Probleemstomata bij Morbus Crohn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Probleemstomata bij Morbus Crohn"

Transcriptie

1 Wim Verhelst Stomaverpleegkundige Heelkunde 1 Sint-Jozefkliniek Bornem en Willebroek Campus Bornem Congres VLAS Van alles wat 21 november 2013

2 Opzet voordracht Ervaringen delen rond extra-intestinale manifestaties bij 2 stomapatiënten met Morbus Crohn: Casus 1: idiopatische huidirritatie Casus 2: pyoderma gangrenosum De goede wil en soms het onvermogen, maar uiteindelijk de volharding en een beetje geluk om tot een oplossing te komen

3 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

4 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

5 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Sint-Jozefkliniek B & W Heelkunde 1 Stomazorg

6 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Sint-Jozefkliniek B & W 1857: oprichting - tem 2005 onafhankelijk! 2006: fusie met AZ Dodoens Willebroek Sint-Jozefkliniek Bornem en Willebroek (246 bedden)

7 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Sint-Jozefkliniek B & W 2011: renovatie en uitvoering masterplan

8 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Sint-Jozefkliniek B & W 2018 (?): sluiting campus Willebroek en opening AZ SINT JOZEF

9 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Heelkunde 1 23 bedden abdominale- en thoracale chirurgie, vaatchirurgie, gynaecologie, urologie, plastische chirurgie jaarlijks 30 stoma s tijdelijk ileostoma T.M.E.-ingreep urostoma

10 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Stomazorg 1995: organisatie stomadossier 2000: 3 stomaverpleegkundigen en stomaconsultatieruimte

11 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem Stomazorg 2004: poliklinische opvolging en stomaraadpleging op afspraak 2011: elke maandag stomaraadpleging met stomaverpleegkundige

12 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

13 2. Morbus Crohn Definitie Gevolgen Symptomen intra-intestinaal (binnen maagdarmstelsel) extra-intestinaal (buiten maagdarmstelsel) Behandeling medicatie voeding heelkunde toekomst

14 2. Morbus Crohn (1932 Dr. Burril Crohn) Definitie morbus (= latijn) ziekte aandoening chronische ontsteking volledige wanddikte darm colitis ulcerosa enkel mucosa! wisselend en onvoorspelbaar verloop! aantasting gehele maagdarmkanaal mogelijk colitis ulcerosa vooral colon! diagnose jaar België personen - jaarlijks +500 oorzaken: overactief immuun-systeem, darmflora,? invloed: roken, erfelijkheid, stress,

15 2. Morbus Crohn Definitie locaties: - 75% ileum - 50% dunne + dikke darm - soms enkel dikke darm - soms hoog-digestief

16 2. Morbus Crohn Gevolgen darm wandverdikking onbeweeglijkheid vernauwing verkleving abces- en fistelvorming

17 2. Morbus Crohn Symptomen binnen maagdarmstelsel - darm diarree (90%) + eventueel bloedverlies koliekpijn stenose/obstructie darm koorts vermagering slechte opname anale letsels rectale fistel blaasinfectie recto-vesicale fistel vaginaal verlies recto-vaginale fistel abces huid: fistel darm en huid (bvb thv stoma) klachtenvrij fistels tussen darmsegmenten!

18 2. Morbus Crohn Symptomen binnen maagdarmstelsel mond: aften slokdarm: pijn borstkas bij eten moeilijke doorgang voedsel maag/duodenum: maagpijn, nausea, braken

19 2. Morbus Crohn Symptomen buiten maagdarmstelsel gewrichtsaandoeningen meestal gelijktijdig met darmontsteking perifere artritis: gewrichtsontsteking met zwelling, roodheid, pijn thv knie, enkel, elleboog, pols sacro-ileïtis: gewrichtsontsteking thv heiligbeen en bekken (lage rugpijn) ankyloserende spondylitis/ziekte van Bechterew: verstijving wervelkolom

20 2. Morbus Crohn Symptomen buiten maagdarmstelsel huidafwijkingen erythema nodosum: pijnlijke verheven roodpaarse mundstuk vlekken thv O.L. pyoderma gangrenosum: pijnlijke ulceraties thv ledematen, peristomale zone: paarse wondranden, wandelen, diagnose a.d.h. aspect, AB weinig effect oogletsels episcleritis: oogontsteking met verdikte bloedvaatjes uveïtis: pijnlijke ontsteking voorste oogkamer: troebel zicht, etter (chirurgie!)

21 2. Morbus Crohn Symptomen buiten maagdarmstelsel mondletsels: aften, zweertjes, ontsteking van lip- en mondslijmvlies, tong (tekort vitamines en mineralen) leveraandoeningen: littekenvorming galwegen belasting door medicamenteuze therapie!

22 2. Morbus Crohn Behandeling medicatie klassieke anti-inflammatoire medicatie (1 ste lijn): 5-ASA: - Sulfasalazine 1944 ( 60) (Salazopyrine ) - Mesalazine (Pentasa, Colitofalk ) orale corticoïden: - Prednisolone (Medrol ) lokale corticoïden: - Budesonide (Entocort klysma) - Beclomethasone (Clipper ) antibiotica (aanvulling steroïden) Ciprofloxacin (Ciproxine ), Metronidazol (Flagyl )

23 2. Morbus Crohn Behandeling medicatie immuno-modulatoren (2 de lijn): invloed afweersysteem recidieven - complicaties Azathioprine (Imuran, Lanvis = uit de handel) 6-MP (Purinethol ) Methotrexaat/MTX (Ledertrexate )

24 2. Morbus Crohn Behandeling medicatie biologicals (anti -TNF antilichamen) TNF= tumor necrose factor: eiwit dat bij natuurlijke afweer vh lichaam behoort, ontspoort en zich richt op digestieve stelsel Infliximab (Remicade IV/2mnd) Adalimumab (Humira SC/1wk) 520 5,65 opleg Golimumab (Simponi SC/1mnd) = toekomst! biologicals (anti ICAM) = toekomst! Vedolizumab (Millenium IM)

25 2. Morbus Crohn Behandeling voeding: RA/darmsparend opstoot + rookstop! heelkunde (spaarzaam): resectie bij stenose of bij slechte werking darm seton-techniek bij fistels thv anale sfincter: openhouden tvv abces; soms natuurlijke migratie en spontane evacuatie stoma (vaak ileostoma): tijdelijk protectief loop fistels definitief eindstandig totale colectomie toekomst: beïnvloeding darmflora - stamceltransplantatie?

26 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

27 3. Casus 1: idiopatische huidirritatie Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

28 3. Casus 1: idiopatische huidirritatie Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

29 3. Casus 1 Familiale anamnese man geboren 1933 (67 jaar 1 ste contact in 2000) gehuwd: echtgenote 10/11/2013 (pneumonie) 2 kinderen gepensioneerd garagehouder (Wartburg-Trabant)

30 3. Casus 1 Familiale anamnese hobby: biologisch tuinieren: serre op wielen!

31 3. Casus 1: idiopatische huidirritatie Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

32 3. Casus 1 Medische anamnese ( ) 1988: diagnose Crohn (leeftijd 55 jaar) 1997: heupprothese diabetes type 2 (sinds enkele jaren) thuismedicatie: Pentasa, soms Imodium en homeopathie allergie: kleefpleisters?

33 3. Casus 1 Medische anamnese ( ) einde 2000: Crohncolitis met multiple fisteltrajecten in gehele colon + bedekte perforatie t.h.v. sigmoïd behandeling: urgente chirurgie: géén darmvoorbereiding of stomaplaatsbepaling! totale colonresectie aanleg definitief ileostoma hospitalisatie: 1 maand

34 3. Casus 1: idiopatische huidirritatie Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

35 3. Casus 1 Opvolging: begeleiding ( ) wekelijks, maandelijks en jaarlijks Sint-Jozefkliniek Bornem stomaverpleegkundige chirurg (Dr Bontinck) gastro-enteroloog (Dr Potvin) dermatoloog (Dr Van Hee) Thuiszorg team van 2 dezelfde verpleegkundigen!

36 3. Casus 1 Opvolging: niet besproken ( ) intra intestinaal darm: remissie medicatie Crohn: Pentasa, af en toe Imodium homeopathie andere: Allopurinol, Emconcor, Metformax Opvolging: besproken ( ) extra intestinaal idiopathische huidirritatie wond- en stomazorg aanvullende medicatie

37 3. Casus 1 Opvolging ( ) observatie stoma: gedurende 2 jaar na stoma-aanleg géén enkel zorgprobleem Consecura 2 delig klik open transparant (Convatec)

38 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2002 juni: obstructie t.g.v. briden behandeling: urgente chirurgie ileocoecale resectie heraanleg ileostoma plaatsen van buikwandprothese hospitalisatie: 1,5 maand

39 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2002 juni post-op observatie/therapie stoma en peristomale huid: abcedatie/ulceratie naast stoma: spoelen verdunde Isobetadine dermicum + wiek en afdekken met stomahesivepasta (volledige granulatie na 3 weken) Consecura 2 delig klik open transparant

40 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2002 juni post-op observatie/therapie mediane incisie: abcedatie: chirurgisch openleggen incisie + spoelen met verdunde isobetadine dermicum + wiek na ontslag verder met thuiszorg tot uiteindelijk D.A.V. 1x/dag met Hibidil

41 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 begin februari (8 mnd na stoma-aanleg) observatie/therapie stoma en peristomale huid: peristomale hernia en prolaps (4cm): stomex- buikband op maat onder huidplaat = intact: Cavilonspray buiten huidplaat = droge irritatie + schilfers: magistrale cortisonenzalf (dermatoloog) Consecura 2 delig klik open transparant

42 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 half februari (14 dagen later) observatie/therapie stoma en peristomale huid: buiten en onder de huidplaat droge irritatie + schilfers voorstel dermatoloog: over de peristomale huidzone + de mediane incisie: DuoDERM hydro-actif 20x20 cm (Convatec)/ 3 dagen (=hydrocolloïd) + Consecura 2 delig klik open transparant

43 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 half februari observatie/therapie stoma en peristomale huid: hernia/prolaps, droge irritatie

44 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 februari april observatie/therapie stoma en peristomale huid: DuoDERM : verweking

45 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 februari april observatie/therapie stoma en peristomale huid: DuoDERM

46 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2003 mei (na 3 maanden DuoDERM hydro-actif ) observatie/therapie stoma en peristomale huid: huid intact en vanwege kostprijs (=1000Bfr/3pltn) stop DuoDERM Consecura 2 delig klik open + Cavilon spray vervolgens test andere firma s (Coloplast, Hollister/Dansac, Biotrol en Eurotec): reactie huid? mediane incisie: verder met DuoDERM

47 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2004 februari (9 maanden verder) observatie/therapie stoma en peristomale huid: terug als voorheen! peristomale huid en opvangsysteem: test Siliconenverband Mepilex Transfer (Mölnlycke Health Care) + stomahesivepasta + Consecura 2 delig klik open transparant /3 dagen (Convatec) mediane incisie: zuiver, niet gesloten Siliconenverband Mepilex Border (Mölnlycke Health Care)

48 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2004 februari maart observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie:

49 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2004 februari maart observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie:

50 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2004 februari maart observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie:

51 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2004 maart (na 1,5 maand Mepilex! ) observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie: géén beterschap met Siliconenverband Mepilex! herstarten met DuoDERM hydro-actif bezoek adv. geneesheer mutualiteit met stomadossier en aanvraag (door dermatoloog) tot gedeeltelijke/verlengde terugbetaling = elke 3 maanden + max. 4 x te verlengen (indien geen volledig wondherstel) = OK! = post-chirurgische chronische wonde die na 6 weken klassieke behandeling geen volledig wondherstel geeft!

52 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2005 mei (na 1 jaar) observatie/therapie stoma en peristomale huid: intact met DuoDERM mediane incisie: opnieuw vochtig start hydrocolloïd met zilver: Contreet Ag (Coloplast) na 23 dagen intact!

53 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2006 (1 jaar verder) observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie: intact met DuoDERM

54 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2009 (3 jaar verder) observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie: intact

55 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2011 (2 jaar verder) observatie/therapie stoma, peristomale huid en mediane incisie: toename prolaps! 1x/week DuoDERM hydro-actif 20x20 cm (Convatec): terugbetaling niet meer aanvaard (3 platen: 28,56 = 9,52 pp)! andere dagen: SenSura Click 2 delig open (Coloplast) + afplakken met papieren pleisters voorheen Consecura 2 delig klik open transparant (Convatec) maar overschakeling vanwege sluiting (klem) afgetekende droge irritatie!

56 3. Casus 1 Opvolging ( ) 2012 (1 jaar verder) observatie/therapie stoma en peristomale huid: overschakeling (thuiszorg) DuoDERM hydroactif 20x20 cm (Convatec) Varimate thin hydrocolloïd 20x20cm (Eurotec) (5 platen: 80,02 = 16 pp) vanwege comfort = dunner! stomazorg 2x/week = Cavilonspray + varimate ringetje (Eurotec) + Hydrocolloïd + SenSura Click 2 delig open

57 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

58 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

59 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

60 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

61 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

62 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

63 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

64 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: thuisbezoek! stomazorg

65 Probleemstomata bij Morbus Crohn Casus 1 opvolging ( )

66 3. Casus 1 Opvolging ( ) 7 november 2013: evaluatie thuisbezoek gebruik extra hydrocolloïd is enige oplossing bij deze patiënt: oorzaak (allergie, Crohn)? hoge kostprijs (= 100/maand) momenteel geen bezwaar voor patiënt... hoed af voor de thuiszorg: 13 jaar dezelfde twee verpleegkundigen: zeer goede band met patiënt en echtgenote vlotte stomazorg en goed op de hoogte overleg tussen ziekenhuis en thuiszorg patiënt is ondertussen 80 jaar geworden echtgenote 3 dagen na dit bezoek overleden...

67 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

68 3. Casus 2: pyoderma gangrenosum Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

69 3. Casus 2: pyoderma gangrenosum Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

70 3. Casus 2 Familiale anamnese vrouw geboren 1948 (56 jaar 1 ste contact in 2004 ) gehuwd: echtgenoot Sjörgrensyndroom chronische reumatische auto-immuunziekte! 17/2/2013 (levercarcinoom) 2 dochters waarvan één: 2013 Sjörgrensyndroom huisvrouw woonachtig op 36 km van ziekenhuis: geen rijbewijs, echtgenoot = chauffeur!

71 3. Casus 2: pyoderma gangrenosum Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

72 3. Casus 2 Medische anamnese ( ) 1964: appendectomie 1975: diagnose Crohn (leeftijd: 27 jaar) diarree - colitis + anale fistel behandeling: Salazopyrine - Vivonex (voeding) : recidiverende opstoten behandeling: Salazopyrine - Imuran 1991: bilaterale varicectomie

73 3. Casus 2 Medische anamnese ( ) 1998: recidiverende opstoten met eerste extra- intestinale manifestaties: ernstige pancolitis (gehele colon), géén ileïtis fissuren (anaal en recto-vaginaal) arthritis linker enkel erythema nodosum (O.L.) uveïtis ogen behandeling: Salazopyrine, Medrol, Flagyl, Entocort Imuran resultaat: progressief beterschap

74 3. Casus 2 Medische anamnese ( ) : wisselend verloop behandelingen: Methotrexaat, Imuran, Lanvis, opstart 2001 Remicade hospitalisaties: sanering fistels, plaatsen setons gewrichtsontstekingen + erysipelas O.L. (enkele maanden)

75 3. Casus 2 Medische anamnese ( ) einde 2004: diepe ulcera thv colon transversum + linker colon en flegmoneuze sigmoïditis met rectovaginale fistels behandeling: resectie colon transversum + linker hemicolectomie; behouden darmdelen: 15cm colon ascendens 20cm rectum aanleg (tijdelijk?) eindstandig colostoma

76 3. Casus 2: pyoderma gangrenosum Familiale anamnese Medische anamnese ( ) Opvolging ( )

77 3. Casus 2 Opvolging: begeleiding ( ) 2005 bijna dagelijks (op vraag van de patiënt) vervolgens wekelijks, maandelijks en jaarlijks Sint-Jozefkliniek Bornem stoma -en sociaal verpleegkundige chirurg (Dr Bontinck en Prof Pattyn, UZ Gent) gastro-enteroloog (Dr Potvin, 20 jaar opvolging) dermatoloog (Dr Van Hee) Gasthuisberg Leuven Prof Rutgeerts (gastro-enteroloog) Prof Segaert (dermatoloog) IBD Research Group (Inflammatory Bowel Disease) Huisarts/ géén thuiszorg!

78 3. Casus 2 Opvolging: niet besproken ( ) intra intestinaal darm en recto-vaginale fistels (dmv colono): remissie en na verloop fragiele sluiting fistels extra intestinaal gewrichtontstekingen (artritis hals, enkels, rug) oogletsels (episcleritis en uveïtis) medicatie Crohn darm: Remicade en vanaf 2007: Humira Analgetica (gewrichten, stomazorg) : Dolantine IM, SC pijnpomp, Oxycontine en Oxynorm p.o.

79 3. Casus 2 Opvolging: besproken ( ) extra intestinaal pyoderma gangrenosum en erythema nodosum wond- en stomazorg aanvullende medicatie

80 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 januari februari (2 mnd na stoma-aanleg) observatie stoma: 1 ste consult na stoma-aanleg: géén zorgprobleem 1delig ledigbaar zakje (Convatec), zelfstandige stomazorg 2 de consult: ulcera met ettercollectie en onderlinge ondermijningen onder de huidplaat + uitstralende roodheid

81 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 januari - februari (2 mnd na stoma-aanleg) therapie stoma: advies dermatoloog: biopt: Pyoderma Gangrenosum aan de hand aspect/verloop! wondzorg ulcera: Seasorb (alginaat) + afdekken en circulair rond stoma pastastrip + Alterna 2 delig click open transparant (Coloplast) medicatie: start AB: Flagyl p.o. en later Minocycline

82 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 januari - februari therapie Seasorb + pastastrip (Coloplast)

83 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 maart - mei observatie stoma: wandelende ulcera met ondermijningen géén lekkage opvangsysteem!

84 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 maart - mei therapie stoma: advies chirurg: openen ondermijningen wondzorg ulcera: Aquacell Ag (Convatec) en later Contreet Ag (Coloplast) + DuoDerm huidplaat (Convatec) pastastrip en/of stomahesivepasta circulair + 2 delig Alterna (Coloplast)

85 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 maart - mei therapie openen ondermijningen (2x) zorg met Aquacell en Duoderm (Convatec)

86 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 juni juli (half jaar na stoma-aanleg) observatie stoma: wondherstel vaststelling regelmatig lekkage (stomakanteling, beweeglijk stoma!) onderste ledematen: 1 ste vaststelling eczemateuze manifestaties rechter voet (enkel) met verdere uitbreiding

87 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 juni - juli therapie stoma: test convexsystemen (lekkages) van alle firma s doch stop (pijn, irritatie, druknecrose?); verdere zorg met Duoderm hydro-active (Convatec) en later Decoderm comp. + 2 delig Alterna (Coloplast) onderste ledematen: advies dermatoloog: Betnelan V, later Decoderm compositum zalf met Jelonet vetverband

88 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 juni - juli therapie Decoderm + compres + 2delig convex Alterna (Coloplast) na 4 dagen necrose tgv convex of pyoderma?

89 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 augustus september (1 mnd verder) observatie stoma: eczemateuze vochtige roodheid tot buiten peristomale zone: Candida, allergie, lekkages? onderste ledematen: beterschap

90 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 augustus september therapie stoma: Daktarspray, Cavilonspray, Aquacell met Varihesive plaat (minder lekkage) en later Alione verband (Coloplast) op aangetaste zone/ 1 à 2 dagen onderste ledematen: Decoderm comp verder

91 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 oktober december (1 jaar stoma-aanleg) observatie stoma: zeer minieme droge irritatie (oktober) onderste ledematen: toename en uitbreiding letsels: vochtig, rood, gezwollen en pijnlijk (dermatitis)! armen, borsten, rug: rode eczemateuze afgetekende manifestaties (jeuk): erythema nodosum?

92 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 oktober - december observatie onderste ledematen en armen: eczemateuze manifestaties!

93 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 oktober december therapie: stoma: Seasorb (kleine wondjes) + Comfeel plus transparant + pastastrip + Alterna 2 delig click open (Coloplast) + gordel onderst ledematen, armen, borst en rug: o.a. Dermovate, Fucicort, Fucidine en magistrale bereidingen met chloorhexidine, zinkoxyde (consult Prof Rutgeerts/Segaert)

94 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2005 oktober december observatie/therapie: algemeen beterschap!

95 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2006 observatie stoma: af en toe lekkages met kleine oppervlakkige en wisselende ulceraties: Seasorb + Comfeel plus transparant + pastastrip + Alterna 2 delig click(coloplast) + gordel onderste ledematen: rode, vochtige en pijnlijke zwellingen, met opstijgende roodheid naar gehele been tot in liesstreek: magistrale zalfbereidingen (Prof Segaert)

96 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2006 observatie: onderste ledematen:

97 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 observatie: stoma: af en toe lekkages, beperkte ulceratie vorming peristomale hernia (april) en éénmalige vaststelling hematomen (juli) onderste ledematen: géén beterschap: dermatitis = gevolg van Crohn en/of Remicade? andere: armfractuur na val thuis (april)

98 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 observatie: onderste ledematen en voeten: dermatitis en korstvorming!

99 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 therapie: stoma: lekkages: Adapt thin rings 98mm (Hollister) tvv pastastrip (Coloplast): 2 à 3 dagen lekvrij! stomex-buikband op maat (hernia) onderste ledematen: flebografie en allergietesten (Leuven)=OK magistrale bereidingen (Prof Segaert) medicatie: Pentasa en Medrol

100 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 september voorstelling patiënt op IBD Research Group (Inflammatory Bowel Disease) Belgische vereniging die artsen met speciale interesse in IBD verenigt voor gezamelijke studies en overleg

101 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 september IBD Research Group: voorstel van Prof uit Luik (opleiding Canada): Protopic zalf ( atopische dermatitis, onderdrukt afweersysteem en remt ontstekingen) op ulcera stoma (3x/wk Protopic + stukje compres + Comfeel plus + Adapt ring (Hollister) + Alterna 2 delig click (Coloplast) op onderste ledematen: dagelijks medicatie: Ledertrexate IM, Foliumzuur po

102 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2007 december observatie/therapie: stoma en onderste ledematen: beperkte en wisselende resultaten na 3 maanden Protopic zalf STOP!

103 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2008 observatie/therapie: stoma: ulcera: bloemsuiker, Elidel 1% crème (vgl. Protopic ), Contreet/Biatain Ag, alginaten toename peristomale hernia! onderste ledematen: wisselend verloop: zalven

104 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2009 (4 jaar na stoma-aanleg) observatie/therapie: stoma: hernia + nieuwe grote ulcera: alginaten onderste ledematen: 1mnd ZH: erysipelas met necrose: Meladerm honingzalf

105 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2009 observatie/therapie: recto-vaginale fistel: fragiele sluiting vraagstelling patiënte: sluiten stoma? anale manometrie met pelvische reëducatie en tapiocalavementen training sfincter! leven: echtgenoot hartchirurgie met complicaties

106 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2010 (4 jaar na stoma-aanleg) observatie/therapie: stoma: januari: sluiten stoma uitgesloten wegens sfincter! april: herpositionering stoma contralaterale zijde (Prof Pattyn,UZ Gent) wegens hernia, pijnlijke en moeilijke stomazorg juni (2mnd na aanleg stoma): peristomaal grote ulcera: met alginaten beter! november: gluteaal abces + botcontact re: ZH met uitruiming + wiekverband 1mnd; tgv IM insp.?

107 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2011 observatie/therapie: stoma: 31 dec 2010 : spoedopname wegens parastomale eventratie met inklemming chirurgisch herstel met prothese! 31 jan 2011: heropname wegens wonddehiscentie met vrijliggen prothese VAC-therapie gedurende 1maand dec 2011: recidief 2 kleine hernia tot heden! leven: echtgenoot leverkanker: chirurgie UZ Leuven: geen stomaconsulten!

108 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2012 observatie/therapie: stoma: af en toe ulcera onderste ledematen: wisselend verloop: zalven leven: voorjaar: heupfractuur op parking supermarkt (aangereden door echtgenoot) najaar: echtgenoot palliatief stadium leverkanker: geen stomaconsulten!

109 3. Casus 2 Opvolging ( ) 2013 observatie/therapie: stoma: intact Askina spray(biotrol) + Adapt ring (Hollister) + Alterna 2 delig click (Coloplast) onderste ledematen: intact (cortisonenzalven) pijnlijke gewrichten ogen: wisselend verloop darm: remissiestatus medicatie: Humira SC/2 weken, oxynorm p.o. leven: februari overlijden echtgenoot thuis

110 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stoma en peristomale zone

111 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! lichaam en onderste ledematen:

112 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stomaverzorging: combinatie firma s!

113 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stomaverzorging:

114 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stomaverzorging:

115 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stomaverzorging:

116 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: thuisbezoek! stomaverzorging:

117 Casus 2 opvolging ( )

118 3. Casus 2 Opvolging ( ) 6 november 2013: evaluatie thuisbezoek wond- en stomazorg bij pyoderma gangrenosum ideaal wondverband? analgetisch wondverband? boodschap van de fiere patiënte: doe zoveel mogelijk zelfstandig: dit geeft je zelfvertrouwen = geluk in dit onzeker leven! pas overgrootmoeder geworden op 65 jaar! haar stoma is altijd een hij als hij stout is, en een roosje als ze braaf is haar zakje noemt ze vaak voor de buitenwereld spaarpotje : ik moet naar huis want ik moet mijn spaarpotje gaan leegmaken

119 1. Stomazorg Sint-Jozefkliniek Campus Bornem 2. Morbus Crohn 3. Casus besprekingen 1 en 2 4. Besluit

120 4. Besluit Morbus Crohn wisselend verloop met combinatie van intra- én extra intestinale manifestaties: fysieke- maar ook psychologische- en relationele impact op de patiënt vraagt van de zorgverlener een zekere flexibiliteit: moeilijk anticiperen: achter de feiten aanlopen! overleg tussen de patiënt zelf, collega s in de zorgverlening en firma s biedt soms onverwachte oplossingen ( blind staren en overaanbod zorgmaterialen) zoek steeds naar aanvaarbare oplossing voor de patiënt èn zorgverlener (ook al is die niet perfect)

121 4. Besluit Dank mijn stomapatiënten artsen, mijn hoofdverpleegkundige en collega s op de afdeling en in de thuiszorg alle firma s stoma- en wondzorg: Geert, Barbara, Filip, Nele en Vicky mijn gezin!

122 DANK VOOR UW AANDACHT!

STOMAZORG: ELK PROBLEEM HEEFT EEN OORZAAK VALERIE HANSSENS VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST WONDZORG UZ BRUSSEL

STOMAZORG: ELK PROBLEEM HEEFT EEN OORZAAK VALERIE HANSSENS VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST WONDZORG UZ BRUSSEL STOMAZORG: ELK PROBLEEM HEEFT EEN OORZAAK VALERIE HANSSENS VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST WONDZORG UZ BRUSSEL LITERATUUR WEINIG RECENTE LITERATUUR GEEN GROOT AANTAL PATIËNTEN FIRMA GEBONDEN WEINIG LITERATUUR

Nadere informatie

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is de ziekte van Crohn? De ziekte van Crohn is een aanslepende ontstekingsziekte van de darm. De ziekte begint meestal

Nadere informatie

Inflammatoire darmziekten bij kinderen

Inflammatoire darmziekten bij kinderen Inflammatoire darmziekten bij kinderen Kindergastro-enterologie, Hepatologie en Nutricie Dr. Virginie Janssens Dr. Ilse Hoffman 89 11 De ziekte van Crohn bij het kind en de adolescent. 11.1. Inleiding

Nadere informatie

Workshop COMPLEXE STOMAZORG. Ingrid Hermans Yves Depaifve

Workshop COMPLEXE STOMAZORG. Ingrid Hermans Yves Depaifve Workshop COMPLEXE STOMAZORG Ingrid Hermans Yves Depaifve E-mail: stomaconsultatie@jessazh.be Doelstellingen Workshop (tijdig) Herkennen van complicaties inzake stomaverzorging Bespreking meest voorkomende

Nadere informatie

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is Colitis Ulcerosa? Colitis Ulcerosa is een chronische ontstekingsziekte van de dikke darm (=colon) waarbij zweren (=

Nadere informatie

ZORG BIJ PARASTOMALE HERNIA. Nathalie Vercamer Stomaverpleegkundige AZSAV

ZORG BIJ PARASTOMALE HERNIA. Nathalie Vercamer Stomaverpleegkundige AZSAV ZORG BIJ PARASTOMALE HERNIA Nathalie Vercamer Stomaverpleegkundige AZSAV hoe meer stomazorgproblemen => hoe meer impact op het dagelijks leven 1) gevolgen 2) behandeling 3) preventie 4) opvolging 5) slot

Nadere informatie

STOMAZORG UZGENT. leerdoelen. leerdoelen. Leerdoelen. leerdoelen. Praktische leerdoelen: De student kent het verschil tussen een

STOMAZORG UZGENT. leerdoelen. leerdoelen. Leerdoelen. leerdoelen. Praktische leerdoelen: De student kent het verschil tussen een leerdoelen STOMAZORG UZGENT Chantal Tielemans Isabel De Cocker stomaconsulenten De student kent het verschil tussen een tijdelijke en een definitieve stoma De student kent het verschil tussen een dubbelloops-

Nadere informatie

Probleemstomata. Valerie Hanssens Stomaverpleegkundige UZ Brussel

Probleemstomata. Valerie Hanssens Stomaverpleegkundige UZ Brussel Probleemstomata Valerie Hanssens Stomaverpleegkundige UZ Brussel Welke problemen? Irritatie Necrose Hernia Prolaps Probleem? Lekkage Retractie Bloeding Stenose Allergie 2 Probleemstomata Complicaties:

Nadere informatie

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist?

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Prof. Dr. Harald Peeters Gastro-enterologie AZ Sint-Lucas Gent 4 de Symposium Diëtiek 16 oktober 2014 Inflammatoire Darmziekten

Nadere informatie

Colofon. Oplage brochure 2.500, januari 2010, CCUVN. Tekst Schrijf-Schrijf, tekst en meer, Utrecht

Colofon. Oplage brochure 2.500, januari 2010, CCUVN. Tekst Schrijf-Schrijf, tekst en meer, Utrecht Fistels: een pijnlijk probleem 6 Editie 2010 Colofon Deze folder is een uitgave van de CCUVN. Geen enkel deel van deze tekst, noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder

Nadere informatie

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder Ian Faneyte Ongemak van onder Persoonlijke observatie Patienten met proctologische klachten komen veelal met een diagnose al in het hoofd en ook vaak met een verwachting van (chirurgische) therapie Patienten

Nadere informatie

Huidafwijkingen bij stoma s. Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis

Huidafwijkingen bij stoma s. Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis Huidafwijkingen bij stoma s Ronald Houwing Dermatoloog Deventer Ziekenhuis Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa De MDL- artsen van het Rijnland Ziekenhuis De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Patiënteninformatie 2 De ziekte van Crohn De ziekte van Crohn werd in 1932 voor het eerst in de medischwetenschappelijke

Nadere informatie

Rol van chirurgie bij IBD

Rol van chirurgie bij IBD Rol van chirurgie bij IBD Dr. S. Van den Broeck Dienst Abdominale-, Kinder- en Reconstructieve Heelkunde UZ Antwerpen 1 Inleiding chirurgie z v Crohn chirurgie CU Hoewel veel patienten uiteindelijk chirurgie

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

6. Behandeling, medicatie en operatie

6. Behandeling, medicatie en operatie colitis ulcerosa: ziekte en behandeling 6. Behandeling, medicatie en operatie Het verloop van de ziekte is niet goed voorspelbaar. Periodes met weinig of geen klachten worden afgewisseld met periodes waarin

Nadere informatie

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Informatie Patiënteninformatie 1175798PR/1-2011 - Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa 1 Inleiding Bij u is kort geleden geconstateerd dat u mogelijk een chronische darmontsteking

Nadere informatie

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl 5-ASA preparaten Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 3 2.

Nadere informatie

Proctologie voor de huisarts

Proctologie voor de huisarts Proctologie voor de huisarts overzicht en nieuwe mogelijkheden Dr. Yves Pirenne Dr. Dirk Vervloessem Algemene Heelkunde Huisartsensymposium 22 maart 2014 Proctologische aandoeningen Frequente pathologie

Nadere informatie

Postgraduaat onderwijs 2014. Ileo en colostoma. M. Schoneveld. abdominale heelkunde UZ-Brussel

Postgraduaat onderwijs 2014. Ileo en colostoma. M. Schoneveld. abdominale heelkunde UZ-Brussel Postgraduaat onderwijs 2014 Ileo en colostoma M. Schoneveld abdominale heelkunde UZ-Brussel Anus Praeter Anus praeter naturalis Een chirurgisch aangelegde uitgang, een kunstmatig aangelegde anus op de

Nadere informatie

Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum

Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum Necrotiserende fasciitis vs Pyoderma gangrenosum Eric Roovers Ziekenhuishygiënist Wondzorgcoördinator ZNA Middelheim casus Man, 47 jaar AC-luxatie 3de graad => LARS-reconstructie Ingreep op 24/5/2005 Slechte

Nadere informatie

Rol van beeldvorming bij evaluatie van Morbus Crohn

Rol van beeldvorming bij evaluatie van Morbus Crohn Rol van beeldvorming bij evaluatie van Morbus Crohn M. Spinhoven, MD B. Op de Beeck, MD A. Snoeckx, MD B. Corthouts, MD R. Salgado, MD Department of Radiology Antwerp University Hospital & University of

Nadere informatie

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens

IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave Inleiding 2 Zwanger worden 2 Is

Nadere informatie

Overzicht: acute huidreacties en verzorging tijdens radiotherapie

Overzicht: acute huidreacties en verzorging tijdens radiotherapie Overzicht: acute huidreacties en verzorging tijdens radiotherapie 1. Omschrijving Geen veranderingen in de huid. 2. Behandeling Graad 0: Preventief: goede hygiëne, wassen met Lactacyd blauw en gebruik

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm-, en leverarts (MDL-arts) heeft u infliximab voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Infliximab

Nadere informatie

IBD en zwangerschap. ziekte van Crohn / colitis ulcerosa. folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens

IBD en zwangerschap. ziekte van Crohn / colitis ulcerosa. folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens IBD en zwangerschap ziekte van Crohn / colitis ulcerosa folder voor mannen en vrouwen met een kinderwens Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave Inleiding 2 Zwanger worden 2 Is

Nadere informatie

VLAS Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa. Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout

VLAS Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa. Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout VLAS 13-11-2008 Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout 11 december 1931: Ik heb een belangrijke wetenschappelijke vondst die ik zou

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

Leven met een chronische darmziekte. Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts

Leven met een chronische darmziekte. Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts Leven met een chronische darmziekte Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts Screening van colitis patienten Team MDL-artsen JBZ Screening van colitis patienten IBD-verpleegkundigen Inhoud Screening van

Nadere informatie

Oppervlakkig, diep & perianaal abces. Jan Bontinck

Oppervlakkig, diep & perianaal abces. Jan Bontinck Oppervlakkig, diep & perianaal abces Jan Bontinck Inhoud Oppervlakkigabces Diepabces Anaalabces anatomie kliniek behandeling 2 titel Oppervlakkig abces ubi pus, ibi evacua 3 titel Inhoud Oppervlakkigabces

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 52 Stoma s Een stoma is een onnatuurlijke, chirurgisch aangelegde opening die een lichaamsholte verbindt met

Nadere informatie

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Patient, 26 jaar Sinds 2006 colitis ulcerosa, milde vorm Werkt 6 dagen in de week als heftruckchauffeur

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Perianaal abces. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be

Perianaal abces. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be Centrum voor Algemene Heelkunde Dr. Tom Feryn www.dokterferyn.be Perianaal abces www.proctologiekliniek.be www.facebook.com/doktertomferyn www.youtube.com/doktertomferyn Wat is een perianaal abces? Een

Nadere informatie

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1

Informatiebrochure. Reumatoïde Artritis. Hier komt titel van persbericht. Pagina 1 Informatiebrochure Reumatoïde Artritis Pagina 1 Hier komt titel van persbericht Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis (RA) is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het afweer- of verdedigingssysteem

Nadere informatie

De ziekte. e ziekte. n Crohn. Charlotte heeft de ziekte van Crohn

De ziekte. e ziekte. n Crohn. Charlotte heeft de ziekte van Crohn De ziekte van Crohn e ziekte n Crohn Charlotte heeft de ziekte van Crohn 1 De ziekte van Crohn In België lijden zo n 15.000 personen aan de ziekte van Crohn. Per jaar komen er in ons land 500 nieuwe gevallen

Nadere informatie

Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm

Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm Darmstoma Een kunstmatige uitgang van de darm U heeft van uw arts gehoord dat u een stoma krijgt of dat de kans op een stoma bij uw operatie aanwezig is. Het is een ingrijpende verandering in uw leven

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Remicade ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar

Dikke darmoperatie. Chirurgie. Beter voor elkaar Dikke darmoperatie Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikke darmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

C de Buck Verpleegkundig specialist MDL Stichting ZorgSaam Zeeuws Vlaanderen ZorgSaam Hospital Zeeuws Vlaanderen C de Buck 1

C de Buck Verpleegkundig specialist MDL Stichting ZorgSaam Zeeuws Vlaanderen ZorgSaam Hospital Zeeuws Vlaanderen C de Buck 1 C de Buck Verpleegkundig specialist MDL Stichting ZorgSaam Zeeuws Vlaanderen 30-9-2011 ZorgSaam Hospital Zeeuws Vlaanderen C de Buck 1 Dehiscentie Gecompliceerde stomazorg Retractie Overgranulatie Casuïstiek

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Biologicals. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Biologicals i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen Veel reumatische aandoeningen zijn tegenwoordig goed te behandelen met medicijnen. De medicijnen

Nadere informatie

Laparoscopische operatie van de dikke darm

Laparoscopische operatie van de dikke darm Centrumlocatie Laparoscopische operatie van de dikke darm U heeft van uw behandelend arts gehoord dat u in aanmerking komt voor een laparoscopische operatie van uw dikke darm. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa 5-ASA Preparaten MDL Inhoudsopgave Inleiding...4 1. Behandeling bij Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa...4 2. De werking van 5-ASA preparaten...5 3.

Nadere informatie

ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN

ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN Wanneer na een aanval van colitis ulcerosa of ziekte van Crohn remissie is bereikt, wordt gewoonlijk een onderhoudsbehandeling gestart om recidieven te

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

Biologicals. Maag-, Darm- en Leverziekten. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen.

Biologicals. Maag-, Darm- en Leverziekten. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Biologicals Maag-, Darm- en Leverziekten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inleiding 1 Werking 2 Gebruik 2 Interacties met andere geneesmiddelen 2 TBC-screening 3 De gouden vragen

Nadere informatie

Multidisciplinaire aanpak van IBD

Multidisciplinaire aanpak van IBD Antwerpse Geneeskundige Dagen 12/09/2014 Multidisciplinaire aanpak van IBD Tom Moreels UCL Cliniques Universitaires Saint-Luc Hépato-Gastroentérologie tom.moreels@uclouvain.be Inflammatoir darmlijden dunne

Nadere informatie

Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA)

Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Het 7 stappenplan: de stomapatiënt van opname tot ontslag in het ziekenhuis te Deinze

Het 7 stappenplan: de stomapatiënt van opname tot ontslag in het ziekenhuis te Deinze Cortier Brigitte: hoofdverpleegkundige dienst heelkunde-interne Decoene Els: verpleegkundige dienst heelkunde-interne Opleiding stoma-fistel en incontinentiezorg 2013-2014 Het 7 stappenplan: de stomapatiënt

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang

Chirurgie. Stoma. Een kunstmatige uitgang Chirurgie Stoma Een kunstmatige uitgang 1 Inleiding Deze folder geeft enige informatie over de procedure rond het aanleggen van een stoma (een kunstmatige uitgang). Het is goed u te realiseren dat bij

Nadere informatie

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld

DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld DIKKEDARMOPERATIE voor beeldverslagen, zie ingrepen in beeld Inleiding Deze folder geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als

Nadere informatie

Inleiding. Wat is infliximab

Inleiding. Wat is infliximab Infliximab-infuus Inleiding In overleg met uw maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) gaat u starten met de behandeling infliximab. In deze folder vindt u informatie over infliximab, over de werking en de behandeling,

Nadere informatie

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie?

Dikke darm operatie. Functie en ligging van de dikke darm. Waarom een dikke darm operatie? Dikke darm operatie Deze brochure geeft u informatie over operaties aan de dikke darm. Informatie over aandoeningen, waarvoor een dikke darm operatie als behandelingsmethode aangewezen kan zijn, komt in

Nadere informatie

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Adalumimab. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Adalumimab Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Uw maag-, darm- en leverarts heeft u adalumimab (merknaam Humira ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Remicade )

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Remicade ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Remicade ) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Nadere informatie

Zwangerschap en IBD. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten. Beter voor elkaar

Zwangerschap en IBD. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten. Beter voor elkaar Zwangerschap en IBD ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten Beter voor elkaar 2 Inleiding U wilt zwanger worden en heeft de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Op dat moment

Nadere informatie

Aanleggen van een darmstoma

Aanleggen van een darmstoma Aanleggen van een darmstoma Chirurgie Beter voor elkaar Darmstoma - Een kunstmatige uitgang Inleiding Deze folder geeft u informatie over de procedure rond het aanleggen van een darmstoma (een kunstmatige

Nadere informatie

Do s and Don ts in IBD. Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts

Do s and Don ts in IBD. Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts Do s and Don ts in IBD Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts Disclosure Geen belangenverstrengeling Geen relevante relaties met bedrijven Casus

Nadere informatie

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. uitgebreide informatie

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. uitgebreide informatie De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa uitgebreide informatie 11 Colofon Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke

Nadere informatie

Versneld herstel na een dikke darmoperatie

Versneld herstel na een dikke darmoperatie Versneld herstel na een dikke darmoperatie Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 ERAS kwaliteitsprogramma 4 Eigen bijdrage aan herstel 4 Hoofdstuk 1 6 De periode voor de operatie 6 Intensive

Nadere informatie

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Kinderwens en zwangerschap en de 3 ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Editie 2011 Colofon Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen

Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Infliximab (Remicade ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel infliximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Infliximab (Remicade /Remsima ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade /Remsima ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Remicade /Remsima ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en Colitis

Nadere informatie

MODERNE WONDZORG TIME ALGORITME IHOR VITENKO

MODERNE WONDZORG TIME ALGORITME IHOR VITENKO MODERNE WONDZORG TIME ALGORITME IHOR VITENKO SYMPOSIUM MODERNE WONDZORG = ALGORITMISCH WONDZORG Patiënt heeft recht op het juiste verband voor de juiste prijs Ihor Vitenko Wondzorgverpleegkundige 08 februari

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10

Dikke darmoperatie. Polikliniek Chirurgie Route 10 00 Dikke darmoperatie Polikliniek Chirurgie Route 10 1 Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikkedarmoperatie. Ook geeft deze folder enige informatie

Nadere informatie

Casussen. Hilde Michiels. Coördinator Palliatief Support Team AZ Turnhout

Casussen. Hilde Michiels. Coördinator Palliatief Support Team AZ Turnhout Casussen Hilde Michiels Coördinator Palliatief Support Team AZ Turnhout 2 Casus 1 - Christine Sociaal vrouw 55 j gehuwd 3 kinderen (1d + 2z) 2 kleinkinderen dochter is zwanger (bevalt binnen 2 mnd) schoonmoeder

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Cellulitis en erysipelas. Ontstekingen van de huid en onderhuids vet- en bindweefsel

Cellulitis en erysipelas. Ontstekingen van de huid en onderhuids vet- en bindweefsel Cellulitis en erysipelas Ontstekingen van de huid en onderhuids vet- en bindweefsel Inleiding U heeft van uw arts gehoord dat u cellulitis of erysipelas heeft. In deze folder leest u meer over deze aandoening

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa

Patiënteninformatie. Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Patiënteninformatie Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met het medicijn adalimumab bij de ziekte van Crohn en collitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Informatie over de behandeling met

Nadere informatie

Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals. C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie

Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals. C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie Pyoderma Gangrenosum Behandeling met biologicals C. Dekkers, verpleegkundig specialist W. Huisman, ANIOS dermatologie Inhoud Introductie Epidemiologie Pathogenese Co-morbiditeit Symptomen Pathologie Differentiaal

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

De stoma operatie stap voor stap

De stoma operatie stap voor stap Specialist in Stomazorg Dansac ontwikkelt voortdurend nieuwe oplossingen gebaseerd op de wensen en behoeften van stomapatiënten en stomaverpleegkundigen. Om een dialoog aan te moedigen en taboes te doorbreken,

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab In deze folder leest u over de werking

Nadere informatie

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In

Nadere informatie

Remicade. Interne geneeskunde

Remicade. Interne geneeskunde Remicade Interne geneeskunde Uw behandelend arts of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik

Nadere informatie

Biologicals. informatie voor patiënten

Biologicals. informatie voor patiënten Biologicals informatie voor patiënten Voor de behandeling van uw reumatische aandoening heeft uw reumatoloog een biological voorgeschreven. Afhankelijk van de specifieke indicatie kan een bepaalde biological

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn

Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn Uw behandelend arts en/of verpleegkundige specialist heeft met u gesproken over het gebruik van Methotrexaat (MTX). In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Adalimumab (Humira) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira ). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Wat is een stoma? Een stoma is een kunstmatig gemaakte uitgang voor ontlasting of urine.

Wat is een stoma? Een stoma is een kunstmatig gemaakte uitgang voor ontlasting of urine. Stomapoli In het CWZ op Heelkunde zijn 2 stomaverpleegkundigen werkzaam gespecialiseerd in darmstomata. In deze fodler staat algemene informatie over het aanleggen van een stoma en wat de rol van de stomaverpleegkundige

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Infliximab (Remicade) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten Uw behandelend arts of IBD-verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Infliximab (Inflectra ) Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Infliximab (Inflectra ) Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Infliximab (Inflectra ) Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Inflectra

Nadere informatie

Laat de ziekte van Crohn u niet stoppen. Uw gids naar meer controle

Laat de ziekte van Crohn u niet stoppen. Uw gids naar meer controle Laat de ziekte van Crohn u niet stoppen Uw gids naar meer controle De ziekte van Crohn Staat uw leven stil door de ziekte van Crohn? Leven met de ziekte van Crohn kan een emotionele en fysieke uitdaging

Nadere informatie

heelkunde 2 informatiebrochure Sacro-coccygeale fistel

heelkunde 2 informatiebrochure Sacro-coccygeale fistel heelkunde 2 informatiebrochure Sacro-coccygeale fistel Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is een sacro-coccygeale fistel? 4 3. Voorbereiding 5 4. De operatie 5 5. Mogelijke verwikkelingen 6 6. Na de operatie

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

Adviezen verzorging Colostoma

Adviezen verzorging Colostoma Adviezen verzorging Colostoma De dagelijkse verzorging van het colostoma Voor het verzorgen van uw stoma, zie de folder: Stappenplan verzorging colostoma. Hoe vaak u uw stoma moet verzorgen is onder andere

Nadere informatie

26/03/2016 OVERZICHT. Basiszorg

26/03/2016 OVERZICHT. Basiszorg UROSTOMA EN CASUISTIEK cathy.guldemont@uzleuven.be OVERZICHT Basiszorg Steriele verzorging Terugbetaling materiaal Voorkomende complicaties Casussen Overzicht hulpmiddelen Problemen bij verzorging Materiaal

Nadere informatie

REUMATHOLOOG. Hilde Beulens

REUMATHOLOOG. Hilde Beulens REUMATHOLOOG Hilde Beulens Verzamelnaam Er bestaan meer dan 200 reumatische aandoeningen. 1 op de 5 Belgen heeft reumatische klachten. 1 op 1000 kinderen in België lijdt aan kinderreuma. 1/3de van de bevolking

Nadere informatie

Stoma operatie. Chirurgie

Stoma operatie. Chirurgie Stoma operatie Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding...4 Een stoma...4 De plaats van het stoma...6 De operatie...6 Mogelijke complicaties...7 Na de behandeling...8 Ontslag uit het ziekenhuis...8 Meer informatie...9

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder

Nadere informatie

27/03/2016. Erysipelas in de thuiszorg. Ook wondzorg? Swaels Ann Verpleegkundige thuiszorg. Erysipelas/cellulitis. Begripsbepaling

27/03/2016. Erysipelas in de thuiszorg. Ook wondzorg? Swaels Ann Verpleegkundige thuiszorg. Erysipelas/cellulitis. Begripsbepaling Erysipelas in de thuiszorg. Ook wondzorg? Swaels Ann Verpleegkundige thuiszorg 1 Erysipelas/cellulitis Literatuur: onduidelijkheid VS: erysipelas specifieke vorm van cellulitis Frankrijk: Cellulitis 2

Nadere informatie

Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk

Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk Farmaceutische zorg: verwachtingen van de patiënt versus de huidige praktijk Focus op patiënten met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Promotor: Prof. Dr. G. De Meyer Departement Farmaceutische Wetenschappen

Nadere informatie

DIENST ALGEMENE HEELKUNDE Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis Aalst - Asse - Ninove www.heelkunde-olv.be

DIENST ALGEMENE HEELKUNDE Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis Aalst - Asse - Ninove www.heelkunde-olv.be Heelkunde van de dikke darm en de endeldarm U moet een darmoperatie ondergaan. In de meeste gevallen gaat het over een operatie van de dikke darm. Met dit document beantwoorden we een aantal vragen over:

Nadere informatie

Dikke darmoperatie. Poli Chirurgie

Dikke darmoperatie. Poli Chirurgie 00 Dikke darmoperatie Poli Chirurgie 1 Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een dikke darmoperatie. Ook geeft deze folder informatie over de aandoeningen waarbij een

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Heelkunde en overige handelingen 26 Stoma s Een stoma is een kunstmatige uitgang voor onder andere feces en urine. Bij een conventionele, ook

Nadere informatie