N T E N I N D E E E R S T E L I J N Een leidraad voor opstart met één injectie P. SUNAERT, F.NOBELS,

Nadere informatie

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3.

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie Ingrid de Vries, dialyseverpleegkundige Casper Franssen, internist-nefroloog Universitair Medisch Centrum Groningen Inhoud Hypoglycemie Verschillende

Nadere informatie

AANPAK VAN TYPE 2-DIABETES: EEN UPDATE

AANPAK VAN TYPE 2-DIABETES: EEN UPDATE AANPAK VAN TYPE 2-DIABETES: EEN UPDATE Men beschikt op dit ogenblik over tal van bloedsuikerverlagende middelen voor de aanpak van type 2-diabetes. Er zijn tot op heden enkel voor metformine, de bloedsuikerverlagende

Nadere informatie

Het Changing Diabetes-programma kent vijf pijlers: Onderzoek Preventie & Bewustwording Behandeling Cultuur & Historie Educatie

Het Changing Diabetes-programma kent vijf pijlers: Onderzoek Preventie & Bewustwording Behandeling Cultuur & Historie Educatie Novo Nordisk beschouwt het als haar missie om de toekomst van diabetes te veranderen. Om deze visie gestalte te geven hebben wij het Changing Diabetes-programma ontwikkeld. Changing Diabetes omvat diverse

Nadere informatie

EEN AANGEPAST RIJBEWIJS, VOOR IEDEREEN MET DIABETES. Praktische informatie voor de arts 02/2014 DIAB-1105087-0000

EEN AANGEPAST RIJBEWIJS, VOOR IEDEREEN MET DIABETES. Praktische informatie voor de arts 02/2014 DIAB-1105087-0000 EEN AANGEPAST RIJBEWIJS, VOOR IEDEREEN MET DIABETES Praktische informatie voor de arts 02/2014 DIAB-1105087-0000 INLEIDING Diabetes is één van de aandoeningen waarvoor periodiek een rijgeschiktheidsevaluatie

Nadere informatie

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus. Interne geneeskunde

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus. Interne geneeskunde Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Interne geneeskunde Inhoudsopgave Zelfregulatie...5 De werking van insuline...6 HBA1C waarde...9 Algemene adviezen voor zelfregulatie...9 Verschijnselen van hypo- en

Nadere informatie

Beter Leven met diabetes type 2 Voorlichtingsmateriaal voor mensen met diabetes type 2

Beter Leven met diabetes type 2 Voorlichtingsmateriaal voor mensen met diabetes type 2 Beter Leven met diabetes type 2 Voorlichtingsmateriaal voor mensen met diabetes type 2 Beter Leven met diabetes type 2 Voorlichtingsmateriaal voor mensen met diabetes type 2 De flip-over Beter Leven met

Nadere informatie