Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon Fax Internet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds."

Transcriptie

1 Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS en stort mijn gift op giro 2737 Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal na ontvangst van uw acceptgiro. Ik wil de MLDS actief helpen en geef mij op als collectant. Het kost slechts één keer per jaar maar 2 tot 3 uurtjes in onze Nationale Collecteweek (derde week van juni). Ik wil de volgende brochures bestellen: Maagbrochures: Brandend maagzuur Maagklachten Maagzweer Slokdarmkanker** Vraag het je maag Leverbrochures Hepatitis Levercirrose* Leverkanker* Voeding bij leveraandoeningen Darmbrochures Aambeien* Coeliakie Crohn en Colitis Darmflora Darmkanker** Diarree Dikkedarm poliep Divertikels Ontlastingsincontinentie* Prikkelbare Darm Kinderen Buikpijn bij kinderen Diarree bij kinderen Rottige buiken boekje Verstopping bij kinderen Onderzoek Colonoscopie Ercp Gastroscopie Proctoscopie Sigmoïdoscopie Sondevoeding Neussonde Sondevoeding via een stoma Sondevoeding bij u thuis Voeding en spijsvertering Gezonde spijsvertering Spijsverteringskolder Spijsvertering bij ouderen Voeding bij chronische MLD-aandoeningen** Algemeen MLDS in het kort Syndroom Verstopping * Beschikbaar vanaf Pouch** * * Beschikbaar vanaf Wilt u meer weten? Wilt u naar aanleiding van deze brochure meer weten, dan kunt u terecht bij de Maag Lever Darm Stichting (MLDS). De MLDS wil patiënten met een ernstige ziekte een beter toekomstperspectief bieden met kans op genezing. Daarom financiert de MLDS onderzoek, geeft voorlichting en biedt zorg en ondersteuning aan patiënten en hun organisaties. Hebt u specifieke of persoonlijke vragen over uw maag-, lever- of darmaandoening, bel dan de infolijn: op werkdagen van tot uur. Ook kunt u een sturen naar: Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon Fax Internet Hoe kunt u ons helpen? Met uw gulle gaven kunnen wij ons belangrijke werk voortzetten en hopelijk uitbreiden. Duizenden MLD-ers wezen wij al de weg via onze speciale infolijn en/of ons brede scala aan brochures. In de eurometer kunt u zien dat gemiddeld 40% van onze uitgaven wordt besteed aan belangrijk medisch Wetenschappelijk onderzoek 40% Voorlichting 36% Eigen fondsenwerving 18% Zorg 6% onderzoek. Ook zorg staat bij ons hoog in het vaandel. Het succes van onze prinses Margriet Huizen in Groningen (opvanghuizen voor levertransplantatiepatiënten en hun familie) heeft er toe geleid dat we nu ook in Rotterdam en Leiden tussenthuizen gaan realiseren. De Maag Lever Darm Stichting knokt. Zonder subsidie van de overheid, maar gelukkig met uw financiële steun. Alvast veel dank voor uw support! CHRONISCHE DARMONTSTEKING De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatie: of

2 Inhoudsopgave chronische darmontsteking Verhaal van Lidy Hoefnagels 3 Hoe werkt de darm? 4 Wat is een chronische darmontsteking? 5 - De ziekte van Crohn - Colitis ulcerosa Wat zijn de klachten? 8 - Bij de ziekte van Crohn - Bij colitis ulcerosa - De belangrijkste verschillen Andere belangrijke adressen Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland (voor lotgenotencontact) Infolijn: (werkdagen van tot uur) Crocofoon: (werkdagen van tot uur); hotline voor jongeren tussen 18 en 35 jaar Wilhelminastraat 45a 3621 VG Breukelen Telefoon Fax Internet Stichting Voedingscentrum Nederland Informatielijn: (op werkdagen van tot uur.) Internet: Maag Lever Darm Stichting Antwoordnummer VP Nieuwegein Wat zijn de oorzaken? 10 Wat kan de (huis)arts doen? 11 - Onderzoek - Behandeling Wat kunt u zelf doen? 16 Voeding 18 Praten met een lotgenoot? 18 Hoe verder? 18 Meer weten? 22 Dit is een uitgave van de afdeling voorlichting van de Maag Lever Darm Stichting. Maag Lever Darm Stichting eerste druk, juni Hierlangs afknippen Naam : M/V Adres : Postcode : Woonplaats : Telefoon : Geboortedatum : Handtekening

3 Voeding Een speciaal dieet is in de meeste gevallen niet nodig. Als u echter veel gewicht hebt verloren, of in periodes dat de ziekte hevig opspeelt, kunt u het advies inwinnen van een diëtist. Zij/hij kan beoordelen of uw voeding voldoende voedingstoffen bevat en een voedingsadvies geven dat afgestemd is op uw eigen situatie. In sommige situaties zal de arts adviseren om tijdelijk sondevoeding te gebruiken. Dit is voeding die via een slangetje door de neus rechtstreeks in de maag of dunne darm terecht komt. Praten met een lotgenoot Hebt u behoefte aan contact met lotgenoten, neem dan contact op met de Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland. Adresgegevens vindt u achter in deze brochure. Hoe verder? Leven met een chronische darmontsteking is niet altijd makkelijk. Zeker als u net ziek bent, zal het best moeite kosten om ermee om te gaan. Niet alleen met klachten zoals pijn en diarree maar ook met gevoelens van woede en teleurstelling over uw lichaam dat u in de steek laat. Dit is een heel natuurlijk proces dat ieder mens met een ernstige chronische ziekte doormaakt. Maar het leven gaat door, ook het uwe. Gelukkig wel. Mensen met een chronische darmziekte kunnen dan ook heel oud worden. Mits u goed voor uzelf zorgt en niet te lang blijft doorsukkelen als u voelt dat het mis gaat. Ga tijdig naar uw arts, want ontstekingen kunnen gemakkelijker de kop in worden gedrukt als ze net opspelen. Dat kan u veel narigheid besparen. De ervaring van Lidy Hoefnagels Op mijn zevenentwintigste kreeg ik opeens vreselijke buikpijn en diarree, zegt Lidy Hoefnagels. Zo erg, dat ik overdag wel twintig keer naar het toilet moest en s nachts minstens vijf keer uit bed. Slopend! Ik was zwanger van mijn eerste kindje en dacht eerst dat het daardoor kwam, maar na een week ben ik toch maar naar mijn huisarts gegaan. Die raadde me aan het kalm aan te doen en het even aan te zien. Ik knapte echter niet op, integendeel, het ging steeds slechter met me en ik viel enorm af. Toen ben ik doorgestuurd naar het ziekenhuis, waar ik meteen werd opgenomen en per infuus vloeibare voeding kreeg toegediend, want ik was te veel verzwakt. Daarna begon de ellende van darmonderzoeken. Omdat ik zwanger was werden die zonder verdoving gedaan. Vreselijk! Het deed helse pijn en ik gilde het uit terwijl de arts de glasvezelbuis door mijn anus naar binnen duwde. Wat een rotonderzoek! Ik bleek Crohn te hebben, een chronische darmziekte. Het zei me niets, maar ik was allang blij dat ze gevonden hadden wat ik had. Ik kreeg meteen medicijnen waaronder prednison en daar kreeg ik een vreselijk dik hoofd van. Niet om aan te zien! Ik heb die hele zwangerschap doorgesukkeld, ziekenhuis in, ziekenhuis uit. Het was een rottijd, maar uiteindelijk heb ik - weliswaar per keizerssnee- een mooie zoon gekregen. De prednison is langzaam afgebouwd en toen ging het een tijd goed, maar op een gegeven moment was het weer mis. Weer onderzoeken en toen zeiden ze dat ik waarschijnlijk colitis ulcerosa had! Eigenlijk wisten ze het niet precies en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven. De symptomen van beide ziektes lijken vaak ook erg op elkaar. Enfin, dankzij de medicijnen kan ik redelijk leven met mijn ziekte, al ben ik wel vaak erg moe. Ik werk nog maar twee dagen per week en dat is naast mijn moederrol net wat ik aankan. Helaas verzuim ik vrij vaak, want als de ziekte oplaait, ben ik nergens. Ik hoop vurig dat er ooit een medicijn wordt gevonden waarmee de ziekte te genezen is. Dat zou fantastisch zijn! 18 3

4 Naar schatting zijn er op dit moment in Nederland ongeveer mensen met een chronische darmontsteking: hiervan hebben mensen de ziekte van Crohn en mensen colitis ulcerosa. De ziekte van Crohn komt iets meer voor bij vrouwen. Colitis ulcerosa juist iets meer bij mannen. Jaarlijks komen er ongeveer 2500 nieuwe patiënten bij. In deze brochure krijgt u meer informatie over de chronische darmziektes Crohn en colitis ulcerosa. U kunt lezen wat de klachten zijn, welke onderzoeken worden gedaan en wat er aan te doen is. Mocht u na het lezen van deze brochure nog vragen hebben, neem dan contact op met uw huisarts of bel de infolijn van de Maag Lever Darm Stichting (telefoonnummer achterin deze brochure). Werking Hoe werkt de darm? de van darm De darm is een belangrijk onderdeel van het spijsverteringsstelsel. Met het spijsverteringsstelsel worden alle organen bedoeld die samen zorgen voor de voedselvertering. De darm bestaat uit twee delen: de dunne en de dikke darm. In de dunne darm worden belangrijke verteringssappen aan het voedsel toegevoegd, waardoor het voedsel verteerd kan worden, waarna de voedingsstoffen aan het bloed kunnen worden afgegeven. De dunne massa onverteerbare resten stroomt via de dunne darm in de dikke darm. De dikke darm onttrekt water en zouten aan deze voedselbrij. Wat overblijft is de ontlasting en deze wordt door het samentrekken van de dikke darm voortgeduwd naar het laatste deel van de dikke darm, de endeldarm. Als deze vol is, krijgt u aandrang, het signaal om naar het toilet te gaan. Een volwassen mens heeft gemiddeld 100 tot 250 gram ontlasting per dag. De dikke darm trekt zich één tot enkele keren per dag krachtig samen, meestal ongeveer een kwartier na de maaltijd. Wat is een chronische doet darmontsteking? een chronische darmontsteking Een chronische darmontsteking is een ziekte die lange tijd, vaak levenslang, klachten veroorzaakt. De ernst ervan verschilt van mens tot mens en het verloop is niet te voorspellen. De een heeft bijvoorbeeld continue hevige klachten, terwijl een ander er slechts zo nu en dan een beetje last van heeft. Goede en slechte periodes wisselen elkaar af. Sommige mensen hebben jarenlang geen klachten en dan opeens een hevige opleving ervan. Ook zijn er mensen die één of twee keer klachten hebben en daarna nooit meer. Kortom, een chronische darmontsteking heeft vaak een grillig verloop. De verzamelnaam die tegenwoordig vaak voor chronische darmontstekingen wordt gebruikt is IBD (Inflammatory Bowel Diseases). Wanneer we over IBD spreken bedoelen we de twee meest voorkomende chronische darmontstekingen, namelijk de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Bij beide ziektes is een deel van de darmen ontstoken en de klachten lijken dan ook veel op elkaar. Er zijn echter ook verschillen, hoewel die soms, zoals bij Lidy Hoefnagels, niet altijd even duidelijk zijn. Een van de grote verschillen is dat de ziekte van Crohn in het hele spijsverteringskanaal kan voorkomen, terwijl Colitis ulcerosa zich per definitie beperkt tot de dikke darm. De ziekte van Crohn openbaart zich veelal tussen 15 en 30 jaar. Colitis ulcerosa 4 5

5 ontstaat vaker bij jonge volwassenen en mensen van middelbare leeftijd. De ziekte van Crohn De ziekte van Crohn kan in het hele spijsverteringskanaal optreden, dat wil zeggen van mond tot anus. In de meeste gevallen is echter het laatste deel van de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm aangetast. Bij Crohn ontstaan kleine ontstoken plekjes in de darmwand, zweren genoemd, die soms dieper worden of zich uitbreiden naar andere plaatsen. Gezonde en zieke stukken darm wisselen elkaar af. Zweren kunnen lange tijd blijven bestaan en vaak plotseling klachten veroorzaken. Ze kunnen echter ook spontaan genezen. Helaas blijft er na genezing altijd littekenweefsel over, dat de darmwand dikker maakt en de doorgang vernauwt. De doorvoer van de darminhoud kan zo gehinderd worden en buikpijn veroorzaken. Als de klachten ernstig zijn of al lange tijd bestaan, kan de darmfunctie achteruit gaan. Voedingsstoffen worden dan niet meer goed opgenomen, met als gevolg vermagering en gebrek aan vitaminen en mineralen. Ook kunnen bloedingen optreden, waardoor bloedarmoede ontstaat. Geleidelijk komt de patiënt dan in een slechtere conditie omdat ook de eetlust afneemt. Soms groeien de zweren door de darmwand heen en kunnen een verbinding maken naar de huid of andere organen, bijvoorbeeld de blaas. Op deze manier ontstaan abnormale verbindingen tussen de zieke darm en andere organen of de huid. Deze verbindingen noemen we pijpzweren of fistels. Bij de ziekte van Crohn kunnen ook klachten buiten het spijsverteringskanaal optreden. Voorbeelden zijn oogen huidaandoeningen, galstenen en gewrichtspijn. Vooral pijnlijke zwellingen van knieën, polsen, ellebogen en enkels komen voor. Colitis ulcerosa Colitis ulcerosa is net als de ziekte van Crohn een chronische darmontsteking, maar deze ziekte beperkt zich in principe tot de dikke darm. Dit wordt ook al aangegeven in de naam: colon betekent dikke darm en -itis betekent ontsteking. De ontsteking begint meestal in de endeldarm, het onderste deel van de dikke darm en kan zich later uitbreiden over de hele dikke darm. Bij het grootste deel van de patiënten is vooral het linkerdeel (het gedeelte boven de endeldarm) van de dikke darm aangetast. De ontstoken plekken vloeien samen; er zitten geen gezonde delen tussen zoals bij Crohn. Ook bij colitis ulcerosa ontstaan zweren (ook wel ulcera genoemd) in de darmwand, maar het verschil met Crohn is, dat ze meer aan de oppervlakte blijven en niet door de darmwand heen groeien. Fistels en vernauwingen komen vrijwel niet voor. Colitis ulcerosa kan heel geleidelijk beginnen, maar ook plotseling. Net als bij Crohn verschilt de ziekte van mens tot mens. De een heeft vaker en ernstiger klachten dan een ander. Soms blijven de klachten spontaan weg om opeens weer in alle hevigheid op te laaien. De meest voorkomende klachten bij colitis ulcerosa zijn buikpijn en diarree, vaak met slijm en bloed. Bloedverlies kan weer aanleiding geven tot bloedarmoede. Soms komen ontstekingen buiten de dikke darm voor. Circa 10% van de patienten heeft te maken met een ontsteking van de kleine galwegen (primaire scleroserende cholangitis). Bij hevige ziekte-aanvallen krijgt een kleine groep mensen soms huid-, oog- en gewrichtsklachten. 6 7

6 Klachten Wat zijn de klachten? bij chronische darmontsteking Naast een aantal symptomen die geregeld bij beide ziektes voorkomen, zoals buikpijn, diarree en vermoeidheid hebben Crohn en colitis ulcerosa ook verschillende symptomen. Hieronder de klachten op een rijtje: Klachten die veel voorkomen bij de ziekte van Crohn: verminderde eetlust en vermagering. De ontstoken darm neemt geen of weinig voedingsstoffen op. Hierdoor kunnen tekorten aan belangrijke voedingsstoffen ontstaan. bloedarmoede door bloedverlies en verminderde opname van ijzer (ernstige) vermoeidheid dunne ontlasting of diarree, soms met bloed achterblijvende groei bij kinderen soms koorts wondjes, fistels en abcessen, vaak rond de anus vernauwingen in de darm (stenoses). Vernauwingen kunnen ontstaan door hevige ontstekingsreacties en door de vorming van littekenweefsel. Op den duur kan een darmafsluiting (ileus) ontstaan, waarvoor opname en behandeling in het ziekenhuis noodzakelijk is. Daarnaast kan de ziekte van Crohn andere klachten geven, die niet direct in verband staan met de darm. pijnlijke, gezwollen gewrichten pijnlijke, ontstoken ogen pijnlijke, blauwrode bultjes op de huid (erythema nodosum), meestal van de onderbenen. kleine zweertjes (aften) in de mond galstenen Klachten die veel voorkomen bij colitis ulcerosa: buikpijn, soms met hevige buikkrampen diarree, vaak met bloed het niet kunnen ophouden van de ontlasting koorts verminderde eetlust en soms vermagering uitputting opgezette buik Ook bij colitis ulcerosa kunnen buiten de darm klachten ontstaan. Dit komt echter zelden voor: ontstoken ogen, huid, gewrichten en lever Verschillen tussen de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa: Ziekte van Crohn: Kan overal in het spijsverteringskanaal optreden maar komt vooral voor op de grens van de dunne en de dikke darm De zweren zijn dieper en er kunnen zich pijpzweren vormen (fistels) In de darmen kunnen vernauwingen ontstaan. Gezonde en ontstoken plekken wisselen elkaar af. Colitis ulcerosa: Komt alleen voor in de endeldarm en de dikke darm De zweren zijn oppervlakkig en groeien niet door de darmwand heen. Er treden vrijwel nooit vernauwingen op. De ontstekingshaard breidt zich aaneengesloten uit tot een groot ontstoken gebied. Vrijwel nooit pijpzweren (fistels) 8 9

7 Oorzaken Wat zijn de oorzaken? darmklachten van De oorzaak van beide darmziektes is nog onbekend. Wel is duidelijk dat zowel erfelijke als omgevingsfactoren een rol spelen. Verder zijn er vermoedens dat een ontregeling van het eigen afweersysteem een rol speelt. Afweersysteem Normaal gesproken verdedigt het afweersysteem het lichaam tegen schadelijke indringers, zoals bacteriën en virussen. Bij deze chronische darmontstekingen is het afweersysteem in de war en valt als het ware het eigen lichaam aan; met als gevolg ontstekingen in de dunne en/of dikke darm. Erfelijkheid Erfelijkheid speelt een rol: 5% tot 10% van de familieleden van iemand met een chronische darmontsteking heeft de ziekte ook. Bij mensen zonder chronische darmziekte is dat percentage lager. Bacteriën Mogelijk spelen bepaalde bacteriën een rol. Stress Dat stress alleen een chronische darmontsteking kan veroorzaken, lijkt niet waarschijnlijk, maar het is wel een factor die van invloed is op de ernst van de klachten. Stress veroorzaakt immers vaak klachten aan het maagdarmkanaal. Wetenschappelijk onderzoek heeft de invloed van stress op deze ziekten inderdaad aangetoond. Mensen met weinig stress hebben over het algemeen minder klachten en het verloop van de ziekte is gunstiger. Roken Roken schaadt de gezondheid. Roken is een risicofactor voor het krijgen van Crohn en heeft bovendien een negatief effect op het verloop van de ziekte. Bij mensen die stoppen met roken nemen de ziekte-aanvallen met maar liefst 40% af! Ook is bekend dat mensen met Crohn die roken zich minder goed voelen en vaker geopereerd moeten worden. Bij colitis ulcerosa liggen de zaken anders. Hoe het kan weet men niet, maar roken schijnt bij deze ziekte juist een beschermend effect te hebben tegen ziekte-aanvallen. Na het stoppen met roken is de kans op het ontstaan van colitis ulcerosa iets verhoogd. Hulp Wat kan de (huis)arts vragen doen? bij de dokter Als u met uw klachten naar de dokter gaat, verwacht dan niet meteen te horen wat u mankeert. Het stellen van de juiste diagnose neemt vaak langere tijd in beslag. Soms wordt de diagnose gesteld tijdens een spoedoperatie, bijvoorbeeld vanwege een vermoede blindedarmontsteking. Meestal zal de huisarts u doorverwijzen naar een gastro-enteroloog, een maag-darm-lever specialist. Deze zal u een aantal vragen stellen om een beeld te krijgen van uw klachten. Ook zal hij/zij u lichamelijk onderzoeken. Daarna zal hij/zij enkele onderzoeken (laten) doen: 10 11

8 Onderzoek Bloedonderzoek Eerst wordt het bloed onderzocht. Hiermee kan jammer genoeg niet meteen de diagnose worden gesteld. Wel kan worden onderzocht of er sprake is van bloedarmoede, van een ontsteking of een slechte voedingstoestand. Als het bloed een laag eiwitgehalte heeft, kan dit een aanwijzing zijn voor de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Ontlastingsonderzoek De ontlasting wordt onderzocht om andere infecties uit te sluiten, bijvoorbeeld een infectie met bacteriën, wormen of parasieten. Endoscopie Om de darm van binnen te bekijken, wordt een endoscopie gedaan. Dit is een onderzoek waarbij een dunne, soepele glasvezelbuis via de anus in de darm wordt gebracht. Aan het uiteinde van de buis zit een piepklein lampje en een kijkertje, waarmee de arts de binnenkant van de darmwand kan onderzoeken. Bij dit onderzoek kan ook een stukje weefsel (biopsie) worden weggenomen voor verder onderzoek in het laboratorium. Dit is het belangrijkste onderzoek voor het opsporen van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. De meeste mensen vinden dit een vervelend, soms pijnlijk onderzoek. Voor meer informatie over dit onderzoek, zie onze brochures: Sigmoïdoscopie en Colonoscopie. Röntgenonderzoek Röntgenonderzoek wordt vooral gedaan om de dunne darm te onderzoeken. Hiervoor wordt contrastvloeistof in de dunne darm ingebracht door een dunne sonde via een neusgat. Als dit is gebeurd, worden foto s gemaakt. Hierop is te zien of er ontstekingshaarden zijn, of er sprake is van een vernauwing in de dunne darm en/of er fistels zijn. Voor het maken van de foto s moet de darm zo leeg mogelijk zijn, dus krijgt u van tevoren een laxeermiddel. Van de dikke darm kan ook een röntgenfoto worden gemaakt. Dit wordt een X-colon genoemd. Voor dit onderzoek wordt via de anus met een kleine sonde bariumpap in de dikke darm gebracht. Röntgenstralen kunnen niet door bariumpap heendringen en hierdoor zijn afwijkingen in de dikke darm op de foto s goed te zien. Echografie Een eenvoudig, pijnloos onderzoek dat wordt gedaan om te zien of er een ontsteking is buiten de darm en of de darmwand verdikt is. Voor het onderzoek wordt de buik ingesmeerd met een gel, waarna de arts met een apparaatje over uw buik gaat. Het apparaatje zendt geluidsgolven uit die weer worden teruggekaatst, vandaar de naam echo. De echo s worden opgevangen en omgezet in beelden. Tijdens het onderzoek kunt u meestal zelf meekijken naar de beelden op een monitor. CT-scan Voor dit onderzoek moet u de dag ervoor contrastvloeistof drinken. Op de dag van het onderzoek moet u op een smalle tafel gaan liggen die langzaam door een soort buis wordt geschoven. Er worden op deze manier verschillende dwarsdoorsnede-foto s van de buik gemaakt. Hierop is te zien of er fistels of abcessen in de buik zijn. Behandeling Medicijnen Er zijn helaas nog geen medicijnen die de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kunnen genezen. Wel zijn er middelen waarmee de klachten in toom kunnen worden gehouden. Deze medicijnen remmen enerzijds de ont

9 stekingen die er al zijn en daarnaast gaan ze nieuwe ontstekingen tegen. Ook worden vaak middelen voorgeschreven om bloedarmoede en diarree tegen te gaan. Geneesmiddelen moeten meestal langere tijd worden ingenomen. Omdat niet alle medicijnen bij iedereen direct helpen, kan het soms enige tijd duren voor u een middel krijgt dat daadwerkelijk helpt. Naast een gunstige werking hebben medicijnen vaak ook minder plezierige bijwerkingen. Niet iedereen heeft hier evenveel last van. De keuze van een medicijn is afhankelijk van de soort en de ernst van de ziekte en de plaats waar de ontstekingen optreden. Er zijn medicijnen die voornamelijk in de dunne darm werkzaam zijn, andere juist in de dikke darm. Daarnaast zijn er middelen die in het hele lichaam werken en andere die op een bepaalde plaats in het lichaam hun werk doen. Naast controle naar het verloop van de ziekte wordt bij gebruik van bepaalde medicijnen bloed afgenomen om eventuele bijwerkingen op te sporen. De meeste medicijnen moet u gewoon via de mond innemen. Andere toedieningsvormen zijn: via de anus met een zetpil of een klysma of via een bloedvat per infuus. De belangrijkste medicijnen zijn: Ontstekingsremmers; deze remmen ontstekingen in de darmen 5-ASA preparaten (o.a. Salazopyrine, Asacol, Pentasa, Dipentum, Salofalk ) Krachtige ontstekingsremmers; (corticosteroïden) deze worden zo kort mogelijk gegeven bij hevige acute aanvallen. Voorbeelden hiervan zijn: Prednison. Dit middel heeft helaas veel bijwerkingen zoals oedeem, een volle-maans-gezicht, acne en botontkalking. Budesonide (o.a. Entocort en Budenofalk ). Dit is een nieuwere ontstekingsremmer, die plaatselijker werkt en minder bijwerkingen heeft. Afweeronderdrukkende medicijnen (immunosuppressiva): Azathioprine (o.a. Imuran ) wordt vooral gegeven om de duur van het gebruik van prednison te verminderen. Methotrexaat (o.a. Ledertrexate ) wordt vaak gegeven in combinatie met een ontstekingsremmer. Infliximab (o.a. Remicade ). Dit middel wordt momenteel gegeven als alle andere medicijnen niet of onvoldoende helpen. Het wordt alleen per infuus toegediend in het ziekenhuis. Overige medicijnen In sommige gevallen, afhankelijk van de klachten, worden nog andere medicijnen gegeven zoals Antibiotica, anti-diarree middelen en vitaminepreparaten Operatie Soms is een darmoperatie nodig. Bijvoorbeeld als de medicijnen niet (meer) helpen of als er sprake is van een vernauwing of afsluiting. Bij colitis ulcerosa wordt in de meeste gevallen de hele dikke darm inclusief endeldarm verwijderd. Soms moet een (tijdelijk) stoma (kunstmatige uitgang voor de ontlasting) worden aangelegd, maar indien mogelijk blijft een heel klein stukje endeldarm staan waar de dunne darm aan vastgemaakt wordt. Bij deze operatie wordt dan een zogenaamde pouch aangelegd. Dit is een zakje gemaakt van weefsel van de dunne darm waarin de ontlasting tijdelijk kan worden opgevangen en op die manier de functie overneemt van de endeldarm. Hierdoor voorkomt men dat de ontlasting meteen het 14 15

10 lichaam uitstroomt. De ontlasting is wel veel dunner, waardoor u vaker op een dag naar het toilet moet. Een nieuwe operatietechniek die sinds kort wordt toegepast is de zogenaamde INRA (Ileo Neo Rectale Anastomose) techniek. Bij deze operatie wordt de dikke darm verwijderd. De dunne darm wordt daarna aan de endeldarm vastgehecht, waarbij tevens het zieke slijmvlies van de endeldarm vervangen wordt door gezond slijmvlies van de dunne darm. Bij de ziekte van Crohn wordt meestal alleen het laatste stuk van de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm verwijderd. De darmuiteinden worden vervolgens weer aan elkaar gehecht. Bij zeer ernstige klachten moet vaker operatief ingegrepen worden waarbij telkens een zo klein mogelijk deel van de darm wordt verwijderd. Zowel bij Crohn als bij colitis is het soms nodig om tijdelijk of blijvend een kunstmatige darmuitgang aan te leggen: een stoma. Voor veel mensen is dit psychisch moeilijk aanvaardbaar. Lichamelijk knapt men meestal snel op als alle ontstekingshaarden zijn verwijderd. Eet gezond, gevarieerd en regelmatig. Denk niet: ik houd toch niets binnen, dus eet ik maar niet. Juist omdat u diarree hebt, is het nodig om regelmatig en voldoende te eten en te drinken. Op die manier kunt u tekorten aan voedingsstoffen en vocht zoveel mogelijk voorkómen. Als u weinig eetlust hebt, eet dan regelmatig kleinere maaltijden. Drink tenminste tot 2 liter per dag. Bij ernstige diarree, om uitdroging te voorkomen, nog meer. Neem voldoende rust. Probeer spanningen en stressvolle situaties te vermijden. Stress heeft immers een negatief effect op uw ziekte, dus leer ermee omgaan. Yoga en ontspanningsoefeningen kunnen hierbij helpen. Probeer regelmatig te bewegen. Lichaamsbeweging heeft een positieve uitwerking op de gezondheid; ook op die van uw darmen. Zelfhulp Wat kunt u zelf doen? darmklachten bij U bewijst uzelf een dienst door zo gezond mogelijk te leven. Dit houdt in: Niet roken! Zeker als u Crohn hebt; maar ook bij colitis ulcerosa, waarbij roken juist iets gunstiger lijkt. Immers, voor uw algehele gezondheid is het verstandiger niet te roken

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Informatie Patiënteninformatie 1175798PR/1-2011 - Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa 1 Inleiding Bij u is kort geleden geconstateerd dat u mogelijk een chronische darmontsteking

Nadere informatie

SPIJSVERTERINGSKOLDER

SPIJSVERTERINGSKOLDER Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS en stort mijn gift op giro 2737 Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal

Nadere informatie

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling Divertikels en diverticulitis Oorzaak en behandeling In deze folder krijgt u informatie over divertikels en diverticulitis. Deze folder geeft informatie over de oorzaak van divertikels en diverticulitis.

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst

Nadere informatie

Een pouch in plaats van de dikke darm (IPAA)

Een pouch in plaats van de dikke darm (IPAA) Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Een pouch in plaats van de dikke darm () Inleiding Deze folder geeft u informatie over de ileo pouch anale anastomose (), die aangelegd kan worden na het verwijderen van

Nadere informatie

Hoe werkt de dikke darm?

Hoe werkt de dikke darm? Sigmoïdoscopie Inleiding Uw arts heeft voorgesteld om bij u een sigmoïdoscopie te laten doen. Dit is een onderzoek, waarbij met een kijkinstrument (de endoscoop) de binnenkant van het laatste deel van

Nadere informatie

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds.

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds. Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal na ontvangst van uw acceptgiro. Ik wil de MLDS actief helpen en geef mij op als collectant.

Nadere informatie

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is Colitis Ulcerosa? Colitis Ulcerosa is een chronische ontstekingsziekte van de dikke darm (=colon) waarbij zweren (=

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Ook kan u deze informatie laten lezen door mensen in uw omgeving, zodat ze weten wat uw ziekte inhoudt.

Ook kan u deze informatie laten lezen door mensen in uw omgeving, zodat ze weten wat uw ziekte inhoudt. Colitis Ulcerosa Opgesteld door: A.H. van Loo, MDL-verpleegkundige Datum: April 2011 Inhoud: 1. Inleiding 3 2. Wat is Colitis Ulcerosa? 4 3. Behandeling met medicijnen 6 4. Voedingsadviezen 7 5. Leven

Nadere informatie

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is de ziekte van Crohn? De ziekte van Crohn is een aanslepende ontstekingsziekte van de darm. De ziekte begint meestal

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

De ziekte van Crohn en

De ziekte van Crohn en De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 2 Editie 2011 Colofon Deze folder is tot stand gekomen met adviezen van de Medische Advies Raad van de CCUVN. Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Darmflora

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Darmflora Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Darmflora Deze brochure is ontwikkeld door de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Diverticulose en diverticulitis

Diverticulose en diverticulitis Diverticulose en diverticulitis U heeft last van uitstulpingen in uw dikke darm (diverticulose) of van een ontsteking van deze uitstulpingen (diverticulitis). In deze folder leest u meer over het ontstaan

Nadere informatie

aanleggen van een pouch (IPAA)

aanleggen van een pouch (IPAA) patiënteninformatie aanleggen van een pouch (IPAA) U heeft met uw arts gesproken over het maken van een verbinding tussen de dunne darm en de anus. Dit heet een Ileo Pouch Anale Anastomose (IPAA), in het

Nadere informatie

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds.

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds. Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS en stort mijn gift op giro 2737 Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal

Nadere informatie

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa De MDL- artsen van het Rijnland Ziekenhuis De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Patiënteninformatie 2 De ziekte van Crohn De ziekte van Crohn werd in 1932 voor het eerst in de medischwetenschappelijke

Nadere informatie

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl Dikke darmpoliepen MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Wat zijn darmpoliepen? 2 2. Darmpoliepen en darmkanker 2 3. Wat kunnen de klachten zijn bij dikke darmpoliepen? 3

Nadere informatie

Azathioprine of 6-Mercaptopurine

Azathioprine of 6-Mercaptopurine Azathioprine of 6-Mercaptopurine Azathioprine/6-Mercaptopurine Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het Azathioprine (Imuran) of 6-Mercaptopurine (Puri-Nethol).

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10 00 Dikke darmoperatie Polikliniek Chirurgie Route 10 1 Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikkedarmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Divertikels en diverticulitis

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Divertikels en diverticulitis Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Divertikels en diverticulitis De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst mogelijke

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde Toedienen van zetpil/klysma Interne geneeskunde Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen/klysma s. In deze folder krijgt u informatie over de werking

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE

PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE PATIËNTENINFORMATIE DIKKEDARMOPERATIE 2 DIKKEDARMOPERATIE Inleiding Deze folder geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Uw persoonlijke situatie kan echter anders zijn dan beschreven. Informatie

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds.

Maag Lever Darm Stichting Postbus 430, 3430 AK Nieuwegein Telefoon 030 60 55 88 1 Fax 030 60 49 87 1 Internet www.mlds.nl E-mail info@mlds. Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS en stort mijn gift op giro 2737. Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal

Nadere informatie

Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm

Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm U heeft van uw arts gehoord dat u een stoma krijgt of dat de kans op een stoma bij uw operatie aanwezig is. Het is een ingrijpende verandering in uw leven

Nadere informatie

Diverticulitis. chirurgie

Diverticulitis. chirurgie Diverticulitis chirurgie Bij u is door uw behandelend arts de darmaandoening diverticulitis vastgesteld. Voor de behandeling hiervan bent u opgenomen op de afdeling chirurgie. In deze brochure krijgt u

Nadere informatie

operatie van de endeldarm

operatie van de endeldarm patiënteninformatie operatie van de endeldarm Uw arts heeft een afwijking aan uw endeldarm vastgesteld. Hoe stelt de arts de diagnose? Wat is de behandeling? Hoe gaat de operatie? Dat en meer leest in

Nadere informatie

Zetpil en klysma. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014

Zetpil en klysma. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014 Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Wat is een ileus?...4. Wat is de oorzaak van een ileus?...4. Wat zijn de klachten?...5. Hoe wordt de diagnose gesteld?...

Inhoudsopgave. Wat is een ileus?...4. Wat is de oorzaak van een ileus?...4. Wat zijn de klachten?...5. Hoe wordt de diagnose gesteld?... Ileus Chirurgie Inhoudsopgave Wat is een ileus?...4 Wat is de oorzaak van een ileus?...4 Wat zijn de klachten?...5 Hoe wordt de diagnose gesteld?...7 Welke behandeling is mogelijk?...8 Wat zijn de vooruitzichten?...9

Nadere informatie

Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding

Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding Sigmoïdoscopie met moviprep voorbereiding Inleiding Uw arts heeft voorgesteld om bij u een sigmoïdoscopie te laten doen. Dit is een onderzoek, waarbij met een kijkinstrument (de endoscoop) de binnenkant

Nadere informatie

St. Antonius Ziekenhuis

St. Antonius Ziekenhuis VOEDING & DIEET Dieetadviezen bij een ontstoken alvleesklier ADVIES Dieetadviezen bij een ontstoken alvleesklier Als u klachten hebt die worden veroorzaakt door een, kunt u met een aantal leefregels en

Nadere informatie

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen

Nadere informatie

Budesonide. atiefolder. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Budesonide. atiefolder. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Budesonide bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa atiefolder Informatiefolder N-ICC folder budesonide uitgave september 2016 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u azathioprine (merknaam Imuran ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine / 6-mercaptopurine i Patiënteninformatie Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Slingeland Ziekenhuis Algemeen Azathioprine (merknaam Imuran ) en 6-mercaptopurine

Nadere informatie

Alvleesklierontsteking

Alvleesklierontsteking Alvleesklierontsteking Uit onderzoek is gebleken dat u een alvleesklierontsteking (pancreatitis) heeft. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een alvleesklierontsteking. Neem

Nadere informatie

IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting)

IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting) IPAA, Ileo Pouch Anale Anastomose (plaatsen inwendige opvang ontlasting) Uw specialist stelt voor van een deel van uw dunne darm een nieuwe opvang voor uw ontlasting te maken (Ileo Pouch Anale Anastomose).

Nadere informatie

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl 5-ASA preparaten Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 3 2.

Nadere informatie

Colofon. Oplage brochure 2.500, januari 2010, CCUVN. Tekst Schrijf-Schrijf, tekst en meer, Utrecht

Colofon. Oplage brochure 2.500, januari 2010, CCUVN. Tekst Schrijf-Schrijf, tekst en meer, Utrecht Fistels: een pijnlijk probleem 6 Editie 2010 Colofon Deze folder is een uitgave van de CCUVN. Geen enkel deel van deze tekst, noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder

Nadere informatie

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Methotrexaat. bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Methotrexaat. bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Methotrexaat bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P De diagnose PDS 2 Het Prikkelbare Darm Syndroom, een functionele aandoening Ziekten met een duidelijke diagnose zijn

Nadere informatie

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling Prikkelbare darm Een prikkelbare darm is een onschuldige darmaandoening, die wel veel lichamelijke klachten kan geven. Men spreekt niet van een ziekte omdat een prikkelbare darm niet samengaat met zichtbare

Nadere informatie

Ontstoken alvleesklier

Ontstoken alvleesklier INTERNE GENEESKUNDE Ontstoken alvleesklier Pancreatitis Ontstoken alvleesklier In deze folder vindt u informatie over pancreatitis, een ontstoken alvleesklier (de pancreas). De meest voorkomende oorzaken,

Nadere informatie

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. uitgebreide informatie

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. uitgebreide informatie De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa uitgebreide informatie 11 Colofon Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke

Nadere informatie

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa 5-ASA Preparaten MDL Inhoudsopgave Inleiding...4 1. Behandeling bij Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa...4 2. De werking van 5-ASA preparaten...5 3.

Nadere informatie

Sigmoïdoscopie / colonoscopie (darmonderzoek)

Sigmoïdoscopie / colonoscopie (darmonderzoek) Sigmoïdoscopie / colonoscopie (darmonderzoek) Sigmoïdoscopie / colonoscopie (darmonderzoek) Locatie Delfzicht: Scopie-afdeling (route G, locatie G.04.) Locatie Lucas: Endoscopiecentrum (afdeling Zuid 2)

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar Dikke darmoperatie Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikke darmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie?

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie? Dikke darm operatie Deze brochure geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als behandelingsmethode aangewezen kan zijn, komt in

Nadere informatie

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Maagzweer U heeft een maagonderzoek (gastroscopie) gehad, waarbij de arts een maagzweer (ulcus) heeft vastgesteld. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een maagzweer. Neem altijd

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL)

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Noteer hier uw vragen Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist

Nadere informatie

CHIRURGIE. Dikke darmoperatie BEHANDELING

CHIRURGIE. Dikke darmoperatie BEHANDELING CHIRURGIE Dikke darmoperatie BEHANDELING Dikke darmoperatie Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling. Het is goed u te realiseren dat de situatie voor iedereen anders

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking U bent opgenomen in Maasziekenhuis Pantein in verband met een chronische alvleesklierontsteking (chronische pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken

Nadere informatie

Inleiding. Wat is infliximab

Inleiding. Wat is infliximab Infliximab-infuus Inleiding In overleg met uw maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) gaat u starten met de behandeling infliximab. In deze folder vindt u informatie over infliximab, over de werking en de behandeling,

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Poli Chirurgie

Dikke darmoperatie. Poli Chirurgie 00 Dikke darmoperatie Poli Chirurgie 1 Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikke darmoperatie. Ook geeft deze folder informatie over de aandoeningen waarbij een

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave Inleiding 2 Zwanger worden 2 Is

Nadere informatie

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang Chirurgie Stoma Een kunstmatige uitgang 1 Inleiding Deze folder geeft enige informatie over de procedure rond het aanleggen van een stoma (een kunstmatige uitgang). Het is goed u te realiseren dat bij

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden. www.catharinaziekenhuis.nl

Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden. www.catharinaziekenhuis.nl Maag-, Darm- en Leverziekten Corticosteroïden www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL025 / Corticosteroïden / 20-03-2014 2 Corticosteroïden In

Nadere informatie

Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29

Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 Diverticulitis Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Inhoud...2 Wat is diverticulitis?...3 Oorzaken

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden januari 2014 2 3 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het proefbevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm-, en leverarts (MDL-arts) heeft u infliximab voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Infliximab

Nadere informatie

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-,darm- en leverziekten Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

dikkedarmoperatie versneld herstel patiënteninformatie Traditionele zorg of versneld herstel?

dikkedarmoperatie versneld herstel patiënteninformatie Traditionele zorg of versneld herstel? patiënteninformatie dikkedarmoperatie versneld herstel Uw arts heeft een afwijking aan uw dikke darm gevonden. Daarom wordt u binnenkort geopereerd. Wat gaat er precies gebeuren? En hoe kunt u zich voorbereiden

Nadere informatie

dikkedarmoperatie Gewone of versnelde operatie?

dikkedarmoperatie Gewone of versnelde operatie? dikkedarmoperatie Uw arts heeft een afwijking aan uw dikke darm gevonden. Daarom wordt u binnenkort geopereerd. Wat gaat er precies gebeuren? En hoe kunt u zich voorbereiden op de operatie? Dat en meer

Nadere informatie

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2 Sigmoïdoscopie Inleiding Wanneer iemand buikklachten heeft, kunnen verschillende soorten onderzoek nodig zijn. Deze brochure vertelt iets over het onderzoek waarbij het laatste deel van de dikke darm van

Nadere informatie

Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder prednison- kinder uitgave juni 2015 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking U bent opgenomen in het ziekenhuis in verband met een alvleesklierontsteking (Acute Pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en behandeling van een

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Adalumimab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Uw maag-, darm- en leverarts heeft u adalumimab (merknaam Humira ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Nadere informatie

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Patient, 26 jaar Sinds 2006 colitis ulcerosa, milde vorm Werkt 6 dagen in de week als heftruckchauffeur

Nadere informatie

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld Inleiding Deze folder geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als

Nadere informatie

Ileostoma. Ileostoma

Ileostoma. Ileostoma Ileostoma Ileostoma Afdeling Afdeling algemene algemene chirurgie chirurgie Binnenkort wordt bij u (een gedeelte van) de dikke darm weggenomen. Dit kan het gevolg zijn van een chronische aandoening, een

Nadere informatie

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Zetpil en klysma bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijg je informatie over

Nadere informatie

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL Verstopping WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL VERSTOPPING

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Sigmoïdoscopie. Onderzoek van de endeldarm. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Sigmoïdoscopie. Onderzoek van de endeldarm. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Sigmoïdoscopie Onderzoek van de endeldarm Informatie voor patiënten F0032-4380 februari 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Divertikels en diverticulitis

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Divertikels en diverticulitis Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Divertikels en diverticulitis De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst mogelijke

Nadere informatie

dikkedarmoperatie versneld herstel

dikkedarmoperatie versneld herstel dikkedarmoperatie versneld herstel Uw arts heeft een afwijking aan uw dikke darm gevonden. Daarom wordt u binnenkort geopereerd. Wat gaat er precies gebeuren? En hoe kunt u zich voorbereiden op de operatie?

Nadere informatie

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Verstopping bij kinderen

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Verstopping bij kinderen Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Verstopping bij kinderen Deze brochure is ontwikkeld door de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Kinderwens en zwangerschap en de 3 ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Editie 2011 Colofon Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Stoma. Havenziekenhuis

Stoma. Havenziekenhuis Stoma U heeft van uw arts gehoord dat er bij u een stoma moet worden aangelegd of dat de kans op een stoma bij uw operatie aanwezig is. In deze folder kunt u de informatie over het aanleggen van een stoma

Nadere informatie

Terugkerende aanvallen

Terugkerende aanvallen Genitale herpes Herpes genitalis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa), die wordt veroorzaakt door een virus. Dit virus zorgt voor een pijnlijke infectie van de huid en de slijmvliezen in en rond

Nadere informatie

Verzakking van de endeldarm Ventrale rectopexie (kijkoperatie)

Verzakking van de endeldarm Ventrale rectopexie (kijkoperatie) Verzakking van de endeldarm Ventrale rectopexie (kijkoperatie) In overleg met uw chirurg wordt u binnenkort in het Rode Kruis ziekenhuis (RKZ) geopereerd aan een verzakking van de endeldarm (laatste stukje

Nadere informatie