INHOUD THEMADOSSIER: NETWERKEN 31 INHOUDSOPGAVE EDITORIAL 4 INTERVIEW MET BERT VAN OOSTVEEN 6 KORTE BERICHTEN 10 DE LERENDE SPORTVERENIGING 12

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUD THEMADOSSIER: NETWERKEN 31 INHOUDSOPGAVE EDITORIAL 4 INTERVIEW MET BERT VAN OOSTVEEN 6 KORTE BERICHTEN 10 DE LERENDE SPORTVERENIGING 12"

Transcriptie

1 INHOUDSOPGAVE INHOUD EDITORIAL 4 INTERVIEW MET BERT VAN OOSTVEEN 6 Volharden, je lijn doorzetten en de stip op de horizon bewaken RENÉ VAN DEN BURG EN MARIJKE FLEUREN KORTE BERICHTEN 10 DE LERENDE SPORTVERENIGING 12 Hoe ondersteun je actieve clubleden? MARCOLIEN HUYBERS 4 INZICHTEN OVER TRAINERSCHAP 15 Trainer-kind-interactie praktisch vertaald Naar een Veiliger Sportklimaat COLUMN MAARTEN WESTERMANN 17 HET SPORTBESTUURDERSCHAP 18 Sport & Zaken PENNINGMEESTER MONITOR Roep om ondersteuning VOOR DE BUURT.NL 22 Voor een sterk verenigingsleven EFFECTIEF BESTUREN 24 Vijf praktische tips DANIEL KLIJN HGC-VOORZITTER BOVEN 26 Zijn verhaal NOC*NSF EEN DIVERSER BESTUUR? 30 Ga met elkaar in gesprek! SUZE THOMMA VOLGENDE KEER IN SBM 46 THEMADOSSIER: NETWERKEN 31 Bruggen slaan in Zoetermeer 32 JOHAN HUURMAN EN HAMMADI EL HADDAR Praatje bij Plaatje 35 JANINE VAN KALMTHOUT De buurtsportcoach in Leeuwarden 36 WILLIE WESTERHOF De aanvoerders 40 BART HULSBOS Laat je sportclub niet in zijn hemd staan 43 NOC*NSF Column 44 JOHAN WAKKIE DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 03

2

3 EDITORIAL De wereld aan je voorbij laten gaan Je hoofd leegmaken Alleen maar: links, rechts, links, rechts Wij wensen u allen goede dagen en een mooie start in het nieuwe jaar

4 INTERVIEW TIEN VRAGEN AAN BERT VAN OOSTVEEN Volharden, je lijn doorzetten en de stip op de horizon bewaken 06 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

5 Maandagochtend negen uur. Het was niet eenvoudig om een afspraak te maken binnen de overvolle agenda van Bert van Oostveen, directeur Betaald voetbal van de KNVB. Onderweg in de file horen wij hem al op de radio ruim voordat het gesprek begint. Als je directeur betaald voetbal bent, heb je naast de vaderlandse pers ongeveer het hele Nederlandse volk dat met je meedenkt of een mening heeft. Dat krijgen we op de vroege maandagochtend al mee. Op het complex van de KNVB in Zeist aangekomen treffen we een goed geluimde en ontspannen Bert van Oostveen aan, die meer tijd neemt dan we hadden afgesproken. Wij gaan het nu eens niet hebben over het Nederlands elftal en de Nederlandse betaald voetbal competitie. Wij spreken met hem over de mens Bert van Oostveen, over de bestuurder, de manager, zijn drijfveren en we proberen tips binnen te halen voor de sportvereniging. Wij vragen naar parallellen in besturen van een grote organisatie en het besturen van een vereniging. We doen het aan de hand van tien vragen. Bert vertelt vooral, wij hebben een enkele subvraag, maar het is vooral een boeiend, vloeiend en ontspannen gesprek. DOOR RENÉ VAN DEN BURG EN MARIJKE FLEUREN 1 VRAAG Wie is Bert van Oostveen? Ben je ook een sportfanaat? Hou je van muziek? Wat wil je over jezelf nog meer kwijt? Enkele dagen geleden ben ik 44 jaar geworden, ik ben getrouwd en heb twee kinderen van acht en bijna tien jaar oud. Ik heb politicologie en bestuurskunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam gestudeerd, gevolgd door een postdoctoraal human resource management. Ik ben opgegroeid in een standaard gezin en van kleins af aan naar het voetbal meegenomen. Als 5-jarige stond ik al op het voetbalveld. Studio Sport kijken was een vast onderdeel in het gezin. Ik heb zelf lang gevoetbald. Een mooi vriendenteam waar ik met veel plezier op terugkijk. Ik was keeper, niet echt als een bewuste keuze, maar het liep zo. Ik behoor niet tot de mensen die zichzelf als keeper anders vinden dan andere plekken in het elftal. Je bent net zo goed als de rest van je elftal. Het is wel een gekke positie, als het slecht gaat met je elftal heb jij veel te doen en de kans om uit te blinken. Als het goed gaat verveel je je. Sporten is voor mij nu vooral tennis, skiën, fietsen en soms wat golf spelen. Het laatste is voor mij persoonlijk meer een spel dan een sport. In deze week van de werkstress (item op de radio, red.) kan ik daarin zelf aangeven dat sporten voor mij vooral lekker bezig zijn is, het hoofd leeg houden of maken. Ik ben een echt buitenmens. Ik ben van nature ongedurig, dus juist in het bewegen en sporten kan ik, ook in de vakanties met het gezin, mijn ongedurigheid heerlijk kwijt. Mijn gezin is erg sportminded, mijn kinderen zijn actief in het hockey en in de vakanties neemt beweging altijd een belangrijke plaats in. Ik vind overigens dat er veel te weinig aandacht is voor stress op het werk. Zelf probeer ik vier keer per jaar een blok in mijn agenda te plaatsen om er een paar dagen tussenuit te kunnen. Naast het sporten ben ik gek op cabaret, ik heb daar een grote CD collectie van en ik ga graag naar het theater. In muziek heb ik geen uitgesproken smaak, ik pas mijn muziek graag aan mijn stemming aan. De laatste weken is er voldoende reden om wat steviger muziek te luisteren. Verder is ontspannen voor mij ook een boek lezen. Ik heb meer met romans dan met managementboekjes die een bepaalde theorie aanhangen. Bij managementpublicaties pak je er uiteraard altijd wel wat van mee, maar een roman kan mij meer doen relativeren. 2 Waar voel jij je het meest in thuis: in besturen, in managen of in uitvoeren? Wat zijn daarin je belangrijkste ervaringen? Welke ervaringen wil je graag delen? Uitvoeren is het leukst, ik hou erg van de hands on mentaliteit. In mijn functie en verantwoordelijkheid moet ik voorkomen dat ik zelf overal op af ga. Dat heeft voor mij veel te maken met andere mensen het vertrouwen geven, een goed gesprek met je mensen voeren en heldere kaders schetsen. Het moet duidelijk zijn welke verwachtingen je hebt van iemand. Je moet je als bestuurder durven open te stellen als vraagbaak. Aan de andere kant moet je ook de moed hebben om in te grijpen als het nodig is. Dit geldt bij de KNVB, maar ook voor een bestuurder in de sportvereniging. Natuurlijk is de grootte anders, maar de principes werken op dezelfde wijze. Het grootste verschil met de sportvereniging is dat er bij de KNVB altijd sprake is van een arbeidsrelatie. In die zin is het onderwerp tijd en capaciteit daar veel strakker geregeld en minder vatbaar voor discussie. Er ligt een grote uitdaging voor de verenigingen om binnen de totale vrijwilligerswereld voldoende aandacht te hebben voor de noodzakelijke kwaliteit van bestuurders en managers. Daar ligt een belangrijke rol voor de sportbonden en NOC*NSF. Het gaat VRAAG DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 07

6 INTERVIEW om kennis delen en de juiste ondersteuning. Daar ligt een belangrijke uitdaging! 3 De KNVB is een dynamische organisatie met als grote uitdaging amateur- en betaald voetbal aan elkaar te verbinden. Voel jij dat ook zo? Welke methode/ oplossing werkt het beste? Kunnen verenigingen zich aan die methode spiegelen bij het verbinden van hun topteams aan de recreatieteams? Die verbinding is het beste te realiseren door uit te gaan van eenheid door verscheidenheid. Breedtesport vraagt om een andere structuur en veel draagvlak. Het werkt trager, is intensiever en vraagt om een goed dienstenpakket tegen een zo laag mogelijke prijs. Topsport daarentegen heeft een hogere snelheid in handelen en is dynamischer. De kosten zijn hoog en derhalve worden andere eisen aan de besturing gesteld. Toch is er op veel punten synergie te vinden. Competitie, communicatie en commercie kunnen wel degelijk in een goede synergie plaatsvinden. Dat geldt in principe voor alle sporten. Voetbal is daarbij op onderdelen wel atypisch. Voor ons geldt bijvoorbeeld dat wij de enige sport zijn waarbij het WK belangrijker is dan de Olympische Spelen. In Nederland hebben we de voetbalwereld anders opgezet dan in veel andere landen, die bijvoorbeeld werken met een aparte league (bijvoorbeeld Engeland, Duitsland). Dat heeft te maken met de cultuur van ons land. Wij zijn nu eenmaal een land van polderen en consensus. Beslissingen in ons land worden per definitie betwist. Dat vraagt iets in de wijze van besturen. Ik heb daar zelf best aan moeten wennen. In de tijd van Kessler en Van Praag werkte ik vooral vanuit dienstbaar leiderschap. In mijn huidige positie moet ik ermee leren omgaan dat ik vanwege mijn functie ineens een publieke Nederlander ben, al is het maar vanwege de vele perscontacten. VRAAG 4 De KNVB organisatie kenmerkt zich niet door een overmaat aan vrouwen. Is het een mannenwereld? Nee, dat denk ik niet. We hebben voetballende vrouwen en meisjes. In onze arbeidsorganisatie is 40% vrouw. Er is een goede vertegenwoordiging in hogere posities. Bestuurlijk is er nu één vrouw in het bestuur van het amateurvoetbal. Er is echt een goede ontwikkeling te zien, maar het kan beter. Ik ben zelf geen voorstander van VRAAG quota, kwaliteit blijft voor mij doorslaggevend. Voetbal heeft een ander bestuursarsenaal dan een aantal andere sporten, zoals hockey. Dat is tegelijk de kracht van voetbal: voetbal spreekt de hele samenleving aan, rijp en groen door elkaar. Dat vind je terug in de samenstelling van besturen. Meer vrouwen in besturen zou wel wenselijk zijn. Het brengt sensitieve eigenschappen mee, die goed passen bij het besturen. 5 Tijdens het WK in Brazilië mocht je meedoen aan de medailleceremonie. Dat deed je heel goed. Was het een ultiem moment voor je? Ik heb verschillende WK s in functie meegemaakt, maar dit was voor mij zonder twijfel het meest intense en mooiste toernooi ooit. De prachtige teambuilding die ontstond, spannende wedstrijden en een VRAAG Er ligt een grote uitdaging voor de verenigingen om binnen de totale vrijwilligerswereld voldoende aandacht te hebben voor de noodzakelijke kwaliteit van bestuurders en managers geniale coach, dit was onvergetelijk en met niets te vergelijken. Het is misschien een dooddoener: de finale verliezen of brons winnen, maar de strijd om de derde en vierde plaats,waarin Brazilië een mooie tegenstander was in eigen land, bleek het echt brons winnen te zijn. Die medaille winnen voelde zo goed. Helemaal niet als een lange neus uitsteken, nadat in de voorbereiding veel twijfel was, nee het was de afronding van een tweejarig project met een geweldig resultaat. Ik was zo trots, niet op mijzelf,maar op dit hele traject. In zo n traject cijfer je jezelf even weg. Anderen moeten maar beoordelen hoe ik het in dit proces heb gedaan, dat is niet aan mij om te beoordelen. Het heeft me wel gesterkt in de gedachte dat je moet vasthouden aan je visie en moet volharden in het eindresultaat. Dat principe geldt op dezelfde wijze voor verenigingsbestuurders. 08 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

7 6 Je moet vast elke dag veel keuzes maken: bij het besteden van geld, het benoemen van mensen, wat gepubliceerd kan worden en hoe en het oplossen van conflicten. Hoe doet jij dat: kiezen? Ik ben ervan overtuigd dat het belangrijk is om keuzes te laten bepalen door wat je op langere termijn wil bereiken. Je moet een heldere stip op de horizon plaatsen en daaraan blijven vasthouden. Ook als zaken niet goed lukken geldt dat je zo snel mogelijk op de lijn terug moet komen. Natuurlijk is daarvoor flexibiliteit gewenst, maar laat je niet teveel door het incident afleiden van je eigen visie. VRAAG 7 Dit nummer heeft als thema netwerken. Hoe belangrijk zijn netwerken in de sport? Hoe kun je die het best benutten? Deze vraag stellen is hem al beantwoorden. Natuurlijk zijn netwerken belangrijk voor de sport. In mijn functie geldt dat zowel politiek, internationaal, als met de clubs. Ik ga naar de clubs toe in plaats van dat ze naar het bureau moeten komen. Dat kost tijd, maar levert veel op. Ik vind onze aandacht en lobby voor het internationale en Europese niveau nog te beperkt. Daar kunnen we meer uit halen. Steeds meer zaken worden op Europees niveau geregeld. Andere bedrijfstakken zetten daar veel capaciteit op in. De sport is een eigen sector met eigen aandachtsgebieden. Daar moeten we op willen investeren. Voor sportverenigingen is het netwerken net zo belangrijk. Maak verbindingen met je belangrijkste stakeholders. Geef aandacht aan de relatie met je eigen overheid, gemeente en/of provincie. Heb goed contact met de politie en luister naar je eigen achterban, zoek ze op en vraag! VRAAG 8 Verenigingsbestuurders (clubs) hebben het niet eenvoudig. Minder geld, een veranderende samenleving. Welke tips zou je hun willen meegeven om met energie verder te gaan en willen besturen? Ik heb het bij een eerdere vraag al aangegeven. Het belangrijkste is het uitzetten van je koers. Een heldere visie te hebben op wat je wilt en daaraan vasthouden. Dat geeft direct energie. Als je weet waarom je de dingen doet en je niet door ieder brandje dat geblust moet worden laat afleiden. VRAAG 9 Jij hebt zelf veel te maken met publiciteit. Iedereen heeft een mening en kritiek is eenvoudig te geven. Hoe ga je daarmee om en welke tips zou je verenigingsbestuurders hierin willen geven? Het medialandschap verandert snel, sociale media zijn leidend geworden, de snelheid en inhoud van de communicatie wijzigt. De KNVB zet meer eigen mediakanalen in. Visie en beleid worden in grote snelheid ter discussie gesteld en de samenleving stelt eisen. Voor sportverenigingen geldt naar mijn mening hetzelfde. Maak je niet te afhankelijk van het plaatselijk sufferdje. Neem de leiding, schrijf blogs, gebruik de sociale media. Kortom, neem de regie in eigen hand! In de berichtgeving is het goed emotie en passie te laten doorklinken. Eén van mijn kinderen won in hockey na een spannende wedstrijd met 3-2. De blijdschap van de kinderen na afloop straalde eraf. Het liefst had ik dat via Twitter gedeeld. Ik vind dat we de passie en het gevoel in de sport meer moeten laten zien. De KNVB geeft dat prioriteit in het beleid. VRAAG 10 Winston Churchill had de volgende lijfspreuk: Success is not final, failure is not fatal: it is the courage to continue that counts. Zou dit een lijfspreuk van jou kunnen zijn? Ik ben benieuwd waarom jullie die vraag aan mij stellen. (red. antwoord: het leek ons wel een bij hem passende spreuk). Ik geloof dat moed in dit verband niet het goede woord is. Er moet inderdaad geen angst ontstaan om te falen. Onnodige risico s zijn, vind ik, ongewenst. Moed is niet beste woord.ik denk dat een beter woord volharding zou zijn. Succes is per definitie tijdelijk. We moesten na 2014 vooruitkijken naar 2016 en Daar moet je de durf voor hebben. Maar als je een stip op de horizon hebt geplaatst moet je doorgaan in een uitgezette lijn. Ik ervaar dat meer als volharding dan als moed. VRAAG Directeur betaald voetbal en bestuursvoorzitter betaald voetbal Bert van Oostveen (Amstelveen, 30 oktober 1970) studeerde politicologie en bestuurskunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en deed een postdoctoraal human resource management. In de periode voor 1996 was Bert van Oostveen werkzaam voor het CDU (Bonn) en de KLM personeelsvereniging. Van Oostveen werkt sinds 1996 bij de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond en is eind 2002 benoemd tot manager competitiezaken en plaatsvervangend directeur betaald voetbal. Hij was in die hoedanigheid projectleider voor het WK 2006 in Duitsland en voor Euro 2008 in Oostenrijk en Zwitserland. Ook voor het WK 2010 in Zuid-Afrika heeft hij de rol van projectleider vervuld. Op 1 april 2009 is Van Oostveen benoemd tot directeur bedrijfsvoering betaald voetbal van de KNVB. Vervolgens is Bert van Oostveen per 1 januari 2010 toegetreden tot het bestuur betaald voetbal als directeurbestuurder bedrijfsvoering. Per 1 september 2010 is hij de functies bestuursvoorzitter en directeur betaald voetbal van de KNVB gaan bekleden, als opvolger van Henk Kesler. Sinds 1 september 2012 bekleedt Van Oostveen naast zijn functie van directeur betaald voetbal tevens de functie van secretaris-generaal van de KNVB. Van Oostveen woont met zijn vrouw en twee kinderen in Zeist. In zijn vrije tijd doet hij graag aan wielrennen, golfen en daarnaast is hij een groot wintersportliefhebber. Van Oostveen heeft zelf tot enkele jaren geleden actief gevoetbald en op doel gestaan bij Amstelveen/Heemraad. Het heeft me gesterkt in de gedachte dat je moet vasthouden aan je visie en moet volharden in het eindresultaat DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 09

8 KORTE BERICHTEN 75 gemeenten werken met JOGG-aanpak Brummen is de 75ste gemeente is die met de JOGG-aanpak (Jongeren Op Gezond Gewicht) aan de slag gaat. De lokale integrale aanpak leidt tot betere sport, beweeg- en speelfaciliteiten én voor meer aandacht voor voeding en beweging voor kinderen. Daarmee brengen gemeenten meer kinderen op gezond gewicht. MINISTER SCHIPPERS REIKT SPORT DE HELPENDE HAND Minister Edith Schippers (VWS) heeft besloten voor 2015 een overbruggingssubsidie te verlenen aan NOC*NSF om de verminderde afdracht van De Lotto aan NOC*NSF te compenseren. De Lotto en de Staatsloterij onderzoeken mogelijkheden tot samenwerking om de afdrachten aan de sport in de toekomst te vergroten. Vooruitlopend op de financiële uitkomsten van deze samenwerking heeft minister Schippers besloten een overbruggingssubsidie voor het jaar 2015 te verlenen aan NOC*NSF van 4 miljoen. Gerard Dielessen, algemeen directeur van NOC*NSF: Minister Edith Schippers helpt de sport hiermee enorm om door het lastige jaar 2015 heen te komen. Wij hebben er alle vertrouwen in dat door het samengaan van De Lotto en de Staatsloterij de inkomsten voor de sport in de toekomst weer zullen stijgen. We hebben de afgelopen jaren binnen de sport zelf, door stevig te bezuinigen en door onze reserves in te zetten, de uitvoering van de Sportagenda veilig kunnen stellen. Voor 2015 zou zonder de hulp van minister Schippers echter wel een groot probleem zijn ontstaan. We stellen het besluit van de minister om de sport door dit moeilijke jaar heen te helpen dan ook zeer op prijs. Met deze subsidie maakt VWS de uitvoering van de meerjarige Sportagenda ( Road to Rio ) van de sportsector verder mogelijk. Tevens faciliteert VWS hiermee de noodzakelijke transitie van de sport(organisaties). De subsidie levert ook mogelijkheden voor topsportontwikkeling binnen de sporten die momenteel niet binnen de topsport-focus (Top 10 Ambitie) vallen. Het is fantastisch dat nu al in 75 gemeenten met de JOGG-aanpak wordt gewerkt. En dat terwijl een motie van de Tweede kamer dit aantal pas volgend jaar vereist. Het betekent dat in die gemeenten publieke en private partijen intensief met elkaar samenwerken en dat ook meerdere jaren zullen volhouden. Nu komt het er op aan het verschil te maken en een gezonde leefstijl op zoveel mogelijk plekken de normaalste zaak van de wereld te laten zijn, aldus Paul Rosenmöller, ambassadeur Jongeren Op Gezond Gewicht. De bekendmaking vond plaats tijdens een werkbezoek van staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) aan de Schilderswijk in Den Haag, JOGG-gemeente van het eerste uur. Tijdens het werkbezoek maakte de staatssecretaris kennis met de activiteiten en resultaten van de lokale Haagse JOGG-aanpak (Haagse Aanpak Gezond Gewicht). Ook was er specifiek aandacht voor de aanpak van gezondheidsproblemen in de groep met een lage sociaal-economische status. Dat er nu 75 gemeenten actief aan de slag zijn met Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) is een mooie mijlpaal. De grote kracht van JOGG is dat je niet alleen naar kinderen en jongeren kijkt maar veel breder naar iedereen die iets kan bijdragen: gemeente, scholen, buurthuizen, sportclubs, ondernemers, noem maar op. Samen maak je het verschil voor een gezondere omgeving om in op te groeien en met succesvolle resultaten. In een aantal gemeenten die al langer met JOGG bezig zijn, neemt het aantal kinderen met overgewicht af. Op naar de volgende 75 JOGG gemeenten!, aldus staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Op 23 november 2009 ondertekenden Minister Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport samen met ruim 20 partijen afkomstig van (rijks- en lokale) overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties het Convenant Gezond Gewicht. Zij spraken onder meer af naar aanleiding van de Motie Wiegman om jaarlijks minimaal vijftien gemeenten te committeren aan de JOGG-aanpak. Met de gemeente Brummen erbij is het te behalen doel van 75 JOGGgemeenten in 2015, nu al bereikt. 010 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

9 Heel Brabant in beweging voor amateursportverenigingen Een nieuw scorebord, nieuwe ballen of netten. Of werken aan toegankelijkheid voor minder valide clubgenoten: het zijn allemaal dingen die extra geld kosten. Geld dat een amateur sportvereniging vaak niet heeft. De Karavaan is een nieuw Brabants sportevenement en maakt voorzieningen voor alle sportclubs mogelijk. Sportverenigingen kunnen projecten aanmelden waarvoor ze geld nodig hebben. Onder het motto Heel Brabant Sport nodigen Brabantse topsporters en jonge talenten iedereen uit om mee te doen aan een sportieve uitdaging. Leden en niet leden, jong en oud, validen en mindervaliden kunnen geld inzamelen voor het eigen clubproject door op de finaledag 14 mei 2015 (Hemelvaartsdag) samen met de topsporters Talentontwikkeling Op dinsdag 25 november jl. vond het minisymposium Talentontwikkeling in een veilig en ontwikkelingsgericht sportklimaat plaats vanuit het actieprogramma Naar een veiliger sportklimaat (VSK). Onderwerp van de middag was, hoe binnen bonden wordt omgegaan met de relatie talent-ouder-trainer/coach. De KNGU en KNLTB hebben de afgelopen jaren ervaring opgedaan in het ontwikkelen van beleid en versterken van de dialoog binnen de driehoek sporter-ouder-trainer. Deze ervaring deelden zij onder leiding van dagvoorzitter Franscesco Wessels (coach van de bondscoaches vanuit NOC*NSF) met collegabonden. De KNGU gaf de aftrap. Zij verwoordden treffend de koers om te komen tot een pedagogisch verantwoord beleid voor talentontwikkeling. Zij zijn met hun talenttrainers in gesprek gegaan en tot waarden gekomen die het uitgangspunt vormen voor al hun handelen: vertrouwen, respect, acceptatie en solidariteit. Deze waarden staan vast, welk gedrag daarbij hoort wordt samen ingekleurd, maar uiteindelijk vult de trainer het zelf in. De KNLTB kwam vervolgens met een presentatie, over hoe zij het beleid m.b.t. de cruciale rol van ouders binnen talentontwikkeling hebben opgezet en hoe dit in de praktijk wordt uitgevoerd. Zij organiseren twee keer per jaar een ouderavond onder leiding van een sportpsycholoog, waarin ouders via rollenspellen oefenen hoe zij kunnen reageren naar kun kind. Terugkerende tip aan ouders is steeds: stel open vragen waarbij je laat één van de zeven sportieve uitdagingen aan te gaan en zich hiervoor te laten sponsoren. Op deze spectaculaire dag worden op zes plekken in heel Brabant de uitdagingen uitgevoerd. Een wielerpeloton verbindt de locaties op de weg met elkaar. Aan het eind van deze dag wordt op een mooie locatie tijdens een feestelijke finale die live wordt uitgezonden door Omroep Brabant bekendgemaakt hoeveel projecten er bij de verschillende sportverenigingen gerealiseerd zijn. Doe mee, dien een project in en sluit je met jouw club aan bij De Karavaan! Ga naar inschrijfformulier-clubs. merken dat je waardering onvoorwaardelijk is. They don t care how much you know, they want to know how much you care. Francesco sloot af met de learnings van dit symposium en riep op vooral aan de slag te gaan en elkaars ervaringen te benutten. Om alle goede ervaringen te delen, maar ook om ouders van toptalenten een helpende hand te bieden zullen met ingang van 2015 op het ouderplatform TvSportplezier.nl artikelen en tips voor ouders van talenten worden geplaatst. Ook is, naast de al bestaande thema-avond voor alle ouders, een speciale thema-avond voor ouders van toptalenten ontwikkeld. TRAINERS BOND SPORTER OUDERS Inspiratiesessie Sportpromotie 12 januari 2015 De NOC*NSF Inspiratiesessie Sportpromotie is het netwerkmoment voor gemeenten, sportservicebureaus en sportbonden waar gelegenheid wordt geboden om elkaar te ontmoeten, te inspireren, kennis te delen en met elkaar te sparren over sportpromotie. Op 12 januari aanstaande vindt de Inspiratiesessie Sportpromotie plaats bij Hotel- en Congrescentrum Papendal van uur. Deze middag word je meegenomen in de wereld van sportpromotie via de Nationale Sportweek. Reserveer deze datum nu alvast in je agenda. Tijdens de inspiratiesessie staat het delen van goede voorbeelden rondom sportpromotie centraal en kun je met gemeenten, sportbonden en andere geïnteresseerden sparren over hoe je de Nationale Sportweek effectief kunt inzetten om je doelen te bereiken. Aan deze inspiratiesessie kunnen maximaal 170 deelnemers deelnemen. Deelname is gratis. Meer informatie: DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 011

10 VERENIGINGEN / MANAGEMENT DE LERENDE SPORTVERENIGING Leren en ontwikkelen van actieve clubleden helpt verenigingen op weg Sportverenigingen krijgen andere rollen in de samenleving. Ging het eerst alleen om sport, nu worden de plek binnen de samenleving en maatschappelijke doelen steeds meer van belang. Dat betekent veel voor de inzet en kwaliteit van besturen en vrijwilligers binnen sportverenigingen. De consument (het lid) verandert, is mondiger geworden en stelt hogere eisen. Sportverenigingen zijn afhankelijk van vrijwilligers. Vrijwilligers worden schaars en de vrijwilliger van nu is niet dezelfde als die van vroeger. Druk bezet, van jong tot oud, vragen zij een andere benadering. De redenen om vrijwilligerswerk te gaan doen zijn veranderd. Hoe kun je in dit krachtenveld werken aan een verenigingscultuur die het leren en ontwikkelen van actieve clubleden ondersteunt? DOOR MARCOLIEN HUYBERS De lerende organisatie Hoe benut je de kwaliteiten van mensen? Hoe laat je mensen doen waar ze verstand van hebben, wat ze leuk vinden? Hoe blijf je een succesvolle organisatie? Steeds duidelijker wordt dat organisaties het verschil kunnen maken door medewerkers in te zetten op hun kracht. Binnen sportverenigingen is het belangrijk om gebruik te maken van de kwaliteiten van leden. Soms zit dat in onverwachte hoeken! (zie voorbeeld) Daarnaast is het belangrijk dat mensen blijven leren, omdat de wereld waarin we leven voortdurend in verandering is. In dit kader is het idee van de lerende organisaties ontstaan. Een lerende organisatie is een organisatie die de dienstverlening aanpast aan een voortdurend veranderende omgeving. Dit gebeurt door scholing, ontwikkeling en initiatief van leden en vrijwilligers te stimuleren. Een sportvereniging zit in een omgeving die voortdurend verandert. De samenleving verandert, de leden van een sportvereniging worden mondiger, de vrijwilligers veranderen en hebben andere wensen. Het is daarom van belang dat sportverenigingen hun doelen helder hebben en waar nodig bijstellen. De continue verandering betekent in een lerende organisatie het aanleren van nieuwe vaardigheden en/of het inzetten van kwaliteiten/vaardigheden van andere mensen. Daarnaast betekent het ook het afleren van oude gewoontes. Voor een sportvereniging betekent dit dat je zicht moet hebben op wat er nodig is aan kwaliteiten/vaardigheden om het verenigingswerk goed uit voeren en wat er in huis is. Het is daarbij noodzakelijk dat de leden van de sportvereniging voldoende vrijheid van het bestuur krijgen om hun kwaliteiten op hun eigen manier in te zetten. Het bestuur heeft in een lerende organisatie een ondersteunende en sturende rol. In een lerende organisatie worden nieuwe ideeën en gezamenlijke ambities aangemoedigd. Er is een gezond spanningsveld tussen autonomie en auto- Binnen sportverenigingen is het belangrijk om gebruik te maken van de kwaliteiten van leden 012 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

11 Vorige week ging ik naar mijn wekelijkse Pilates-les in de sportschool. Toen ik binnenkwam was iedereen in afwachting van Sharon, onze Pilates-trainer. Ze kwam niet opdagen. De leiding van de sportschool bood excuses aan. En daar stonden we dan, twintig mensen, teleurgesteld dat de les niet door kon gaan. Tot iemand zei: Maar dan gaan we het toch zelf doen. Na enige aarzeling stonden allerlei mensen op, zij wilden wel iets doen. Anja startte met een warming up. Ronald nam de training over. Hij kende een groot deel van het programma uit zijn hoofd. Niet gedacht dat deze man zo voor een groep zou gaan staan. Verschillende mensen vulden hem aan met andere oefeningen. Hans vertelde dat hij de dames van het nationale rugbyteam had getraind. Dus deed hij met ons zijn buikspieroefeningen. Iemand deed de cooling down, of ze het dagelijks deed. En tot slot sloot ik af met een korte ontspanningsoefening. Mijn variant op de oefening die Sharon meestal doet. Ik ging blij naar huis. Zo bijzonder wat er ontstaat als mensen hun kwaliteiten inzetten op een plek waar je dat helemaal niet verwacht. Wat een deskundigheid is er dan ineens en hoe verbindend werk dat! Het ontstaat vanzelf, zonder enige sturing van bovenaf. Gister bezocht ik weer onze wekelijkse Pilates-les. Sharon was er weer met een prima les... DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 013

12 VERENIGINGEN / MANAGEMENT riteit. Om te zorgen voor een lerende verenigingscultuur is het dus van belang dat besturen zich bezinnen op hun rol binnen de vereniging. Daarnaast is het belangrijk na te denken hoe zij zelf kunnen blijven leren en ontwikkelen. Het delen van kennis en ervaringen en het leren van elkaar is daarbij essentieel. Tot slot moet er in een lerende organisatie voortdurend een koppeling plaatsvinden tussen leren en ontwikkelen met de organisatiedoelstellingen. Sportverenigingen moeten een beeld hebben van de richting waarin de vereniging zich moet ontwikkelen. Leren door volwassenen In mijn boek ( Hoe-boek voor de trainer ) heb ik een aantal kenmerken van het leren van volwassenen benoemd: Ze hebben de behoefte te weten waarom ze iets moeten leren, voordat ze de tijd in een leerproces investeren. Ze beginnen een leertraject met het zelfbeeld van een zelfstandige, verantwoordelijke persoon. Ze brengen een schat aan ervaring en kennis mee. Ze hebben een sterke bereidheid om dingen te leren die hen helpen effectief met het dagelijks leven om te gaan. Ze zijn bereid energie te steken in het leren van dingen waarvan ze geloven dat het helpt bij het uitvoeren van een taak of het oplossen van het probleem. Ze zijn ontvankelijker voor een intrinsieke motivatie, zoals het goed willen doen, dan een extrinsieke motivatie, zoals een hogere onkostenvergoeding. De genoemde kenmerken passen binnen het concept van de lerende organisatie. Vrij vertaald naar activiteiten binnen een sportvereniging zou je het volgende kunnen zeggen over actieve leden. 1. Ze hebben de behoefte om te weten waarom ze iets moeten doen voor ze ergens tijd in steken. 2. Ze zijn zelfstandig en willen verantwoordelijkheid. 3. Ze brengen een schat van kennis en ervaring mee. 4. Ze zijn bereid dingen te leren/veranderen als ze het nut ervan zien. 5. Ze zijn ontvankelijker voor intrinsieke dan extrinsieke motivatie. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat een aantal belangrijke redenen om vrijwilligerswerk te doen zijn: Mensen ontmoeten, vrienden maken. Levenservaring verbreden. Nieuwe vaardigheden leren. Dingen doen waar je goed in bent. Resultaten boeken. Sociale erkenning krijgen en een positie in de samenleving. De genoemde kenmerken passen binnen het concept van de lerende organisatie. Vertaald naar activiteiten binnen een sportvereniging zou je voor actieve leden kunnen zeggen: 1. Ze hebben de behoefte om te weten waarom ze iets moeten doen voor ze ergens tijd in steken. 2. Ze zijn zelfstandig en willen verantwoordelijkheid. 3. Ze brengen een schat van kennis en ervaring mee. 4. Ze zijn bereid dingen te leren/veranderen als ze het nut ervan zien. 5. Ze zijn ontvankelijker voor intrinsieke dan extrinsieke motivatie. Wat kunnen bestuurders doen? Zorg voor een heldere focus Bespreek met elkaar de missie en visie van de vereniging, wat willen jullie op lange termijn, wat is de stip aan de horizon. Wat is jullie focus. Vertaal jullie missie/visie in doelen. Welke doelen willen jullie bereiken. Formuleer je doelen SMART: specifiek, meetbaar, acceptabel, realiseerbaar en tijdsgebonden. Maak een werkplan, met daarin activiteiten. Zorg voor een balans tussen autoriteit en autonomie Zorg voor een sturende, maar vooral ook ondersteunende rol van bestuurders. Geef de vrijwilligers ruimte. Geef kortdurende opdrachten. Laat mensen zelf meedenken over activiteiten en oplossingen. Zorg voor gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zorg dat je zelf blijft leren Doorbreek oude patronen en gewoontes die niet meer functioneel zijn. Zorg voor gezamenlijke ambities. Wees bereid zelf ook te leren, geef je fouten toe. Zorg voor activiteiten die energie genereren Denk bij het maken van een werkplan en het verdelen van activiteiten aan: benutten van aanwezige kwaliteiten; zorgen dat ervaringen en kennis een plek krijgen; leden die van elkaar kunnen leren; ruimte voor nieuwe ideeën. Zorg voor motivatie Geef elkaar feedback. Spreek waardering uit. Toon je betrokkenheid. Bied ondersteuning waar nodig. Zorg dat je expertise benut Onderzoek welke kwaliteiten er intern zijn en maak er gebruik van. Je hoeft geen manusje van alles te zijn. Delegeer! Gebruik waar nodig externe expertise. Marcolien Huybers is trainer, coach en organisatieadviseur. Zij houdt zich al ruim 25 jaar bezig met trainen, opleiden en begeleiden van mensen. Zij begeleidt organisaties bij leer- en verandertrajecten. Daarnaast geeft zij trainingen op gebied van persoonlijke ontwikkeling, adviesvaardigheden en communicatie. Zij is gespecialiseerd in het trainen van opleiders en schreef daar een boek over. en SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

13 Bijlage in dit nummer: 4 INZICHTEN OVER TRAINERSCHAP Bij dit nummer van SBM treft u het praktijkboekje 4 inzichten over trainerschap aan. Dit boekje is de praktische vertaling van de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactie-onderzoek, dat in het seizoen is uitgevoerd in opdracht van het programma Naar een Veiliger Sportklimaat. De hoofdvraag van het onderzoek luidde: Wat zijn de succes- en faalfactoren in het gedrag van trainer/coaches bij het creëren van een veilig en ontwikkelingsgericht sportklimaat 37 trainer/coaches uit verschillende sporten zijn een seizoen lang intensief gevolgd. Zij zijn meerdere malen geïnterviewd, er zijn observatielijsten bijgehouden en videoopnames gemaakt. Aan de hand van een analyseprotocol zijn alle gedragingen gescoord op het feitelijk effect. De resultaten laten een genuanceerd beeld zien van effectief trainersgedrag als het gaat om het creëren van een sociaal veilig en ontwikkelinggericht sportklimaat. Allereerst valt op dat de meeste trainers zich bewust zijn van de opvoedende waarde die hun voorbeeldgedrag kan hebben. Daarnaast valt op dat de meeste trainer/ coaches de belangrijkste succesfactoren goed kunnen verwoorden: Het belang van positief coachen wordt bijna altijd spontaan genoemd. Dat geldt ook voor het belang van plezier als bron van motivatie. Ook wordt breed onderkend dat de focus niet te zeer op het winnen moet liggen, maar eerder op winst boeken op individueel niveau. Voor meer informatie over het onderzoek zie tkionderzoek Maar, zo blijkt na een seizoen intensieve waarneming, op het veld of in de zaal is het niet makkelijk dit ideale trainersgedrag ook altijd toe te passen. Daarom heeft VSK nu een volgende stap gezet. Praktijkboekje 4 inzichten over trainerschap Op basis van de onderzoeksuitkomsten is een toegankelijk praktijkboekje voor trainers, coaches en teambegeleiders verschenen: 4 inzichten over trainerschap. Hierin worden de vier belangrijke kernkwaliteiten toegelicht: 1. Structureren: Je maakt afspraken en biedt duidelijkheid en structuur. Zo weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt. 2. Stimuleren: Je enthousiasmeert, stimuleert, complimenteert en legt de nadruk op wat goed gaat. Fouten maken is goed, want daar leer je van. 3. Individueel aandacht geven: Je zorgt dat ieder kind zich gezien en gewaardeerd voelt. Je probeert je aanwijzingen af te stemmen op het niveau van ieder kind. 4. Regie overdragen: Je stelt vragen, je luistert naar de kinderen en je probeert ze stapsgewijs verantwoordelijk te maken voor hun eigen leerproces. Animatiefilmpje 4 inzichten. : Op YouTube kunt u het bijbehorende animatiefilmpje bekijken. Bij de Academie voor Sportkader kunt eventueel extra exemplaren van het boekje aanvragen: Downloaden kan ook via DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 015

14 116 ORANJE HEREN ORANJE DAMES NEDER HOCKEYLAND 4577_BASIS_05 TOTAAL.indd :12 DOOR EDWARD SWIER CLUB: HC WALCHEREN, VLISSINGEN OPGERICHT: 2011 ALS FUSIE TUSSEN MIDDELBURG (1910) EN VLISSINGEN (1966) AANTAL LEDEN: 700 TENUE: ZWART, ORANJE EN ROOD GEBLOKT SHIRT, ZWARTE BROEK/ROK EN ZWARTE KOUSEN VELDEN: 2 SEMI EN 1 ZAND HEREN 1: DERDE KLASSE DAMES 1: DERDE KLASSE VOORZITTER: JAN HEIN NIJMAN (1962), ADJUNCT- DIRECTEUR ZEEVAARTSCHOOL Ik was keeper. Ik heb nog een paar wedstrijdjes in JE KOMT NOG EENS ERGENS de hoofdklasse gespeeld met Hattem en zat in de Ons Heren 1 promoveerde het eerste jaar na de fusie nationale B- en A-jeugdselectie. Daarna ben ik in het naar de derde klasse. Dat was hartstikke leuk natuurlijk. Het jaar daarop wisten ze zich te handhaven. Om noorden terechtgekomen, waar ik heb gehockeyd bij De Graspiepers in Drachten. En vervolgens belandde ik een indruk te geven: ze spelen tegen clubs als Voorne, bij Deventer. Ik ben naar de Zeevaartschool in Vlissingen Dordrecht, Dopie uit Delft, De Pelikaan uit Roosendaal, gegaan, waar ik lid werd van de plaatselijke club. Dit keer Hoeksche Waard uit Mijnsherenland, De IJssel uit niet als keeper, maar als spits van Heren 1. Het team Nieuwerkerk en Prinsenbeek. Dames 1 speelt ook bestond vrijwel volledig uit zeevarenden, je speelde nooit derde klasse en heeft in de poule clubs als Best, HOCO twee zondagen achter elkaar in dezelfde opstelling. In uit Oisterwijk, Liberty uit Dongen, Oirschot, Rapid uit 2011 is de fusie met de rivaal uit Middelburg tot stand Gorcum, Udenhout, Waalwijk, Vlijmen en Zevenbergen. gekomen en zijn we verder gegaan als HC Walcheren. Ja, wij van Walcheren komen nog eens ergens. En we Sinds dat moment ben ik voorzitter. Ik was al een paar zijn best ambitieus. We zijn na de fusie in rap tempo keer eerder gepolst voor een bestuursfunctie, maar vond gegroeid van 300 naar 700 leden. We kunnen bij de dat toen niet verstandig, omdat ik zo vaak op reis was. jeugd in sommige categorieën zelfs selecteren. Maar de Al met al heb ik twintig jaar gevaren. Nu ben ik adjunctdirecteur van de Zeevaartschool. Eenmaal aan wal verviel weg en als ze dan ergens op een hoger niveau kunnen goeien raak je weer kwijt. Die gaan na hun eindexamen het excuus om nee te zeggen tegen een bestuursfunctie. spelen, pakken ze die kans. Dat lot treft ook de andere Zeeuwse clubs. Vier keer per jaar hebben we Zeeuws BOETE LAGER DAN BENZINEKOSTEN overleg, met de besturen van Olympia uit Terneuzen, We hebben een gigantisch mooi complex. Vlissingen Rapide uit Hulst, Goes en HSD uit Zierikzee, wat staat en Middelburg hadden allebei een accommodatie in voor Hockeyclub Schouwen Duiveland. Dan staan we verval. Daar werd vaak minachtend over gesproken door elkaar bij met raad en daad. Uit dat overleg is bijvoorbeeld het Kampioenschap van Zeeland voortgekomen. Is bezoekers. Maar nu zijn ze zwaar onder de indruk. We zijn ook een heel actieve club. Er worden veel feesten en begonnen met de D1, C1, B1 en A1 van alle vijf de clubs en evenementen georganiseerd. Dat heeft ook te maken met daar komen nu Heren 1 en Dames 1 bij. Je moet iets, hè. onze geïsoleerde positie. Voor ons is het heel gewoon om Want ik zeg altijd: in Vlissingen stopt alles. De autoweg een uur of langer in de auto te zitten voor een hockeywedstrijd. We weten niet beter of je rijdt eerst naar verder wilt, dan val je in het water. Geloof me: Vlissingen stopt hier, de trein stopt hier en als je toch zo nodig Bergen op Zoom en vandaar Nederland in. Andersom is echt het einde! vinden onze tegenstanders het vaak een heel eind. Het komt regelmatig voor dat een team niet komt opdagen. Dan horen we op het laatste moment dat ze geen elftal op de been konden krijgen. Terwijl bij ons de spelers al op het veld staan. Ook bij de jeugd komt dat voor. Dat is toch zielig voor die kinderen die zich de hele week verheugd hebben op hun wedstrijdje? Terwijl wij om de week naar Breda moeten. Dan krijgen ze weliswaar een boete van 75 euro, maar daar lachen ze om, want dat is nog altijd minder dan de benzinekosten. En dat voor die ene keer per seizoen dat ze bij ons op bezoek komen. Terwijl wij onze uitwedstrijden tot diep in Brabant en Zuid-Holland spelen. Want je hebt maar weinig clubs in de buurt, Zeeland telt er maar vijf. Daarom organiseren we veel toernooien, om clubs naar ons toe te halen. Die maken er dan echt een uitstapje van. En in de zomer weten ze ons ook te vinden, want veel teams organiseren een trainingsweekend in Zeeland. Aan oefenwedstrijden hebben we nooit gebrek. JAN HEIN NIJMAN 4577_BASIS_05 TOTAAL.indd :15 ORANJE HEREN ORANJE DAMES NEDER HOCKEYLAND JAAR NEDER HOCKEYLAND BESTEL VOOR SLECHTS 39.95* ORANJE HEREN Een bijzonder fascinerend boek. Onmisbaar voor elke hockeyliefhebber in hart en nieren! ORANJE DAMES ORANJE HEREN ORANJE HEREN NEDER HOCKEYLAND JAN HEIN NIJMAN, VOORZITTER VAN HC WALCHEREN ORANJE DAMES ORANJE DAMES NEDERLAND HOCKEYLAND MISSCHIEN BEN JE MAAR EEN PAAR KEER IN JE LEVEN EEN HELD RECONSTRUCTIE VAN EEN REVOLTE We schrijven Nederland wordt tweede, verliest de finale. Maar meer nog dan het resultaat telde dat jaar maar één ding. Een vraag die nu nog actueel is. Hadden we wel moeten gaan? NEDERLAND HOCKEYLAND ZUIDWEST Het komt regelmatig voor dat een team niet komt opdagen. Dat is toch zielig voor die kinderen die zich de hele week verheugd hebben op hun wedstrijdje? NEDER HOCKEYLAND * Prijs is incl. btw, excl. 1 5,- verzend- en administratiekosten NEDER HOCKEYLAND

15 COLUMN Maarten Westermann Bitterballen Bij ons op de club gaan steeds vaker stemmen op om de maandagavond weer in te voeren. De maandagavond was altijd feest. Het clubkrantje werd in elkaar gezet, de commissies staken de koppen bij elkaar, het bestuur bluste brandjes en sprak een enkele zondaar vermanend toe en verder kon iedereen die wat op zijn lever had onder het genot van een ferm glas bier met z n grieven, suggesties of een opnieuw uitgevonden wiel op de zeepkist klimmen. De club voer er wel bij. Maar het krantje werd een website, de gulden werd vervangen door de dief die euro heet, ouwehoeren deed men voortaan per of mobiele telefoon en de maandagavond werd afgeschaft. Het proces heeft zich in ongeveer vijftien jaar voltrokken; de sportvereniging anno heden is vrijwel volledig gedigitaliseerd. Het clubhuis is cashless, het wedstrijdformulier wordt geclosed met behulp van de smartphone, het bier zit in een tank onder de grond en het bestuur vermoedelijk ook, want ook dit college is tegenwoordig 100% digitaal. Stuur de voorzitter van je vereniging een en je krijgt een automatic reply dat hetgeen je te berde hebt gebracht zal worden meegenomen in de eerstvolgende vergadering. Geen idee wie die man of vrouw is overigens, want ik ben de inloggegevens van de club, mijn wachtwoord, mijn gebruikersnaam en mijnverificatiecode kwijt. Zullen wel ergens in de Cloud zweven. Het clubleven is verworden tot een kluwen van handige app s waarin ieder verband ontbreekt. Vandaar het idee om de maandagavond weer in ere te herstellen. Dat je gewoon weer even met wat bestuursleden een babbeltje kunt maken en wat mensen tegenkomt met wie je het plan opvat om de volgende zaterdagochtend vroeg de bladeren van het veld te vegen. Heet dat netwerken? Dan ben ik er een warm voorstander van. Maar aan het woord netwerken heb ik een hekel. Dat vind ik zó vorige eeuw! Laats was ik te gast bij een bijeenkomst waar ik gevraagd was om een praatje te houden. Dat is trouwens ook zo iets. Daar staan dan meteen twee camera s op, om nog dezelfde avond een filmpje op YouTube en facebook te zetten. Wie het leuk vindt kan nog even googelen hoe ik daar mijn fles wijn met schroefdop krijg uitgereikt. Gevolgd door de aankondiging van de gastheer, dat de aanwezigen nu drie kwartier de tijd krijgen om te netwerken. En dat vind ik toch zo iets engs. Als vroeger op dansles, met de jongens aan de ene en de meisjes aan de andere kant. Netwerken als punt van de agenda. Alsof je aan het ontbijt met je gade afspreekt dat je de volgende middag om tien voor half vier de liefde gaat bedrijven. Dat wordt niks! En zeker niet met twee camera s erbij, al schijnt dat tegenwoordig een wat achterhaalde opvatting te zijn. Enfin, mij zal je niet gauw tegenkomen op netwerkborrels en dat soort narigheid. Ik banjer liever wat rond het veld, leun wat over het hek tijdens de wedstrijd van het Eerste, loop zaterdag op de markt deze en gene tegen het lijf en luister andere reizigers af in de trein, want dat is werkelijk een Mer à Boire om aan nieuwtjes en ideeën te komen. En als ik dan tóch ergens tot netwerken ben gedwongen, dan alleen wanneer er bitterballen zijn. Want hier moet ik de samenleving toch even ernstig toespreken. En de sportwereld in het bijzonder. Is de digitalisering van het clubleven al schadelijk genoeg, thans is ook de bitterbal in het geding. En de vijand heet de gezonde kantine. Ik schaam me het te moeten zeggen, maar het fenomeen is afkomstig van mijn eigen sport hockey en dreigt nu over te waaien naar andere sporten als voetbal, korfbal en de zaalsporten. Ik bedoel, de naam zegt het al: bitterbal, het had een sport op zichzelf kunnen zijn. En die moet nu wijken voor het groentespiesje, de sandwich met puree van kikkererwten en de taugécarré. En dat allemaal ook nog eens mét spelt en zonder gluten. Red de bitterbal! Laten we daar alsjeblieft keihard voor blijven netwerken. Maarten Westermann (61) is freelance journalist, columnist en schrijver en heeft een groot aantal publicaties over sportcultuur en sportbeleid op zijn naam. Hij is oud-voorzitter en erelid van hockeyclub Rood-Wit in Aerdenhout. DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 017

16 SPORT & ZAKEN / SPORTBESTUURDERSCHAP HET SPORTBESTUURDERSCHAP Jaap Hermsen is sinds 2011 Bestuurslid Marketing en Sponsoring bij de Nederlandse IJshockey Bond. Daarnaast werft Jaap voor Sport & Zaken via zijn eigen adviesbureau HSH Consultants sportbestuurders voor sportbonden en sportevenementen. In dit interview bespreekt Jaap zijn ervaringen als sportbestuurder en zijn ervaring met het werven van (collega-) sportbestuurders. Ik ben sportbestuurder omdat ik sport leuk vindt en een bijdrage wil leveren aan de groei van sport. Sport heeft een belangrijke positie in de maatschappij, het brengt mensen in beweging en ondersteunt de gezondheid. Als sportbestuurder daar een bijdrage aan leveren is dan een logische stap. Jaap is in het verleden ook bestuurslid geweest van de Nederlandse Basketball Bond met als portefeuille marketing en sponsoring. Dit deed hij in combinatie met zijn eigen adviesbureau en softwarebedrijf. Sinds 2011 is Jaap bestuurder bij de IJshockeybond met andermaal de portefeuille marketing en sponsoring. Voor zowel Basketbal als IJshockey geldt dat het mondiaal grote en snelle sporten zijn, maar in Nederland juist relatief klein. IJshockey is een grote en dynamische sport, een wereldsport die het verdient om ook in Nederland meer aandacht te krijgen. Bovendien is het een fantastische kijksport voor mannen en vrouwen en voor jong en oud. Op de eerste plaats moet volgens Jaap plezier staan bij het bekleden van een sportbestuurdersfunctie. Je moet vooral ook de sport zelf leuk vinden omdat je regelmatig naar wedstrijden toe mag. Dan is het wel zo fijn als je met plezier op de tribune zit, per slot van rekening stop je er vrije tijd in. Daarnaast biedt het sportbestuurderschap de mogelijkheid om je netwerk uit te breiden. Werving van sportbestuurders Het vinden van sponsors in de sport vraagt om slim denken. Wat kun je de sponsor bieden? In principe geldt voor het vinden van goede sportbestuurders hetzelfde. Zelf zoek ik ook sportbestuurders en mijn netwerk is hierin essentieel. Vaak benader ik mensen via via en zo heb ik onder andere de voorzitter en penningmeester voor de American Football Bond geworven. Het werven van sportbestuurders uit het bedrijfsleven is nodig. Sport is een wereld op zich, op het vlak van kwaliteit en professionaliteit is daar nog wel een slag in te maken. Professionals uit andere sectoren kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan deze kwaliteitsslag. In de sport wordt een situatie vaak niet zwart/wit beoordeeld. Daarnaast is er sterke behoefte aan nieuwe, verfrissende ideeën om met name de topsport overeind te houden. Vanuit mijn netwerk lever ik graag een bijdrage aan het werven van sportbestuurders uit het bedrijfsleven. Crisis binnen het IJshockey Het Nederlandse IJshockey maakt zware tijden door. Bij de vaststelling van de agenda door NOC*NSF is IJshockey niet als kernsport aangewezen, wat tot gevolg heeft dat de Nederlandse IJshockey Bond niet meer in aanmerking komt voor de topsportgelden van de Lotto. Het topsportprogramma van de Nederlandse IJshockey Bond staat hierdoor onder druk. Vanuit het bestuur blijft men wel invloed uitoefenen op de politieke omgeving om aanspraak te maken op de topsportgelden uit de Lotto. Zelf heeft Jaap voor de Nederlandse IJshockey Bond onlangs Jack Casino als sponsor geworven. Jack Casino zorgt ervoor dat de Nederlandse IJshockey Bond ondanks de teruglopende inkomsten toch haar topsportprogramma deels kan blijven financieren. Jack Casino heeft zich voor meerdere jaren verbonden aan de IJshockeybond maar er is wel steeds toe- 018 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

17 stemming nodig van NOC*NSF en de Lotto in verband met de concurrentie ten aanzien van kansspelen. Daarnaast heeft de bond ook nog andere speerpunten. De belangrijkste speerpunten waar wij als bestuur aan werken zijn talentontwikkeling en de ontwikkeling van de nationale teams. Hiervoor is een goede landelijke competitie nodig en dit vraagt nog wel enige aandacht. We merken nu al dat het opvoeren van de trainingsintensiteit voor alle nationale selecties leidt tot betere resultaten. Het belang van samenwerking Sinds 2013 is het bondsbureau van de Nederlandse IJshockey Bond gevestigd bij het Nationale IJshockeycentrum in Eindhoven. Dit is mogelijk gemaakt door steun van de Provincie Noord-Brabant en de Gemeente Eindhoven. Voorheen was het bondsbureau in het Huis van de Sport in Nieuwegein gevestigd. We zitten nu direct bij onze Nationale IJshockeyacademie en dat is prettig werken. Nu we in Eindhoven zitten, hebben we volop ruimte om met al onze selecties te trainen. Daarnaast is Eindhoven een echte sportstad met veel mogelijkheden tot verdere samenwerking, dat uit zich ook in het organiseren van het WK in April 2015 in Eindhoven. Winst van dit toernooi zou een mooie start zijn voor verdere groei van het IJshockey in Nederland! VU LAW ACADEMY Leergang sport, sportorganisatie & recht (start maart 2015) CONGRES Sportweddenschappen, feiten en fabels (14 november) Actuele ontwikkelingen rond de wet op de kansspelen Meer informatie en inschrijven: DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 019

18 PENNINGMEESTERS / MONITOR PENNINGMEESTER MONITOR 2014 Roep om ondersteuning bij penningmeesters in sport De penningmeester is de stille kracht binnen een sportvereniging die ervoor zorgt dat de bal kan blijven rollen. Ze komen in beeld tijdens de algemene ledenvergadering en verdwijnen daarna vaak achter de coulissen om de financiële zaken op orde te krijgen. Toch doet de penningmeester tegenwoordig meer dan alleen de financiën. Maar liefst 77% van de penningmeesters heeft behoefte aan ondersteuning. Dat is niet zo gek bij een functie waarin belasting-, boekhouding-, sponsorfinding- en administratie-expert in één functie zijn vertegenwoordigd. Wist u dat: Er in Nederland ruim penningmeesters in sport zijn? 75% van de penningmeesters in hun dagelijks leven werkzaam zijn op financieel gebied? De Penningmeester van het Jaar 2015 verkiezing in maart 2015 van start gaat? Penningmeester van het Jaar in 2015 haar 5-jarig jubileum viert? Het platform NL Penningmeester in 2015 wordt gelanceerd? In samenwerking met het Mulier Instituut heeft Penningmeester van het Jaar onderzoek gedaan onder penningmeesters naar hun functioneren en naar de (financiële) positie van sportclubs in Penningmeesters in sport hebben hiervoor een uitgebreide enquête ingevuld. Hieronder zijn enkele interessante bevindingen van de analyse uiteengezet: 39% van de penningmeesters maakt zich enige of zelfs ernstige zorgen over de financiële toekomst van de sportclub. Nadere analyse wijst uit dat kleinere verenigingen zich relatief meer zorgen maken dan grotere clubs; Een andere zorgwekkende conclusie die uit het onderzoek komt, gaat over de verenigingen die een verslechterde financiële positie kennen t.o.v. drie jaar geleden. Eén derde van de penningmeesters van deze clubs verwacht dat de financiële positie volgend jaar alleen maar verder verslechtert; Bij 65% van de clubs komt slechts 0-10% van de totale inkomsten vanuit verenigingsacties; Maar liefst 30% van de sportclubs heeft een negatief saldo op de resultatenrekening. Het gemiddelde saldo op de resultatenrekening van de vereniging afgelopen jaar is, inclusief de negatieve saldi, 9.054; 33% penningmeesters beheert financiële administratie in Excel. En niet in boekhoudkundige programma s zoals Davilex. Het percentage excelgebruikers is de afgelopen jaren wel afgenomen (van 44% in 2012 naar 33% in 2014); De helft van de penningmeesters wil de financiële administratie in de toekomst in the cloud (online) regelen; Opvallend is dat slechts 23% van de penningmeesters aangeeft helemaal geen ondersteuning nodig te hebben. De penningmeesters vragen verreweg de meeste ondersteuning bij het genereren van extra inkomsten/sponsoren. Dit percentage is de afgelopen twee jaar flink omhoog gegaan van 15% naar 45%. De bovengenoemde zaken zijn slechts enkele bevindingen van de Penningmeester monitor 2014*. De volledige factsheet vindt u op Penningmeester van het Jaar is er op gericht om sportverenigingen te ondersteunen. Wij willen dagelijks relevant zijn en zijn bezig met de ontwikkeling van 020 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

19 39% van de penningmeesters maakt zich enige of zelfs ernstige zorgen over de financiële toekomst van de sportclub een platform voor penningmeesters. Het NL Penningmeester platform, in lijn met NL Coach, als belangenbehartiger van alle sportpenningmeesters in Nederland. Zonder een goede penningmeester (en bestuur) overleeft een club niet. Wij zetten ons daarom samen met onze partners in voor de professionalisering van het penningmeesterschap als sleutel voor gezonde sportverenigingen. *De Penningmeester monitor is voor het derde jaar op rij uitgevoerd door het Mulier Instituut. De uitkomsten van de analyse vormen een presentatie van de data die voorhanden was en geenszins de bedoeling hebben representatief te zijn voor alle penningmeesters in Nederland. Het geeft echter een goede indicatie van het profiel van de penningmeesters bij diverse sportverenigingen en de financiële positie van sportclubs in Penningmeester van het Jaar Penningmeester van het Jaar is een initiatief van Breedtesport & Marketingbureau 2Basics en wordt mogelijk gemaakt door partners Davilex en RegioBank. Naast een verkiezing worden penningmeester met tips & tricks ondersteund en zijn ze welkom op de speciaal voor hen georganiseerde minicongressen. Voor een volledig overzicht van de onderzoeksresultaten vindt u de bijbehorende factsheet op DECEMBER 2014 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT 021

20 PENNINGMEESTERS / REGIO BANK Kant en klare tips en inspirerende voorbeelden voor verenigingen op VoordeBuurt.nl HOE ACTIVEERT U DE LEDEN VAN UW VERENIGING? Hoe zorgt u ervoor dat u voldoende leden heeft om jeugdteams te leiden, bardiensten te draaien of bestuursfuncties te vervullen? Voor praktische oplossingen en vraagstukken die spelen bij verenigingen kunt u terecht op VoordeBuurt.nl. VoordeBuurt.nl verzamelt en deelt actuele informatie en tips om verenigingen en buurtbewoners te helpen om hun buurt samen nog beter te maken. Zo worden verenigingen toekomstbestendiger en buurten leefbaarder. Leg eens een probleem of stelling voor. Er is altijd wel iemand die met hetzelfde bijltje gehakt heeft. Denk aan tips om uw kantineomzet te vergroten. Vraag het aan de actieve volgers op Twitter van VoordeBuurt. En deel uw successen op Facebook met andere betrokken verenigingsbestuurders. Zo bereik je samen meer. Waar u ook woont in Nederland. Alle verenigingen in Nederland kampen met dezelfde dilemma s. Deel uw ervaringen en lees hoe anderen vraagstukken aanpakken. Zo creëren we in heel Nederland een sterk verenigingsleven voor de buurt. Ga naar VoordeBuurt.nl en doe mee! 022 SPORT BESTUUR EN MANAGEMENT DECEMBER 2014

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen?

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Scoor dan met ons topaanbod! Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt. Vraag kinderen waarom

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Waarom een verenigingsbox? 30% van de Nederlandse bevolking is lid van een sportvereniging (waarvan 70% in de leeftijdscategorie van 6-17 jaar valt). Dat

Nadere informatie

vv Noordwijk, onze club

vv Noordwijk, onze club vv, onze club Inleiding Wie zijn we? Wat vinden we belangrijk? Hoe ziet onze ideale vereniging eruit? Dit is onze visie. Hier staan wij voor. Dit is vv, onze club Kernwaarden: Waar staan wij voor? Plezier

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Onderzoek POD en Sport

Onderzoek POD en Sport 2015 Onderzoek POD en Sport Inhoud Inleiding... 2 Conclusie... 3 Aanbevelingen... 6 Het bestuur... 7 Jeugdtrainers... 8 Jeugdleden... 9 Vrijwilligers... 10 Ouders... 11 Resultaten... 12 1 Inleiding Het

Nadere informatie

Naar een veiliger sportklimaat (VSK)

Naar een veiliger sportklimaat (VSK) Naar een veiliger sportklimaat (VSK) Een sportbreed programma dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt Sportcongres Leiden -5 november 2014 Door: Nathalie Verdult Aanleiding VSK De sport

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Inleiding Voor je ligt de handleiding van de Verenigingsbox. De Verenigingsbox is een hulpmiddel voor verenigingen om zelfstandig te werken aan een sterke

Nadere informatie

Ouders corrigeren met een knipoog

Ouders corrigeren met een knipoog Marijke Fleuren, adjunct-directeur hockeybond Ouders corrigeren met een knipoog Sommige ouders droppen hun kind op de parkeerplaats van de hockeyclub en rijden daarna snel weg. Andere ouders raken langs

Nadere informatie

Een Fantastische Teamsport voor de Jeugd

Een Fantastische Teamsport voor de Jeugd Een Fantastische Teamsport voor de Jeugd Als jij voetbal ook geweldig vindt, dan kun je al vanaf 4 jaar bij onze mini-f spelen en dat is gratis. De contributie voor de hele jeugd is door sponsoring zo

Nadere informatie

world tour en competitie informatie ouders

world tour en competitie informatie ouders world tour en competitie informatie ouders De competitie voor de rode en oranje kinderen is vanaf september 2013 ingrijpend veranderen en heeft een nieuwe naam gekregen: World Tour. Meer informatie vindt

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen.

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Daar heb ik ook mijn scheidsrechterskaartgehaald en

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Trekvogels werkt aan een veilig sportklimaat

Trekvogels werkt aan een veilig sportklimaat Trekvogels werkt aan een veilig sportklimaat Kort de inhoud Wat achtergrond over Veilig Sportklimaat Wat doet vv Trekvogels? Do s en don ts Wat achtergrond over veilig sportklimaat Het creëren van een

Nadere informatie

Besturen met een visie

Besturen met een visie Besturen met een visie - de basis Trainingstraject specifiek ontwikkeld voor verenigingsbestuurders Besturen met een visie Versterking van amateursportverenigingen door bestuurders in hun kracht te zetten

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.1 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Werkboek MEER KLANTEN OP JOUW MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER KLANTEN DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST

Werkboek MEER KLANTEN OP JOUW MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER KLANTEN DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST Werkboek MEER MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST MANIER! Hoofdstuk 1 Nieuwe klanten nodig? Marketing is een vakgebied waar veel om te doen is.

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

Waarom Voetbal Club 2000?

Waarom Voetbal Club 2000? Hét digitale platform voor de hele vereniging Waarom Voetbal Club 2000? U helpt uw vrijwilligers, kiest voor continuïteit én u heeft alles in één! Waarom al meer dan 150 verenigingen voor Voetbal Club

Nadere informatie

TelsTar. 50 jaar Telstar

TelsTar. 50 jaar Telstar TelsTar d e w i t t e l e e u w i n n e n 50 jaar Telstar S P O NS O R W O R D E N V A N D E W I T T E L E E U W I N N E N Vrouwen en meisjes voetbal is de snelst groeiende sport in Nederland (132.000

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

01 CRUYFF COURTS. Cruyff Courts Geef kinderen hun speelruimte terug

01 CRUYFF COURTS. Cruyff Courts Geef kinderen hun speelruimte terug 01 CRUYFF COURTS Cruyff Courts Geef kinderen hun speelruimte terug De behoeftes van kinderen zijn niet veranderd, maar de wereld waarin ze opgroeien wel 02 CRUYFF COURTS We horen en lezen overal dat kinderen

Nadere informatie

Blue Arrows Basketball

Blue Arrows Basketball Blue Arrows Basketball Dé coolste sport op de Heuvelrug! Sponsormogelijkheden Seizoenen 2010 2014 Hoofdsponsor Stersponsor Teamsponsor Specials Donateur Draag ook bij aan een sportieve en succesvolle samenwerking!

Nadere informatie

Utrecht onderweg naar 2016

Utrecht onderweg naar 2016 C O N V E N A N T Utrecht onderweg naar 2016 2 0 1 1-2 0 1 6 Inzake Optimalisering van voetbalverenigingen in Utrecht Partijen (voetbalverengingen) KNVB, Vereniging Sport Utrecht (VSU) & Gemeente Utrecht

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014.

Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014. Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014. Dit jaar wordt het Zilveren Trawler toernooi in Katwijk gehouden en niet in IJmuiden. vv Katwijk en IJ.V.V.

Nadere informatie

Specifieke Handleiding jeugdtrainers

Specifieke Handleiding jeugdtrainers Specifieke Handleiding jeugdtrainers (Mini, F en E pupillen) Inhoudsopgave Leeftijdskenmerken De wedstrijd Coachen/begeleiden tijdens de wedstrijd De training Trainingsaanpak Leeftijdskenmerken Als je

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

World Tour en compe..e informa.e ouders

World Tour en compe..e informa.e ouders World Tour en compe..e informa.e ouders World Tour en competitie informatie ouders 1 De compe..e voor de rode en oranje kinderen gaat vanaf september 2013 ingrijpend veranderen en krijgt een nieuwe naam:

Nadere informatie

HANDBALSCHOOL HAAGLANDEN

HANDBALSCHOOL HAAGLANDEN HANDBALSCHOOL HAAGLANDEN De tweede nieuwsbrief Handbalschool Haaglanden, talent ontwikkeling in de breedte In deze nieuwsbrief Het zit er op. 4 blokken hard gewerkt. Toernooien gespeeld en veel geleerd.

Nadere informatie

Koersplan. Highschool Eindhoven

Koersplan. Highschool Eindhoven Koersplan Highschool Eindhoven 1 Inleiding Frits Philips lyceum- mavo is een toekomstgerichte school met de focus op talentontwikkeling. Leerlingen krijgen volop de mogelijkheid om hun talenten te ontdekken

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Keuzedeel Veilig Sportklimaat beschikbaar vanaf schooljaar Jan Vlasblom (NOC*NSF) Jens van der Kerk (KNVB)

Keuzedeel Veilig Sportklimaat beschikbaar vanaf schooljaar Jan Vlasblom (NOC*NSF) Jens van der Kerk (KNVB) Keuzedeel Veilig Sportklimaat beschikbaar vanaf schooljaar 2016-2017 Jan Vlasblom (NOC*NSF) Jens van der Kerk (KNVB) Actieplan Naar een veiliger sportklimaat (VSK) Opdracht ministerie van VWS aan NOC*NSF,

Nadere informatie

Sportaanbod Gelderland voor basisscholen

Sportaanbod Gelderland voor basisscholen Sportaanbod Gelderland voor basisscholen www.geldersesportfederatie.nl/sportaanbod Sportlessen en gezondheidsactiviteiten voor kinderen van alle basisscholen in Gelderland. De paardensportbond KNHS, Atletiekunie,

Nadere informatie

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport www.cps.nl/lesgevenistopsport IK BEN Marc Lammers. COACH VAN HET BELGISCH DAMESHOCKEYTEAM. EERDER WAS IK BONDSCOACH VAN SPANJE EN HET NEDERLANDS DAMESHOCKEYTEAM. MET NEDERLAND WON IK EEN gouden medaille

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Actielijnen transitie

Actielijnen transitie Actielijnen transitie Het vergroten van het bereik naar sportconsumenten Activatieprogramma 1 op 1 gesprekken bonden Activatieprogramma Inspiratiedag Inrichten virtueel data platform Inrichten bestuurdersacademie

Nadere informatie

Hoe bereik ik een sportieve clubcultuur?

Hoe bereik ik een sportieve clubcultuur? Hoe bereik ik een sportieve clubcultuur? Driebergen, 2 november 2013 Ralf Reniers Samen naar een Veiliger Sportklimaat Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst

Nadere informatie

7 Gouden Tips. voor omgang met kinderen van nu

7 Gouden Tips. voor omgang met kinderen van nu 7 Gouden Tips voor omgang met kinderen van nu Inhoud Voorwoord Verlangen naar rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid Tip 1 Behandel me gelijkwaardig Tip 2 Regels maken we samen Verlangen naar vrijheid en

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

DOOR VOETBAL VERENIGD

DOOR VOETBAL VERENIGD DOOR VOETBAL VERENIGD De Aanvoerders hebben 4 Gouden Regels opgesteld die iedereen bij zijn club in de praktijk kan brengen om het voetbal leuk, sportief en sociaal te houden. Niet iedere regel is direct

Nadere informatie

Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u? Voorstellen

Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u? Voorstellen Voorstellen Coachen: Aansluiten op Motivatie-stijl Rogier Hoorn sport- & prestatiepsycholoog VSPN drs. Rogier Hoorn sport- en prestatiepsycholoog VSPN SportsMind.nl Sinds 2003 praktijk Bussum en Papendal

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Wat is sportpsychologie? Voorstellen. Programma. Doelstelling. Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN

Wat is sportpsychologie? Voorstellen. Programma. Doelstelling. Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN Voorstellen drs. Rogier Hoorn, sportpsycholoog VSPN Sinds 2003 praktijk Hilversum en Papendal Sporters, teams, coaches, Cursus Mentale Training Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN bedrijfsleven, LVNL, Luchtmacht

Nadere informatie

Sponsorbrochure BSV Boeimeer

Sponsorbrochure BSV Boeimeer Sponsorbrochure BSV Boeimeer 2014-2015 In dit document staat een korte introductie over de vereniging BSV Boeimeer en de bijbehorende sponsordoelen en mogelijkheden vermeld. INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren Lééf je dag Prikkelende workshops om samen te leren Vier je dag, vier het moment Wilt u een personeelsbijeenkomst organiseren waarbij u ontspanning combineert met leren? Kies dan voor de workshops van

Nadere informatie

Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool

Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool Nieuwsbrief -7- mei 2011 Inhoudsopgave: Talentontwikkeling Scala college en Leonardo College worden Topsport Talentschool Beleidsbrief sport Waterpolo festival 2012 WOC meisjes < 15 jaar op stage naar

Nadere informatie

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap 2014 Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Je bent hoger opgeleid, zit aan het begin van je carrière en hebt de ambitie

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Wat heb je allemaal nodig om te kunnen honkballen of softballen.

Wat heb je allemaal nodig om te kunnen honkballen of softballen. Informatie voor de ouders van onze jeugdleden. Allereerst willen wij jullie van harte welkom heten bij onze vereniging. D.m.v. dit informatie bulletin willen wij jullie alvast een beetje wegwijs maken

Nadere informatie

Draaiboek Clinics. Regionale Voetbal Academie. Regionale Voetbal Academie. Talentontwikkeling voor elk niveau. Persoonlijk Betrokken Innovatief

Draaiboek Clinics. Regionale Voetbal Academie. Regionale Voetbal Academie. Talentontwikkeling voor elk niveau. Persoonlijk Betrokken Innovatief Draaiboek Clinics Talentontwikkeling voor elk niveau Persoonlijk Betrokken Innovatief 1. Filosofie / Visie In het logo van de (vanaf hier genoemd als RVA) komt kernachtig naar voren wat binnen de academie

Nadere informatie

Sportexperience. bij asvuvv,

Sportexperience. bij asvuvv, Sportexperience asv UVV bij asvuvv, de bedrijfsdagen van nu! Naast een algemene sportvereniging voor het hele gezin, kunnen ook organisaties voor hun sportieve prestaties bij ons terecht. Bedrijfsuitjes,

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013

Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013 Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013 Zaandam, Geachte relatie, Allereerst willen wij u namens de voetbalvereniging Hellas Sport bedanken voor uw interesse in onze vereniging. Hellas Sport

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Opleiding voor Verenigingsontwikkeling

Opleiding voor Verenigingsontwikkeling Opleiding voor Verenigingsontwikkeling Opleiding voor Verenigingsontwikkeling De Opleiding voor Verenigingsontwikkeling richt zich op de professionalisering van verenigingsadviseurs en ondersteuners, kaderconsulenten

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Smoelenboek Bestuursleden

Smoelenboek Bestuursleden Smoelenboek Bestuursleden Het bestuur van Taal aan Zee bestaat uit: Rob Wiegman (voorzitter), Jurrie Vos (penningmeester), Ingrid Sijlbing (secretaris), Marianne Beelaerts, Donny Brandon, Ed de Bruyn Kops

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen:

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Samenwerking

Nadere informatie

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek)

foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 'Duim omhoog' 1 foto s met dank aan Tjitte de Vries en Theo Kock (mogelijke andere rechthebbenden wenden zich met hun claims tot de uitgever van dit boek) 2013, Anton de Vries Alle rechten voorbehouden

Nadere informatie

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN FEMKE DEKKER Voormalig roeister, driemaal actief op de Olympische Spelen Trainer Mentale Kracht bij de Politie

Nadere informatie

Veilig. sportklimaat. Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen

Veilig. sportklimaat. Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen Veilig sportklimaat Werken aan plezier, veiligheid en respect bij Rotterdamse verenigingen De pedagogisch adviseur kan helpen beleid op te stellen en uit te voeren 10 gouden regels Zó bereikt uw vereniging

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X KNLTB Stappenplan beleidsplan tennisvereniging X Inleiding Iedere verenigingsbestuurder weet in het achterhoofd dat het belangrijk is om beleidsmatig en doelgericht te werken. Toch komen de meeste verenigingsbestuurders

Nadere informatie

Jeugdtoernooien 2014 Boeimeer D1- D6 Zaterdag 10 mei 2014 Boeimeer F1 - F6 Zondag 18 mei 2014 Boeimeer E1 - E9 Zaterdag 24 mei 2014

Jeugdtoernooien 2014 Boeimeer D1- D6 Zaterdag 10 mei 2014 Boeimeer F1 - F6 Zondag 18 mei 2014 Boeimeer E1 - E9 Zaterdag 24 mei 2014 Jeugdtoernooien 2014 Boeimeer D1- D6 Zaterdag 10 mei 2014 Boeimeer F1 - F6 Zondag 18 mei 2014 Boeimeer E1 - E9 Zaterdag 24 mei 2014 Meedoen is belangrijker dan winnen Ik heet alle teams, begeleiders, scheidsrechters,

Nadere informatie

Timemanagement? Manage jezelf!

Timemanagement? Manage jezelf! Timemanagement? Manage jezelf! Trefwoorden Citeren timemanagement, zelfmanagement, stress, overtuigingen, logische niveaus van Bateson, RET, succes citeren vanuit dit artikel mag o.v.v. bron: www.sustrainability.nl

Nadere informatie

Club- en gedragsregels van CARTOUCHE. Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan.

Club- en gedragsregels van CARTOUCHE. Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan. Club- en gedragsregels van CARTOUCHE Cartouche is een hockeyclub waar sportiviteit, gezelligheid en prestatie hand in hand gaan. Bij die sportiviteit, gezelligheid en prestatie hoort voor een belangrijk

Nadere informatie

Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF:

Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF: Jongeren winnen veel met sport GERARD DIELESSEN, ALGEMEEN DIRECTEUR NOC*NSF: Met Olympic Moves bereiken en inspireren we jongeren uit het voortgezet onderwijs met de kracht van sport en dragen we actief

Nadere informatie

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II knvb.nl In dit terugkerende item worden de ontwikkelingen van het Continental 7x7 35/45+ voetbal

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Voetbal is een teamsport, het runnen van een club ook

Voetbal is een teamsport, het runnen van een club ook Voetbal is een teamsport, het runnen van een club ook Beleid Jeugdafdeling S.V. Real Lunet Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Visie...3 Beleid...4 Selectiebeleid...4 Overlegstructuur...5 Organigram

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Wil je méér innerlijke balans en krachtiger persoonlijk leiderschap?

Wil je méér innerlijke balans en krachtiger persoonlijk leiderschap? Wil je méér innerlijke balans en krachtiger persoonlijk leiderschap? Zoek je een veilige leeromgeving, met humor en diepgang, die toelaat om wérkelijk stappen te zetten in je leven en je werk? DAN IS IETS

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

PROGRAMMA HANDBOOGCONGRES 3

PROGRAMMA HANDBOOGCONGRES 3 PROGRAMMA HANDBOOGCONGRES 3 Wanneer Wat Waar 9.00-9.30 Ontvangst & inschrijven Aula 9.30 9.45 Opening & welkom: Stan Stolwerk (NHB) Aula 9.45 10.00 Plenaire presentatie: Hein Veerman (NOC*NSF) Aula 10.00

Nadere informatie

Wedstrijdsport Senioren HB en DSB. DOELGROEPENOVERLEG 22 november 2014

Wedstrijdsport Senioren HB en DSB. DOELGROEPENOVERLEG 22 november 2014 Wedstrijdsport Senioren HB en DSB DOELGROEPENOVERLEG november 0 Ambitie De KNBSB heeft als doel om de uitstroom van het aantal seniorenleden in de wedstrijdsport met 0% te laten afnemen. KNBSB Integraal

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 I Handen schudden voor de wedstrijd, heldere communicatie met ouders en

Nadere informatie

Een spreekbeurt over ADO Den Haag

Een spreekbeurt over ADO Den Haag Een spreekbeurt over ADO Den Haag Wij ontvangen veel berichten van kinderen die graag een spreekbeurt over ADO Den Haag willen houden. Zij weten alleen niet waar of hoe ze moeten beginnen. Wij helpen je

Nadere informatie

Agendapunt 7 Structuur Talentencentra Inleiding School, Academy en University

Agendapunt 7 Structuur Talentencentra Inleiding School, Academy en University Agendapunt 7 Structuur Talentencentra Inleiding Reeds sinds 1993 voert de Nederlandse Badminton Bond een actief beleid om Talenten tijdig te ontdekken en regionaal en centraal op te leiden tot Topspeler.

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn

Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn Korte interactieve lezing over een boeiend onderwerp. Lekker Luisteren! Locatie: Datum: Het Kook College Wijchen, Nieuwe weg 303(Woondrôme Wijchen) 22 maart 2012 Tijd:

Nadere informatie