Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur"

Transcriptie

1 Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur Thomas Bles

2 In Nederland veelal gerelateerd aan water

3 Maar ook

4 Niet alleen uitdaging voor de toekomst

5 Belang Rijkswaterstaat Waarom inzicht krijgen in klimaatbestendigheid weginfrastructuur? Verantwoordelijkheid Rijkswaterstaat: Veilig verkeer Goede doorstroming Duurzame inrichting Klimaatverandering is een bedreiging Vaststellen welke strategie het best past bij de bedreigingen Nu iets doen? Of later? En wat dan?

6 Activiteiten Onderzoeken mbt aanpak RIMAROCC ROADAPT Onderzoeken om kwetsbaarheid en risico s in beeld te krijgen Blue spot onderzoeken QuickScan Rotterdam Ruhr corridor

7 ROADAPT

8 Blue spot project Onderscheid verschillende oorzaken wateroverlast: A. falen van waterkeringen (hoofdkeringen en regionale keringen) B. onvoldoende capaciteit omliggend watersysteem C. onvoldoende waterafvoer van de weg 9

9 Kwetsbaarheid A. overstroming bij falen waterkeringen wegen niet beschikbaar voor evacuatie B. overstroming door weinig capaciteit omliggende watersysteem kwetsbaarheid klein, iets groter bij klimaatverandering C. overstroming door weinig afvoercapaciteit wegdek of hemelwaterafvoer leidt niet tot volledige uitval wegen kans relatief groot, groter door klimaatverandering onderhoud wordt kritisch

10 Overstromen door falen van waterkeringen Potential risk of flooding of highways by main water system (potential risks ranging from 1:250 to 1: ) Flooding from secundary water system (potential risk 1:1000)

11 Onvoldoende afvoercapaciteit water op de weg

12 Blue spot project Kwetsbaarheid en kansen in beeld, maar is het een risico? QuickScan methodiek (verder uitgewerkt in ROADAPT guideline) In kaart brengen gevolgen Raadplegen ervaringsdeskundigen in workshops Aansluiten bij asset management (RAMS) Beschikbaarheid Veiligheid Directe kosten Effect van verstoring op omliggende wegennetwerk Reputatieschade Milieuschade Risico s Adaptatiestrategie

13 Blue spot risico s Instabiliteit weglichaam door overstroming Gevolg Risico

14 Blue spot risico s Intense neerslag veroorzaakt waterfilm op de weg (aquaplaning) Gevolg Risico

15 Resultaten blue spot onderzoek Top risico s: 1. Overstroming door falen regionale keringen 2. Opdrijven van constructies door stijgende grondwaterstanden 3. Onvoldoende afvoercapaciteit water tijdens intense neerslag 4. Onvoldoende draagkracht en instabiliteit tijdens overstromingen Nu veel vervolg onderzoeken in het kader van evacuatiestrategieën: Kwetsbaarheid constructies voor opdrijven Nauwkeuriger beeld van instabiele locaties tijdens overstroming Identificatie van Quick Wins

16 Top risico s Rotterdam Ruhr corridor Overstroming door falen waterkeringen Onvoldoende capaciteit duikers onder de weg Bodemerosie brugpeilers Veranderende waterspanningen in wegopbouw leidt tot instabiliteit Instabiliteit weglichaam tijdens en na overstromingen Verminderd zicht en splash en spray tijdens intense neerslag Vallende objecten (bomen, verkeersborden, etc.) op de weg

17 Adaptatie, wat doen en wanneer? Mooie theoretische kaders Knikpunten benadering Adaptatiepaden Multi criteria analyses kosten baten analyses Maar hoe pas je ze nu toe in de praktijk?

18 Knikpuntenbenadering Voorbeeld uit ROADAPT: impact toenemende temperatuur op verharding Conclusie 1: klimaat is vaak niet de enige invloedsfactor Conclusie 2: Effect van klimaat en andere factoren varieert van locatie tot locatie; knikpunten zijn niet op netwerkschaal vast te stellen Conclusie 3: Vaak kan geen duidelijk knikpunt worden gevonden Conclusie 4: Strategieën zijn niet onderscheidend

19 Ontwikkelen en kiezen van adaptatiestrategie ROADAPT: ontwikkeling van 10 stappen plan In de basis: Hoe beïnvloedt bedreiging de weg? Welk onderdeel? Wat is de verwachte levensduur van dit onderdeel? onderhoudsfrequentie Wat is periode waarop het klimaateffect van toepassing wordt? Aanpassingen vs. regulier onderhoud? Welke maatregelen kunnen gekozen worden?

20 Maatregelen matrix STAGES PRO-ACTION PREVENTION PLANNING PREPARATION Extreme event management Pro-active attitude Prevention LEGISLATION RESILIENT CONSTRUCTION Upgrade, retrofit, new construction MAINTENANCE AND MANAGEMENT TRAFFIC MANAGEMENT RECOVERY ROBUST CONSTRUCTION CATEGORY OF ADAPTATION MEASURE RESPONSE Preventive Maintenance and Replacement Corrective Maintenance and Replacement Traffic management Capacity building Monitoring and prediction Research CAPACITY BUILDING MONITORING RESEARCH

21 Stellingen / vraagstukken Aanpassing aan de natuurlijke variabiliteit in het huidige klimaat is de eerste stap in de aanpassing aan klimaatverandering Denken over klimaatrisico s dwingt ons na te denken over fundamentele vragen: Hoe beschikbaar moet een weg zijn (tijdens een extreem event)? Hoe veilig moet een weg zijn (tijdens een extreem event)? Welke uitgangspunten zijn ooit gehanteerd bij de aanleg van het bestaande wegennet en waarom? Waar leggen we de prioriteit bij krimpende budgetten?

INCAH Gebiedsstudie Noord Rotterdam 3e workshop

INCAH Gebiedsstudie Noord Rotterdam 3e workshop INCAH Gebiedsstudie Noord Rotterdam 3e workshop Programma 11 April 09.30 Programma, terugkoppeling, kennismaking 10.00 Presentaties onderzoekers Back up strategie schakelstations (Andrew Bollinger) Kwetsbaarheid

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

Klimaatverandering & fysieke opgaven

Klimaatverandering & fysieke opgaven Klimaatverandering & fysieke opgaven Klimaatadaptatie en EU-fondsen 15 december 2016 Joke Schalk Weten, willen werken 2 RWS ONGECLASSIFICEERD Inhoud Weten, willen werken klimaatverandering Aspecten Effecten

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt

Klimaatadaptatie. Charles Aangenendt Klimaatadaptatie Charles Aangenendt Adaptatie Ruimte en Klimaat 2006: start Nationaal Programma Adaptatie Ruimte en Klimaat (ARK) Doel: klimaatbestendig maken van ruimtelijke inrichting lange termijn:

Nadere informatie

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland Willem Ligtvoet Kader: Nationale Adaptatiestrategie (begin 2016) Gevraagd: breed overzicht klimaateffecten en aangrijpingspunten voor beleid Aanvulling

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans

Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans dr ir Frans H M van de Ven W203 - KIVI Jaarcongres Delta Cities 11 november 2014 Overzicht Inleiding: Waarom? Stresstest Klimaatbestendigheid DPNH Tools voor de

Nadere informatie

Extreem weer en verkeer

Extreem weer en verkeer Overzicht wat is de aanleiding, waar wil je naartoe wat is je (beoogd) eindresultaat, en wat zijn tussenresultaten wat kun je straks wel wat je nu nog niet kan welke fase van je project zit je vervolgstappen

Nadere informatie

Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen

Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen Interactie tussen mens en natuur Hans de Moel, PhD researcher 2 DOEL Achtergronden vertellen over wateroverlast en overstromingen, voornamelijk

Nadere informatie

Keynote CPTED t.b.v. Workshop SBM Leuven 26-2-2015. Henk Neddermeijer MSc. Henk Neddermeijer MSc

Keynote CPTED t.b.v. Workshop SBM Leuven 26-2-2015. Henk Neddermeijer MSc. Henk Neddermeijer MSc Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) CPTED -een te beperkte naam voor een groots concept inleiding ter gelegenheid van de vakbeurs New Security in de Brabanthal Leuven 26 februari 2015

Nadere informatie

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017

NAS Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 NAS 2016 Stef Meijs Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 jan 2017 Het verhaal van de NAS Voorgeschiedenis Trends en bollenschema s Focus op urgente risico s Vervolg: proces en acties 2 Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem Memo DM 1013497 Aan: Marktpartijen uitwerking plannen het Burgje, gemeente Bunnik Van: Beke Romp, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Datum: 13 januari 2016 Onderwerp: Notitie gebiedskenmerken (waterthema

Nadere informatie

BUITENDIJKSE PILOT BOTLEK. Joost de Nooijer, Havenbedrijf Rotterdam Projectleider Pilot Botlek Waterveiligheid, Gebiedsoverleg DPRD

BUITENDIJKSE PILOT BOTLEK. Joost de Nooijer, Havenbedrijf Rotterdam Projectleider Pilot Botlek Waterveiligheid, Gebiedsoverleg DPRD BUITENDIJKSE PILOT BOTLEK Joost de Nooijer, Havenbedrijf Rotterdam Projectleider Pilot Botlek Waterveiligheid, Gebiedsoverleg DPRD 18-4-2016 Inhoud presentatie Pilot waterveiligheid: Context Projectaanpak

Nadere informatie

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1 Kennisagenda NKWK- KBS Groeidocument versie 0.1 November 2015 Voorwoord Dit is de eerste versie (versie 0.1) van het Groeidocument van de Kennisagenda NKWK- KBS. Dit document is een eerste aanzet voor

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Goirle Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Goirle Datum 7 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen van de

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Waarom aan de slag in de Agniesebuurt? Oude stadswijken zoals de Agniesebuurt, die dichtbebouwd zijn met veel verharding en weinig open water en groen, zijn kwetsbaar

Nadere informatie

Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken?

Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken? Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken? Hoe kwetsbaar zijn onze infrastructuurnetwerken en op welke manier zijn ze van elkaar afhankelijk? In een simulatie van een overstroming in Rotterdam Noord zochten gebiedsexperts

Nadere informatie

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering MT 22 maart 2012 Arno Lammers Voorgeschiedenis RAS - Proces Waterkader Haaglanden gestart febr. 2003 na opdracht AB - Regionaal Bestuursakkoord

Nadere informatie

Aandacht en initiatieven voor crisisbeheersing

Aandacht en initiatieven voor crisisbeheersing Aandacht en initiatieven voor crisisbeheersing De meeste gebieden in Rijnmond-Drechtsteden liggen zo laag dat ze bij een overstroming zeer snel en diep onder water komen te staan. Overstromingen voorkomen

Nadere informatie

Infrabeheren in een onzekere toekomst PBL 20 april 2015

Infrabeheren in een onzekere toekomst PBL 20 april 2015 Infrabeheren in een onzekere toekomst PBL 20 april 2015 Maarten van der Vlist topspecialist adaptief watermanagement Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Introductie In deze titel komen twee

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Hilvarenbeek Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Hilvarenbeek Datum 9 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

Verslag 4 februari 2013 RWS-INCAH verbinding Achtergrond Doelen van de verbindingsworkshop: Introductie INCAH (Nienke Maas TNO)

Verslag 4 februari 2013 RWS-INCAH verbinding Achtergrond Doelen van de verbindingsworkshop: Introductie INCAH (Nienke Maas TNO) Verslag 4 februari 2013 RWS-INCAH verbinding Van: Nienke Maas (TNO), Paul Fortuin (RWS) Aan: deelnemers/genodigden workshop Datum: 5 februari Versie 0.5 Achtergrond INCAH is een onderzoeksprogramma van

Nadere informatie

Multi-Layer Safety in Dordrecht. Ellen Kelder City of Dordrecht

Multi-Layer Safety in Dordrecht. Ellen Kelder City of Dordrecht Multi-Layer Safety in Dordrecht Ellen Kelder City of Dordrecht Dordrecht: Water and History. Interreg IVb project: MARE. The primary defence ring (22) Deltacity Dordrecht Dordrecht About 120.000 residents

Nadere informatie

Klimaatopgave in beeld

Klimaatopgave in beeld Klimaatopgave in beeld Heb jij de klimaatopgave een beetje in beeld? Hanze University of Applied Sciences Groningen Floris@noorderruimte.nl 0031651556826 11:20 Uitdagingen van klimaatverandering (Floris

Nadere informatie

SOCIALSPATIAL: WHY, HOW & WHAT

SOCIALSPATIAL: WHY, HOW & WHAT SOCIALSPATIAL: WHY, HOW & WHAT WHY HOW WHAT WHY WHY Wij geloven dat er maatschappelijke vraagstukken zijn waar geoinformatie kan helpen in het creëren van baanbrekende oplossingen. WHAT HOW HOW WHAT Sociale

Nadere informatie

Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1

Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1 Visie Water en Ruimtelijke Ontwikkeling bijlage 1 Kaarten Waterbelangen DM: 303052 1 Wateropgaven 2015 / 2027 Kaart 1. Gebieden met een WB21 wateropgave In 2005 is een studie wateropgave uitgevoerd (conform

Nadere informatie

Hoe ver is uw organisatie met Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)? ISO Quickscan - Benchmark

Hoe ver is uw organisatie met Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)? ISO Quickscan - Benchmark Hoe ver is uw organisatie met Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)? ISO 20400 Quickscan - Benchmark Uitgevoerd Juli Augustus 2017 Opzet Quickscan ISO 20400 Vragen opgesteld door leden van het internationaal

Nadere informatie

Graag stel ik me even aan u voor

Graag stel ik me even aan u voor Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) CPTED -een te beperkte naam voor een groots concept inleiding ter gelegenheid van het studiebezoek Beveiliging Bedrijventerreinen in Nederland inleiding

Nadere informatie

Toelichting Klimaatadaptatie

Toelichting Klimaatadaptatie Toelichting Klimaatadaptatie Provinciale Klimaatdag 13 oktober Resi Pansaerts 1-10/18/2016 Proces Ondertekenen Europese convenant okt 2014 Opdracht studiebureau nov 2015 Interne werkgroep Milieu Natuur

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad Klimaatadaptatie Programmaplan duurzame en gezonde stad Inhoud Ons klimaat verandert Wat betekent het voor Nederland? De uitdagingen voor onze regio Wat doen we al in Helmond en waar dragen we aan bij?

Nadere informatie

De klimaatbestendige (oude) stad

De klimaatbestendige (oude) stad De klimaatbestendige (oude) stad Peter den Nijs Wareco ingenieurs F3O KANS OP PAALROT Groot deel Nederland Grote verschillen bodemopbouw Grote verschillen in klimaateffect Grote spreiding in risico s 1

Nadere informatie

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Robert de Graaff (ORG-ID) Tbv breakoutsessie op Deltacongres 6 november 2014 Gebaseerd op presentatie van Frans van de Ven op Festival ruimtelijke adaptatie 9 oktober

Nadere informatie

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen Dr. Ir. Lisette Klok november 2015 1 HITTEGOLF 30 JUNI 5 JULI, 2015 2 TOUR DE FRANCE,

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof Adaptatie is niet nieuw! Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing

Nadere informatie

Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden. Kans op hittestress. Kans op overstroming. Kans op wateroverlast. Kans op blauwalg

Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden. Kans op hittestress. Kans op overstroming. Kans op wateroverlast. Kans op blauwalg Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden Kans op hittestress Kans op overstroming Hittestress komt voor bij een periode van uitzonderlijk warm weer en wordt versterkt door het hitte-in-de-stad of urban heat

Nadere informatie

De kost van adaptatie aan de klimaatverandering in de Brugse poort. Johan Bogaert

De kost van adaptatie aan de klimaatverandering in de Brugse poort. Johan Bogaert De kost van adaptatie aan de klimaatverandering in de Brugse poort 1. Het Vlaams Klimaatplan. 2. De studie: Adaptatie aan klimaatverandering: globale kosten en praktische voorbeelden Literatuurstudie

Nadere informatie

Risico s binnen een project

Risico s binnen een project Risico s binnen een project Alles loopt op wieltjes Je hebt de zaak vanuit alle hoeken onderzocht. Je hebt het al 1000x gedaan Alles is vanzelfsprekend Je weet perfect wat je aan het doen bent, je bent

Nadere informatie

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Dr. Hasse Goosen Alterra Wageningen UR Stichting Climate Adaptation Services De urgentie is hoog: zelfs wanneer de opwarming beperkt blijft

Nadere informatie

SLIM WORKSHOP STORK LEAN IN MAINTENANCE WORKSHOP

SLIM WORKSHOP STORK LEAN IN MAINTENANCE WORKSHOP SLIM WORKSHOP STORK LEAN IN MAINTENANCE WORKSHOP Agenda Stork Lean in Maintenance De stoommachine Evaluatie Doelstelling in een praktijksimulatie: kennismaken met lean principes, methoden en tools. toepassen

Nadere informatie

NEA Paper De techniek van ALM modellen. 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer

NEA Paper De techniek van ALM modellen. 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer NEA Paper De techniek van ALM modellen 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer Inhoud Doel paper en presentatie Outline paper Strategisch risico management Liquiditeitsrisico en

Nadere informatie

Advies Infrastructuur en evacuatiescenario rijkswegen

Advies Infrastructuur en evacuatiescenario rijkswegen Advies Infrastructuur en evacuatiescenario rijkswegen Input voor WenE Thea Helmerhorst Rijkswaterstaat MEGO 11 februari 2016 Module Evacuatie bij Grote Overstromingen MEGO Minister IenM: We doen er alles

Nadere informatie

Nr.: Renswoude, 31 maart 2015 Behandeld door: J. van Dijk Onderwerp: (concept) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht 2014

Nr.: Renswoude, 31 maart 2015 Behandeld door: J. van Dijk Onderwerp: (concept) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht 2014 Agendapuntnr.: 14 Nr.: 142585 Renswoude, 31 maart 2015 Behandeld door: J. van Dijk Onderwerp: (concept) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht 2014 Geachte raad, Aan de gemeenteraad Samenvatting:

Nadere informatie

Ontwikkeling in de gww Bouwend Nederland Regio Zuid

Ontwikkeling in de gww Bouwend Nederland Regio Zuid NOTITIE Datum 7-3-2012 Inlichtingen bij Paul Groot/Harmen Suiskind t (020) 583 19 23 pgroot@eib.nl Ontwikkeling in de gww Bouwend Nederland Regio Zuid Achtergrond Op verzoek van Bouwend Nederland Regio

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Instrumenten voor geo asset informatie. Leo Zwang & Patrick Bakhuizen Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015

Instrumenten voor geo asset informatie. Leo Zwang & Patrick Bakhuizen Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015 Instrumenten voor geo asset informatie Leo Zwang & Patrick Bakhuizen Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015 Inleiding workshop Moet een waterkeringbeheerder in de 21 e eeuw ervaringen

Nadere informatie

Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Inhoudsopgave

Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep. Inhoudsopgave 74OF86 RWD rapporten.indd 1 23-10-2007 14:23:15 74OF86 RWD rapporten.indd 2 23-10-2007 14:23:21 Naar een Duurzaam en Veilig Meppelerdiep Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 Het watersysteem...

Nadere informatie

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte.

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Betreft Verslag klimaatatelier Loon op Zand Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Loon op Zand Datum 2 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

Klimaat voor een nieuwe M.E.R.

Klimaat voor een nieuwe M.E.R. Klimaat voor een nieuwe M.E.R. Praktische Workshop Klimaatadaptatie in de praktijk van planvorming en milieu effectrapportage. Gerald Jan Ellen, Deltares, Bestuurskundig onderzoeker/adviseur Inhoud Adaptatie?

Nadere informatie

Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts

Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts KvR structuur Climate scenarios Mitigation Adaptation Integration Communication Doelstellingen Ontwikkeling van nieuwe adaptatiestrategieën in Nederland

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof Adaptatie? Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing Nutsnetwerken

Nadere informatie

EXTREME WEATHER EVENTS

EXTREME WEATHER EVENTS EXTREME WEATHER EVENTS Benaderd vanuit MKB-accountancy Het wereldwijde klimaat en ook het klimaat in Nederland gaat veranderen en veroorzaakt waarschijnlijk meer weerextremen in de vorm van stormen, hevige

Nadere informatie

Historisch gegroeid bedrijf De Kaasboerin in Mol

Historisch gegroeid bedrijf De Kaasboerin in Mol gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Historisch gegroeid bedrijf De Kaasboerin in Mol Bijlage II: Stedenbouwkundige voorschriften gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Historisch gegroeid bedrijf De

Nadere informatie

Klimaat in de stad. Anticiperen op extremen & case Beverwijk. Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015

Klimaat in de stad. Anticiperen op extremen & case Beverwijk. Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015 1222412 Klimaat in de stad Anticiperen op extremen & case Beverwijk Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015 Erik Warns, Gemeente Beverwijk Jeroen Kluck, Tauw bv & Lector Water in en om de stad,

Nadere informatie

Master of Science in Asset Management Control

Master of Science in Asset Management Control Master of Science in Asset Management Control M.J.P.M. Franssen 28 Oktober 2010 Would implementation of Tactical Risk Management within Electrabel lead to higher cost-effectiveness? Page 1 Introductie

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

Welkom! Wateravond Noord. 27 juni 2017

Welkom! Wateravond Noord. 27 juni 2017 Welkom! 27 juni 2017 Wateravond Noord 19.00 Inloop 19.30 Opening avondvoorzitter 19.35 Inleiding gebiedscommissie 19.45 Presentatie wateropgave Rotterdam 19.55 Presentatie Aanpak Buitenruimte Agniesebuurt

Nadere informatie

Smart Maintenance. Het realiseren van een intelligente Maintenance inrichting door het slim gebruik van Data analytics

Smart Maintenance. Het realiseren van een intelligente Maintenance inrichting door het slim gebruik van Data analytics Smart Maintenance Het realiseren van een intelligente Maintenance inrichting door het slim gebruik van Data analytics 05-10-2016 Maintenance meets service logistiek 05-10-2016 Kasper Groenbroek Siebrand

Nadere informatie

WATERPROEF. De casus Antwerpen. Naar een klimaatbestendig Antwerpen

WATERPROEF. De casus Antwerpen. Naar een klimaatbestendig Antwerpen WATERPROEF Naar een klimaatbestendig Antwerpen De casus Antwerpen Griet Lambrechts Projectleider klimaatadaptatie Afdeling Energie en Milieu Stad Antwerpen klimaatadaptatie 2014: Burgemeestercovenant Mayors

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Seize the cloud?! Seminar Aviodrome, Lelystad 23 maart 2011

Seize the cloud?! Seminar Aviodrome, Lelystad 23 maart 2011 Seize the cloud?! Seminar Aviodrome, Lelystad 23 maart 2011 Cloud computing Waar begin je aan? Piloot Martin van den Berg, Sogeti NL 3 Agenda 4 Kijkje achter de wolken Yes, het werken in de cloud heeft

Nadere informatie

Tussenresultaten Pilot Waterveiligheid Botlek

Tussenresultaten Pilot Waterveiligheid Botlek Tussenresultaten Pilot Waterveiligheid Botlek 1. Inleiding Doel en achtergrond van de pilot Werken aan veiligheid is een continu proces in het Rotterdamse havengebied. Door klimaatverandering stijgt de

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch Christiaan W allet Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening met pitches 12.45 u. Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering

Nadere informatie

Regionale Klimaateffectatlas

Regionale Klimaateffectatlas Regionale Klimaateffectatlas Projectcode MR12039 Datum Regionale Klimaateffectatlas Versie 1.0 Opdrachtgever stadsregio Rotterdam Opdrachtnemer IGWR Inleiding De stadsregio Rotterdam werkt sinds 2008 aan

Nadere informatie

Info-sessie VLAGG-project. Vlaamse Afstromingsgevoelige Gebieden

Info-sessie VLAGG-project. Vlaamse Afstromingsgevoelige Gebieden Info-sessie VLAGG-project Vlaamse Afstromingsgevoelige Gebieden Programma 1. Welkom en situering - Kris Cauwenberghs, VMM 2. Voorstelling inhoud en resultaten van het VLAGG-project Tom Feyaerts, Hydroscan

Nadere informatie

Gebiedsstudie Rotterdam Noord

Gebiedsstudie Rotterdam Noord Gebiedsstudie Rotterdam Noord INCAH Infrastructure Networks Climate Adaptation and Hotspots Datum: 3-12-2014 Auteurs: Tara Geerdink, Nienke Maas, Paul Fortuin, Kees van Muiswinkel, Rob Ammerlaan, Jos Streng,

Nadere informatie

Kwaliteitsnet Landbouwverkeer Zeeland

Kwaliteitsnet Landbouwverkeer Zeeland Intentieverklaring Kwaliteitsnet Landbouwverkeer Zeeland Beleidsplan Verkeersveiligheid Zeeland 2010-2020... 1 4039641_ROVZ intentieverklaring_u.indd 1 22-11-2011 17:16:10 4039641_ROVZ intentieverklaring_u.indd

Nadere informatie

ROBAMCI voor Waterkeringen. Waar liggen de kansen?

ROBAMCI voor Waterkeringen. Waar liggen de kansen? ROBAMCI voor Waterkeringen Waar liggen de kansen? Versie: 0.1 15-11-2015 Samenvatting Ten behoeve van waterbouw en waterveiligheid wordt in Nederland jaarlijks 2 à 5 Miljard Euro besteed aan het beheer,

Nadere informatie

Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze

Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze Vervangingsopgave natte kunstwerken (VONK) Renovatie van de werkwijze Pioneering workshop 14 november 2014 Marcel Tosserams Overzicht Wat is VONK? Vervangingsopgave case Stuwen Maas Discussie 2 Drie netwerken

Nadere informatie

Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03

Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03 Bijlage 1: Digitale Watertoets Waterschap Hollandse Delta, d.d. 3 november 2010 Code: 20101103-39-2671 Datum: 2010-11-03 Deze uitgangspuntennotitie bevat de waterhuishoudkundige streefbeelden, strategieen

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

Cultureel erfgoed. Ondersteunende informatie bij de workshop : Als niet het vuur maar het water de bedreiging is.

Cultureel erfgoed. Ondersteunende informatie bij de workshop : Als niet het vuur maar het water de bedreiging is. Cultureel erfgoed Ondersteunende informatie bij de workshop : Als niet het vuur maar het water de bedreiging is. Nb niet alle sheets worden tijdens de workshop gebruikt Chasse 0646767825 chassebv@planet.nl

Nadere informatie

Criteria voor locatiekeuze ondergrondse containers Mei 2013 Project Omgekeerd Inzamelen, gemeente Arnhem. Nr. Criteria Hard (*) Zacht (*)

Criteria voor locatiekeuze ondergrondse containers Mei 2013 Project Omgekeerd Inzamelen, gemeente Arnhem. Nr. Criteria Hard (*) Zacht (*) Voorkomen hinder 1 De afstand van het hart van de locatie (de OC) tot de gevel van een woning is minimaal 2 meter, maar zo mogelijk groter. 2 Er mag bij aanleg en gebruik van de OC geen schade aan de woning

Nadere informatie

TIC 1. Trends in Continuity. BCM Academy

TIC 1. Trends in Continuity. BCM Academy TIC 1 Trends in Continuity BCM Academy Trends in continuity (TIC 1 ) Jeroen de Haas BCM Academy ISBN 978-90-810553-0-7 2017 BCM Academy Auteur: Jeroen de Haas Vormgeving: MGO-studio, Maarssen Illustraties:

Nadere informatie

Maatschappelijke acceptatie van energie projecten

Maatschappelijke acceptatie van energie projecten Maatschappelijke acceptatie van energie projecten Ynke Feenstra Ruimteconferentie 2011, workshop Energie en ruimte Rotterdam, 19 april 2011 www.ecn.nl Energieonderzoek Centrum Nederland 600 medewerkers

Nadere informatie

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Resultaten klim aatstresstest light Albert Elshof en Matthijs van den Brink.. december 2015 Colofon Dit rapport is tot stand gekomen dankzij de inbreng van..

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Assessment of dredginginduced

Assessment of dredginginduced Assessment of dredginginduced turbidity CEDA presentatie januari 2013 Walter Jacobs Hydronamic / Royal Boskalis Westminster Inleiding Inschatten van vertroebeling t.g.v. baggerwerken Assessment of dredging-induced

Nadere informatie

Traffic Management The American Blend

Traffic Management The American Blend Traffic Management The American Blend Samenvatting van de ervaringen verkeersmanagement scanning tour naar de VS Ben Immers Het reisgezelschap 18 oktober 2010 2010-13/2 Reizen 18 oktober 2010 2010-13/3

Nadere informatie

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta Waterschap Hollandse Delta dynamiek in de delta Inhoud De dynamiek in de tijd Een dynamische ruimte De opgaven nu en voor de toekomst Water besturen Functionele overheid Algemeen belang en specifiek belang

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Bornerkapelstraat

Informatiebijeenkomst Bornerkapelstraat Informatiebijeenkomst Bornerkapelstraat Programma Informatie bijeenkomst Welkom / introductie Aanleiding ingreep Riool analyse + maatregelen Uitvoering Vragen / Opmerkingen Wethouder Leon Geilen Pieter

Nadere informatie

Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid

Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid Georg Frerks Hoogleraar Rampenstudies, Wageningen Universiteit Bredere Context Globalisering

Nadere informatie

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management?

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management? Inleiding Stand van zaken Nederland? Groeiende druk op de buitenruimte Veeleisende burgers Krimpende budgetten en Risico management Planmatig en weinig flexibiliteit en creativiteit; Beheer en onderhoud

Nadere informatie

Strategy: a perspective

Strategy: a perspective 1 The Belgian National Climate Change Adaptation Strategy: a perspective CLIMAR Workshop, 25 mei 2011 Yannick Ghelen FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Dienst Klimaatverandering

Nadere informatie

Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen

Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen Klimaatverandering, waterhuishouding en adaptatienoden in Vlaanderen enkele aanvullende beschouwingen prof. dr. ir. Patrick Willems K.U.Leuven Afdeling Hydraulica Toekomstig klimaat? huidig klimaat: gematigd

Nadere informatie

Lessons Learnt: de Inzichten

Lessons Learnt: de Inzichten Lessons Learnt: de Inzichten De pilot asset management vindt plaats bij het district Haaglanden. Het doel van de pilot is tweeledig: het helder krijgen van de rollen en bevoegdheden van de verschillende

Nadere informatie

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast 1. Inleiding De kans op overstromingen, wateroverlast, hitte en droogte neemt toe door het veranderende klimaat. In

Nadere informatie

ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR

ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR ASSET MANAGEMENT KEN DE RISICO S, DAN IS ALLES BEHEERSBAAR Jan A. Kamphuis Voorzitter NVDO Sectie Food, Beverages & Farma / Partner Traduco B.V. Food Event 2015 De Verkadefabriek, Den Bosch 03 december

Nadere informatie

INCAH Infrastructure Networks for Climate Adaptation in Hotspots

INCAH Infrastructure Networks for Climate Adaptation in Hotspots INCAH Infrastructure Networks for Climate Adaptation in Hotspots Doelen Benoemen van de belangrijkste onderwerpen die een rol spelen bij het komen tot adaptatie strategieën in het onderzoek naar klimaatverandering

Nadere informatie

Condition Based Maintenance klinkt logisch, maar hoe krijg ik het georganiseerd.

Condition Based Maintenance klinkt logisch, maar hoe krijg ik het georganiseerd. Condition Based Maintenance klinkt logisch, maar hoe krijg ik het georganiseerd. Jan van der Lee 3 november 2011 Onderhoud ProRail, Lightrail en Industrie Bruggen, Tunnels, Sluizen, Rivieroevers, Waterkeringen

Nadere informatie

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014 ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant 1 Agenda Introductie spreker / ISA 3 pijlers van security IT versus OT Cyber Security Management

Nadere informatie

Stedelijke Wateropgave

Stedelijke Wateropgave Stedelijke Wateropgave Vergelijking normen voor water op straat en inundatie Stichting RIONED Voorwoord Er is een norm voor het optreden van water op straat in relatie tot de capaciteit van de riolering

Nadere informatie

Waterveiligheid in Westpoort

Waterveiligheid in Westpoort Pilotstudie 2012 / 2013 Atlas samengesteld 15 interviews 3 workshops Opbrengst Ketenafhankelijkheden Handelingsperspectieven Deltaprogramma Nieuwe normen voor Waterveilighied Zoetwatervoorziening voorspelbaarder

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Top 10 kenmerken van een effectieve v Rotterdam, februari 2015 vs Final Wat kunt u in deze doorkijk verwachten? Inleiding FinTouch doet onderzoek naar

Nadere informatie

Waar wil ik staan over x-jaar?

Waar wil ik staan over x-jaar? Waar wil ik staan over x-jaar? Wat belemmert mijn groei Hoe kunnen wij dat veranderen? Is dat haalbaar? Wat betekent dat voor mijn pmc s? Wat betekent dat voor mijn organisatie?! En wat betekent dat voor

Nadere informatie

Bijlage 5. Concept overeenkomst Uitvoeringsafspraken Verkeer en Vervoer Gemeente. Stadsregio 2004 tot en met 2007

Bijlage 5. Concept overeenkomst Uitvoeringsafspraken Verkeer en Vervoer Gemeente. Stadsregio 2004 tot en met 2007 Bijlage 5 Concept overeenkomst Uitvoeringsafspraken Verkeer en Vervoer Gemeente. Stadsregio 2004 tot en met 2007 De Partijen A. De gemeente, ingevolge artikel 171 van de Gemeentewet, te dezen vertegenwoordigd

Nadere informatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Een goede kwaliteit van de leefomgeving is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Klimaatverandering in Utrecht. Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen!

Klimaatverandering in Utrecht. Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen! Klimaatverandering in Utrecht Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen!-dag,12 juni 2016 De klimaatopgave, omgaan met 1. Intensievere neerslag 2. Stijging

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

Spoor op slappe grond

Spoor op slappe grond Spoor op slappe grond Inhoud Strak spoor: Wat zijn de problemen? Spoordegradatie: Hoe komt dat? Hoe kun je er mee omgaan? Bepalen van de kwetsbaarheid op netwerkniveau Meten- en monitoren Nauwkeurig modelleren

Nadere informatie