Lesbrief Politieke stromingen en politieke partijen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief Politieke stromingen en politieke partijen"

Transcriptie

1 Impuls Tweede Fase havo/vwo Lesbrief Politieke stromingen en politieke partijen Individuele opdracht 1 Je krijgt 18 stellingen. Geef bij iedere stelling aan: eens, oneens of gedeeltelijk eens/oneens. 1 Coffeeshops horen niet in Nederland thuis. 2 Er moeten hogere gevangenisstraffen komen om de criminaliteit tegen te gaan. 3 De bestrijding van criminaliteit en terrorisme mag niet meer ten koste gaan van belangrijke vrijheden, zoals het recht op privacy. 4 In Nederland moet een beslissend referendum mogelijk zijn. 5 Burgerlijke ongehoorzaamheid past niet in een democratie. 6 Het is niet erg als de laaggeschoolde Nederlanders weinig politiek betrokken zijn. 7 De hoge criminaliteit onder Marokkaanse jongens heeft te maken met hun islamitische geloof en cultuur. 8 Een moslim hoeft geen hand te geven aan vrouwen, als dat van zijn geloof niet mag. 9 Nederland moet zo min mogelijk migranten toelaten. 10 De hoogste inkomens moeten meer belasting gaan betalen. 11 Werknemers kunnen nooit de baas zijn in een onderneming. 12 De rijkdom in het westen gaat ten koste van de welvaart in de Derde Wereld. 13 De directeuren van grote bedrijven hebben door te lobbyen te veel macht tijdens de politieke besluitvorming in Den Haag. 14 Het vervuilen van het milieu door auto's moet veel harder worden aangepakt. 15 De publieke omroepen moeten reclamevrij worden en dus meer geld krijgen van de overheid. 16 Mensen met weinig geld die voor de rechter staan, moeten minder financiële steun krijgen van de overheid om een advocaat te kunnen betalen. 17 De hoogte van de uitkeringen moet procentueel meer stijgen dan de hoogte van de lonen. 18 Familie en vrienden zouden meer voor opa en oma moeten zorgen, zodat ze minder snel naar een verzorgingstehuis moeten. Als de grootouder toch naar het verzorgingstehuis gaat, moet een rijke bejaarde meer betalen dan een armere bejaarde. 1 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 2 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 3 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 4 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 5 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 6 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 7 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 8 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 9 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 10 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 11 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 12 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 1

2 13 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 14 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 15 mee eens = 0 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 2 16 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 17 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 18 mee eens = 2 gedeeltelijk = 1 mee oneens = 0 De eerste negen stellingen gaan over de horizontale lijn. De stellingen 10 tot en met 18 gaan over de verticale lijn. Tel het aantal punten bij de eerste negen stellingen op en tel het aantal punten bij de stellingen 10 tot en met 18 op. Je kunt dan zien welke ideologie je het meeste aanspreekt. Kwadrant politieke visies: de ideale samenleving Immateriële lijn progressief/links = - vrijheid - zeggenschap - internationaal -> weinig overheidsoptreden 0 SOCIALISME GroenLinks D66 LIBERALISME SP PvdA VVD Materiële lijn: progressief/links = - gelijkheid - solidariteit - planmatig -> veel overheidsoptreden 0 CDA 9 CONFESSIONALISME CU SGP TON PVV 18 rechts/conservatief = - ongelijkheid - eigen verantwoordelijkheid - marktwerking -> weinig overheidsoptreden COMMUNISME FASCISME 18 rechts/conservatief = - orde - gehoorzaamheid - nationaal -> veel overheidsoptreden Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 2

3 Toelichting bij politieke ideologieën Politici kunnen regels opleggen om de samenleving op de voor hen juiste manier te ordenen. Iedere politicus kijkt daarbij naar het algemeen belang, maar politici verschillen van mening over de vraag wat dat algemeen belang precies is. Dat is afhankelijk van hun ideologie. Iedere ideologie zegt de juiste balans gevonden te hebben tussen rechten en plichten van de overheid en haar burgers. Linkse of progressieve politici benadrukken zoveel mogelijk sociale gelijkheid, solidariteit en planmatig ingrijpen van de overheid. Zij willen dus op sociaaleconomisch gebied een sterke rol van de overheid. Rechtse of conservatieve politici benadrukken de waarden sociale ongelijkheid, eigen verantwoordelijkheid en marktwerking. Zij willen dus een kleine rol van de overheid in het sociaaleconomische leven. Deze materiële en horizontale lijn van het kwadrant gaat onder andere over de volgende onderwerpen: ontwikkelingssamenwerking, uitkeringen, belastingen, subsidies, financiering omroep, gezondheidszorg en onderwijs, milieu, daklozen, werkgelegenheid en woningbouw. De verticale lijn gaat over immateriële problemen en hebben dus weinig met geld te maken, maar met cultuur en zeggenschap van mensen. Hierbij kun je denken aan de volgende onderwerpen: euthanasie, abortus, homohuwelijk, drugs, politieoptreden, culturele minderheden, referendum, rol van Europa, opvoeding en vrijheid van meningsuiting. Linkse of progressieve politici vinden de waarden vrijheid, zeggenschap en een internationale oriëntatie zo belangrijk, dat de overheid zich terughoudend moet opstellen om mensen hierin te beperken. Rechtse of conservatieve politici waarschuwen dat het dan een chaos wordt en benadrukken de waarden orde, gehoorzaamheid en een nationale identiteit. Zij willen dat de overheid op deze immateriële lijn zich duidelijk laat zien en regels stelt. Je kunt niet zeggen dat de ene ideologie objectief beter is dan de andere; het is maar net welke politieke bril je op hebt. In ieder deel van het kwadrant kun je politieke ideologieën plaatsen. Hieronder komen de belangrijkste aan bod. 1 Liberalisme Kenmerkend voor het liberalisme is dat de overheid de burgers zo vrij mogelijk moet laten. Mensen zijn verantwoordelijk genoeg om hun eigen leven in te richten. Als iedereen zijn eigen individuele belang nastreeft zonder de wet te overtreden, komt dat de gehele samenleving ten goede. Mensen zijn sterk genoeg om zelf vooruit te komen en als de overheid ze te veel pampert, vervallen mensen tot zwakke wezens, die alleen hulp nodig hebben. Ook op privéterrein en wat betreft de vrijheid van meningsuiting moet de overheid zich niet moralistisch opstellen. Mensen die de regels van de samenleving niet nakomen en dus anderen in hun vrijheid beperken, mogen hard gestraft worden. Ieder mens is geheel verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag; je maakt immers je eigen keuzes. Het liberalisme is verder internationaal georiënteerd; Nederland moet zich niet afsluiten van de rest van de wereld, maar moet daarbij altijd kijken naar het welbegrepen eigen belang. De VVD en D66 worden beide liberale partijen genoemd. De VVD is rechts-liberaal, omdat ze op de horizontale en verticale lijn wat conservatiever is. D66 wordt links-liberaal genoemd, omdat men op de horizontale lijn in het midden staat en op de verticale lijn heel progressief is. Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 3

4 2 Socialisme Het socialisme wil een actieve overheid op sociaaleconomisch gebied, omdat anders de verschillen tussen rijk en arm te groot worden. Als de staat niet ingrijpt, zijn er geen gelijke kansen aan de start en veel te grote verschillen aan het einde van de rit. De overheid moet namens de burgers in de markt ingrijpen, omdat het natuurlijk milieu schade ondervindt en grote sociale ongelijkheid maatschappelijke problemen veroorzaakt. De overheid mag in het privéleven van mensen ingrijpen als blijkt dat zij er zelf niet toe in staat zijn om hun leven goed op de rails te krijgen. Verder willen socialisten ook een spreiding van de macht in de samenleving, zowel op politiek, kennis/cultureel als op sociaaleconomisch gebied, zodat iedereen echt mee kan doen en niet alleen een kleine elite. Mensen die in de fout gaan, moeten vooral geholpen worden, omdat maatschappelijke omstandigheden vaak deze mensen tot die fouten heeft aangezet. Het socialisme heeft een internationaal karakter om vooral de ongelijkheid in de wereld te verkleinen. De PvdA, SP en GroenLinks zijn partijen die verbonden zijn met het socialisme. De SP gaat het meest uit van de 'maakbaarheid van de samenleving' door overheidsoptreden en zoekt de strijd tegen sociale ongelijkheid. GroenLinks vindt dat economische groei niet ten koste mag gaan van de gezondheid van mensen, milieu en dierenwelzijn. 3 Communisme Het communisme wil een samenleving waarin er geen onderscheid in welvaart is tussen de mensen. Al het land, de fabrieken en kantoren zijn in handen van de gemeenschap oftewel de staat; privébezit is uit den boze. Ieder mens produceert naar vermogen en ontvangt naar behoefte. Mensen moeten hun individuele belang ondergeschikt maken aan het collectieve belang. De staat mag namens de gemeenschap hard ingrijpen als mensen hun eigen belang te veel op de voorgrond stellen en met hun eigen keuzes schade berokkenen. Communisten vinden dan ook een sterke staat belangrijk, die zich met veel zaken bemoeit ten behoeve van het algemeen belang. Teveel politieke en culturele vrijheid zal de sociale gelijkheid geen goed doen. Daarom wordt het communisme ook wel een totalitaire stroming genoemd. In Nederland zijn er geen politieke partijen in het parlement vertegenwoordigd die het communisme aanhangen. Er is wel de NCPN, de nieuwe communistische partij van Nederland. 4 Conservatisme Het conservatisme gaat uit van een pessimistisch mensbeeld. Zij stellen dat de menselijke aard gebrekkig is en dat mensen bovendien ongelijk zijn in talenten en giften. Door de gebrekkige aard van de mens zal hij in de opvoeding discipline, respect voor autoriteit en sociaal gedrag moeten aanleren. Als dat niet gebeurt, leidt dat tot asociaal gedrag. De overheid moet streng optreden tegen mensen die de regels van de samenleving aan hun laars lappen. De ongelijkheid tussen mensen wordt gezien als de natuurlijke orde, en daarom als een positief gegeven op zichzelf. Ieder mens heeft in deze opvatting zijn eigen plaats in de samenleving. Man, vrouw en kind in het gezin, docent en leerling op school, werkgever en werknemer op kantoor en in het bedrijf. De overheid moet deze sociaaleconomische verschillen niet wegwerken. Nationale tradities spelen een belangrijke rol om de samenleving bij elkaar te houden. Als de culturele diversiteit te groot wordt, zoals de vele samenlevingsvormen naast het gezin en de vele etnische culturen, hebben mensen geen binding meer met elkaar. Verder is het buitenland voor conservatieven eerder een bedreiging van de nationale identiteit dan een uitdaging om van elkaar te leren. De eigen cultuur is het meest hoogstaand en dat willen conservatieven graag zo houden. Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 4

5 Er zijn verschillende conservatieve partijen in het parlement, zoals de PVV (= Partij Voor de Vrijheid) van Geert Wilders en TON (= Trots Op Nederland) van Rita Verdonk. De PVV is meer tegen de multiculturele samenleving gericht dan TON. De TON heeft als belangrijkste speerpunt de bestrijding van de files door meer wegen aan te leggen. Beide politici zijn ex-vvd ers, maar ze vonden deze partij te links worden. Neofascistische politieke partijen zijn niet in het parlement vertegenwoordigd. Zij willen een blank Nederland en voor andere minderheden zoals homoseksuelen is er eigenlijk ook geen plaats. 5 Confessionalisme Het confessionalisme is een ideologie die zich beroept op een geloof of confessie. Volgens deze visie moet er geen sterke staat zijn die zich te veel bemoeit met het sociaaleconomisch leven, maar ook de markt moet niet richtinggevend zijn. De staat moet niet alles willen oplossen en opdringen, omdat dan alle verantwoordelijkheid bij mensen wordt weggehaald. Ook het marktdenken is niet aan confessionelen besteed; als burgers alleen hun eigen individuele belang nastreven, gaat dit ten koste van de solidariteit met de lagere sociale groepen en leidt dit tot alsmaar meer consumeren. Maatschappelijke organisaties zoals werkgevers, milieubeweging, kerken, schoolbesturen, werknemers en dergelijke moeten daarom vooral hun verantwoordelijkheid nemen en in goed overleg tot oplossingen komen om de samenleving bij elkaar te houden en de economie milieuvriendelijk en eerlijk verdeeld te laten groeien. De aarde is niet van de mens, maar door God gegeven en de mensen moeten haar goed beheren. Ook het leven van de mens is niet geheel zijn 'eigendom'. Mensen moeten zich via vrijwilligerswerk inzetten voor de ander en over leven, dood, seksualiteit en drugs moet de staat haar waarden en normen uitdragen. Confessionelen willen het liefst politieke beslissingen nemen in overleg met de maatschappelijke groepen; niet te veel opleggen door ministers, maar ook geen directe democratie door individuele burgers te laten stemmen over maatschappelijke problemen. Beide vormen geven te veel conflicten in de samenleving en lossen de problemen bovendien niet op. Ook in internationaal opzicht zijn confessionelen sterk geneigd om samenwerking centraal te stellen en om de tegenstellingen niet op de spits te drijven. Er is een grote diversiteit aan christelijke politieke partijen. Het CDA is de grote middenpartij, terwijl de ChristenUnie op het gebied van waarden en normen rond seksualiteit, dood en drugs wat rechtser is dan het CDA, maar op sociaaleconomisch gebied linkser. De SGP is op beide lijnen rechtser dan het CDA, zeker als je kijkt naar hun standpunten over de positie van de vrouw, homoseksuelen, culturele minderheden en het strafrecht. Eigenlijk is de SGP een conservatieve christelijke partij. Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 5

6 Groepsopdracht 2 Ieder groepje krijgt een politieke partij en bestudeert het verkiezingsprogramma van die partij. 1 Kies zes verschillende maatregelen, die je duidelijk kunt verklaren met behulp van de ideologische kenmerken van de partij. Dat wil zeggen drie maatregelen op sociaaleconomisch gebied en drie maatregelen op politiek-cultureel gebied. Motiveer je keuze. 2 Kies een maatregel op sociaaleconomisch gebied en een op politiek-cultureel gebied, die niet te verklaren is met behulp van de geleerde ideologische kenmerken. Motiveer je keuze. 3 Kies een maatregel uit het verkiezingsprogramma op sociaaleconomisch gebied en een op politiek-cultureel gebied, die jullie het beste vinden. Motiveer je keuze. 4 Kies een maatregel uit het verkiezingsprogramma op sociaaleconomisch gebied en een op politiek-cultureel gebied, die jullie het slechtste vinden. Motiveer je keuze. 5 Stel, jullie zijn partijleiders van deze onderzochte partij. Doe samen de Stemwijzer-test en kijk of jullie als een echt partijlid uit de bus komen. Zo niet, leg uit waarom je soms verkeerd hebt gestemd. 6 Schrijf een kort verslag over je bevindingen. Noordhoff Uitgevers bv Impuls Tweede Fase havo/vwo 6

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

(c) 2015 Seneca. Dit is een beoordelingsexemplaar. Geen licentie om te printen. Maatschappijleer VMBO. E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J.

(c) 2015 Seneca. Dit is een beoordelingsexemplaar. Geen licentie om te printen. Maatschappijleer VMBO. E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J. Maatschappijleer VMBO E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J. Olgers 2 Seneca Inhoudsopgave Inleiding 5 Jouw geluk 6 1.1 Geluk voor jou 6 1.2 Hoe word je wie je bent? 8 1.3 Cultuurgroepen 10 Samenvatting 12

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

De lijn van links naar rechts

De lijn van links naar rechts De lijn van links naar rechts Korte omschrijving werkvorm Met deze werkvorm gaat u met de leerlingen in gesprek over liberale en sociale standpunten. Aan de hand van standpunten wordt een lijn gevormd

Nadere informatie

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011 Introductie Dit onderzoek vindt plaats in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Met de resultaten wil het bureau het kabinet en de politiek in het algemeen informeren over zorgen en wensen

Nadere informatie

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is.

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. VVD De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. De overheid moet wel zorgen voor veiligheid. Daarom moet de overheid overlast

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum december 2012. Hoofdstuk 8 Stromingen en partijen

Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum december 2012. Hoofdstuk 8 Stromingen en partijen Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum december 2012 Hoofdstuk 8 Stromingen en partijen maatschappijvisie een samenhangend aantal opvattingen, die men [als

Nadere informatie

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 Bestuurlijk Nederland blikt terug en kijkt vooruit Bijna 2600 benoemde en gekozen bestuurders van het Europees Parlement,

Nadere informatie

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing?

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing? CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd Anders Weet niet CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Belangen: Assenstelsel

Belangen: Assenstelsel Belangen: Assenstelsel Korte omschrijving werkvorm: eerlingen geven bij bepaalde stellingen aan of deze passen bij een links, rechts, conservatief of een progressief standpunt. Nadat de goede antwoorden

Nadere informatie

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Naast kwantitatieve methoden in het onderzoek -een vraag stellen met antwoorden waaruit men kan kiezen en de resultaten in percentages worden uitgedrukt-

Nadere informatie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A. Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 Nummer op stembiljet Logo van de partij Naam van de partij 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie VVD 2 Partij van de Arbeid P.v.d.A.

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I Opgave 3 Meer onrust over minder sociale zekerheid (mens en werk en politieke besluitvorming) Maximumscore 5 15 Voorbeelden van een juiste omschrijving van de verzorgingsstaat (één van de volgende): 3

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Groeikansen voor VVD, SP en PVV

Groeikansen voor VVD, SP en PVV Groeikansen voor VVD, SP en PVV Dilemma s voor andere partijen. De standpunten van kiezers en partijen - Dr. Pieter van Wijnen Zo n tweehonderd jaar geleden werden in de politiek de termen links en rechts

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld Sociale politieke aspect van e verdeelde wereld Deze colleges: Inhoud (zie hiernaast) Acct: overige Icon Ctrale vrag: 1. Wat is het Nederlandse beleid welke zijn daarbij betrokk? (politiek-juridisch sociaal-economisch)

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

23 november Onderzoek: Proces Wilders

23 november Onderzoek: Proces Wilders 23 november 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Samen bereiken we meer!

Samen bereiken we meer! Samen bereiken we meer! Wij zijn een christelijke partij die naar een betere samenleving streeft. Een land ben en maak je Samen. Dit is ons verkiezingsprogramma zodat u een beter idee krijgt waar onze

Nadere informatie

Wat vindt de ChristenUnie belangrijk

Wat vindt de ChristenUnie belangrijk Wat vindt de ChristenUnie belangrijk Verkiezingsprogramma in eenvoudige taal Tweede Kamer 2017-2021 Verkiezingsprogramma 2017-2021 Eenvoudige taal Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering.

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

Homohuwelijk haalt de eindstreep

Homohuwelijk haalt de eindstreep Opgave 3 Politieke besluitvorming: openstelling huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht tekst 7 Homohuwelijk haalt de eindstreep Het homohuwelijk mag rekenen op een breed draagvlak in de samenleving

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Open brief Geert Wilders over Koran

Open brief Geert Wilders over Koran Open brief Geert Wilders over Koran Geert Wilders heeft een open brief in De Volkskrant geschreven naar aanleiding van de mishandeling van de exmoslim Jami. Daarin stelt hij dat de Koran in Nederland verboden

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

Nederland hoort bij de wereldtop

Nederland hoort bij de wereldtop Globalistische politiek vereist draagvlak in de provincie Sibolt.Mulder@tns-nipo.com Duurzaamheidsdialoog 19/01/2012 Nederland hoort bij de wereldtop 1 Macro-economisch doen we het prima! Werkeloosheid

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

1. Laat filmpje 1 ( Samenwerken ) zien. Laat de leerlingen groepjes maken van 3 of 4 leerlingen. Voor het spel is een even aantal groepjes nodig.

1. Laat filmpje 1 ( Samenwerken ) zien. Laat de leerlingen groepjes maken van 3 of 4 leerlingen. Voor het spel is een even aantal groepjes nodig. Debat: Formatiespel Korte omschrijving werkvorm In het formatiespel maken leerlingen kennis met een bijzonder fenomeen in de Nederlandse democratie: het proces dat de verkiezingsuitslag laat uitmonden

Nadere informatie

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn?

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Mark Rutte (VVD) 26,1% Diederik Samsom (PvdA) 22,6% Alexander Pechtold (D66) 15,4% Emile Roemer (SP) 12,9% Geert Wilders (PVV) 6,4%

Nadere informatie

Na het aftreden van Minister de Graaf

Na het aftreden van Minister de Graaf Na het aftreden van Minister de Graaf Minister de Graaf is gisteren afgetreden. Hoe reageert Nederland er nu op en hoe moet het nu verder? Gisteren is Minister De Graaf afgetreden. Vindt u het terecht

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat 9 december 2014 Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

11 februari Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II

11 februari Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II 11 februari 2017 Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Scholing als splijtzwam in de politiek

Scholing als splijtzwam in de politiek Scholing als splijtzwam in de politiek De kloof tussen hoog en lager opgeleiden Dr. Pieter van Wijnen In de media, de politiek en de wetenschap wordt gesproken van een groeiende kloof in Nederland tussen

Nadere informatie

Antwoorden bij opdrachten hoofdstuk 6

Antwoorden bij opdrachten hoofdstuk 6 Opdracht 5.1 Deze opdracht zijn tekstvragen en inzichtvragen over paragraaf 5.1 Geschatte tijdsduur: 15-30 minuten, afhankelijk van het al hebben behandeld van 5.1 1. Bij solidariteit, omdat het in het

Nadere informatie

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU 24 mei 2017 Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Leve de overheid? Deze werkvorm kan op zichzelf staan, maar kan ook goed worden uitgevoerd als vervolg op Leve de overheid!

Leve de overheid? Deze werkvorm kan op zichzelf staan, maar kan ook goed worden uitgevoerd als vervolg op Leve de overheid! Leve de overheid? Deze werkvorm kan op zichzelf staan, maar kan ook goed worden uitgevoerd als vervolg op Leve de overheid! Korte omschrijving van de werkvorm (havo/vwo) De docent noemt een aantal taken

Nadere informatie

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen bekijken een filmpje van de NOS, van maandag 29 oktober. Daarna beantwoorden ze vragen over dit

Nadere informatie

samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen

samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen Voorwoord Alexander Pechtold 1 Het gaat goed met Nederland. In ons land wonen de gelukkigste, gezondste en best opgeleide

Nadere informatie

1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden.

1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden. 1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden. EENS (VVD, PvdA, SP, CDA, PVV, SGP, CU, VNL, 50Plus, PvdD). ONEENS (D66, GL, DENK). Op 27 november 2015 is er door

Nadere informatie

Parlementaire democratie!

Parlementaire democratie! Parlementaire democratie 1 wat is politiek? Politiek = de manier waarop een land bestuurd word. terreinen waarover voortdurend word besloten: - openbare orde en veiligheid (blauw op straat) - buitenlandse

Nadere informatie

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche?

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche? Landbouw, bosbouw en visserij Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Handel Vervoer & opslag Horeca Informatie en communicatie (ICT / media) Financiële dienstverlening Verhuur en handel

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Motivaties om op de PVV te stemmen

Motivaties om op de PVV te stemmen Motivaties om op de PVV te stemmen Voor: NPS/NOVA Mirjam Bartelsman Door: Kees Sanderse Research Executive Datum: 27 augustus 2009 Project: 90054 Copyright: Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De

Nadere informatie

INDICATIE ATTITUDE SEKSUALITEIT

INDICATIE ATTITUDE SEKSUALITEIT INDICATIE ATTITUDE SEKSUALITEIT Het belang van eenheid INLEIDING Het jeugdwerk is belangrijk voor de vorming en toerusting van tieners en jongeren. Je hebt als leidinggevende in het jeugdwerk een grote

Nadere informatie

Ten geleide 7. 1 Achtergronden en aanpak 9

Ten geleide 7. 1 Achtergronden en aanpak 9 INHOUD Inhoud Ten geleide 7 1 Achtergronden en aanpak 9 1.1 Een moeilijke uitgangssituatie 9 1.2 Begrotingstekort, bbp en welvaart 10 1.3 Houdbaarheid van de overheidsfinanciën 11 1.4 Een bedreiging voor

Nadere informatie

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst Inleiding regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst Inleiding Mensen in Nederland hebben veel vrijheid. Nederlanders vormen een sterke groep. Iedereen kan proberen om verder te komen in zijn leven.

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Stand.Almere en NCRV Netwerk

Stand.Almere en NCRV Netwerk bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Stand.Almere en NCRV Netwerk

Nadere informatie

Belastingontwijking en brievenbusfirma s

Belastingontwijking en brievenbusfirma s Belastingontwijking en brievenbusfirma s Een onderzoek onder het Nederlands publiek Rapportage Auteurs: Femke Konings en Bram van der Lelij Project Z8590 29-12-2016 Conclusies Achtergrond van het onderzoek

Nadere informatie

De linkse kiezer wil meer gelijkheid

De linkse kiezer wil meer gelijkheid 83 De e kiezer wil meer gelijkheid Dat het niet goed gaat met ligt niet aan wat de kiezers willen. Er leeft een uitgesproken levensgevoel in Nederland. Maar de kunst is wel om dat zichtbaar te maken. Sociale

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek Centraal Bureau voor de Statistiek Nationaal Kiezers Onderzoek 00 VOOR U GAAT INVULLEN... AANWIJZINGEN VOOR HET INVULLEN VAN DE VRAGENLIJST Bij de meeste vragen in de vragenlijst kunt u het antwoord dat

Nadere informatie

POLITICS AND VALUES. LISS Core Study wave 2. Vragenlijst afgenomen in het LISS panel. Versie 2.1

POLITICS AND VALUES. LISS Core Study wave 2. Vragenlijst afgenomen in het LISS panel. Versie 2.1 POLITICS AND VALUES LISS Core Study wave 2 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 2.1 datum 10 augustus 2009 auteur(s) Vera Toepoel T: +31 13 466 8323 E: V.Toepoel@uvt.nl Postbus 90153, 5000 LE

Nadere informatie

De Politieke Barometer Onderwijs. (meting oktober 2010)

De Politieke Barometer Onderwijs. (meting oktober 2010) De Politieke Barometer Onderwijs (meting oktober 2010) De Politieke Barometer Onderwijs (meting oktober 2010) Utrecht, oktober 2010 DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven Postbus 6813 500 AR

Nadere informatie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 22 november. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Maatschappijleer. Hoofdstuk 3

Maatschappijleer. Hoofdstuk 3 Maatschappijleer Hoofdstuk 3 Paragraaf 1 Begrippenlijst: Volkssoevereiniteit: opvatting dat de politieke macht is afgeleid van het volk en wordt uitgeoefend namens het volk. Burgers: inwoners van een land.

Nadere informatie

Infographic: De uitslag

Infographic: De uitslag Infographic: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over peilingen en over

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

Puzzel: welke regering krijgen we?

Puzzel: welke regering krijgen we? Puzzel: welke regering krijgen we? Korte omschrijving werkvorm Leerlingen leren door het invullen van de werkbladen welke politieke partijen met elkaar kunnen samenwerken op basis van de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 9 juni. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks ook

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Jubileumonderzoek Maurice de Hond

Jubileumonderzoek Maurice de Hond Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Maurice de Hond als opiniepeiler zijn er 100 vragen gesteld, die zijn ingebracht door leden van Peil.nl. Hier staat een selectie van deze vragen. Op http://bit.ly/40jrpeiler

Nadere informatie

Rode Draad: Politiek. MVE Fioretti College

Rode Draad: Politiek. MVE Fioretti College MVE Fioretti College Inhoudsopgave... 0 Inleiding... 2 Planning en toetsing... 2 Hoe maak ik de rode draad-opdracht?... 2 Beoordeling... 3 Keuze-opdrachten... 3 Eisen van de opdracht... 3 Basisopdrachten...

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december respondenten

EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december respondenten EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december 2009-32.000 respondenten Beste politicus 2009 Nebahat Albayrak (PvdA) Justitie Jan Peter Balkenende (CDA) minister-president

Nadere informatie

DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN

DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN Rapport DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN Meningen van en over minderheden en hun stemgedrag 8 maart 2017 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam Datum 9 maart 2017 Auteurs

Nadere informatie

Wat kan ik zelf doen?

Wat kan ik zelf doen? Wat kan ik zelf doen? Korte omschrijving werkvorm : In vier groepjes voeren de leerlingen een opdracht uit. Alle opdrachten gaan over een methode om invloed uit te oefenen op politieke beslissingen. Op

Nadere informatie

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61325

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61325 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 19 oktober 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/61325 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz onderzoeken leerlingen hun eigen houding ten aanzien van de Europese Unie. Moeten landen vooral hun soevereiniteit opeisen?

Nadere informatie

Activiteit: Leerlingen bekijken propaganda posters. Ze delen de posters in onder verschillende categorieën.

Activiteit: Leerlingen bekijken propaganda posters. Ze delen de posters in onder verschillende categorieën. Onderwerp: Propaganda In Nazi Duitsland Inleiding: Je kunt op You Tube verschillende filmpjes vinden de een sterk gekleurd karakter hebben propaganda. Stel b.v. de vraag wat er nu werkelijk inhoudelijk

Nadere informatie

Atheïstische Kieswijzer: KIES MET REDE. Atheïstische kieswijzer

Atheïstische Kieswijzer: KIES MET REDE. Atheïstische kieswijzer Atheïstische kieswijzer KIES MET REDE Een seculiere scan van de verkiezingsprogramma s van de deelnemende politieke partijen aan de verkiezingen van 12 september 2012. De scan is uitgevoerd door Michiel

Nadere informatie

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt. Hoofdstuk 1 Politiek : manier waarop land geregeerd word. Algemeen belang : Openbare orde en veiligheid Buitenlandse betrekkingen Infrastructuur Welvaart Welzijn Onderwijs Een democratie is een staatsvorm

Nadere informatie

Een politieke partij oprichten

Een politieke partij oprichten Een politieke partij oprichten Korte omschrijving werkvorm Verdeel de leerlingen in groepjes van vier. Ieder groepje richt een politieke partij op. Elke partij mag acht standpunten kiezen. Vijf standpunten

Nadere informatie

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij?

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz testen uw leerlingen hun kennis over de standpunten van enkele partijen over belangrijke Europese kwesties. Ze verbinden

Nadere informatie

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opdrachtgever Uitvoering veldwerk Etnicon Het Opiniehuis Rotterdam, September 2012 Het auteursrecht

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 1 donderdag 21 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 1 donderdag 21 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 donderdag 21 mei 9.00-12.00 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 58 punten

Nadere informatie

DE VERKIEZINGSUITSLAG

DE VERKIEZINGSUITSLAG DE VERKIEZINGSUITSLAG MAART 2017 - POLITIEK IN PRAKTIJK DOCENTENHANDLEIDING DE WERKVORM IN HET KORT Leerlingen leren door het invullen van de werkbladen dat politieke partijen met elkaar moeten samenwerken

Nadere informatie

26 oktober Onderzoek: Kabinet Rutte III op het bordes

26 oktober Onderzoek: Kabinet Rutte III op het bordes 26 oktober 2017 Onderzoek: Kabinet Rutte III op het bordes Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam DirectResearch Herengracht 454 1017 CA Amsterdam 020 770 75 79 info@directresearch.nl www.directresearch.nl Rapportage Amsterdam, 17-06-2016 Oekraïne Oekraïne referendum referendum (meting 2) Standaard

Nadere informatie