Gegroet chemici en biochemici/biotechnologen allerhande!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gegroet chemici en biochemici/biotechnologen allerhande!"

Transcriptie

1

2

3 Gegroet chemici en biochemici/biotechnologen allerhande! Wat is dit!? Een biochemische revolutie? Een onafhankelijkheidskreet vanuit 200G? Een welgemeende fuck you aan studenten chemie? Niets van dat alles! Dit biochemistje is een éénmalig initiatief, een erkenning van iedereen die biochemie studeert of het een warm hart toedraagt. Want het leven van een biochemicus is er één vol, weliswaar kleine, frustraties. Op familiefeesten worden verward met een student biologie, bio-ingenieur of, stel je voor, biomedische wetenschappen. Of door studenten chemie worden bekeken als iemand die the easy way out neemt. Maar biochemie is zoveel meer dan chemie light. Het is een bejubeling van de complexiteit van het leven. Het is de wetenschap van de toekomst. It s a way of life. Voor we er een viool bijhalen, nog even vertellen wat jullie van dit biochemistje mogen verwachten. Zoals het hoort, wordt de prachtige wetenschap die biochemie en biotechnologie heet, in dit biochemistje gebanaliseerd tot spelletjes met metabolieten van de Krebs-cyclus, paginanummering met aminozuren op alfabetische volgorde volgens hun 1- lettercode, en weetjes over micro-organismen en voedingsbodems. Ons niveau is immers nihil. Een poging om dit te verbeteren, komt er via een interview met professor Robben, voor studenten biochemie haast een tweede vader, voor de meeste studenten chemie een nobele onbekende. Maar niet meer voor lang. Dat was het dan weer voor deze editie. Veel leesplezier! Uw redactie

4 Professor Robben geeft ondermeer de vakken moleculaire biologie en dynamische biochemie aan de 2 de jaars biochemisten en aan de chemisten met minor B&B. Waar hebt u gestudeerd? Ik heb hier in Leuven biologie richting dierkunde gestudeerd en ik ben via enkele omwegen in de microbiologie terecht gekomen en later in de gentechnologie en moleculaire biologie. Was er in uw tijd dan nog geen biochemie? Wij hadden analytische biochemie, althans de versie voor biologen. Ik heb van professor Lontie, één van de grondleggers van de biochemie in Leuven, voorganger van Professor Marc de Ley, les gehad. Er is dus toch wel ergens een link met de huidige biochemie. Waarom bent u biologie gaan studeren? Ik ben altijd al met dieren en planten bezig geweest en ik had een algemene interesse in wetenschappen. Dat is al begonnen sinds ik een jaar of 5/6 was. Mijn favoriete bezigheid was insecten bestuderen. In de opleiding Biologie in de 1 ste licentie, overeenkomstig met de 1 ste master, was er een cursus entomologie (insectenleer) die ik echt wilde volgen. Maar intussen was mijn interesse voor de wetenschap ook veel ruimer geworden en heb ik een ander pad gekozen dan dat van die insecten. U bent dus een hele andere kant opgegaan dan u gepland had? Ja. Door mijn studies was een andere interesse gegroeid: vissen! Niet hengelen maar vissen bestuderen. Mijn thesis heb ik gemaakt over vissen in het Kivumeer in Rwanda. En ik heb zelfs aanvankelijk nog geprobeerd in die richting te doctoreren, maar bij gebrek aan beurs ben ik uiteindelijk in het Rega-instituut gaan doctoreren op metabolisme van darmbacteriën. Een hele aanpassing! Daarna ben ik als postdoc in de opkomende richting van gentechnologie verder gegaan. Hebt u later niet geprobeerd toch nog onderzoek te doen naar uw andere interesses? Niet direct. Eerder door toeval ben ik op een bepaald moment betrokken geweest bij onderzoek van fossiele visresten uit Sagalassos. Sagalassos is een ruïnestad in Turkije waar de KU Leuven jaarlijks onderzoek doet en bij de opgravingen waren er visresten gevonden. De vraag was waar die, zo hoog in de bergen, vandaan kwamen. Wij hebben met moleculaire technieken de visresten vergeleken met vissen van vandaag en zo zijn we er achter gekomen dat de vissen in Sagalassos blijkbaar uit Afrika waren geïmporteerd. Het was een toevallige loop van samenkomsten, maar ik vond het wel erg leuk. Hebt u vroeger bij een kring gezeten? Ik zat bij Bios. Ik ben in de 2 de licentie ook jaarverantwoordelijke geweest maar ik heb nooit geholpen met het organiseren van cantussen en feesten. In mijn 1 ste en 2 de jaar ging ik wel naar feesten en activiteiten van Bios maar daarna veel minder. U ging meer uit met uw eigen vrienden? Ik ging heel graag uit, maar ik communiceer graag met mensen en op een TD gaat dat niet. Ik ging dus meer op café of gewoon bij vrienden op kot.

5 Ik heb ook nog een leuke anekdote. We hebben een keer met heel ons jaar, een man of 20, een kotrally georganiseerd. Een kotrally bestaat erin op één nacht alle koten van de deelnemers te bezoeken en in elk kot iets te drinken. Mijn kot was op het Heilige Geestcollege vlakbij het zoölogisch instituut, voor mijn studies een vrij logische plaats. We zijn daar na zoveel koten om 3 uur s nachts stil binnen gekomen, maar werden toch door de President, een geestelijke, betrapt. Die heeft ons vriendelijk verzocht het pand te verlaten. We zijn toen nog stiller door een andere deur weer naar binnen geglipt, zonder dat iemand het doorhad, en hebben onze kotrally ongestoord voortgezet tot in de vroege uurtjes. Best een goed idee om zelf eens te proberen. Wat was uw jongensdroom? Mijn jongensdroom was om te doctoreren. Nog lang voordat ik naar de universiteit ging. Ik wist niet precies wat dat was, maar ik wist wel dat ik dat wilde doen. Onderzoek stond toen al in mijn verlangenlijstje. Waar doet u vandaag de dag onderzoek naar? Momenteel probeer ik enzymen te ontwikkelen om een nieuw soort synthetisch DNA te maken, eerst in een proefbuis, later hopelijk in een levende cel. Wat is het domste wat een student ooit gedaan heeft? Een student heeft een keer tijdens zijn examen zijn smartphone gebruikt, maar vergeten het geluid af te zetten. Tijdens het mondeling examen ging zijn gsm in zijn broekzak af. Wat is er zo geweldig aan uw vakgebied? De ongelofelijke vooruitgang van de wetenschap. Toen ik nog als student op de schoolbanken zat vroeg een prof zich af waarom en hoe DNA niet in de war geraakt bij replicatie, en vandaag de dag kennen we alle letters van het genoom, kan een genoom worden nagemaakt, en kunnen zelfs studenten DNA manipuleren en biomachines bouwen, zoals ze doen voor de igem-wedstrijd. Waarom is uw vak het belangrijkste? Het draait allemaal om de moleculen van het leven. Om fundamentele vragen zoals hoe moleculen tot leven komen, en waar wij vandaan komen. Het zit allemaal geweldig in elkaar. Het is enorm complex, maar mooi in zijn complexiteit. Het wekt nog altijd verbazing. Hoe meer je erover denkt hoe onwaarschijnlijker het wel lijkt dat we bestaan.

6 Iedereen heeft zo wel zijn lievelingsdieren. Jammer genoeg beperken deze zich meestal tot de macrowereld. Er zijn echter zoveel organismen die niet met het blote oog zichtbaar zijn, maar zeker wel een plaats verdienen in jullie favoriete-beesten-lijstje. Om jullie hiervan te overtuigen, hieronder 5 micro-organismen die officieel door de redactie als cool zijn bevonden. 1. Saccharomyces cerevisiae: ook wel bekend als bakkergist, biergist of gewoonweg dé gist. Deze eencellige eukaryoot is niet alleen een enorm boeiend modelorganisme, maar is ook commercieel het meest interessante micro-organisme. Ook in wetenschappelijk onderzoek wordt dit organisme extensief gebruikt. Dit gaande van basis gistonderzoek tot toegepast onderzoek waarmee zelfs de mechanismen van Alzeimer blootgelegd kunnen worden. En uiteraard is deze gist nog het meest geliefd bij de pintjesdrinkende student. 2. Wolbachia sp.: geslacht van bacteriën dat vooral arthropoda infecteert. So what, zullen de meeste denken. Bedenk echter dat tot 70% van alle insectensoorten kunnen besmet worden door deze bacterie, wat het de meest reproductieve parasiet maakt over de hele wereld. Bovendien is de wijze waarop Wolbachia zijn transmissie reguleert, bijzonder doeltreffend: aangezien het enkel aan het nageslacht kan worden doorgegeven via de eitjes, zal de bacterie mannetjes selectief afdoden of feminisatie induceren bij geïnfecteerde mannetjes. Discriminatie bestaat dus ook op microbieel niveau. 3. Deinococcus radiodurans: deze kanjer van een bacterie heeft zijn naam niet gestolen, en heeft zelfs een plaats in het Guinness Book of Records gekregen als de toughste bacterie op de aarde. De Chuck Norris onder de bacteriën dus. Het zou me wel verbazen of Chuck Norris een stralingsdosis zou kunnen weerstaan die 1000X sterker is dan de dosis die een mens kan doden. Bovendien overleeft het extreme koude, dehydratatie, vacuum en zuren. 4. Escherichia coli: deze top 5 zou natuurlijk niet compleet zijn zonder E. coli. Deze darmbacterie is de meest bestudeerde prokaryoot, en vele technieken zouden niet mogelijk zijn geweest zonder deze bacterie. Dit gaande van recombinant DNA, restrictie-enzymen, enzymeproductie en productie van insuline. Sommige stammen kunnen ook een waslijst aan ziekten veroorzaken, waarbij de bacterie zeer snel resistent kan worden tegen antibiotica (denk maar aan de uitbraak van de zeer agressieve EHEC stam). 5. Desulforudis audaxviator: een bacterie die misschien maar weinigen kennen, maar juist daarom het vermelden waard is. Deze bacterie heeft men teruggevonden 2.8 km diep in de aardkorst, en is misschien ook wel de eenzaamste bacterie op de hele planeet. Geen enkele soort kan de harde omstandigheden overleven die daar heersen, buiten Desulforudis audaxviator. Deze bacterie overleeft zonder zonlicht, en haalt zijn voedingsstoffen door het radioactief verval van mineralen in de omliggende rotsen. Een echte onverschrokken reiziger dus.

7 Deze en volgende edities zullen we enkele chemische en biochemische proefjes voorstellen die gemakkelijk thuis te doen zijn. Omdat de theorie van de saaie hoorcolleges toch eindelijk eens toegepast mag worden! Je hebt ze waarschijnlijk al eens gezien, de ronde petriplaatjes met agar-agar vulling waarin 'echte' wetenschappers bacteriekolonies kweken. Misschien heb je het al eens zelf gedaan in het labo onder zorgvuldig toezicht van een assistent die je zegt wat je moet doen. Maar nu kan je er zelf mee spelen! Wat hebben we nodig? Gelatine. Je kan agar-agar gelatine, gewone gelatineblaadjes of -poeder vinden in de meeste supermarkten. Water Suiker Vlees- of kippenbouillon Een petriplaat... Dit is toch niets meer dan een container die hermetisch kan worden afgesloten. Enkele confituurpotten volstaan. Steriliseer deze potten door ze bijvoorbeeld enkele minuten in kokend water te leggen. Recept: voor ongeveer 7 vullingen. 1. Meng een pakje gelatine in de juiste hoeveelheid water (dit zou vermeld moeten staan op het pakje). Omdat dit bij elke verpakking en bij elk merk verschillend is kunnen we hier niet specifieker zijn. Jouw afgewogen hoeveelheid gelatine zou ongeveer 250ml water moeten binden. Doe hier 2koffielepels suiker en 1koffielepel bouillon in. Dit komt overeen met 1 blokje. 2. Verwarm langzaam. Blijf roeren tot dat alles opgelost is. Laat het mengsel ongeveer 1 minuut koken. 3. Verdeel het warme mengsel over de gesteriliseerde potten. De voedingsbodems moeten ongeveer 1cm dik zijn. Sluit de potten zorgvuldig af en laat afkoelen (ideaal in de koelkast). Na afkoelen zijn de groeimedia klaar voor gebruik. 4. Bij het enten van de voedingsbodems moet je zo steriel mogelijk tewerk gaan. Concreet betekent dit dat je best in de nabijheid van een vlam werkt. Een eenvoudig campingvuurtje of het gasvuur van de mama is voldoende. Nu kan je eindelijk alle oppervlakken die je maar wilt op bacteriekolonies testen! De Wc-bril, je GSM, je laboschrift bacteriologie, het Chemika lokaal, Na het enten zet je de potten voor enkele uren op een warme plaats, op de verwarming of bij jou in bed, zodat je geliefde bacterietjes goed kunnen groeien. Bij wijze van voorbeeld kan je op de foto zien wat er écht in de chilli con carne van de eetmiddag zat! Veel plezier!

8 De smartphones en tablets zijn steeds meer in opkomst. Hier bij de redactie van t Chemistje vinden we dan ook dat we ook met onze tijd mee moeten gaan. Dus hebben we in dit Chemistje een top 5 van gratis IOS-apps voor de Ipad opgesteld. Natuurlijk zijn er nog veel meer leuke en handige chemische apps die hier niet aan bod gekomen zijn, maar we hebben een keuze moeten maken. Lees ook het volgende Chemistje, daar zal een top 5 van Android-apps in staan. Molecules De app voor biochemisten. Met deze Ipad-app kun je de structuren van vrijwel alle proteïnen en biomoleculen terugvinden. De moleculen kun je van alle kanten bekijken, laten roteren en je kunt deze ook nog een als ball-and-stick model of als spacefilling model bekijken. Hiernaast is de structuur van DNA als ball-and-stick model te zien. Alle structuren komen uit PubChem en de Protein Data Bank en zijn dus volledig correct. Chemscribe Ook altijd last met het typen van ingewikkelde chemische reacties? Deze app biedt de oplossing. Alle mogelijke subscripten en superscripten staan aangegeven en ook alle mogelijke pijlen. Het schrijven van reactievergelijkingen wordt hiermee stukken makkelijker. Je hoeft met deze app dus niet meer uren te zoeken hoe je die dubbele pijl schrijft of hoe je ook alweer een subscript moet typen. Een must-have wanneer je verslagen typt of bezig bent met je bachelorproef of thesis.

9 Elementals Er zijn zeer veel apps te vinden met het periodiek systeem. Het is dus vrijwel onmogelijk om een keuze te maken tussen al deze systemen. Hier behandelen we Elementals, dit is niet de meest informatieve app, maar eerlijk gezegd wel de schattigste. Als je op een element klikt komt dit op het scherm tevoorschijn als een soort figuurtje waarbij je de elektronen kunt tellen en dat je over het scherm kunt slepen. ChemIQ Natuurlijk mogen we bij de chemische apps niet de spelletjes vergeten. Een van deze spelletjes is ChemIQ. Het doel van dit spelletje is het uitvoeren van reacties door het verbreken van bindingen tussen atomen en deze weer aan andere atomen te binden om moleculen te vormen. Het is een leuk spelletje dat je bijna zonder nadenken kunt spelen. Het enige nadeel is dat de gratis lite versie maar 20 levels heeft. Wil je doorspelen? Dan zul je moeten betalen. ITunes U Natuurlijk mag itunes U niet ontbreken in dit overzicht. itunes U is niet echt een chemische app, maar er valt wel veel chemische info vanaf te halen. itunes U is een app die het universiteiten wereldwijd mogelijk maakt hun cursussen aan te bieden. (Jammer genoeg doet de KU Leuven nog niet mee.) Dus heb je problemen met een bepaalde topic? Kijk of je iets in een cursus van itunes U kan terugvinden. Er staan namelijk ook vaak filmpjes van colleges in en soms zelfs hele cursussen. Grote kans dus dat jouw topic er tussen staat.

10 Welke weg wil jij inslaan? Wil je graag een zomer in het buitenland mensen helpen met ontwikkelingsprojecten en zo de wereld verbeteren? Of wil je liever jezelf verbeteren met een buitenlandse business stage? AIESEC Leuven is de Leuvense afdeling van de grootste internationale studentenorganisatie ter wereld, gespecialiseerd in buitenlandse stages op maat. Daarnaast kun je je positie op de (toekomstige) arbeidsmarkt ook op eigen bodem versterken, dankzij verschillende business-georiënteerde projecten waar je in contact gebracht wordt met lokale werkgevers. Of wil je liever je in de les geleerde theorie in praktijk omzetten en ons team versterken? Niets is onmogelijk. Ontdek je leiderschapspotentieel en de talloze manieren waarop AIESEC jouw leven kan verrijken op of

11 Maandag 4 maart Chemikalokaal Infomoment voor eerstejaars die in het praesidium willen komen Dinsdag 5 maart ALMA 3 Jeneverdropping Woensdag 6 maart Chemikalokaal Infomoment voor eerstejaars die in het praesidium willen komen Vrijdag 8 maart 20u45 Io Waaiberg Familiecantus: neem je papa, mama, broer, zus, zatte nonkel mee naar deze gezellige cantus! Studentenmarathon Aanmelden vanaf 15u30 aan het gymnasium, vooraf inschrijven (tot 10 maart) Donderdag 14 maart s Chemikalokaal Eetmiddag kippenwraps 18, 19, 20 maart Toneel van Wina voor het interfacultair Koelisse. Check ook de website voor de kalender: Hou ook Faculty Stars in de gaten! Ook onze faculteit heeft vanaf nu zijn eigen faculty star, namelijk fotograaf Vincent Peeters! Op 16 mei vindt het slotevent plaats. Check de site facultystars.be Stuur je leukste foto s door naar en win prijzen! De categorieën zijn: Chemika en kringleven, Leuven by night, Leuven by day, Practica en laboratorium, Algemeen falen, Studeren en hoorcolleges.

12 Woordzoeker: vind alle metabolieten van de Krebs-cyclus. ISOCITRATE ACETYLCOA MALATE OXALACETATE SUCCINYLCOA CITRATE ALFAKETOGLUTARATE SUCCINATE FUMARATE

13

14

15 Dat doet mij denken aan robotporno, maar echt van die vuile robotporno. Aster HoerenLOKO Pierre Wat is ctrl-a? Joris van Wina Ik kan wel iets laten zien, maar het gaat niet veel groter worden. Aster Dat zegt hij tegen Lynn ook altijd. Arne Is het niet ergens wapenstilstand in mei? Ward Met uw zatte botten om 5u s nachts te voet van de Dulci tot Groenveld gaan is ver. Ward Ja, ik zou gewoon iemand binnendoen en daar blijven slapen. Kelly Zelfmoordterroristen, ok, zolang ik er maar niet te dicht bij sta. Tom Berger Ik vraag me af met al die bombardementen in het Midden-Oosten hoe het kan dat er daar nog mensen overblijven. Tom Berger Heb je niet een penis van minstens 7 cm nodig om een vrouw zwanger te maken? Tom Berger

16

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt?

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt? Erasmusbestemming: Universität Heidelberg Academiejaar: 2014. - 2015. Twee semesters Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Tot de universiteit behoren

Nadere informatie

het machtigste leven op aarde erfelijkheid & ordening

het machtigste leven op aarde erfelijkheid & ordening antwoorden en uitleg bij Micropia-onderwijsmateriaal Havo/VWO 3-4 het machtigste leven op aarde erfelijkheid & ordening In dit document vindt u de vragen uit het Micropia-onderwijsmateriaal voor Havo/VWO

Nadere informatie

Oriëntatiejaar Life Sciences

Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Joan Wellink (studieadviseur) Voor wie is het oriëntatiejaar? Wat is het oriëntatiejaar? Wat heb je nodig? Hoe en wat studeer je? Wat kun je er

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar

onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom in Micropia,

Nadere informatie

ACADEMIEJAAR 2015-2016. Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GENT. www.odisee.be

ACADEMIEJAAR 2015-2016. Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GENT. www.odisee.be ACADEMIEJAAR Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GE www.odisee.be IOUD - PROFESSIONELE OPLEIDINGEN (GE) Biomedische laboratoriumtechnologie (dagonderwijs) Afstandsonderwijs is in afbouw;

Nadere informatie

Ertoe Doen. Vania werkt in het restaurant. Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer. Uitgave 7 augustus 2014

Ertoe Doen. Vania werkt in het restaurant. Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer. Uitgave 7 augustus 2014 Uitgave 7 augustus 2014 Ertoe Doen Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer Vania werkt in het restaurant > Veranderingen in de zorg > Wandelen tijdens de Nijmeegse 4daagse > Maak je eigen zomercocktail

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Met dit proefschrift ga ik promoveren in de biochemie. In dit vakgebied wordt de biologie bestudeerd vanuit chemisch perspectief. Het

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a De Evolutietheorie Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a 1 Inhoudsopgave 2. Inleiding... 3 3. Wat is Evolutie en wie is Darwin?... 4 3.1 Wat is Evolutie?... 4 3.2

Nadere informatie

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle Wereldoriëntatie - Natuur Algemene vaardigheden: 1.1 & 1.2 Levende en niet-levende natuur: 1.3 & 1.5 Wereldoriëntatie - Techniek 2.16* Geschatte lesduur 50 minuten Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Archaea en hyperthermofielen De levende organismen op onze aarde kunnen verdeeld worden in twee groepen, de prokaryoten en de eukaryoten. Eukaryote cellen hebben een celkern, een

Nadere informatie

Taal In welke taal worden de cursussen aangeboden? Frans. Waar en wanneer heb jij een taalcursus gevolgd? Ik heb geen taalcursus gevolgd.

Taal In welke taal worden de cursussen aangeboden? Frans. Waar en wanneer heb jij een taalcursus gevolgd? Ik heb geen taalcursus gevolgd. Erasmusbestemming: Toulouse, Frankrijk. Academiejaar: 2015 2016. Één semester Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? De universiteit is zeer centraal

Nadere informatie

Animatie. Groetjes het animatieteam en een poot van Lukkie de Leeuw. Programma. Welke dag? Hoe laat? Wat? Waar?

Animatie. Groetjes het animatieteam en een poot van Lukkie de Leeuw. Programma. Welke dag? Hoe laat? Wat? Waar? Animatie Hallo allemaal! Mijn naam is Lukkie en ik ben de Leeuw van Speelstad Oranje. Behalve de super attracties en de spectaculaire parkshows heb ik samen met mijn vrienden van het animatieteam een leuk

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Sponsors' Contactinformatie'

Sponsors' Contactinformatie' Sponsors' Contactinformatie' KULeuvenwebsite: http://www.kuleuven.be/bioscenter/igem igemwiki: 2015.igem.org/Team:KU_Leuven Socialemedia: Facebook:www.facebook.com/KULeuveniGEM Twitter:twitter.com/kuleuven_igem

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap Schooljaar 2015-2016 Wetenschap op Stap Inhoudstafel Over VIB 7 Schoolproject Wetenschap op Stap 10 Wetenschapper in de klas 14 Test jouw brein 20 OVER VIB Vlaams Instituut voor Biotechnologie De wetenschappers

Nadere informatie

De geest creëert, voeding compenseert

De geest creëert, voeding compenseert De geest creëert, voeding compenseert Inhoud van deze nieuwsbrief Mededelingen De geest creëert, voeding compenseert Over mijn lijk Nieuw leven Oefenen Nieuw op mijn site Activiteiten Activiteiten van

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom

Nadere informatie

Maandag 20 mei. Belangrijke mededelingen. Dinsdag 21 mei. Zondag 19 mei

Maandag 20 mei. Belangrijke mededelingen. Dinsdag 21 mei. Zondag 19 mei Baarr: De Baarr is de hele week gesloten! Gnorgl: Promo van de week: Grimbergen 1,5 euro Cocktail van de maand: Twisting Chiara Iedere dag 22u 23u: Jolig uurtje! Pintjes aan 1! Belangrijke mededelingen

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Hygiëne en conserveren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73573

Hygiëne en conserveren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73573 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 14 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/73573 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

door Megan van den Berg

door Megan van den Berg door Megan van den Berg Ik houd m`n spreekbeurt over de dierenarts. Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik veel van dieren hou en ik wil het later ook zelf worden. Spreekkamer Raar woord natuurlijk, spreekkamer.

Nadere informatie

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp.

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Inleiding In de hout en papierindustrie ontstaat veel afval in de vorm van cellulose. Als men dit zou kunnen verwerken tot veevoer, wordt waardeloos

Nadere informatie

Editie 15 - jaargang 16-2013-2014. Party Snacks & Bier. Deze middag voor Groep T. Palettencantus woensdag. Kom sporten voor Industria!

Editie 15 - jaargang 16-2013-2014. Party Snacks & Bier. Deze middag voor Groep T. Palettencantus woensdag. Kom sporten voor Industria! Editie 15 - jaargang 16-2013-2014 Party Snacks & Bier Deze middag voor Groep T Palettencantus woensdag Kom sporten voor Industria! Deze week: Kursusdienst p. 3 Sport p. 4 Ontspanning p. 6 Délibéré p. 7

Nadere informatie

40 DAys 40 nights. Werkboekje 40 dagentijd 2014. ProJOP

40 DAys 40 nights. Werkboekje 40 dagentijd 2014. ProJOP 40 DAys 40 nights Werkboekje 40 dagentijd 2014 De 40 dagen tijd is de periode voor Pasen. Het is een periode van stilte: van stilstaan bij waar je mee bezig bent, hoe je jezelf gedraagt, wat voor keuzes

Nadere informatie

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens

Nadere informatie

Van dinsdag 11 augustus t/m vrijdag 14 augustus

Van dinsdag 11 augustus t/m vrijdag 14 augustus kindvriendelijkgoor@gmail.com www.kindvriendelijkgoor.nl kindvriendelijkgoor.facebook.com mei/juni 2015 Van dinsdag 11 augustus t/m vrijdag 14 augustus Is er weer jullie leukste week van het jaar het kinderkamp!!!

Nadere informatie

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom.

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar Jeugdland , in Ellecom. Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom. Onze meester was daar meneer den Ouden. 22 mei 1956 Afscheid van school. We

Nadere informatie

Nieuws van KrisKras KrisKras verwelkomt twee kindjes. Hallo Marije en Max, gezellig dat jullie bij de BSO zijn. Jullie voelen je al helemaal thuis.

Nieuws van KrisKras KrisKras verwelkomt twee kindjes. Hallo Marije en Max, gezellig dat jullie bij de BSO zijn. Jullie voelen je al helemaal thuis. Nieuws van KrisKras KrisKras verwelkomt twee kindjes. Hallo Marije en Max, gezellig dat jullie bij de BSO zijn. Jullie voelen je al helemaal thuis. Maar ook binnen doen we leuke activiteiten zoals tasjes

Nadere informatie

Erasmusbestemming: Wenen Universiteit

Erasmusbestemming: Wenen Universiteit Erasmusbestemming: Wenen... Academiejaar: 2014. - 2015. Één/twee semester(s) Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Het hoofdgebouw van de Universiteit

Nadere informatie

Studeren aan de Universiteit Utrecht Welkom bij de opleiding Frans

Studeren aan de Universiteit Utrecht Welkom bij de opleiding Frans Studeren aan de Universiteit Utrecht Welkom bij de opleiding Frans Luuk Dijkstra (l.dijkstra@uu.nl) Bachelorvoorlichtingsdagen november 2015 Opbouw presentatie Inleiding Kenmerken van de opleiding De studie

Nadere informatie

DinoLab LIVE Lesbrief websessie

DinoLab LIVE Lesbrief websessie DinoLab LIVE Lesbrief websessie Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 6, 7 en 8 1 DinoLab LIVE lesbrief DinoLab LIVE 1 Introductieles 2 Beschrijving websessie 3 Afsluiting 4 Bijlage:

Nadere informatie

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

abstract Handleiding voor kandidaten Abstracte capaciteitentest - online afname

abstract Handleiding voor kandidaten Abstracte capaciteitentest - online afname Handleiding voor kandidaten Abstracte capaciteitentest - online afname Handleiding The Bridge Abstract Deze instructiefolder is gemaakt om jou wat achtergrond over The Bridge Abstract te geven. Dit kan

Nadere informatie

Studenten feest brochure

Studenten feest brochure Studenten feest brochure Jouw feest bij Piecken! Heb je zin in een knallend feest in een super locatie kom dan naar Piecken. Wij beschikken over een uitgebreide licht en geluid installatie, top barmensen,

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

In deze schoolkrant: Een lekker recept van Lisa, smullen! Verslag van het kamp in Oosterhout en De vastenactie van groep 7. Rosalie vertelt voor de

In deze schoolkrant: Een lekker recept van Lisa, smullen! Verslag van het kamp in Oosterhout en De vastenactie van groep 7. Rosalie vertelt voor de In deze schoolkrant: Een lekker recept van Lisa, smullen! Verslag van het kamp in Oosterhout en De vastenactie van groep 7. Rosalie vertelt voor de Kinder GemeenteRaad! Hallo, ik ben Lisa en ik zit in

Nadere informatie

ALTRA COLLEGE NOORD / ZUIDOOST. Leren en werken voor je toekomst WWW.ALTRA.NL

ALTRA COLLEGE NOORD / ZUIDOOST. Leren en werken voor je toekomst WWW.ALTRA.NL ALTRA COLLEGE NOORD / ZUIDOOST Leren en werken voor je toekomst WWW.ALTRA.NL Beste leerling, welkom bij Altra College! Mentor Goedemorgen, goed dat je er bent! We zijn blij dat je er bent. Bij de beroepsopleiding

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

CAMPUS GROEP T LEUVEN

CAMPUS GROEP T LEUVEN CAMPUS GROEP T LEUVEN Ontwerp je eigen laptopverlichting 6 Ontwikkel je eigen geluidsdetector 7 De Stirlingmotor 8 De chemieproef 9 Biotechnologie in actie 10 KU Leuven Andreas Vesaliusstraat 13 3000 Leuven

Nadere informatie

Master of Science in de bio-ingenieurswetenschappen: cel- en gentechnologie. Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen

Master of Science in de bio-ingenieurswetenschappen: cel- en gentechnologie. Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen Master of Science in de bio-ingenieurswetenschappen: cel- en gentechnologie Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen Leuven, KU Leuven en de Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen Leuven, dé studentenstad

Nadere informatie

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Kennismaking Monitoren Charlotte Verrydt Katrien Philippen Tim Juwet Gemotiveerde keuze Doel van de sessie Motivatie is je brandstof om

Nadere informatie

Tips voor een goede spreekbeurt

Tips voor een goede spreekbeurt Diabetes?! Een spreekbeurt die je alles vertelt over diabetes: Wat is het? Hoe ontstaat het? En vooral ook: Wat betekent het voor jou, je broer, zus, vader of moeder. Tips voor een goede spreekbeurt Vertel

Nadere informatie

STADSBOERDERIJ KENNISMAKEN

STADSBOERDERIJ KENNISMAKEN STADSBOERDERIJ KENNISMAKEN Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module Stadsboerderij Kennismaken Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs:

Nadere informatie

laboratoriumtechnologie

laboratoriumtechnologie Academiejaar 2015/2016 jobzekerheid bachelor biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor biomedische laboratoriumtechnologie

Nadere informatie

Hoe schoon is jouw school?

Hoe schoon is jouw school? Hoe schoon is jouw school? Docentenhandleiding Gemaakt door: Isabelle Broersen Roos de Jong Bianca Koekoek Michiel Kraal Niels Polder Dennis Petiet Sharon van der Weerd In opdracht van: Hogeschool van

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI

LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen sms -jes van een verliefde jongere en bepalen aan de hand van de berichtjes het

Nadere informatie

Erasmusbestemming: Één twee trimesters Universiteit

Erasmusbestemming: Één twee trimesters Universiteit Erasmusbestemming: Barcelona... Academiejaar: 2013-2014 Één/twee semester(s): lees: twee trimesters Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? De universiteit

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni

LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni LOGBOEK Werkweek 24 t/m 28 juni Leerlingen: 1.) 2.) 3.) 4.) 5.) Coach: Groepsnaam: 1 LOGBOEK WERKWEEK Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Planning... 3 De opdrachten... 4 Reisplan... 5 Stap

Nadere informatie

NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST

NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST Úrovně A1 C2 1. Zij een zus. a. heb b.heeft c. hebt 2. Waarom je Nederlands? a. studeren b.studeert c. studeer 3. Waar ga je? a. vandaan b. - - - c. heen 4. Spreek je nog

Nadere informatie

Uitleg activiteiten Brede School Kop van Zuid Beter Presteren Groep 3&4

Uitleg activiteiten Brede School Kop van Zuid Beter Presteren Groep 3&4 Uitleg activiteiten Brede School Kop van Zuid Beter Presteren Groep 3&4 Let op: voor Schaken kan dit blok niet meer ingeschreven worden! Deze activiteit is in september 2014 gestart en gaat het hele schooljaar

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet?

De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet? TIPS VOOR DE EXAMENS De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet? Wat moet je doen? 1. Lees de tekst op

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Jouw toekomst. Havo 5

Jouw toekomst. Havo 5 Jouw toekomst. Havo 5 2011-2012 LOB havo 5 Havo 5 Fase 4 = Beslissen: Deze fase ga je in als je in Havo 5 zit. Je stelt nu je definitieve top 2 vast. Je gaat nog een keer naar de beroepenavond, je organiseert

Nadere informatie

voedings- en dieetkunde

voedings- en dieetkunde Academiejaar 2014/2015 bachelor voedings- en dieetkunde voedings- en dieetkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor voedingsen dieetkunde voedings- en dieetkunde Je ideale opleiding kiezen uit

Nadere informatie

WINAGENDA. Ultimate frisbee scienticafé Hotdog eetstand Cantus. Maandag 11 Mei. Dinsdag 12 Mei. Meirondjes. Woensdag 13 Mei.

WINAGENDA. Ultimate frisbee scienticafé Hotdog eetstand Cantus. Maandag 11 Mei. Dinsdag 12 Mei. Meirondjes. Woensdag 13 Mei. WINAGENDA Wekelijks blaadje van studentenkring Wina verspreid onder studenten wiskunde, fysica en informatica. Sander B. is duidelijk zeer blij met zijn knuffeleenhoorn Maandag 11 Mei Dinsdag 12 Mei Woensdag

Nadere informatie

maandlijst Oktober-november

maandlijst Oktober-november maandlijst Oktober-november 1 Algemene informatie Ons kamp zal dit jaar doorgaan in Limburg, meer bepaald in Meeuwengruitrode. Het kamp zal begin augustus zijn, de juiste datum moeten we nog beslissen.

Nadere informatie

Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)?

Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Erasmusbestemming: Queen Mary, University of London Academiejaar: 2015-2016 twee semesters Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? De campus is gelegen

Nadere informatie

Lesbrief online gastles. Een bek vol tanden. Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8

Lesbrief online gastles. Een bek vol tanden. Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Lesbrief online gastles Een bek vol tanden Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Inhoud lesbrief 1. Introductieles 2. Beschrijving uitzending Online gastles 3. Afsluiting

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkblad Dit werkblad hoort bij de film Giganten uit de IJstijd. Een film die je meeneemt naar de laatste ijstijd, zo n 116.000 tot 10.000

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Werkblad. LES 7: Hygiëne. www.gavoorgezond.nl GROEP 5-6. Namen groepje: ... ... ... ... ...

Werkblad. LES 7: Hygiëne. www.gavoorgezond.nl GROEP 5-6. Namen groepje: ... ... ... ... ... LES 7: Hygiëne Namen groepje: Eerst voorbereiden: Zorg ervoor dat je met je groepje 1 petrischaaltje klaar hebt staan. Het schaaltje is verdeeld in 3 verschillende vakken. In ieder vakje gaan jullie een

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied Modellen Lego voor het leven Wij mensen houden van modellen. Als kinderen beginnen wij de opbouw van dingen te begrijpen door ze met

Nadere informatie

Workshop BSO Rakker-Pret.

Workshop BSO Rakker-Pret. Workshop BSO Rakker-Pret. Workshop-programma Toneel Vissen Boskunstwerk Kerstmobiel Experimenten uitvoeren Kleien Overzicht workshops Kalender 2013 Weerkalender Poppenkastpop sint of Piet Bootjes wedstrijd

Nadere informatie

De zintuigen van planten

De zintuigen van planten De zintuigen van planten Voor beginners Alma Steenstra Proloog Hallo, ik ben Alma Steenstra. Ik heb kort geleden een cursus biologie (What a plant knows) gevolgd aan de universiteit van Tel Aviv, via internet,

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

Gids voor het schrijven van een artikel www.juniorreporter.nl

Gids voor het schrijven van een artikel www.juniorreporter.nl Groene journalistiek door jongeren Gids voor het schrijven van een artikel www.juniorreporter.nl Junior Reporter Groene journalistiek door jongeren JUNIOR REPORTER maakt onderdeel uit van Young Reporters

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Stel een vraag. Je buren gaan op vakantie. Jij gaat voor hun poezen zorgen. Je weet niet wat de poezen moeten eten en hoe vaak ze moeten eten. Wat vraag je aan je buren?

Nadere informatie

SAFARIPARK BEEKSE BERGEN

SAFARIPARK BEEKSE BERGEN SAFARIPARK BEEKSE BERGEN Lespakket groep 5 en 6 Zo, wij zullen jou eens een spannend lesje leren! Groep 5 Colofon In dit lesboekje staan opdrachten voor je eigen groep. Die kun je op school maken, maar

Nadere informatie

Les 2 Uit welk land kom jij? TESTEN TEST 1

Les 2 Uit welk land kom jij? TESTEN TEST 1 15/10/14 1 Les 2 Uit welk land kom jij? TESTEN TEST 1 1. (komen) Waar.... jij vandaan? 2. Uit welk land.... u? 3. Brenda.... vandaag uit Engeland. 4. Wij.... uit België. 5. Wanneer.... zij thee drinken?

Nadere informatie

STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014

STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014 STUDENT aan de Universiteit Hasselt 2013-2014 introductiedagen start academiejaar septembercursussen nuttige links INTRODUCTIEDAGEN www.uhasselt.be/introductiedagen In september, vóór de start van het

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3:

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3: Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege 12 t/m 16 oktober 2015 Naam: Klas 3: DIT STAGEVERSLAG IS VAN Naam Emailadres Telefoon Klas MIJN STAGE DOE IK BIJ Naam organisatie Soort bedrijf Adres Plaats

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

30ste jaargang. nr 08. korte inhoud

30ste jaargang. nr 08. korte inhoud April 2014 30/08 30ste jaargang. nr 08 korte inhoud Wat voorbij is... Inbraakpreventie Wat komt... KWB in vuur en vlam... Let s barbecue... Samenaankoop stookolie... Workshop keramiek... Lommel zonder

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie