Levenslang leren voor iedereen?!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Levenslang leren voor iedereen?!"

Transcriptie

1 Levenslang leren voor iedereen?! Verslag van een terreinverkenning Samenlevingsopbouw Gent vzw Dok Noord Gent

2 Voorwoord Sinds begin 2000 speelt Riso Gent vzw met de idee om een werkingsspoor rond leren op te zetten. In de programmatie vinden we dit uitgangspunt terug: De samenleving vindt een hoog niveau van lezen, schrijven en sociale- en kennisvaardigheden vanzelfsprekend. Deze vanzelfsprekendheid is irritant. Hierbij wordt bovendien al te dikwijls gesteld dat deze kloof moet gedicht worden opdat zij niet zouden achterblijven. Niemand stelt zich echter de grondvraag in welke richting deze evolutie ons stuurt. Riso Gent vzw In de periode eind begin 2003 ontwikkelde een werkgroep een eerste visie rond het thema. Uit de toenmalige tekst: Levenslang en levensbreed leren is een mooi principe, maar wat is het waard als het maar geldig is voor een zeer beperkt deel van de bevolking? Vanuit Riso Gent willen we het sterk ideaal-typische beeld dat in de huidige beleidsteksten opgehangen wordt wat meer bij de realiteit van maatschappelijk kwetsbare groepen brengen. Het duurde nog tot oktober 2004 voor een concrete terreinverkenning werd gepland. Wat volgt is het verslag van deze terreinverkenning rond Leren. Doel was het huidig beleid rond levenslang en levensbreed leren in kaart te brengen en te onderzoeken hoe het komt dat kwetsbare groepen zo moeilijk aansluiting vinden. Via de deze terreinverkenning wilden we bovendien een antwoord op de vraag of dit thema relevant is voor het opbouwwerk en over welke rol we moeten /kunnen spelen. Tijdens de terreinverkenning hebben we heel wat tekstmateriaal doorgenomen, woonden we studiedagen bij, (Een overzicht van het geraadpleegde bronnenmateriaal vind je in de bijlage.) Daarnaast gingen we in gesprek met een aantal betrokken actoren. Citaten uit deze gesprekken werden in het verslag verweven. Het rapport: Deel 1: Levenslang en levensbreed leren We beschrijven enkele maatschappelijke tendensen. Deze vormen de achtergrond voor Europese en Vlaamse beleidskeuzes. Daarnaast krijg je een overzicht van actieplannen rond Levenslang en Levensbreed Leren. Tot slot brengen we het Vlaamse vormingslandschap in kaart. Dit zijn de formele spelers die het beleid rond levenslang en levensbreed leren moeten waarmaken. Deel 2: Leerkansen voor kwetsbare groepen verhogen We zoeken antwoorden op volgende vragen: Wat zijn kenmerken van kwetsbare groepen? Welke factoren bepalen de participatie aan levenslang en levensbreed leren? Wat zijn voorbeelden van goede praktijken? Daarna zoeken de raakvlakken met het opbouwwerk. Hoe leren doelgroepen binnen het opbouwwerk? Welke rollen kunnen opbouwwerkers opnemen? Wat zijn voorbeelden van leersituaties in het opbouwwerk? Deel 3: Besluiten In ons besluit leggen we de krijtlijnen vast voor acties die Riso Gent rond leren wil opzetten in de toekomst. Riso Gent vzw - Verslag Leren

3 Bemerking Dit verslag bekijkt het beleid rond levenslang leren vanuit het oogpunt van kwetsbare groepen. Het is dan ook gekleurd. Dankwoord We willen graag alle partners bedanken die hun steentje bijdroegen door met ons in gesprek te gaan: Leen Gaublomme (Huis van het Nederlands) Dirk Holemans en Dominique Willaert (Victoria Deluxe) An Bistmans en Mie Swankaert (CBE Leerpunt Gent) Marian Vander Sypt (Opleidingscoördinator De Link) Veerle Van Oudenhove (ACV-bijblijfconsulente) Sylvie Syryn en Liesbeth Willems (DIVA) Brigitte Pattyn en Katrien Willaert (Vormingplus) Lies Beunens (VIBOSO) Odette Soens (SIVI vzw) Heidi Savels (ING) Brenda Van Heirsele (OCMW-OTC Gent) Dominique Poitier (CVL) De werkgroep Leren zelf: Els Hillaert, Ann Van Hoof, Patrice De Meyer, Sofie Claeyssens, Anniek Vandecasteele en Ann Bonte. Anniek Vandecasteele & Ann Bonte 24/11/05 Meer info over deze terreinverkenning? Ann Bonte Samenlevingsopbouw Gent vzw Dok Noord Gent Riso Gent vzw - Verslag Leren

4 Inhoudstafel DEEL 1 Levenslang en levensbreed leren 1.1 De maatschappelijke context Drie typeringen van onze samenleving p Maatschappelijke tendensen p Antwoorden van het beleid Europa zet de lijnen uit p Vlaanderen volgt p LLL in de pers p Het vormingslandschap Volwassenenonderwijs p Arbeidsmarktgerichte opleidingen p Sociaal-cultureel volwassenenwerk p Wegwijs in het aanbod p Verdere hervormingen op til p Aanvullingen De campagne Een leven lang leren niet geslaagd p Gegevens uit onderzoek p Uit de gesprekken p. 28 Samengevat p. 31 DEEL 2 Leerkansen voor kwetsbare groepen verhogen 2.1 LLL ook voor kwetsbare groepen? Kenmerken van de specifieke doelgroep kansarmen p Factoren die participatie aan LLL beïnvloeden p Leerblokkades uit de weg ruimen p Goede praktijken p Niet te onderschatten effecten p Leren in het opbouwwerk? Leerprocessen in het opbouwwerk p Factoren die de deelname aan opbouwwerkprojecten beïnvloeden p Voorwaarden om het informeel leren te bevorderen p Rollen van de opbouwwerker p Concrete voorbeelden van leersituatie in projecten van Riso Gent p Twee kanttekeningen p. 47 Riso Gent vzw - Verslag Leren

5 2.3 Aanvullingen Enkele ideeën van de doelgroep rond leren p Word wat je wil? p Kan het opbouwwerk iets betekenen m.b.t. de digitale kloof? p Uit de gesprekken p. 54 Samengevat p. 60 DEEL 3 Wat nu?! 3.1 Uit de gesprekken p Onze visie p Een actieplan voor Riso Gent vzw p. 65 Bijlagen Terminologielijst p. 68 Bronnenmateriaal p. 72 Riso Gent vzw - Verslag Leren

6 DEEL 1 Levenslang en levensbreed leren Riso Gent vzw - Verslag Leren

7 1.1 De maatschappelijke context Inleiding We starten onze terreinverkenning met enkele theoretische typeringen van onze huidige samenleving. Om het beeld op de maatschappelijke context aan te vullen, geven we een overzicht van huidige tendensen die mogelijks invloed hebben op het thema. Het is tegen deze achtergrond dat het beleid rond levenslang en levensbreed leren zijn keuzes maakt Drie typeringen van onze samenleving Een kennismaatschappij De samenleving is zeer complex geworden, de rol van kennis in de economie is gegroeid. Het opleidingsniveau stijgt, maar er is ook meer kennis nodig om onze samenleving te begrijpen. Het scholingsniveau van het individu wordt een belangrijke indicator voor de positie van mensen op de sociale ladder én voor hun kansen in de samenleving. Toch blijft het zo dat niet iedereen dezelfde kansen in het onderwijs geniet. Dit is des te problematischer omdat die ongelijkheden worden geminimaliseerd of zelfs genegeerd. Een netwerkmaatschappij Een tweede typering is die van de netwerkmaatschappij. De huidige samenleving kan gelezen worden als een verzameling van sociale netwerken tussen mensen. In de globaliserende wereld zijn grensoverschrijdende netwerken onlosmakelijk verbonden geraakt. In deze context krijgt het begrip vierde wereld een andere betekenis. Niet in de zin van generatiearmen maar wel als alle personen die om het even waar ter wereld buiten de netwerken vallen en niet meer relevant zijn in de nieuwe verhoudingen. Die toenemende vernetting op wereldvlak werkt eveneens door in onze directe leefwereld. Netwerken worden crucialer in intermenselijke relaties en in sommige jobs. Dit veronderstelt heel wat vaardigheden en kennis. Een risicomaatschappij Volgens Ulrich Beck (Duitse socioloog) leven we in een risicomaatschappij: een maatschappij die door haar eigen uitdagingen wordt geconfronteerd met de mogelijkheid van vernietiging van al het leven op aarde. Het verschil met vroegere catastrofes is volgens Beck dat er vroeger onbegrepen natuurgeweld aan te pas kwam of de toorn van God. De huidige rampen zijn het gevolg van rationeel genomen beslissingen en hebben direct een internationaal karakter: ze treffen iedereen. De basisinstituties (het gezin, arbeid, de politiek, onderwijs, ) geven onvoldoende houvast om de risico s het hoofd te bieden. Hij splitst risico s op in vier categorieën: sociaal-economische risico s, ecologische risico s, individualiseringsrisico s en tijdsrisico s. Meer info: handboek voor de Samenlevingsopbouw in Vlaanderen (2003) Riso Gent vzw - Verslag Leren

8 1.1.2 Maatschappelijke tendensen Demografische tendensen Vergrijzing en verkleining van de huishoudens De bevolkingspiramide kantelt. In Europa is nu 1 op 5 ouder dan 65 jaar. Tegen 2050 zal dit 1 op 3 zijn. Het aandeel van de 80+-ers zal nog sneller toenemen. Er wordt niet alleen langer geleefd, ook de kwaliteit van het leven van de senioren gaat er op vooruit. De derde leeftijd wordt een volwaardige leeftijd met nieuwe mogelijkheden op educatief, cultureel en sociaal vlak. In Europa zal de vergrijzing van de bevolking een aandachtspunt blijven met impact op heel wat domeinen (onderwijs, arbeidsmarkt, welzijn- en gezondheidszorg, huisvesting, toerisme, ). Sociaal-economische tendensen Loopbaanmobiliteit Wie werk vindt, heeft tegenwoordig niet meer de zekerheid om dat werk ook te behouden: werknemers kunnen ten allen tijde worden ontslagen en worden verplicht ander werk te zoeken. De tijd dat een werknemer met pensioen gaat op het werk waar hij na zijn studies begonnen is, is lang voorbij. Continuïteit maakt plaats voor tijdelijke onderbreking, interim-werk, deeltijds werk, contracten van bepaalde duur, free-lance-werk, enz. Flexibiliteit Toenemende flexibiliteit wordt van werknemers gevergd. Het strakke werkschema waarbij men werkt van een bepaald uur tot een bepaald uur wordt steeds meer verlaten. Daarnaast wordt er ook steeds meer flexibiliteit in de uit te voeren taken vereist. De eisen die aan de werknemers gesteld worden liggen steeds hoger, met dualisering als gevolg. Niet iedereen beschikt immers over de nodige competenties om op een dergelijk functionerende arbeidsmarkt aan de bak te komen. Brede inzetbaarheid Er worden steeds meer competenties van mensen verwacht. Van mensen wordt steeds meer verwacht dat, bovenop datgene waarin ze gespecialiseerd zijn, ze inzetbaar zijn op verschillende domeinen. Economische tendensen Mondialisering en globalisering De mondialisering is een algemeen verspreid fenomeen geworden. Kenmerkend is dat niet het hele productieproces verschuift naar lage loonlanden maar bepaalde onderdelen ervan. Naast de mondialisering komt een tegengestelde beweging op gang waarbij de regio s hun eigen troeven (specificiteit wordt element van concurrentie in markt waar veel homogeniseert) willen uitspelen en hun autonome werking willen bevestigen. Het fenomeen globalisering kan beschouwd worden als een internationaliseringsproces dat zich nu versneld doorzet. Het is een onomkeerbaar proces dat tot gevolg heeft dat het internationaal monetair systeem steeds meer te zeggen heeft en het nationale systeem steeds minder macht heeft. Riso Gent vzw - Verslag Leren

9 Cultuurgebonden tendensen Technologie en innovatie De grenzen van de ontwikkelingen inzake ICT zijn zeker nog niet bereikt. Bij het vooruitkijken moeten we zien dat we zoveel mogelijk mensen meekrijgen. De digital divide mag niet groter worden dan nu. Dit wordt een hele opgave met de toenemende vergrijzing. Ook de betekenis van informatie zal veranderen: het zal niet zozeer meer gaan om beschikbaarheid op zich maar om de selectie. Informatie zal overal bereikbaar zijn. Daarmee verandert ook de rol van leren en de maatschappelijke betekenis van kennis. In de toekomst zal meer nood zijn aan kennisinfrastructuren die zowel kennisontwikkeling moeten bevorderen als de verspreiding ervan. Toegenomen consumentisme Sinds de jaren 60 consumeert de bevolking steeds meer (twee tot drie keer meer). Bovendien doen twee belangrijke nieuwe en zeer aantrekkelijke groepen hun intrede op de consumptiemarkt, namelijk jongeren (zakgeld en inkomen door studentenjobs) en ouderen (die geen afbetalingen meer hebben en vaak een mooie som geld bij elkaar spaarden). Net als bij andere consumenten, heeft consumeren bij deze twee groepen niet alleen een nuttige waarde, maar ook meer en meer een positionele, symbolische waarde. De klant bepaalt zijn identiteit immers niet meer uitsluitend aan zijn/haar beroep, maar wel steeds meer aan wat hij/zij kan consumeren. Kortom: je bent wat je koopt. De informatiesamenleving en mediatisering We leven in een informatiesamenleving, waarin nieuwe media (als computer en teletekst) langs veelvuldige weg boodschappen overdragen aan passieve ontvangers, of informatie langs digitale weg tussen interactieve gebruikers laten uitwisselen. Dit heeft geleid tot een nieuwe beeldcultuur die de oude schriftcultuur verdringt. Media is een machtig instrument dat kan gebruikt worden om burgers te informeren maar dat ons eveneens kan misleiden. Leven in een informatiemaatschappij is echter ruimer dan omgaan met media. De kern van het informatievraagstuk bestaat namelijk in de kennisverwerving. Dat slaat niet alleen terug op de kennis of de informatie als zodanig, maar ook op de capaciteit om informatie te verzamelen, te produceren, te distribueren en te consumeren. Individualisering De laatste jaren worden gekenmerkt door een steeds verder gaande trend tot individualisering en een zich afkeren van de bestaande tradities. Ook op het sociaal en cultureel gebied laat de individualiseringstendens zich voelen. Het vaste publiek van vele organisaties in de zuilen is bijgevolg sterk uitgedund. Vlamingen brengen hun vrije tijd immers ook vaker in andere niet-traditionele verenigingen en ontmoetingsplaatsen door. Ook de internationalisering heeft een invloed op de individualiseringstendens. Dankzij de sterk verruimde communicatie via de media, het wereldwijd reizen, de mobiliteit en het internet komen personen in contact met heel diverse levensstijlen. De vraag Welke richting geef ik aan mijn leven? is een strikt individuele vraag geworden, met de toenemende twijfel of wel de juiste keuze gemaakt werd. Dit gevoel van onzekerheid wordt nog versterkt omdat de mogelijkheden om zich voor te bereiden op keuzes bij belangrijke momenten in de levensloop ongelijk verdeeld zijn. Ten slotte leidt het individualiseringsproces tot een andere kijk op problemen van sociale ongelijkheid. Vroeger werden werkloosheid en armoede gezien als een collectief probleem dat het gevolg was van economisch-structurele problemen. Vandaag worden werkloosheid en armoede eerder toegeschreven aan individueel falen, waardoor solidariteit minder vanzelfsprekend wordt. Riso Gent vzw - Verslag Leren

10 Wegvallen van traditionele kaders Het wegvallen van de sturende rol van tradities veroorzaakt bij een bepaalde groep van mensen een gevoel van verlies. Voor hen betekent de hedendaagse samenleving geen vooruitgang (tenzij materieel), maar een verlies op het gebied van zekerheid, onderling vertrouwen, geborgenheid, verbondenheid, gemeenschap en levenskwaliteit. Dit gevoel van verlies is het grootst bij ouderen, bij laaggeschoolden en bij mensen die aangewezen zijn op de massamedia voor hun kijk op de wereld. Vaak zouden zij liever willen terugkeren naar de orde en voorgeschreven levensstijl en tradities van vroeger. Eigen keuzes Dankzij de tendens tot individualisering zijn personen steeds meer vrij om hun eigen keuzes te maken. Tradities en extern gezag zijn minder belangrijk geworden voor iemands gedrag. Tegenwoordig gebeurt de controle op een zachtere manier. In plaats van een bepaalde levensstijl extern op te leggen, wordt er meer intern gestuurd, met betrekking tot de factoren die het keuzeproces beïnvloeden namelijk: smaken, opvattingen, emoties, motivaties, informatie, kennis, vaardigheden, enz. Kanalen hiervoor zijn het onderwijs en naschoolse vorming, de massamedia, reclame en propaganda. De beïnvloeding en socialisatie gebeurt vaak via symbolen. Vandaar dat de hedendaagse samenleving ook wel een symbolische samenleving genoemd wordt. Armoede en sociaal-culturele uitsluiting Op basis van de APS-survey in kan vastgesteld worden dat één Vlaming op tien nooit of bijna nooit met zijn buren praat. Hetzelfde geldt voor het ontmoeten van vrienden, kennissen en familieleden die niet bij de respondent inwonen. Verder blijkt dat veruit de meeste Vlamingen tevreden zijn met hun sociale relaties. Deze cijfers zijn absoluut gezien wel laag, maar we kunnen ons toch afvragen of 5 à 8% sociale armoede, een cijfer dat vergelijkbaar is met de economische armoede, wel aanvaardbaar is in een welvarende samenleving als de onze. De nieuwe breuklijn binnen de Westerse maatschappij en mogelijke conflictzones tussen groepen situeren zich steeds meer op het vlak van verschillen inzake scholingsgraad, leeftijd, mediavoorkeuren, Dit uit zich ook in de houding t.o.v. nieuwe technologieën. Politieke ontwikkelingen Onze welvaartstaat die opgebouwd werd op de mogelijkheden die de industriële samenleving bood, zorgde voor een opmerkelijke vooruitgang zowel op individueel als op collectief vlak. Welvaart en welzijn zijn toegenomen, alhoewel niet voor iedereen in dezelfde mate. Volgens Beck hebben de verworvenheden van de welvaartstaat ook een schaduwkant. De verzorgingstaat bevindt zich in een patstelling. Aan de ene kant groeien de verwachtingen van de bevolking ten aanzien van de overheid omwille van de risico s die verbonden zijn met individualisering en verzakelijking van het gemeenschapsleven. Aan de andere kant botst dezelfde overheid op haar eigen grenzen omwille van de verminderde besturings- en reguleringscapaciteit. De machtscentra liggen dikwijls buiten de democratisch verkozen politieke fora, zoals de wereldwijde economische centra en de media. Daarenboven hebben verschillende beleidsmaatregelen niet het beoogde effect of leiden ze tot bureaucratie of overdreven professionalisme. Dit is de voedingsbodem voor politieke onverschilligheid en extreemrechtse ideologieën. Meer info: EDUBELL Startdossier. Behoeftedetectie in opdracht van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Opdrachthouder: Diva Oost-Vlaanderen (2005) Riso Gent vzw - Verslag Leren

11 1.2 Antwoorden van het beleid Europa zet de lijnen uit De kennismaatschappij en de daarmee gepaard gaande trends op economisch en sociaal vlak zoals globalisering, veranderingen in de gezinssamenstelling, demografische ontwikkelingen en het effect van de technologieën van de informatiemaatschappij brengen voor de Europese Unie en haar burgers niet alleen tal van potentiële voordelen, maar ook tal van uitdagingen met zich mee. Om actief mee te kunnen draaien in de maatschappij moeten mensen voortdurend kennis en competenties verwerven. Tegelijkertijd hangen concurrentievoordelen steeds meer af van investeringen in human capital. Kennis en competenties zijn dan ook een krachtige motor voor economische groei. Gezien de onzekere economische situatie van dit moment wordt het investeren in mensen hoe langer hoe belangrijker. Tegen deze achtergrond is op de Europese Raad te Lissabon bevestigd dat levenslang leren een van de belangrijkste elementen van het Europese sociale model is en hoge prioriteit in de Europese werkgelegenheidsstrategie toekomt. Er werden een aantal maatregelen voorgesteld om van de Europese Unie een toonaangevende, moderne en sociaal verantwoordelijke kennismaatschappij te maken en dit tegen Vanuit de niet-gouvernementele organisaties kwam goed onderbouwde commentaar die vooral wees op het belang van niet-formele en informele leeromgevingen, het belang van de maatschappelijke - en dus niet louter economische - resultaten van educatie en die aandacht vroeg voor de groeiende kenniskloof. In november 2002 werden de opmerkingen geïntegreerd in een nieuwe beleidstekst, namelijk 'Mededeling van de Commissie: Een Europese ruimte voor levenslang leren realiseren'. De krachtlijnen: aanpassing van onderwijs en scholing, zodat er voor alle afzonderlijke burgers in alle fasen van het leven op maat gesneden leermogelijkheden ontstaan; bevordering van de inzetbaarheid en sociale integratie door investeringen in de kennis en competenties van mensen; ontwikkeling van een informatiemaatschappij voor iedereen en stimulering van de mobiliteit. De inzetbaarheid en het aanpassingsvermogen van mensen is in economisch opzicht dus van vitaal belang, wil Europa aan haar eigen verplichting voldoen en de meest concurrerende en dynamische kennismaatschappij in de wereld worden. Levenslang leren is dan ook van cruciaal belang voor het opheffen van de belemmeringen waardoor mensen geen toegang tot de arbeidsmarkt krijgen of niet vooruit komen als ze eenmaal op de arbeidsmarkt zijn. Levenslang leren heeft evenwel niet alleen te maken met de economie. Levenslang leren is ook bevorderlijk voor de doelstellingen en ambities van de Europese landen die naar méér integratie, méér tolerantie en méér welvaart streven. Levenslang leren biedt uitzicht op een Europa waar burgers kansen en mogelijkheden hebben om hun plannen te verwezenlijken en om mee te werken aan de opbouw van een betere samenleving. Een recent OESO-rapport wijst erop dat leren en investeren in human capital niet alleen gepaard gaat met een toename van het BBP, maar ook met een sterkere betrokkenheid bij de civiele samenleving, groter welzijn en een lagere criminaliteit. Meer info: europa.eu.int/comm/education/ policies/lll/life/memonl.pdf Riso Gent vzw - Verslag Leren

12 1.2.2 Vlaanderen volgt Het is niet toevallig dat net nu ook een Levenslang en levensbreed leren beleid gevoerd wordt in Vlaanderen. Hieronder een overzicht van een aantal recente beleidsplannen die betrekking hebben op LLL. Het Pact van Vilvoorde Op 22 november 2001 ondertekenden de Vlaamse regering, sociale partners en milieubeweging, 21 doelstellingen voor de 21 eeuw. In 2003 werden de doelstellingen verder geconcretiseerd. De twee eerste doelstellingen verwijzen naar levenslang en levensbreed leren. Doelstelling 1 Vlaanderen is in 2010 verder geëvolueerd naar een lerende samenleving. Het levenslang en levensbreed leren zijn ingebed in de samenleving. Minstens 10 procent van de Vlaamse inwoners tussen 25 en 65 neemt dan deel aan permanente vorming. Een lerende samenleving erkent ook dat competenties waar en hoe men ze ook verwerft, evenwaardig worden erkend. Beoogde effecten Flexibeler kunnen inspelen op het arbeidsaanbod (flexibiliteit) Hogere werkzaamheidsgraad ook op oudere leeftijd (employability) Persoonlijke ontplooiing moet centraal staan voor potentieel lerend individu Indicatoren 1A Aandeel van de bevolking tussen 25 en 64 jaar dat deelneemt aan opleidingen, naar onderwijsniveau In 2001 volgde 7,4% van alle Vlaamse inwoners tussen 25 en 64 jaar een opleiding. Dit is een lichte stijging ten opzichte van het voorgaande jaar met 0,5 procentpunten. In Europees perspectief scoort Vlaanderen hiermee onder het gemiddelde van de EU15 (8,3% in 2001). De streefnorm is 10% tegen Hoe hoger het genoten onderwijsniveau, hoe hoger de deelname aan opleidingen. Waar er in ,6% van de laaggeschoolde Vlaamse bevolking deelnam aan bijkomende opleiding, was dit 14,5% van de hooggeschoolden. 1B Uitgereikte certificaten in het kader van EVC (Erkenning Elders Verworven Competenties) Een indicator om levensbreed leren te meten is het aantal uitgereikte certificaten in het kader van het EVC-beleidsplan. (zie p. 13) Doelstelling 2 In 2010 is het aantal functioneel geletterden en het aantal personen met ICTvaardigheid gestegen tot meer dan driekwart van de bevolking. Het aantal jongeren dat de school verlaat zonder voldoende startkwalificaties voor de arbeidsmarkt en de samenleving, is tegen dan minstens gehalveerd. Tegen 2010 is het onderwijs meer gedemocratiseerd. De dualisering van de samenleving wordt bestreden door de toegang tot leerinitiatieven aan iedereen te garanderen en door doorheen het gehele leerproces effectief en efficiënt ongelijke kansen aan te pakken. Riso Gent vzw - Verslag Leren

13 Beoogde effecten wegwerken van ongeletterdheid op vlak van nieuwe technologieën en de digitale kloof niet groter laten worden bij risicogroepen vlotte doorstroming van onderwijs naar de arbeidsmarkt barrières tot hogere onderwijsvormen wegwerken gelijke kansen binnen het onderwijs Indicatoren 2A Functionele ongeletterdheid als % van de bevolking jaar Het Program for International Student Assessment meet bij 15-jarigen het gecumuleerd effect van vaardigheden en competenties in leesvaardigheid, wiskundige en wetenschappelijke geletterdheid, ongeacht waar ze dit hebben geleerd. PISA wordt driejaarlijks uitgevoerd (voor het eerst in 2000). Op gebied van lokaliseren en interpreteren van teksten scoren de Vlaamse scholieren het tweede best (na Finland) op de Europese ranking. Op gebied van reflecteren zakken we tot de vijfde plaats. Qua wiskundekennis staan de Vlaamse scholieren aan de absolute top! Met onze kennis inzake wetenschappen zitten we bij de top drie van Europa. 2B Aandeel gebruikers van PC t.o.v. totaal respondenten Gemiddelde score inzake kennis van tekstverwerking, bestandenbeheer, internet en functie. In het kader van het e-flanders ICT-actieplan nam de regering de beslissing het bezit, de kennis en het gebruik van ICT halfjaarlijks te bevragen bij een representatieve steekproef van de Vlaamse bevolking (1.500 personen). In juni 2002 stelde men vast dat van de werkenden 64,4% gedurende de voorbije zes maanden gebruik hadden gemaakt van een PC. De streefnorm is driekwart van de bevolking. In de enquête aan de gezinnen wordt aan diegenen die de laatste 6 maanden een PC gebruikt hebben een zelfevaluatie gevraagd over hun kennis van 11 PC-toepassingen. Ruim de helft van de PCgebruikers past tekstverwerking, bestandsbeheer, en internettoepassingen toe. Het gebruik van de PC als tekstverwerker ligt het hoogst met name 86,9% van de diegenen die de voorbije zes maanden met de PC hebben gewerkt. en internet zijn ook reeds goed ingeburgerd bij de regelmatige PC-gebruikers: 80,3% en 81,5% respectievelijk voor en internet met beide een gemiddeld kennisniveau van 3,6 op 5 punten. Programmeren (17,7%) en het gebruik van grafische programma s (23,8%) zijn het minst gekend door de Vlamingen. Om de doelstellingen uit het pact van Vilvoorde te bereiken worden actieplannen opgemaakt. Meer info: aps.vlaanderen.be/straplan/ beleidsinformatie/pact_vilvoorde.pdf Riso Gent vzw - Verslag Leren

14 Erkenning Verworven Competenties (EVC) Eén indicator om te bepalen of we evolueren naar een lerende samenleving is Het aantal uitgereikte certificaten in het kader van EVC. Het beleid rond EVC wil o.a. de positie van kansengroepen op de arbeidsmarkt verhogen door competenties te gaan certificeren. Concreet zou iemand die ervaring heeft als vb. slager (vb. omdat hij al van kinds af meewerkte in de slagerij van zijn vader) een diploma als slager kunnen bekomen zonder de opleiding te hebben gevolgd. Wat meer toelichting. Wat is EVC? Erkenning (op de arbeidsmarkt) Verworven (waar dan ook, op de schoolbanken, werkplek, vrije tijd, gezinsleven, ) Competenties (kennis, vaardigheden en attitudes verbonden aan beroepsuitoefening) EVC is gericht naar alle burgers, zonder doelgroepbeperking. Het model van EVC is er dus niet alleen voor werknemers en werkzoekenden, maar tevens voor zelfstandigen, vrijwilligers, ongekwalificeerde schoolverlaters, nieuwkomers, herintreders, Non-discriminatie, gelijke kansen en maatschappelijke integratie zijn dan ook belangrijke aandachtspunten binnen het EVC-concept, zowel naar inhoud en procedure als naar methodieken en instrumenten. Summatieve functie = erkenning en transfert van competenties Algemene doelstelling is het verhogen van de persoonlijke ontwikkeling en inzetbaarheid door het formeel erkennen en overdraagbaar maken van competenties via het toekennen van een civiel effect aan de erkenning van competenties. Dit betekent dat (ook) aan competenties verworven buiten het formeel onderwijssysteem een evenwaardig civiel effect verleend wordt als aan schools verworven competenties. Het civiel effect betreft zowel de toegang tot onderwijs/opleidingen als de toegang tot en mobiliteit op de arbeidsmarkt. Concrete voordelen: Gelijkwaardigheid van diploma s/certificaten/getuigschriften behaald in diverse settings van het formeel onderwijssysteem (ook buitenlandse); Vrijstellingenbeleid voor gedeelten van opleidingen / aanbieden van verkorte leerwegen; flexibele leerwegen: vraagsturing voor een betere aansluiting onderwijsarbeidsmarkt, maatwerk voor het individu in kwestie, alternatieve leeromgevingen en leervormen; Formatieve functie = (Levens)loopbaanbegeleiding Algemene doelstelling is het verhogen van de persoonlijke ontwikkeling en inzetbaarheid door de ontwikkeling van competenties. Deze ontwikkeling van competenties wordt gekaderd in de levensloopbaan van individuen. Concreet gaat het over de uitbouw van een systeem van levensloopbaanbegeleiding, toegankelijk voor alle burgers. Procedure Algemene introductie Kennismaking tussen de EVC-coach en de deelnemer Informatie over portfolio Inventariseren en ordenen van levens-, werk- en leerervaring Levens-, werk- en leerervaring vergelijken met competentieprofiel Riso Gent vzw - Verslag Leren

15 Bewijzen verzamelen voor competenties die aan criteria voldoen Zelfevaluatie van de kwaliteit van het portfolio via quickscan Beoordelingsgesprek Kennistoetsen en praktijkproeven Eventueel extra proef Bepalen van het totaalbeeld Uitreiken van het certificaat (leerbewijs, competentiebewijs, kwalificatiebewijs) Stand van zaken Momenteel werden 10 beroepen geselecteerd waarvoor competenties kunnen worden erkend (o.a. autobus/autocarchauffeur, brood en banketbakker, begeleider buitenschoolse kinderopvang, wever, kapper, industrieel schilder ) Voor elk van deze beroepen is er een standaard (het geheel van competenties afgeleid uit het beroepsprofiel minimaal noodzakelijk om de beroepsactiviteit uit te voeren) waarbij de kerncompetenties objectief meetbaar en observeerbaar worden gemaakt. Meer info: op de websites: of diva.vlaanderen.be Het Actieplan Geletterdheid In oktober 2003 keurde de Vlaamse regering Geletterdheid verhogen goed, een actieplan die de laaggeletterdheid en laaggecijferdheid moet bestrijden. Geletterdheid is multidimensioneel en complex. Geletterdheid is de vaardigheid om gedrukte en geschreven informatie te gebruiken om te functioneren in de maatschappij, om persoonlijke doelstellingen te bereiken en de persoonlijke kennis en kunde te ontwikkelen. Er zijn 3 geletterdheidsdomeinen: prozageletterdheid (vb. een artikel kunnen begrijpen), documentgeletterdheid (vb. een formulier kunnen invullen), kwanitatieve geletterdheid (vb. cijfergegevens, grafieken kunnnen begrijpen). Specifieke groepen met hoger risico inzake geletterdheid: laaggeschoolden zonder diploma secundair onderwijs, ouderen, vrouwen, werklozen en laaggeletterde werkenden. In dit actieplan staat onder andere beschreven hoe het gesteld is met het scholingsniveau van de Vlaming: Slechts de helft van de Vlaamse bevolking heeft minimaal een diploma hoger secundair onderwijs. Vooral de oudere generaties zijn laaggeschoold. Bij jongere generaties is er duidelijk sprake van een inhaalbeweging. Uit prognoses blijkt dat het aandeel van personen tussen de 25 en de 64 jaar die een diploma hoger secundair onderwijs hebben voor België 64% zal bedragen in 2005 en 70% in De voortdurende verhoging van het competentieniveau, zorgt er ondanks de stijgende scholingsgraad voor dat vrij grote aantallen burgers zich onder dit minimale kwalificatieniveau bevinden. De kloof tussen hoger- en lagergeschoolden is een kritische factor in het maatschappelijk dualiseringsproces. Het probleem van personen met erg lage functionele basisvaardigheden in Vlaanderen blijkt veel ernstiger dan in onze buurlanden: niet minder dan 15-18% Riso Gent vzw - Verslag Leren

16 van de volwassenen bezit veel te lage basiscompetenties inzake taal en rekenen om zich adequaat te handhaven in een moderne samenleving. De nauwe band tussen laaggeschooldheid en werkloosheid is bekend. Er is een aanhoudend proces van uitstoot van laaggekwalificeerde arbeid uit ondernemingen aan de gang. Vast staat dat de harde kern van de structurele werkloosheid gevormd wordt door laaggeschoolden, die dan nog eens sterker vertegenwoordigd zijn in specifieke risicogroepen zoals migranten, vrouwen en ouderen. Operationele doelstellingen van het Actieplan zijn: Gefaseerde en systematische screening van geletterdheid Partnerschap met bedrijven, sectorale opleidingsinstanties en vakbonden Netwerkvorming stimuleren en duale trajecten organiseren Detecteren specifieke behoeften en leermoeilijkheden Ondersteunende sensibiliseringsactie Eenvoudig taalgebruik Activering en toeleiding systematiseren Modulariseren en certificeren van leertrajecten Basiseducatie voor kansarme groepen Nieuwe technologie integreren in leertrajecten voor laaggeletterden Ongekwalificeerde uitstroom terugdringen Geletterdheid integreren in lokaal sociaal beleid Groeipad voor geletterdheidtraining Monitoring Meer info: 2005p/files/plan_geletterdheid.rtf Het Digitaal Actieplan Vlaanderen We moeten er gewoon voor zorgen dat internet de volgende jaren een utility wordt zoals licht en verwarming. (Staatssecretaris Peter Vanvelthoven) In het Vlaams Regeerakkoord vinden we volgende verwijzing naar de strijd tegen de digitale kloof: De Vlaamse regering wil werk maken van een digitaal actieplan, waarbij de plaats van Vlaanderen in de digitale economie serieus verstevigd wordt. De aansluiting van de Vlaamse bedrijven op de nieuwe informatie- en communicatienetwerken moet daarbij bevorderd worden. Door te investeren in de Vlaamse kennisinfrastructuur wil de Vlaamse overheid ervoor zorgen dat er een serieuze inhaalbeweging komt zodat Vlaanderen een stevigere positie kan verwerven in de informatiesamenleving. Vooral met krachtlijn 4 wenst de Vlaamse regering het ontstaan van een digitale kloof vermijden en mogelijke sociale uitsluiting actief bestrijden. Riso Gent vzw - Verslag Leren

17 Krachtlijn 4: Inclusieve en democratische informatiesamenleving Verhogen van de (interactieve) toegankelijkheid van overheidsinformatie, waarbij in het bijzonder rekening gehouden wordt met de specifieke verwachtingen van kwetsbare groepen. Verhogen van de actieve betrokkenheid van de zogenaamde civil society (beleidsparticipatie) door het uitbouwen van virtuele gemeenschappen ( communities ) van belanghebbenden. Interactief elektronisch communiceren met de burgers, bedrijven, instellingen en verenigingen over de impact van verschillende mogelijke beleidsbeslissingen, om hen zo actiever deel te laten nemen aan de beleidsprocessen. De publieke en private sector er toe aanzetten om in onderlinge samenwerking ICT intensiever te benutten bij het oplossen van maatschappelijke problemen. Meer info: www2.vlaanderen.be/.../informatiemaatschappij/ DigitaalActieplanVlaanderen/ digitaalactieplanvlaanderen.htm Riso Gent vzw - Verslag Leren

18 1.2.3 LLL in de pers INSTAP-OPLEIDINGEN VOOR KORTGESCHOOLDE SCHOOLVERLATERS (22/07/05) Op voorstel van Frank Vandenbroucke kunnen werkzoekenden en kortgeschoolde schoolverlaters vanaf 15 augustus 2005 terecht in instap-opleidingen. Ze moeten dan wel minder dan 4 maanden tevoren een opleiding of leerplichtonderwijs gevolgd hebben. De instap-opleidingen zijn aantrekkelijk voor de werkgever (de eerste 2 maanden betaalt de RVA het loon grotendeels) en voor de werkzoekende (na de instapopleiding moet hij een vast arbeidscontract krijgen.) Mensen die een beroepsopleiding afgerond hebben en kortgeschoolde schoolverlaters kunnen zo snel toepassen wat ze geleerd hebben én ze hebben uitzicht op blijvend werk. Het is een van de concrete toepassingen van het plan Jeugdwerkloosheid van federaal Minister van Werk Freya Van den Bossche. SPECIALE AMBASSADEURS MOETEN LAAGGELETTERDEN AAN STUDIE HELPEN (08/09/05) Vlaanderen telt sinds gisteren elf ambassadeurs laaggeletterdheid. Het zijn ervaringsdeskundigen die mensen die moeite hebben met taal en rekenen over de streep trekken om bijscholing te volgen. Dat voor Vlaanderen unieke project is een initiatief van de Oost-Vlaamse Centra voor Basiseducatie (OCB) en heeft al belangstelling in andere provincies. De ambassadeurs zijn voormalig laaggeletterden die een mediatraining van 24 uur gevolgd hebben, zodat zij nu voorlichting kunnen geven aan al wie dat wil. Voor het project is bewust gekozen voor ervaringsdeskundigen. We willen mensen die in hetzelfde schuitje zitten inschakelen. Wij zijn er namelijk van overtuigd dat zij beter dan wie ook andere mensen kunnen motiveren en stimuleren om de stap richting Leerpunt te zetten, zegt An Van Parys van de OCB. Mensen zover krijgen is namelijk heel moeilijk. Ten eerste zijn laaggeletterden niet eenvoudig op te sporen omdat ze hun probleem heel handig weten weg te steken. Bovendien hebben ze vaak onvoldoende zelfvertrouwen om zelf de stap te zetten naar de opleiding. De ambassadeurs zullen daarom aanwezig zijn op infomomenten waarnaar laaggeletterden werden doorverwezen door bijvoorbeeld hulpverleners, artsen en werkgevers. De elf moeten zo de laatste drempel wegnemen. Maar ook mond-tot-mondreclame speelt een grote rol. Van Parys: Het is belangrijk mensen te tonen dat ze niet alleen in zo n situatie zitten. GOEDKOOP INTERNET VOOR IEDEREEN IN 2006 (08/09/05) Staatssecretaris voor Informatisering van de Staat Peter Vanvelthoven wil volgend jaar een goedkoop internetpakket voor iedereen aanbieden. Het pakket zal ongeveer veertig procent minder kosten dan wat de consument nu betaalt. Staatssecretaris Van Velthoven heeft een akkoord met de computer- en internetsector om een internetpakket voor iedereen toegankelijk te maken. In dat pakket zitten een computer, de nodige software, een internetaansluiting en een basisopleiding van vier uur. Van Velthoven maakt zich sterk dat het pakket zo n 500 euro of 40% goedkoper zal zijn dat wat nu moet betaald worden. Hij wil zo veel meer mensen op het internet aansluiten. Dat betekent dat de mensen die vandaag die stap nog niet hebben gezet. Ik denk aan werklozen, gepensioneerden, alleenstaanden, mensen die het moeilijk hebben. Zij moeten de mogelijkheid krijgen om op een goedkope manier op het internet te surfen. VANDENBROUCKE WIL MEER GELD VOOR BASISEDUCATIE (09/09/05) Als het van minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (SP.A) afhangt, krijgt de basiseducatie, het netwerk waar volwassenen terechtkunnen voor elementaire scholing, meer middelen. Vandenbroucke beloofde gisteren tijdens de viering van de vijftiende verjaardag van de basiseducatie om in de Vlaamse regering te pleiten voor meer middelen. Concreet denkt de minister aan een stijging van 4 tot 5 procent per jaar om uiteindelijk in 2009 uit te komen op een budget van 21 miljoen euro, zo'n 3 miljoen euro meer dan nu het geval is. "Het voorstel komt er vooral vanuit de vaststelling dat een op de zeven Vlamingen laaggeletterd is. Dat kan hen belemmeren om cursussen tot een goed einde te brengen. Ik wil van de basiseducatie een sterke partner maken, maar om dat te kunnen doen moeten er meer middelen komen." Riso Gent vzw - Verslag Leren

19 1.3 Het vormingslandschap Inleiding Hieronder vind je een overzicht van diverse organisaties (waar mogelijk de lokale eenheid) die een expliciete educatieve opdracht. Ze zijn onder te verdelen in drie grote sectoren: Volwassenenonderwijs Arbeidsmarktgerichte opleidingen Sociaal Cultureel Vormingswerk Volwassenenonderwijs Ministerie van Onderwijs (federaal) Onderwijs voor sociale promotie en tweedekansonderwijs Voor Onderwijs voor Sociale Promotie of 'avondonderwijs' kan men terecht in ruim 130 Centra voor Volwassenenonderwijs. Doordat ze verspreid liggen over heel Vlaanderen, kan iedereen in zijn buurt wel een centrum vinden. Het aanbod van cursussen is heel breed en uiteenlopend. Bij de organisatie van het onderwijs voor sociale promotie (afgekort O.S.P.) worden twee modellen gehanteerd: De lineaire opleidingen: deze opleidingen omvatten een of meerdere leerjaren. De lessen zijn gespreid over 32 tot 40 weken in de periode begin september - einde juni. De modulaire opleidingen: bij een modulaire opleiding wordt de leerstof onderverdeeld in een aantal modules. Door deze opdeling kan de cursist zelf het studiepakket samenstellen en de duur van de studie bepalen. Het onderwijs voor sociale promotie wordt ook georganiseerd op twee niveaus: Secundair onderwijs vb. hout, handel, fotografie, lichaamsverzorging, talen, Hoger onderwijs korte type vb. boekhouden, biotechnologie, gezinswetenschappen, electromechanica, GPB-opleiding (D-cursus), Basiseducatie (Centra basiseducatie - CBE) Het aanbod van basiseducatie is een instrument in de strijd tegen de educatieve dualisering van de samenleving. Het terugdringen van de laaggeletterdheid en laaggecijferdheid is een kerntaak. Riso Gent vzw - Verslag Leren

20 De cursussen zijn gericht op het aanleren en het verbeteren van basiscompetenties die elementair zijn om te functioneren in de brede leef- en maatschappelijke wereld. De centra bieden leertrajecten waarin de cursist centraal staat. Verhogen van de zelfredzaamheid en het zelfvertrouwen, begeleiden van de cursisten vanuit hun reële mogelijkheden naar een maximaal leerresultaat en het bevorderen van het leerplezier zijn fundamentele begrippen in de werking. Bij de ontwikkeling van het aanbod en de methodieken houdt de sector rekening met verschillende segmenten binnen de doelgroep van laaggeschoolden. Waar mogelijk, wordt ook het levenslang en levensbreed leren gestimuleerd. Gespecialiseerde lesgevers begeleiden de cursisten om nog verdere stappen te zetten. De centra werken hiervoor nauw samen met andere opleidings- en onderwijsinitiatieven. Basiseducatie speelt ook een belangrijke rol in het onderwijsaanbod aan gedetineerden: onderwijsbehoeften detecteren, onderwijstrajecten begeleiden, aanbod organiseren.... Verder horen in de sector volwassenenonderwijs ook thuis: Deeltijds Kunstonderwijs (Academies Beeldende Kunst, Muziek, Woord, Dans) Afstandsonderwijs (Begeleid individueel studeren + BIS online, Open Hoger onderwijs, Open Universiteit) Je studeert waar en wanneer je wilt, in je eigen omgeving en in je eigen ritme Arbeidsmarktgerichte opleidingen Ministerie van Tewerkstelling(vlaams) en Werk (federaal) Syntra (Vroeger IMOV ) De opleidingen van SYNTRA hebben een officieel karakter binnen de Vlaamse Gemeenschap. Het diploma of getuigschrift dat je na de opleiding ontvangt, is gecertificeerd door het Vlaams Instituut voor het Zelfstandig Ondernemen (VIZO). Permanente vorming Van 15 jaar tot aan het eind van je carrière: bij ons kun je blijven leren. Leertijd: jongeren vanaf 15 jaar leren een beroep in de praktijk. Ondernemersopleiding: langlopende beroepsopleidingen voor volwassenen. Bedrijfsbeheer: gerichte cursus voor een vestigingsattest. Bijscholing: ondernemers en hun medewerkers blijven op de hoogte. Opleidingen op maat: van de onderneming, de functie en de persoon. Riso Gent vzw - Verslag Leren

21 Alternerend leren Een opleiding die studeren en werken combineert. Je perfectioneert dus zowel je theoretische als praktische vakkennis. Je werkt onder begeleiding van een ondernemer of stagebegeleider. Je volgt cursussen in een SYNTRA-campus. Modulair aanbod Je stelt zelf je opleiding samen aan de hand van de competenties die je hebt én wil bezitten. Elke module vertegenwoordigt een bepaalde competentie. Je kiest op basis van: je vooropleiding je werkervaring de beroepseisen de gewenste vakkennis Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding 24/02/ De VDAB-opleidingscentra worden competentiecentra. Dit houdt meer in dan een naamsverandering. In deze centra zal je vanaf nu ook terecht kunnen voor loopbaanbegeleiding, certificering en informatieverstrekking. De VDAB-opleidingscentra legden zich toe op vaktechnische opleidingen. Voel je je niet meer goed in je huidige job, denk je aan iets anders maar je weet niet goed wat, dan kan je terecht bij de loopbaanbegeleiders van de VDAB. In samenspraak met de verschillende beroepssectoren wil men voortaan meer vaardigheden certificeren. Info over allerlei beroepen, opleidingen en de arbeidsmarkt vind je in de infotheken. De werking van VDAB beperkt zich niet enkel tot de competentiecentra. Ook in de werkwinkels kan je terecht voor info over opleidingen, voor trajectbegeleiding, oriëntatiecentra, Verder horen in deze sector arbeidsmarktgerichte vorming ook thuis: Centra voor Landbouwvorming Centra voor beroepsopleiding Andere publieke opleidingsverstrekkers Private opleidingsverstrekkers Riso Gent vzw - Verslag Leren

22 1.3.3 Sociaal-cultureel volwassenenwerk Ministerie van Cultuur (Vlaamse Gemeenschap) Sociaal-cultureel werk (door anderen soms benoemd als volksontwikkeling, vormingswerk, volwassenenwerk, ) heeft verschillende functies: de gemeenschapsvormende functie is gericht op de versterking en vernieuwing van het sociale weefsel van deze samenleving en op groepsvorming met als doel een democratische, solidaire en open samenleving; de culturele functie is gericht op het verhogen van de participatiekansen van iedereen aan de cultuurgoederen van de samenleving; de maatschappelijke activeringsfunctie staat in voor de vorming van verantwoordelijke en actieve burgers die deelnemers en vormgevers zijn van maatschappelijk engagement en sociale actie; de educatieve functie wil lerende mensen en groepen ondersteunen met een educatief aanbod op plaatselijk en bovenlokaal vlak. De organisaties in de sector van het sociaal-cultureel volwassenenwerk hebben de vorm van een vereniging, een beweging of vormingsinstelling. Sociaal-culturele verenigingen zijn netwerken van hoofdzakelijk plaatselijke afdelingen en kernen. Je wordt lid van zo'n afdeling of kern die wordt 'gerund' door een plaatselijk bestuur. Dat zijn vrijwilligers die zorgen voor de goede gang van zaken in zo'n afdeling. Ze programmeren en organiseren educatieve en andere activiteiten voor een ruimer publiek. Een landelijk secretariaat ondersteunt en begeleidt de plaatselijke afdelingen en kernen en wordt daarvoor gesubsidieerd door de minister van Cultuur. De plaatselijke afdelingen of kernen zelf worden dikwijls gesubsidieerd door de gemeente en soms ook door de provincie. Momenteel zijn 58 organisaties erkend als sociaal-culturele vereniging, waarvan 14 als vereniging van migranten. Goed opgeleide mensen worden gemakkelijker lid van meer thematische of gespecialiseerde verenigingen. Mensen nemen nu ook gemakkelijker deel aan activiteiten van verenigingen zonder lid te worden. Naar schatting vier op de tien volwassen Vlamingen is als vrijwilliger, lid of deelnemer betrokken bij de activiteiten van sociaal-culturele verenigingen. Voorbeelden van algemene verenigingen: Holibifederatie, Amnestie International, Welzijnsschakels, allochtone verenigingen (CDF, FZOVl,..) Bewegingen zijn organisaties met een landelijk karakter die gespecialiseerd zijn in één of meer thema's of manieren van werken. Zij organiseren activiteiten op het vlak van sensibilisatie, educatie en sociale actie met het oog op maatschappelijke verandering. Voorbeelden van bewegingen: Liga voor Mensenrechten, KifKif, VAKA Hand in Hand,.. Riso Gent vzw - Verslag Leren

23 Sociaal-culturele vormingsinstellingen verzorgen cursussen rond allerlei thema's en onderwerpen die ze op eigen initiatief aanbieden of ook op vraag en op maat van andere organisaties. Het gaat steeds om niet-diplomagerichte cursussen en vaak betreft het sociale en culturele vorming: Vormingplus-centra Volkshogescholen of Vormingplus-centra zijn pluralistische organisaties die elk in een eigen regio (13 in totaal) werken, ze bieden korte of langere cursussen aan volwassenen aan (deze cursussen leiden niet tot diploma's). Sedert begin 2004 zijn 13 volkshogescholen (Vormingplus-centra) actief in evenveel regio's. Zij moeten zorgen voor een behoeftedekkend aanbod van niet-formele educatie in hun regio door het zelf te organiseren en door het aanbod van andere culturele aanbieders te coördineren. Dit aanbod moet breed en open zijn. Open wil zeggen dat het tijdig wordt aangekondigd en dat iedereen vrijwillig moet kunnen deelnemen. Een volkshogeschool mag daarvan afwijken voor doelgroepen met een educatieve achterstand die weinig of niet bereikt worden met een open aanbod in hun autonome levenssfeer. De regionale Volkshogescholen kregen in het recente decreet over sociaal-cultureel volwassenenwerk de opdracht: het versterken en vernieuwen van het sociaal weefsel en op groepsvorming met het oog op democratische solidaire, open en cultureel diverse samenleving. Verder horen bij de vormingsinstellingen ook nog : Gespecialiseerde vormingsinstellingen vb. Amarant, Natuurpunt educatie, Syndicale vormingsinstellingen vb. Vorming en Actie (ABVV) Vormingsinstellingen met een bijzondere doelgroep vb. Vlaamse Dienst Autisme Federatie van vormingsdiensten Wegwijs in het aanbod Klein Raamhof 8, Gent De Huizen van het Nederlands organiseren zelf geen cursussen NT2, maar zijn samenwerkingsverbanden tussen onder andere de aanbodsverstrekkers Nederlands als tweede taal, de VDAB en de onthaalbureaus. Bij de Huizen van het Nederlands kunnen anderstalige volwassenen terecht voor informatie over het cursusaanbod Nederlands als tweede taal. Daarnaast staan de Huizen van het Nederlands in voor de coördinatie van de intake, de testing en de oriëntering naar het meest gepaste aanbod. Riso Gent vzw - Verslag Leren

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding voor volwassenen Liv Geeraert De Leerplek = een geïntegreerd loket: - Huis van het Nederlands - consortium volwassenenonderwijs - VDAB lokale werkwinkel (aanpalend)

Nadere informatie

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen?

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Cascade van beleidsniveaus en beleidsteksten Beleid EU Strategie Europa 2020 Europees werkgelegenheidsbeleid Richtsnoeren

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie Vlaamse Ouderenraad maart 2010 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere

Nadere informatie

Relevante regelgeving. 1. Europese en Vlaamse doelstellingen inzake levenslang leren 1 2

Relevante regelgeving. 1. Europese en Vlaamse doelstellingen inzake levenslang leren 1 2 Relevante regelgeving 1. Europese en Vlaamse doelstellingen inzake levenslang leren 1 2 In 2001 werd in Vlaanderen het Pact van Vilvoorde ondertekend, dat vernieuwd werd in 2005. In navolging van het Europese

Nadere informatie

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil Levenslang leren Leer wat je wil, wanneer je wil Alles over levenslang leren Volwassenenonderwijs http://onderwijs.vlaanderen.be/ cursisten Tweedekansonderwijs Vlaanderen www.tweedekansonderwijs.be Opleidingen

Nadere informatie

Gedifferentieerde leertrajecten

Gedifferentieerde leertrajecten Studiedag: Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie VERSLAG WORKSHOP PCA / 4 februari 2015 Gedifferentieerde leertrajecten Dit verslag is een beknopte weergave van de gevoerde

Nadere informatie

AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang

AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang BKO BSO CVO CVS ERSV ESF EVC EVK IBO K&G PLOT POP RESOC SERR SERV VBJK VCOK VDAB VDKO VLOR VSPW VZW Buitenschoolse Kinderopvang

Nadere informatie

Leren lezen en schrijven of basiseducatie

Leren lezen en schrijven of basiseducatie leren na school Ook als je al van school af bent, zijn er mogelijkheden om van alles bij te leren: koken, talen, archeologie, informatica, filosofie, tuinplanten, woningrenovatie, automechanica, bloemschikken

Nadere informatie

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil Levenslang leren Leer wat je wil, wanneer je wil Alles over levenslang leren Tweedekansonderwijs Vlaanderen www.tweedekansonderwijs.be Opleidingen voor Volwassenen www.wordwatjewil.be www.onderwijsvlaanderen.be

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie () Opleiding Maatschappijoriëntatie - Rechten en plichten 028 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 18 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk PERSBERICHT VLAAMS MINISTER-PRESIDENT KRIS PEETERS VLAAMS VICE-MINISTER-PRESIDENT INGRID LIETEN VLAAMS MINISTER VAN WERK PHILIPPE MUYTERS SERV-voorzitter KAREL VAN EETVELT SERV-ondervoorzitter ANN VERMORGEN

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Reflectiegesprek: toekomstbeelden

Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1 Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1. Mastercampussen: nog sterkere excellente partnerschappen in gezamenlijke opleidingscentra (VDAB West-Vlaanderen) 2. Leertijd+: duaal leren van de toekomst (Syntra

Nadere informatie

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Wie niet goed kan lezen, schrijven en rekenen, is geen uitzondering. In ons land heeft meer dan half miljoen mensen er moeite mee. In een centrum voor basiseducatie kan je die achterstand

Nadere informatie

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010 Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid An Bistmans 29 november 2010 BE- kernopdracht geletterdheid Duidelijke plaats in de samenleving en flexibiliteit Modularisering - certificering VKS1

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Hebben laaggeschoolden een hoger risico om in armoede te belanden? Ja. Laagopgeleiden hebben het vaak

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl11 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding Rechten AO BE 028 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming

Nadere informatie

Wegwijs in de social profit

Wegwijs in de social profit 8/10/2015 Trefdag Gent Wegwijs in de social profit SPREKER: Tine Winnelinckx - VIVO Wegwijs in de social profit Even kennismaken? ONDERWIJS ARBEIS- MARKT LEVENSLANG LEREN DIVERSITEIT FOSEN SAINCTELETTESQUARE

Nadere informatie

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Colloquium Koning Boudewijnstichting Vorming en opleiding in de gevangenis Best Practices Brussel, 6 mei 2009 Diplomagericht onderwijs Onderwijsdiploma? Organisatie

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 1 De arbeidsmarkt wordt krapper: alle talent is nodig Evolutie van de vervangingsgraad (verhouding 15-24-jarigen

Nadere informatie

Operationeel plan geletterdheid verhogen

Operationeel plan geletterdheid verhogen Operationeel plan geletterdheid verhogen doelstelling 1. Gefaseerde en systematische screening van geletterdheid Er zijn meer inspanningen nodig op het gebied van screening. Voor de groep werkloze laaggeletterden

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat'

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat' I B O Een werknemer op maat gemaakt Eén van de kernopdrachten van de VDAB bestaat uit het verstrekken van opleiding. Het tekort aan specifiek geschoold personeel en de versnelde veranderingen in de werkomgeving

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 Welkom Wie zijn de experten te gast? Wie zijn wij? Wat gaan we doen in deze workshop? 1. Presentatie: verwezenlijkingen en

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012

Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012 Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012 Workshop werkplekleren: opbouw Wat is werkplekleren? Uitgangspunt Waarom werkplekleren? Getuigenissen Wedstrijd Toekomst werkplekleren? Advies SERV

Nadere informatie

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Raad Levenslang en Levensbreed Leren 28 april 2015 RLLL-RLLL-ADV-14-15-005 Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus

Nadere informatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010 De g-factor in uw bedrijf of organisatie Achtergrond G-factor Kadert in toenemende aandacht voor laaggeletterdheid op de werkvloer: Pact van Vilvoorde (2001)

Nadere informatie

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Onderwijs en vorming Samenvatting 73.609 leerlingen (2012) 16.981 kleuters 26.537 kinderen in het lager

Nadere informatie

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Heb je problemen met lezen, schrijven of rekenen? Je bent niet alleen! In Vlaanderen heeft 1 op 7 mensen er moeite mee. Bij Basiseducatie kan je opnieuw bijbenen. Er zijn 13 Centra voor

Nadere informatie

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW Periode 1 september 2015-31 augustus 2016 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 17/06/2015 1 Inleiding RTC Vlaams-Brabant vzw wil, net als zijn

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen Menselijk niveau: Het is nodig dat het onderwijs NU massaal ICT hulpmiddelen integreert in het onderwijzen en leren om zo de kinderen voor te bereiden op de toekomst waarin creatieve en innovatieve vaardigheden

Nadere informatie

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij ADVIES naschoolse opleidingsinitiatieven in de landbouwsector SALV, 18 januari 2013(nr.2013-01) Contactpersoon SALV: Dirk Van Guyze SALV-advies naschoolse

Nadere informatie

NT2-docent, man/vrouw met missie

NT2-docent, man/vrouw met missie NT2docent, man/vrouw met missie Resultaten van de bevraging bij NT2docenten Door Lies Houben, CTOmedewerker Brede evaluatie, differentiatie, behoeftegericht werken, De NT2docent wordt geconfronteerd met

Nadere informatie

Departement Onderwijs & Vorming

Departement Onderwijs & Vorming Leren en werken Departement Onderwijs & Vorming Inhoud Huidig stelsel leren en werken Stand van zaken: Duaal Leren. Een volwaardig kwalificerende leerweg. Stelsel leren en werken Deeltijds leerplichtige

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie () Opleiding Maatschappijoriëntatie - Mobiliteit 022 Opleidingsprofiel Volwassenenonderwijs: Basiseducatie Mobiliteit Versie 1.0 - BVR Pagina 1 van 14 Inhoud

Nadere informatie

ADVIES Deeltijds kunstonderwijs

ADVIES Deeltijds kunstonderwijs ADVIES Deeltijds kunstonderwijs Op vrijdag 4 maart 2011 keurde de Vlaamse Regering Kunst verandert! goed, een conceptnota rond de inhoudelijke vernieuwing van het deeltijds kunstonderwijs (DKO). De Vlaamse

Nadere informatie

VLAAMSERAA D VOORSTEL VAN DECREET

VLAAMSERAA D VOORSTEL VAN DECREET Stuk 199 (19881989) - Nr. 1 ARCHIEF VLAAMSE RAAD TERUGBEZORGEN VLAAMSERAA D ZITTING 1988-1989 20 APRIL 1989 VOORSTEL VAN DECREET - van mevrouw M. De Meyer - houdende wijziging van het besluit van de Vlaamse

Nadere informatie

Centrum voor Basiseducatie, een eerste of nadere kennismaking

Centrum voor Basiseducatie, een eerste of nadere kennismaking Centrum voor Basiseducatie, een eerste of nadere kennismaking An Butaye, directeur an.butaye@openschool12.be 3-06-2015 Open School Kortrijk-Roeselare VZW De sector BASISEDUCATIE IN VLAANDEREN Historiek

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg BESLUIT VAN 18 MEI 1994 Gewijzigd: 16 juni 2004 De Provincieraad van

Nadere informatie

Advies over de keuzemodule 'armoede en sociale uitsluiting' in enkele opleidingsprofielen basiseducatie

Advies over de keuzemodule 'armoede en sociale uitsluiting' in enkele opleidingsprofielen basiseducatie Raad Levenslang en Levensbreed Leren 24 februari 2015 RLLL-RLLL-ADV-1415-003 Advies over de keuzemodule 'armoede en sociale uitsluiting' in enkele opleidingsprofielen basiseducatie Vlaamse Onderwijsraad

Nadere informatie

Uitdagingen op de Arbeidsmarkt

Uitdagingen op de Arbeidsmarkt Uitdagingen op de Arbeidsmarkt Fons Leroy Gedelegeerd bestuurder VDAB Seniorenuniversiteit Uhasselt 4 november 2013 Maatschappelijke evoluties Veranderen in ijltempo Vergrijzing Internationalisering Loopbaandifferentiatie

Nadere informatie

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014 Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Tijs Pijls 18 november 2014 Programma 14.00 uur Opening en presentatie Valideren, ECVET en het NLQF door Tijs Pijls, Partnerschap Leven

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZG/15/116 ADVIES NR. 08/05 VAN 8 APRIL 2008, GEWIJZIGD OP 6 MEI 2008, OP 4 MAART 2014 EN OP 7 JULI 2015,

Nadere informatie

Opleidings- en begeleidingscheques

Opleidings- en begeleidingscheques Opleidings- en begeleidingscheques De Maatregel Om werknemers ertoe aan te zetten een leven lang te leren, draagt de Vlaamse overheid financieel een steentje bij. Sinds september 2003 1 kunnen werknemers

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

Thema 4: Competentiemanagement

Thema 4: Competentiemanagement Thema 4: Competentiemanagement Competentiemanagement (of management van vaardigheden) is de praktijk van het begrijpen, ontwikkelen en inzetten van mensen en hun competenties. Hoewel competentiemanagement

Nadere informatie

efl@nders - Digitaal Actieplan Vlaanderen Management samenvatting

efl@nders - Digitaal Actieplan Vlaanderen Management samenvatting efl@nders - Management samenvatting 1 Situering van efl@nders De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT) spelen een hoofdrol bij de vorming van de maatschappij van de 21e eeuw. Hun diepgaande

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl10 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding Cultuur AO BE 027 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 9 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming

Nadere informatie

The Story of the Untapped Diamonds. Federaal Ministerie van Werk 21/01/2014

The Story of the Untapped Diamonds. Federaal Ministerie van Werk 21/01/2014 + The Story of the Untapped Diamonds Federaal Ministerie van Werk 21/01/2014 + Activeren Jeugdwerklozen 2 Pilootproject Cocom 1. Context en problematiek 2. Huidige initiatieven 3. Wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Caleidoscoop Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen Caleidoscoop is een zelforganisatie die is ingebed in het gemeenschapscentrum. Een 8-tal vrouwelijke, allochtone

Nadere informatie

Armoedebarometer 2012

Armoedebarometer 2012 Armoedebarometer 2012 Jill Coene An Van Haarlem Danielle Dierckx In opdracht van Decenniumdoelen 2017 Armoede in cijfers Kinderen geboren in een kansarm gezin verdubbeld tot 8,6% op tien jaar tijd - Kwalijke

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. tot wijziging van het decreet van 28 februari 2003 betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. tot wijziging van het decreet van 28 februari 2003 betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid AMENDEMENTEN Zitting 2005-2006 5 juli 2006 ONTWERP VAN DECREET tot wijziging van het decreet van 28 februari 2003 betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid AMENDEMENTEN voorgesteld Zie: 850 (2005-2006) Nr. 1: Ontwerp

Nadere informatie

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips Sport en tewerkstelling van jongeren Marc Theeboom / Joris Philips studie Kan sport bijdragen tot competentie-ontwikkeling voor kortgeschoolde jongeren, waardoor hun tewerkstellingskansen toenemen? initiatieven

Nadere informatie

een initiatief van GSIW Actiegroep Leren-Werken

een initiatief van GSIW Actiegroep Leren-Werken Word Wijs!? een initiatief van GSIW Actiegroep Leren-Werken promotor: de Stap - Studieadviespunt Gent duur project: 1/10/2012 tot 30/9/2013, verlengd met 1 schooljaar 1/10/2013 tot 30/9/2014 1,2 fulltime

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

Ik verlaat de school wat nu?

Ik verlaat de school wat nu? Ik verlaat de school wat nu? Je hebt geen werk? Schrijf je in bij de VDAB: Hoe? Via de website www.vdab.be Via het gratis nummer 0800/ 30 700 Via een kantoor in de buurt Wanneer? Voor 1 augustus Als je

Nadere informatie

OPLEIDINGEN VOOR GROEPEN

OPLEIDINGEN VOOR GROEPEN V.Z.W. www.educo.be educo@educo.be COMPUTEROPLEIDINGEN COMMUNICATIE & MEDIA OPLEIDINGEN VOOR GROEPEN EDUCO vzw Mgr. Broekxplein 6-3500 Hasselt (in De Volksmacht tegenover het station) Gaat uw vereniging,

Nadere informatie

Levenslang leren becijferd: wie, wat en waarom (niet)?

Levenslang leren becijferd: wie, wat en waarom (niet)? Levenslang leren becijferd: wie, wat en waarom (niet)? Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, administratie Planning en Statistiek, VRIND 2001. 1 Reeds sinds het begin van de jaren negentig is het thema

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VIZO VGO Vl.I.R VOCB VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code. Advies. deontologische code voor loopbaandienstverlening

Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code. Advies. deontologische code voor loopbaandienstverlening Brussel, 21 januari 2004 210104_Advies_deontologische_code Advies deontologische code voor loopbaandienstverlening Inhoud Op 2 december 2003 vroeg de Vlaamse Minister van Werkgelegenheid en Toerisme R.

Nadere informatie

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Voorstelling rapport behoeftedetectie Doelstelling, opzet en methodologie Inhoud van de behoeftedetectie

Nadere informatie

Inspiratiesessie voor studiedag SAMEN DIGITAAL! NAAR INNOVATIEVE EN CREATIEVE OPENBARE

Inspiratiesessie voor studiedag SAMEN DIGITAAL! NAAR INNOVATIEVE EN CREATIEVE OPENBARE Volg een computercursus en neem je computer mee naar huis Inspiratiesessie voor studiedag SAMEN DIGITAAL! NAAR INNOVATIEVE EN CREATIEVE OPENBARE COMPUTERRUIMTESEric Van Nieuwenborgh (Oxfam) - Ghislain

Nadere informatie

Historiek Basiseducatie

Historiek Basiseducatie Overzicht workshop 1. Werking Open-School / Centrum voor Basiseducatie 2.Laaggeletterdheid 3. Hoe doorverwijzen / ermee rekening houden in de eigen praktijk? 4. Eenvoudig taalgebruik Historiek Basiseducatie

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

ARMOEDEBAROMETER 2015

ARMOEDEBAROMETER 2015 ARMOEDEBAROMETER 2015 Wat zeggen de cijfers? ARMOEDE GEWIKT EN GEWOGEN Kinderarmoede: 11.2% Sinds 2008 gestaag gestegen Toekomst: blijft stijgen Kinderarmoede vooral bij moeders met een migratiegeschiedenis

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

deeltijds kunstonderwijs en leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

deeltijds kunstonderwijs en leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften deeltijds kunstonderwijs en leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Deeltijds kunstonderwijs en leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften: hand in hand voor verbreding? W IM SMET Sinds de overheveling

Nadere informatie

Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering

Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering Situering Opdracht: minister, bevoegd voor het Stedenbeleid De stadsmonitor is een

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40 ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Graduaat

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl3 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding AO BE 20 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

Intake bij atlas trefdag NT2

Intake bij atlas trefdag NT2 Intake bij atlas trefdag NT2 Nieuwe organisatie Atlas Bij Atlas, integratie& inburgering Antwerpen kan je terecht voor: inburgeringstrajecten en informatie over Nederlands leren en oefenen ondersteuning

Nadere informatie

6/10/14. De arbeidsmarkt 3.0 FONS LEROY GEDELEGEERD BESTUURDER VDAB

6/10/14. De arbeidsmarkt 3.0 FONS LEROY GEDELEGEERD BESTUURDER VDAB De arbeidsmarkt 3.0 FONS LEROY GEDELEGEERD BESTUURDER VDAB 2 1 3 Werk in een veranderende wereld 4 VUCA Volatile Uncertain Complex Ambiguous Uitdagingen op de Arbeidsmarkt 2 EU doelstellingen voor 2020!

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

Mag het iets meer zijn?

Mag het iets meer zijn? Levenslang leren West-Vlaanderen Werkt 3, 2010 Mag het iets meer zijn? De opleidingsbehoeften in de West-Vlaamse bedrijven en organisaties Syntra West - Chris Cardinael Tanja Termote sociaaleconomisch

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) 6855/07 SOC 78 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan

Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan Concreet aan de slag: checklist strategisch vto-beleidsplan De weg is belangrijker dan de wegwijzer Tussen de wil om het huidige vormingsbeleid meer af te stemmen op de uitdagingen inzake toenemende kwaliteitseisen

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

12 december 2012. Vormingsinstellingen. Infomoment visitatoren

12 december 2012. Vormingsinstellingen. Infomoment visitatoren 12 december 2012 Vormingsinstellingen Infomoment visitatoren Sociaal-culturele vormingsinstellingen Volkshogescholen of Vormingpluscentra Gespecialiseerde vormingsinstellingen Syndicale vormingsinstellingen

Nadere informatie