UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR De invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s uit de sector van de dienstverlening en gezondheidszorg. Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen Nicolas De Baets Joren Vanlerberghe onder leiding van Prof. dr. Johan Christiaens

2 II

3 PERMISSION Ondergetekenden verklaren dat de inhoud van deze masterproef mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden, mits bronvermelding. Nicolas De Baets Joren Vanlerberghe III

4 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR De invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s uit de sector van de dienstverlening en gezondheidszorg. Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen Nicolas De Baets Joren Vanlerberghe onder leiding van Prof. dr. J. Christiaens IV

5 Woord vooraf Een voorwoord schrijven geeft ons de mogelijkheid de mensen te bedanken die ons geholpen hebben met het realiseren van dit werk. In de eerste plaats wensen we onze promoter Prof. dr. Johan Christiaens te bedanken voor het aanvaarden van onze masterproefaanvraag en het duidelijk uitleggen van de bedoeling. Daarnaast willen we zeker ook doctoranda Elke Demeulenaere bedanken voor het kritisch nalezen van dit werk en voor de ideeën en de tijd die ze vrijmaakte voor ons. Eveneens willen we Sandra Verbruggen bedanken voor het ter beschikking stellen van haar gegevensbestanden. Vervolgens willen we ook Vinciane Hendrichs bedanken voor het gratis ter beschikking stellen van de lijst van vzw s die hun jaarrekeningen hebben ingediend bij de Nationale Bank Zeker en vast willen we alle vzw s bedanken die onze enquête hebben beantwoord. En als laatste, maar zeker niet onbelangrijk, onze ouders en Pauline De Baets voor het overlezen van dit werk. Nicolas Joren V

6 Inhoudstafel Inhoud Inleiding Achtergrond Definitie van de non-profit sector Hervorming van de Belgische non-profit sector Motieven van vrijwilligers Onderzoekskader Onderzoeksvragen Algemene onderzoeksvraag Vorig onderzoek Hypothesen Methodologie Populatie en steekproef Beschrijving dataverzameling Analyse Afhankelijke variabele Compliance index Samenstelling van de compliance index Onafhankelijke variabelen Percentage vrijwilligers Administratief vrijwilligers & Operationeel vrijwilligers Externe hulp Grootte VI

7 3.2.5 Educatie Aard van de educatie Financieel vrijwilliger Ervaring Regressieanalyse Beschrijvende statistiek Testen assumpties Resultaten regressieanalyse Conclusie Algemeen besluit Bibliografie Bijlagen... bijlage1.1 VII

8 Lijst van tabellen en figuren Tabel 1: Samenstelling compliance index.17 Tabel 2: Beschrijvende statistiek van de steekproef.23 Tabel 3: Beschrijvende statistiek van de compliance index.24 Tabel 4: Overzicht van de variabelen in de regressieanalyse.25 Tabel 5: Kolmogorov-Smirnov test op normaliteit.26 Tabel 6: Tolerance en VIF.27 Tabel 7: Pearson correlatie...28 Tabel 8: Casewise diagnostics..29 Tabel 9: Anova-analyse van het regressiemodel...30 Tabel 10: Regressieanalyse algemene resultaten.. 30 Tabel 11: Regressieanalyse: detail...31 VIII

9 Inleiding De non-profit sector in België zorgt voor een belangrijke bijdrage aan de Belgische economie. Naast een bijdrage van 5% aan het BBP, zorgt deze sector eveneens voor 19.2% van de totale tewerkstelling in VTE (Mertens, Adam, Defourny, Marée, 1999:4). Deze sector onderging in België enkele boekhoudkundige hervormingen naar aanleiding van de wet van 2 mei Een gevolg van deze hervorming is dat de jaarrekeningen van de vzw s sinds 2006 publiekelijk beschikbaar zijn. Voorgaand onderzoek naar de kwaliteit van deze jaarrekeningen werd reeds gevoerd en toonde aan dat er een grote variantie bestond in de kwaliteit van de jaarrekeningen. Ook werden enkele beïnvloedende factoren ontdekt. Eén factor kreeg in het verleden echter weinig aandacht, namelijk de invloed van vrijwilligers. Nochtans zijn er in de non-profit sector in België (VTE) vrijwilligers actief (ibidem)! Deze masterproef gaat na of de grote variantie die bestaat bij de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s, veroorzaakt zou kunnen zijn door de invloed die vrijwilligers hebben. Hieruit wordt de onderzoeksvraag afgeleid: Wat is de invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s uit de sector van de dienstverlening en gezondheidszorg? Deze vraag wordt onderzocht aan de hand van een lineaire regressie. De afhankelijke variabele in deze regressie is de compliance index. Deze index meet de kwaliteit van de jaarrekeningen aan de hand van 14 dummy variabelen. De onafhankelijke variabelen die verband houden met de onderzoeksvraag in dit onderzoek zijn: het percentage vrijwilligers, het percentage administratieve vrijwilligers en het percentage operationele vrijwilligers. Dit werd aangevuld met 6 controle variabelen. De structuur van dit onderzoek ziet er als volgt uit: We beginnen met de beschrijving van de achtergrond waarin dit onderzoek kadert. In dat hoofdstuk wordt eerst de non-profit sector gedefinieerd, waarna de hervorming en de link met NPM besproken worden. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een korte beschrijving van de motieven van vrijwilligers. In het volgende hoofdstuk wordt dieper ingegaan op voorgaand onderzoek, zowel onderzoek in verband met de kwaliteit van de jaarrekeningen in de non-profit sector, als onderzoek over de mogelijke invloed van vrijwilligers. Het tweede hoofdstuk eindigt met een bespreking van de gebruikte 1

10 methodologie. Vervolgens wordt er in hoofdstuk 3 ingegaan op de afhankelijke en de onafhankelijke variabelen die de regressieanalyse zal bevatten. Hier worden ook de hypothesen verder gespecificeerd. Hoofdstuk 4 begint met de beschrijvende statistiek, daarna wordt ingegaan op de resultaten van de regressieanalyse. In hoofdstuk 5 worden enkele conclusies geformuleerd op basis van de resultaten van de regressieanalyse. Tenslotte wordt afgesloten met een algemeen besluit. 1 Achtergrond De laatste decennia onderging de publieke sector ingrijpende veranderingen, zowel in de ontwikkelde als in de minder ontwikkelde landen. Deze veranderingen hebben zowel gevolgen voor het management als voor de financiële rapportering in de publieke sector. Ook de Belgische publieke sector onderging de laatste jaren enkele veranderingen. De meest opvallende verandering was de boekhoudkundige hervorming bij de gemeenten, waar de traditionele cameralistische boekhouding vervangen werd door een meer bedrijfsgerichte accrual accounting. Een gelijkaardige verandering in de boekhoudregels vond in 2002 plaats in de non-profit sector in België. In dit deel zal eerst de non-profit sector gedefinieerd worden. Daarna bespreken we de hervormingen en leggen we de link met New Public Management. Tenslotte geven we een overzicht van de motieven van vrijwilligers. 1.1 Definitie van de non-profit sector Om de non-profit sector te definiëren wordt gebruik gemaakt van de structurele-operationele definitie van Salamon, Sokolowski en List (2003:7-8). Volgens deze auteurs moeten organisaties aan vijf kenmerken voldoen om tot de non-profit sector te behoren: (1) een organisatie structuur hebben, (2) privaat zijn, maar mag wel gesubsidieerd worden, (3) geen winstoogmerk hebben, (4) zelfbesturend zijn en (5) vrijwillig lidmaatschap hebben. De non-profit sector in België bestaat naast vzw s ook uit andere verenigingen, zoals kinderopvangcentra, wijkcomités, Deze verenigingen zijn echter niet onderworpen aan een publicatieverplichting, waardoor onderzoek naar de kwaliteit van hun financiële rapportering moeilijker wordt. 2

11 Bijgevolg wordt in dit onderzoek abstractie gemaakt van deze verenigingen en wordt de nonprofit sector gelijk gesteld aan de verenigingen met rechtspersoonlijkheid (Mertens, Adam, Defourny, Marée, 1999:4) De non-profit sector zorgt voor een belangrijk bijdrage aan de Belgische economie. In 1995 zorgden de vzw s voor 12,5% van de totale gesalarieerde arbeid in België. Daarnaast had deze sector eveneens een aandeel van 5% in het Belgisch BBP. Dat komt overeen met een vierde van het aandeel van de industriesector in België (idem, 1999:5). In 1998 zorgden de vzw s voor 19.5% van de totale gesalarieerde tewerkstelling in VTE. Wel dient opgemerkt te worden dat deze cijfers ook de tewerkstelling bevatten in de feitelijke verenigingen zoals wijkcomités, enz. (Pacolet, Defourny, Stoobant, Alaluf, 2001). 1.2 Hervorming van de Belgische non-profit sector De hervorming van de Belgische non-profit sector kwam tot uiting in de herziening op 2 mei 2002 van de wet die de boekhoudkundige verplichtingen van vzw s regelt. Deze herziening onderwerpt de vzw s aan een boekhoudrecht dat vergelijkbaar is met het boekhoudrecht dat sinds 1975 geldt voor ondernemingen en vennootschappen (Christiaens, Vanhee, Verbruggen, Milis, 2008:5). Een eerste belangrijke verplichting is het toepassen van accrual accounting vanaf 1 januari De introductie van dit nieuwe accounting systeem is gemotiveerd door een aantal zwakheden van het oorspronkelijke accounting systeem, namelijk de cameralistische methode (Van Peteghem & Christiaens, 2005:4). Deze methode was onder andere niet in staat om informatie te verstrekken over de financiering van het vermogen. Om dat probleem op te lossen werd, naar het voorbeeld van de private sector, accrual accounting ingevoerd. Het grote verschil tussen accrual accounting en de oorspronkelijke cameralistische boekhouding is de timing waarop de transacties geboekt worden (Tiron Tudor & Mutiu, 2006:1-2). Het voordeel van accrual accounting is dat de gegevens nauwkeuriger en in de juiste periode worden geregistreerd, waardoor de financiële staten een beter beeld geven van de financiële positie van de vzw s. 3

12 Een tweede verplichting tengevolge van de herziening in 2002, is de publicatieverplichting. Deze verplichting heeft vooral betrekking op de grote en zeer grote vzw s. Deze vzw s werden verplicht om ieder boekjaar een volledige (voor de zeer grote vzw s) of een verkorte versie (voor grote vzw s) van hun jaarrekening neer te leggen bij de Nationale Bank van België. Dat moet gebeuren binnen de dertig dagen na de goedkeuring van de jaarrekening door de Algemene Vergadering. Een bijkomende verplichting voor de zeer grote vzw s is het aanstellen van een commissaris. In de literatuur kunnen meerdere oorzaken gevonden worden voor de veranderingen die doorgevoerd werden in de non-profit sector. De eerste oorzaak, die het meest naar voor wordt geschoven, is de nood aan meer accountability. Volgens Gibelman en Gelman (2004: ) zijn de vele schandalen in de non-profit sector een reden voor de nood aan meer accountability. Deze auteurs doen eveneens enkele voorstellen over hoe deze accountability verhoogd kan worden. Dat kan op drie mogelijke manieren, namelijk (1) het oprichten van watchdog, (2) het invoeren van ethische codes en (3) meer overheidscontrole (ibidem). Naast Gibelman en Gelman wijzen ook Mook, Handy en Quarter (2007) erop dat meer overheidscontrole de accountability kan verhogen. Volgens deze auteurs zorgt de veranderde methode van het toekennen van subsidies hiervoor. De overheid stapt immers meer en meer af van core financing en gaat richting project financing. Deze projectfinanciering gaat eerder over kortetermijncontracten. Naast de permanente subsidiëring gaat men meer en meer op zoek naar interessante projecten. Om in aanmerking te komen moeten organisaties duidelijker communiceren over de potentiële financiële resultaten van hun projecten (idem, 2007:59). Ook Lindenberg (2001) wijst op het feit dat er nood is aan meer accountability bij vzw s. Het aantal donoren en de middelen die deze donoren ter beschikking stellen aan de vzw s worden steeds schaarser. Bijgevolg eisen deze donoren steeds meer financiële duidelijkheid en meer bewijzen van de impact die de acties van de organisaties hebben. Door deze ontwikkeling volstaat het niet meer om als vzw alleen maar goede intenties en een sterke waardeoriëntatie te hebben. Als ze hun strategie niet aanpassen en meer efficiëntie en accountability promoten, dreigen ze van deze middelen afgesloten te worden. 4

13 Een tweede reden voor het doorvoeren van de hervormingen in de non-profit sector wordt gegeven door Robbins, Turpin en Polinski (1993). Door de hervormingen wordt de boekhoudkundige wetgeving uniformer. Door de vergelijkbaarheid van de financiële data te verhogen, zullen de externe gebruikers (zoals potentiële investeerders) efficiëntere beslissingen kunnen nemen op basis van deze gegevens. Bij het verhogen van de uniformiteit in de accountingstandaarden moet men echter ook rekening houden met de negatieve effecten die hiervan het gevolg kunnen zijn. Door het opleggen van rigide boekhoudkundige richtlijnen aan alle sectoren, kan de boekhouding mogelijk niet meer in staat zijn om de sectorspecifieke gegevens weer te geven (idem, 1993:160). Deze verandering en de andere wijzigingen van de non profit sector worden vaak onder de noemer New Public Management (NPM) aangeduid (Christiaens, Windels, Vanslembrouck, 2004). Onder NPM verstaat Hood (1995) het verminderen van de verschillen tussen de publieke en private sector en het verleggen van de nadruk van proces accountability naar accountability op basis van resultaten. Met dit idee associeert Hood (1995:95-97) een zevental doctrines: 1) grotere disaggregatie van de organisatie in zelfsturende units, 2) het verhogen van de concurrentie tussen de publieke organisaties onderling en tussen de publieke en private organisaties, 3) het gebruik van private management methoden in de publieke organisaties, 4) grotere discipline in het gebruik van middelen, 5) meer actieve controle door zichtbare managers, 6) het gebruik van meer expliciete en meetbare standaarden, 7) meer gebruik van controle aan de hand van vooraf gespecificeerde outputmaatstaven. De hervorming van de vzw wetgeving kan onder meer geplaatst worden onder het verhogen van de competitie. Een voorbeeld hiervan is de grotere concurrentie tussen de non-profit organisaties voor het bekomen van overheidssubsidies (Mook, Handy, Quarter, 2007:59) 5

14 1.3 Motieven van vrijwilligers De literatuur in verband met vrijwilligers is zeer uitgebreid en bevindt zich voornamelijk in het domein van de sociologie en psychologie. Het is in dit onderzoek niet de bedoeling om al deze theorieën uitgebreid aan bod te laten komen. We zullen alleen maar kort aanhalen wat de motieven van vrijwilligers kunnen zijn om zich belangeloos in te zetten voor een organisatie. McNeela (2008) onderzocht dit in de sectoren zorg en gezondheidszorg. Deze studie bracht aan het licht dat er vier hoofdthema s bestaan voor het beginnen en doorgaan met vrijwilligerswerk: (1) motief, (2) persoonlijke band met de organisatie of bestaansreden, (3) voordelen en als laatste (4) de kansen of uitdagingen die zich voordoen bij het uitvoeren van vrijwilligerswerk (idem, 2008:135). Ook minder recente studies hebben de motieven van vrijwilligers onderzocht. Deze studies beperkten zich vooral tot twee mogelijke aanleidingen tot vrijwilligerswerk: het egoïstische standpunt of het altruïstische standpunt (Frisch & Gerard, 1981; Latting, 1990; Clary et al. 1998). Er wordt echter meer en meer afgestapt van deze opdeling. Ook MacNeela (2008) haalde in haar studie reeds aan dat deze opdeling nogal arbitrair is: The key issue seems to be not whether volunteering is ego inspired or altruistic, but rather to identify the principles of benefit maximizing and cost minimizing across the variety of ways in which volunteering takes place (idem, 2008:137). Belangrijk voor dit onderzoek is het feit dat geen enkel van deze onderzoeken sprak over beweegredenen in de trend van: verbeteren van de transparantie, verbeteren van het boekhoudkundige beleid. Daaruit kan worden afgeleid dat er bij de meeste vrijwilligers andere prioriteiten naar voor komen om zich in te zetten als vrijwilliger. 6

15 2 Onderzoekskader 2.1 Onderzoeksvragen Hieronder wordt eerst de algemene onderzoeksvraag geformuleerd. Vervolgens zullen we aan de hand van vorig onderzoek op zoek gaan naar factoren die een invloed kunnen uitoefenen op de kwaliteit van de jaarrekeningen Algemene onderzoeksvraag In deze studie wensen we de invloed te meten die vrijwilligers uitoefenen op de boekhoudkundige administratie. Deze studie maakt gebruik van de jaarrekeningen die publiek beschikbaar zijn. We bekomen volgende onderzoeksvraag: Wat is de invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s uit de sector van de dienstverlening en gezondheidszorg? Vorig onderzoek Ten eerste geven we hieronder een overzicht van enkele studies met betrekking tot de financiële rapportering van non-profit organisaties en ten tweede beschrijven we kort vorig onderzoek met betrekking tot vrijwilligers Vorig onderzoek met betrekking tot financiële rapportering Veel studies binnen het domein van de disclosure- of compliancekwaliteit bevinden zich binnen het domein van de overheden (Robbins & Kenneth, 1986; Joners & Pendlebury, 1991; Lin, Baxter, Murphy, 1993; Allen & Sanders, 1994; Christiaens, 1999; Christiaens & Van Peteghem, 2007; etc.). Er werd echter veel minder onderzoek verricht naar de compliancekwaliteit van non-profit organisaties. Specifiek voor België is er bovendien weinig beschikbaar over de kwaliteit van de financiële rapportering van vzw s, omdat de vzw s vóór de wetswijziging geen jaarrekeningen moesten indienen. Hierdoor zijn de jaarrekeningen bij de Nationale Bank van België voor de meeste vzw s nog maar twee jaren beschikbaar (nl en 2007) (Nationale Bank van België, 2009). Wel maakten Verbruggen, Christiaens en Milis (2008) al gebruik van de Belgische gegevens: ze onderzochten of de resource dependence theory de compliance met rapportering standaarden kon verklaren. De auteurs gingen in deze studie na of vzw s die afhankelijker zijn van 7

16 overheidssubsidies betere niveaus van compliance hebben. Deze hypothese wordt ondersteund door de resource dependence theory ontwikkeld door Pfeffer en Salancik (1978) die stellen dat een organisatie meer beïnvloed wordt naarmate de grotere afhankelijkheid van de externe organisatie (idem, 1987:59-60). De overheid is in België immers grotendeels de regelgever inzake de boekhoudkundige regeling van vzw s en tevens ook de grootste fondsenverstrekker (Verbruggen et al., 2008:3). Verbruggen et al. (2008) vonden een significant positief verband tussen de afhankelijkheid van overheidssubsidies en de kwaliteit van hun financiële rapportering. De auteurs vonden eveneens een significant positief verband tussen de grootte van de onderneming, het gebruik van een auditor en het professionalisme van de organisatie en de kwaliteit van de financiële rapportering. De compliance index kwam gemiddeld 14.5 op 19 uit. Bovendien bleek er een grote variantie te bestaan tussen de ondernemingen (Verbruggen et al. 2008:12). De compliance index die de auteurs gebruikten is specifiek toegepast op de Belgische jaarrekening en regulaties en werd daarom grotendeels gebruikt in deze studie (zie infra). Daarnaast zijn er ook studies beschikbaar uit het buitenland met betrekking op de financiële rapportering van non-profit organisaties. Keating en Frumkin (2000) analyseerden de financiële rapportering van de non-profit sector in de Verenigde Staten. De auteurs stelden vast dat de beschikbaarheid van de informatie in orde is, maar dat de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de informatie slecht is (mathematische fouten, verwisselde getallen, informatie op verkeerde lijnen ingevuld, etc. (idem, 2000:10)). De auteurs stellen dan ook het volledige boekhoudsysteem voor non-profits in vraag. Relevant voor deze masterproef is de verklaring van deze anomalieën, meer specifiek bij de beschrijving van de slechte werking van het interne boekhoudsysteem bij kleinere non-profit organisaties. Deze organisaties zijn immers sterk gelimiteerd door beperkte middelen en kunnen daardoor niet de nodige interne werknemers aanwerven of de nodige middelen. Hierdoor wordt de boekhouding uitgevoerd door een vrijwilliger en wordt veelal gewerkt met een gratis boekhoudprogramma dat geen auditspoor nalaat. Sommige non-profit organisaties houden een cash-boekouding bij (= cameralistisch) en zetten deze dan om in accrual boekhouding om de jaarrekeningen te kunnen invullen (idem, 2000:9). 8

17 Deze studie van Keating & Frumkin (2000) kan worden gespiegeld aan de Belgische situatie. De bruikbaarheid van het standaardformulier voor vzw s van de Nationale Bank van België kan immers ook in vraag gesteld worden. Het verschil met het standaardformulier van de private sector is immers minimaal. Krishnan, Yetman en Yetman (2006:399) beschreven dat de financiële rapportering van non-profit sector eerder onbevredigend is en ook Lee (2004:178) beschreef dat de kwaliteit van de jaarrekeningen van vzw s eerder aan de lage kant ligt Vorig onderzoek met betrekking tot de invloed van vrijwilligers De literatuur omtrent de motivatie en beweegredenen van vrijwilligers is omvangrijk en is grotendeels al beschreven onder het vorige hoofdstuk. Toch willen we nog enkele relevante studies vermelden met betrekking tot de invloed van vrijwilligers. In verband met hun invloed is de studie van Wilderom en Miner (1991) interessant voor dit onderzoek. De auteurs onderzochten de graad van professionalisme bij vrijwilligers in voluntary agencies (organisaties waar vrijwilligers samenwerken met betaald personeel) en voluntary groups (organisaties waar enkel vrijwilligers actief zijn). De auteurs onderzochten of er verschillen waren tussen deze groepen op vlak van hiërarchie, professionalisme, entrepreneurship en groepssystemen. Deze studie concludeerde dat vrijwilligers een verhoogde graad van professionalisme ontwikkelen wanneer vrijwilligers samenwerken met betaalde werknemers. Aangezien de grote en zeer grote vzw s kunnen worden getypeerd als voluntary agencies (Piqueur, 2008:6) kan er dus een hogere graad van professionalisme bij vrijwilligers verwacht worden dan in het geval van voluntary groups (Wilderom & Miner, 1991). Maar binnen voluntary agencies blijven vrijwilligers significant lager scoren op maatstaven van professionalisme, hiërarchie en entrepreneurship, dan op maatstaven die groepssystemen definiëren (idem, 1991: 375). Als laatste vermelden we de masterproef van Piqueur (2008). In deze masterproef onderzocht de auteur de invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen in de sector sport, cultuur en vrije tijd. Volgens dat onderzoek heeft het aantal vrijwilligers geen invloed heeft op de kwaliteit van de jaarrekeningen. Als de groep vrijwilligers echter werd verfijnd tot administratief vrijwilligers (houden zich bezig met de papiermolen van de vzw) en operationeel vrijwilligers (houden zich bezig met de kerntaken van de vzw), vond de auteur wel een negatief 9

18 verband tussen het percentage administratief vrijwilligers en de kwaliteit van de jaarrekeningen (Piqueur, 2008:27). In deze masterproef nam de auteur echter een nogal ambigue positie in: hij verwachtte een negatieve invloed van het percentage vrijwilligers, een neutrale invloed van het percentage operationele vrijwilligers en een positieve invloed van het percentage administratieve vrijwilligers (Piqueur, 2008:16) In deze masterproef zal dit standpunt niet gevolgd worden. De studie van Wilderom en Miner (1991) toont inderdaad een verhoogde graad van professionalisme bij de vrijwilligers werkzaam in voluntary agencies aan ten opzichte van vrijwilligers werkzaam in voluntary groups. Maar binnen de groep van voluntary agencies bleven vrijwilligers significant lager scoren op professionalisme en entrepreneurship. Deze masterproef verschilt ook nog op ander vlakken van Piqueur (2008). Wij baseren ons immers op een andere sector, meer bepaald op de dienstverlening en de gezondheidszorg Hypothesen Uit bovenstaande literatuur blijkt dat er een grote variantie bestaat in de kwaliteit van de jaarrekeningen van non-profit organisaties. De oorzaak van deze variantie is echter niet duidelijk. Wel kunnen we op basis van de onderzoeken in vorig onderzoek reeds een aantal hypothesen afleiden met betrekking tot factoren die een invloed kunnen hebben op deze variantie. Een eerste factor is de grootte van de organisatie. Uit Verbruggen et al. (2008) blijkt dat kleine ondernemingen jaarrekeningen van een lagere kwaliteit voortbrengen. Bijgevolg werd in dit onderzoek als hypothese aangenomen dat de grootte van de vzw een positieve invloed zal uitoefenen op de kwaliteit. Ook blijkt uit vorig onderzoek dat het professionalisme van de organisatie een positieve invloed uitoefent op de kwaliteit van de financiële rapportering. Het professionalisme van het financieel departement zal in dit onderzoek opgenomen worden onder de variabelen externe hulp en ervaring van de financieel verantwoordelijke. Bijgevolg kan in dit onderzoek als hypotheses met betrekking tot deze variabelen aangenomen worden dat ze een positieve invloed uitoefenen. In verband met de invloed van vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen kunnen we eveneens een hypothese afleiden uit vorig onderzoek. Uit de studie van Wilderom en Miner (1991) blijkt immers dat vrijwilligers significant lager scoren op 10

19 maatstaven van professionalisme, hiërarchie en entrepreneurship dan op maatstaven die groepssystemen definiëren. Bijgevolg kan als hypothese aangenomen worden dat vrijwilligers een negatieve invloed zullen hebben. De hypothesen aangenomen in dit onderzoek zullen verder in dit onderzoek nog uitgebreider aan bod komen. 2.2 Methodologie Populatie en steekproef Om de invloed van de vrijwilligers op de kwaliteit van de jaarrekeningen te kunnen onderzoeken dient een sector gevonden te worden waar voldoende organisaties en actieve vrijwilligers aanwezig zijn. Deze masterproef onderzoekt de invloed in de sectoren gezondheidszorg en dienstverlening. Deze sectoren zijn samen goed voor 16,3% van alle vzw s in België (Mertens et al., 1999:7). Daarnaast zorgen beide sectoren samen eveneens voor bijna de helft (46.8%) van de totale tewerkstelling in de non-profit sector in België. Ook is 55 % van het totaal aantal vrijwilligers actief in de Belgische non-profit sector, tewerkgesteld in de sector maatschappelijke dienstverlening. In de gezondheidszorg is dit 0.4 % van het totaal aantal vrijwilligers (Salamon et al., 2003:8). De socio-culturele sector werd reeds onderzocht in de masterproef van Piqueur (2008). Om te bepalen welke vzw s tot de te onderzoeken populatie behoren, kan gebruik gemaakt worden van de international classification of nonprofit organizations (Salamon & Anheiner 1996). Volgens het ICNPO zullen wij ons beperken tot groep 3 en 4. Deze groepen komen overeen met de codes 86 tot 88 in de NACE-BEL De Nationale Bank van België heeft een lijst ter beschikking gesteld van alle vzw s uit de sectoren dienstverlening en gezondheidszorg die in 2006 hun jaarrekening ingediend hebben. Zo wordt een populatie van 2523 vzw s bekomen. In navolging van Piqueur (2008:20) werden in dit onderzoek de vzw s met Franstalige jaarrekeningen uit deze lijst verwijderd om taalproblemen met de enquêtes te vermijden. Op deze manier werd de populatie afgeslankt tot 1200 vzw s. Hieruit werd een steekproef genomen van 200 vzw s. 11

20 2.2.2 Beschrijving dataverzameling In deze masterproef is er nood aan twee soorten data om een antwoord te kunnen formuleren op de algemene onderzoeksvraag: namelijk (1) de jaarrekeningen en (2) het aantal vrijwilligers in de vzw s. De jaarrekeningen van de vzw s zijn beschikbaar via de website van de Nationale Bank van België. Deze zijn echter enkel beschikbaar in PDF-formaat waardoor statistische verwerking ervan niet mogelijk is. Om dit mogelijk te maken, moeten deze gegevens omgezet worden in een SPSS-bestand. Sandra Verbruggen heeft ons een spss-bestand ter beschikking gesteld dat alle nodige gegevens bevat van de ingediende jaarrekeningen. Dit databestand bleek echter niet volledig overeen te stemmen met de lijst van de Nationale Bank van België. Van de ontbrekende vzw s hebben we bijgevolg de nodige gegevens zelf aangevuld. Om het aantal vrijwilligers in de vzw s te weten te komen, werd in dit onderzoek gebruik gemaakt van enquêtes. De reden hiervoor is het ontbreken van een databank met sluitende gegevens over het aantal vrijwilligers per bedrijf. Ook werd het gebruik van enquêtes om gegevens te verzamelen over vrijwilligers al in eerdere onderzoeken gebruikt (Piqueur, 2008). Daarnaast wijzen Loose, Gijselinckx, Dujardin en Marée (2007:19) erop dat er twee grote benaderingswijzen zijn om vrijwilligerswerk te meten: enquêtes naar de organisaties en enquêtes naar de individuen. In dit onderzoek is gebruik gemaakt van enquêtes naar de organisaties, omdat de gegevens die we hiermee bekomen betrouwbaarder zijn dan deze die we zouden bekomen bij de individuen (ibidem). Bovendien is het financieel interessanter om de organisaties te contacteren in plaats van elke vrijwilliger individueel (Loose, Gijselinckx, Dujardin, Marée, 2007:20). Voor het opstellen van de vragenlijst die gebruikt is in dit onderzoek, hebben we ons gebaseerd op de vragenlijst van Piqueur (2008) en op De Pelsmacker en Van Kenhove (2006: ). Op 9 februari 2009 werd deze enquête opgesteld en werd een pretest uitgevoerd. We hebben de leesbaarheid van de enquête laten testen door kennissen. Hierna hebben we onze vragenlijst opgestuurd naar drie vzw s, met de vermelding dat indien iets niet duidelijk was of niet relevant 12

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2010 2011 Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren Frederik Verplancke onder leiding van Prof. dr. Gerrit

Nadere informatie

Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties

Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties Algemeen Organisaties die erkend zijn als autonome vrijwilligersorganisatie moeten jaarlijks volgende financiële stukken indienen: Verenigingen

Nadere informatie

Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties

Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties Algemeen Organisaties die erkend zijn als autonome vrijwilligersorganisatie moeten jaarlijks volgende financiële stukken indienen: Er

Nadere informatie

COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2013/13 - Het gebruik van de verbindingsrekening tussen een buitenlandse vennootschap en haar Belgisch bijkantoor Advies van 4 september 2013 1 I. Inleiding

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN.

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. 57.620/PC4/VK Brussel, 3 december 1992. MEDEDELING D. 104. Betreft :Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. I. INLEIDING. In het raam van de a posteriori controle, is het van

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE CONFORMITEIT TUSSEN IAS 32 (HERZIENE VERSIE VAN 1998) EN DE EUROPESE JAARREKENINGENRICHTLIJNEN

ONDERZOEK NAAR DE CONFORMITEIT TUSSEN IAS 32 (HERZIENE VERSIE VAN 1998) EN DE EUROPESE JAARREKENINGENRICHTLIJNEN XV/6026/99 NL ONDERZOEK NAAR DE CONFORMITEIT TUSSEN IAS 32 (HERZIENE VERSIE VAN 1998) EN DE EUROPESE JAARREKENINGENRICHTLIJNEN DIRECTORAAT-GENERAAL XV Interne markt en financiële diensten 1 Dit document

Nadere informatie

COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. Het gebruik van de verbindingsrekening tussen een buitenlandse vennootschap en haar Belgisch bijkantoor

COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. Het gebruik van de verbindingsrekening tussen een buitenlandse vennootschap en haar Belgisch bijkantoor COMMISIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN Het gebruik van de verbindingsrekening tussen een buitenlandse vennootschap en haar Belgisch bijkantoor Ontwerpadvies I. Inleiding 1. Wat betreft de boekhoudkundige

Nadere informatie

Inhoud DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN...

Inhoud DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN... DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN... 4 2 ENKELE GESCHIEDKUNDIGE STAPPEN... 5 2.1 Belgische ondernemingen... 5

Nadere informatie

Structurele ondernemingsstatistieken

Structurele ondernemingsstatistieken 1 Structurele ondernemingsstatistieken - Analyse Structurele ondernemingsstatistieken Een beeld van de structuur van de Belgische economie in 2012 en de mogelijkheden van deze databron De jaarlijkse structurele

Nadere informatie

GELIJKWAARDIGHEID SECTORALE BOEKHOUDREGELING (ZEER) GROTE (I)VZW s EN STICHTINGEN

GELIJKWAARDIGHEID SECTORALE BOEKHOUDREGELING (ZEER) GROTE (I)VZW s EN STICHTINGEN GELIJKWAARDIGHEID SECTORALE BOEKHOUDREGELING (ZEER) GROTE (I)VZW s EN STICHTINGEN Prof. dr. Johan Christiaens Co-voorzitter werkgroep NFP&PSA CBN Bedrijfsrevisor Ernst & Young 14/06/07 of uitdrukkelijk

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15. AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17

INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15. AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17 INHOUD AUTEURSLIJST 3 WOORD VOORAF 15 AFDELING 1 De jaarrekening opstellen 17 1. Algemene principes 17 1.1. Evolutie 17 1.2. Het principe van de secties 17 1.3. De omschrijving van bepaalde rubrieken 18

Nadere informatie

Modelverslagen met betrekking tot de statistieken

Modelverslagen met betrekking tot de statistieken Bijlage 6 Circulaire _2011_06-6 dd. 14 februari 2011 Modelverslagen met betrekking tot de statistieken Toepassingsveld: Openbare instellingen voor collectieve belegging naar Belgisch recht met een veranderlijk

Nadere informatie

DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S

DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S WORKSHOP 5 DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S De financiële rapportering door NGO s in het kader van de nieuwe regelgeving (KB 2006) door Marc HEIRMAN 1 Overzicht regelgevende teksten Wetten op Rijkscomptabiliteit,

Nadere informatie

3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen

3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen Integrale versie 3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen Om tegemoet te komen aan de voorschriften van het ESR 1995, werd de op de verzekeringsinstellingen

Nadere informatie

Kosten eigen aan de werkgever

Kosten eigen aan de werkgever CLAEYS & ENGELS Advocaten Vorstlaan 280 1160 Brussel Tel +32 2 761 46 00 Fax +32 2 761 47 00 Kosten eigen aan de werkgever info@claeysengels.be www.claeysengels.be www.iuslaboris.com De bedragen die aan

Nadere informatie

Non-profitsector: actualiteit voor de leiders en de bedrijfsrevisoren

Non-profitsector: actualiteit voor de leiders en de bedrijfsrevisoren Studiedag- Journée d études Non-profitsector: actualiteit voor de leiders en de bedrijfsrevisoren 25.01.2010 1 Studiedag - Journée d études Non-profitsector: actualiteit voor de leiders en de bedrijfsrevisoren

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Inhaalbeweging economie

Inhaalbeweging economie Inhaalbeweging economie Inleiding Voor de inhaalbeweging economie bestaan er vijf documenten 1 Dit algemeen document dat een volledige beschrijving geeft van wat van leerlingen verwacht wordt als ze beslissen

Nadere informatie

Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis?

Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis? Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis? Aan de hand van bepaalde transacties wordt binnen groepen van vennootschappen soms gepoogd om winsten te verschuiven naar de vennootschappen

Nadere informatie

Met deze beknopte samenvatting proberen wij enkele van de grootste verschillen en essentieelste kenmerken van beide landen weer te geven.

Met deze beknopte samenvatting proberen wij enkele van de grootste verschillen en essentieelste kenmerken van beide landen weer te geven. BELGIË NEDERLAND EEN WERELD VAN VERSCHIL Ondanks het feit dat België en Nederland buren zijn, nagenoeg dezelfde taal wordt gesproken en ze economisch zeer sterk verbonden zijn is er op boekhoudkundig,

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1

Inhoud. Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1 Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... xv xix xxi HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1 1.1. Onderneming, toegevoegde waarde en belanghebbenden... 2 1.2. Rol van de financiële

Nadere informatie

over de controle van de rekeningen 2011-2014 van Gimvindus nv

over de controle van de rekeningen 2011-2014 van Gimvindus nv ingediend op 37-I (2014-2015) Nr. 1 10 september 2015 (2014-2015) Verslag van het Rekenhof over de controle van de rekeningen 2011-2014 van Gimvindus nv verzendcode: ECO 2 37-I (2014-2015) Nr. 1 1011 Brussel

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2015/XXX - Boekhoudkundige verwerking van de liquidatiereserve bedoeld in artikel 541 WIB 92 (Programmawet van 10 augustus 2015) en de bijzondere aanslag

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, inzonderheid op artikel 5, 1; Besluit van de Vlaamse Regering van 13 januari 2006 betreffende de boekhouding en het financieel verslag voor de voorzieningen in bepaalde sectoren van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Nadere informatie

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3 Inhoud WOORD VOORAF.......................................................... 1 1. INLEIDING............................................................. 3 2. PUBLICATIEVERPLICHTINGEN..........................................

Nadere informatie

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2...

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2... Identiteit:.. Repertoriumnummer:.. Ondernemingsnr. of nationaal nr.:. TABEL voor de berekening van de vrijstelling voor bijkomend personeel (artikel 67ter van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992)

Nadere informatie

Prof. dr. Stijn Goeminne, Faculteit Economie & Bedrijfskunde, Universiteit Gent

Prof. dr. Stijn Goeminne, Faculteit Economie & Bedrijfskunde, Universiteit Gent De boekhoudkundige verwerking van uitgestelde belastingen bij gerealiseerde meerwaarden waarvoor de uitgestelde belastingregeling geldt en bij kapitaalsubsidies Prof. dr. Stijn Goeminne, Faculteit Economie

Nadere informatie

Circulaire reporting boekjaar 2010: Nieuwigheden en aandachtspunten

Circulaire reporting boekjaar 2010: Nieuwigheden en aandachtspunten Circulaire reporting boekjaar 2010: Nieuwigheden en aandachtspunten Diederik Vandendriessche 7 februari 2011 Inhoud 1. Nieuwigheden 2. Aandachtspunten & Tips 3. Validatieregels 4. Kalender 5. Toekomst

Nadere informatie

Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging. Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs

Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging. Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2013/14 De boekhoudkundige verwerking van de uitgestelde belastingen bij gerealiseerde meerwaarden waarvoor de uitgestelde belastingregeling geldt en bij

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2015/6 - Boekhoudkundige verwerking van de liquidatiereserve bedoeld in artikel 541 WIB 92 (Programmawet van 10 augustus 2015) en de bijzondere aanslag

Nadere informatie

Wat motiveert u in uw werk?

Wat motiveert u in uw werk? Wat motiveert u in uw werk? Begin dit jaar heeft u kunnen deelnemen aan een online onderzoek naar de motivatie en werktevredenheid van actuarieel geschoolden. In dit artikel worden de resultaten aan u

Nadere informatie

Voor wat dividenduitkeringen uit vennootschappen betreft, zijn er verregaande wijzigingen aan het fiscaal regime dat die ondergaan.

Voor wat dividenduitkeringen uit vennootschappen betreft, zijn er verregaande wijzigingen aan het fiscaal regime dat die ondergaan. Beste klant, Voor wat dividenduitkeringen uit vennootschappen betreft, zijn er verregaande wijzigingen aan het fiscaal regime dat die ondergaan. 1. De belangrijkste wijziging betreft de roerende voorheffing

Nadere informatie

C 406/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 28.12.98

C 406/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 28.12.98 C 406/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 28.12.98 VERSLAG over de financiële staten van de Europese Stichting voor opleiding (ESO-Turijn) betreffende het per 31 december 1997 afgesloten

Nadere informatie

Schoolbeleid en ontwikkeling

Schoolbeleid en ontwikkeling Schoolbeleid en ontwikkeling V. Maakt gedeeld leiderschap een verschil voor de betrokkenheid van leerkrachten? Een studie in het secundair onderwijs 1 Krachtlijnen Een schooldirecteur wordt genoodzaakt

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

Boekhouding OFP / IBP

Boekhouding OFP / IBP Boekhouding OFP / IBP 27 maart 2014 Harold François Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 2 Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 3 Boekhoudkundige verplichtingen Wet dd. 17/07/1975

Nadere informatie

Vraag I.1: Meerkeuzevragen (slechts 1 antwoord mogelijk, -1 punt wanneer gokken!)

Vraag I.1: Meerkeuzevragen (slechts 1 antwoord mogelijk, -1 punt wanneer gokken!) Vakgroep Accountancy, Beheerscontrole en Fiscaliteit Prof. Jan Verhoeye Vraag I.1: Meerkeuzevragen (slechts 1 antwoord mogelijk, -1 punt wanneer gokken!) 1. De bedoeling van de resultatenrekening is een

Nadere informatie

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3 WOORD VOORAF.......................................................... 1 1. INLEIDING............................................................. 3 2. PUBLICATIEVERPLICHTINGEN...........................................

Nadere informatie

VZW en financiële rapportering

VZW en financiële rapportering VZW en financiële rapportering Wim Van De Walle 1 (c) 2013 Baker Tilly Belgium Thematiek Behoefte aan degelijke, transparante, coherente en betrouwbare beleids-en beheersrapportering Toezien dat rapportering

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v

INHOUD. VOORWOORD... v INHOUD VOORWOORD...................................................... v HOOFDSTUK 1. WETTELIJK KADER.................................................. 1 1.1. Wet van 27 juni 1921 gewijzigd door de Wet

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Deel I: Krachtlijnen van de vernieuwing 1. Hoofdstuk 1: Situering van het OCMW naar vernieuwende aspecten 3

Inhoud. Voorwoord. Deel I: Krachtlijnen van de vernieuwing 1. Hoofdstuk 1: Situering van het OCMW naar vernieuwende aspecten 3 Inhoud Voorwoord V Deel I: Krachtlijnen van de vernieuwing 1 Hoofdstuk 1: Situering van het OCMW naar vernieuwende aspecten 3 1. Inleiding 3 2. Structuur van het Organieke Decreet 3 3. Krachtlijnen van

Nadere informatie

Sectoren / paritaire comités Methodologie

Sectoren / paritaire comités Methodologie Sectoren / paritaire comités Methodologie Wouter Vanderbiesen Mei 2014 Methodologie Steunpunt Werk en Sociale Economie Parkstraat 45 bus 5303-3000 Leuven T:+32 (0)16 32 32 39 steunpuntwse@kuleuven.be www.steunpuntwse.be

Nadere informatie

Non-profitsector: Actualiteitvoorde leidersen bedrijfsrevisoren

Non-profitsector: Actualiteitvoorde leidersen bedrijfsrevisoren Studiedag - Journée d études Non-profitsector: Actualiteitvoorde leidersen bedrijfsrevisoren 25.01.20101 Studiedag Non-profitsector: Actualiteit voor de leiders en de bedrijfsrevisoren Actualiteitinzakede

Nadere informatie

Rapportage bijzondere bijstand 2014

Rapportage bijzondere bijstand 2014 Rapport Rapportage bijzondere bijstand 2014 Vinodh Lalta Thomas Slager 30 oktober 2015 CBS Den Haag Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postbus 24500 2490 HA Den Haag +31 70 337 38 00 www.cbs.nl projectnummer

Nadere informatie

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213, Ontwerp voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD betreffende de toerekening van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) in het kader van het Europees systeem van nationale en regionale

Nadere informatie

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen 1 Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen Peter van der Meer Samenvatting In dit onderzoek is geprobeerd antwoord te geven op de vraag in hoeverre het mogelijk is verschillen

Nadere informatie

RNCI sessie 26 oktober 2009. Beknopt overzicht van Het wetsontwerp over het remuneratiecomité en het remuneratieverslag

RNCI sessie 26 oktober 2009. Beknopt overzicht van Het wetsontwerp over het remuneratiecomité en het remuneratieverslag RNCI sessie 26 oktober 2009 Beknopt overzicht van Het wetsontwerp over het remuneratiecomité en het remuneratieverslag 1 Inhoudsopgave bespreking wetsontwerp Bron: Wetsontwerp tot versterking van het deugdelijk

Nadere informatie

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2001 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2...

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2001 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2... Identiteit :.. Repertoriumnummer :.. Nationaal nummer : TABEL voor de berekening van de vrijstelling voor bijkomend personeel (art. van de Programmawet van 0.. tot bevordering van het zelfstandig ondernemerschap,

Nadere informatie

Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel. 1.

Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel. 1. Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel Toezichtsproject Presentiegelden en kostenvergoedingen toegekend in 2011 en

Nadere informatie

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS Ref : Accom AFWIJKING 2005/1 Samenvatting van het advies dd. 17 mei 2005 met betrekking tot een vraag om afwijking van de regel die

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

Geïntegreerd praktijkproject

Geïntegreerd praktijkproject 2BM Accountancy-Fiscaliteit CAMPUS Geel Geïntegreerd praktijkproject Jaarrekening & Vennootschapsbelasting opdracht Jochen Vervoort Vincent Keustermans Jeroen Julien Jasper De Kinderen Toon Van Herck Tom

Nadere informatie

evolutie omzet 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

evolutie omzet 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 WERKING evolutie omzet 80000,00 70000,00 60000,00 50000,00 40000,00 30000,00 20000,00 10000,00 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Ondanks

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters

Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters Lea Maes, PhD Universiteit Gent Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Health literacy health literacy represents

Nadere informatie

SOLVAY NV HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITE. De leden van het Auditcomité worden benoemd voor een hernieuwbare termijn van twee jaar.

SOLVAY NV HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITE. De leden van het Auditcomité worden benoemd voor een hernieuwbare termijn van twee jaar. SOLVAY NV HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITE I. SAMENSTELLING VAN HET AUDITCOMITÉ 1. Aantal leden - Duur van de mandaten Het Auditcomité telt minstens vier leden. De leden van het Auditcomité

Nadere informatie

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s PROF.DR. PATRICIA EVERAERT, Docent Lessius Hogeschool en KULeuven GERRIT SARENS, Doctoraatsonderzoeker UGent (Vakgroep Accountancy en Bedrijfsfinanciering)

Nadere informatie

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Een goed evenwicht tussen werk en privéleven bij werknemers heeft een positieve invloed op de resultaten van het bedrijf.

Nadere informatie

Voorwoord... 1. De gebruiksaanwijzing... 3

Voorwoord... 1. De gebruiksaanwijzing... 3 i INHOUDSTAFEL Voorwoord................................................. 1 De gebruiksaanwijzing....................................... 3 Deel 1: De identiteitskaart van de vzw..........................

Nadere informatie

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen RESEARCH SUMMARY ONDERZOEK I.K.V. VIONA STEUNPUNT WSE Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen Richtlijnen voor auteurs - De hoofdindeling ligt vast en bestaat uit volgende rubrieken:

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kalmthout Heuvel 39 2920 Kalmthout Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI KALMTHOUT/RMIB-STOF/2015 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag Geachte

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Opdrachtgever: Uitvoerder: Plaats: Versie: Fictivia B.V. Junior Consult Groningen Fictief 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Directieoverzicht 4 Leiderschap.7

Nadere informatie

Externe Financiële Verslaggeving

Externe Financiële Verslaggeving FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT ACCOUNTANCY, FINANCE & INSURANCE (AFI) NAAMSESTRAAT 69 B-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Naam student: Voornaam student Richting en studiejaar:

Nadere informatie

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee?

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 80 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? Arnaud Dupuy en Philip Marey Na hun afstuderen kunnen ingenieurs in verschillende soorten functies aan

Nadere informatie

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag

Opmaken en neerleggen van de geconsolideerde jaarrekening en het geconsolideerde jaarverslag Departement Micro-economische informatie Dienst Balanscentrale de Berlaimontlaan 14 - BE-1000 Brussel tel. 02 221 30 01 - fax 02 221 32 66 e-mail: balanscentrale@nbb.be - website: www.nbb.be BTW BE 0203.201.340

Nadere informatie

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996 Dit deel van het onderzoek omvat alle personen tussen de 18 en 55 jaar oud (leeftijdsgrenzen inbegrepen) op 30 juni 1997, wiens dossier van het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met

Nadere informatie

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005)

DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) DATA-ANALYSEPLAN (20/6/2005) Inleiding De manier waarop data georganiseerd, gecodeerd en gescoord (getallen toekennen aan observaties) worden en welke technieken daarvoor nodig zijn, dient in het ideale

Nadere informatie

Inhoud in vogelvlucht

Inhoud in vogelvlucht Inhoud in vogelvlucht Over de auteur... xiii Inleiding... 1 Deel I: Waarom boekhouden? De basis... 5 Hoofdstuk 1: Boekhouden moet je doen... 7 Hoofdstuk 2: Een duik in de basisbegrippen... 17 Hoofdstuk

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 Dit formulier dient in 5 exemplaren op papier + 1 elektronische versie te worden bezorgd

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Halfjaarlijks financieel verslag boekjaar 2014/2015

Halfjaarlijks financieel verslag boekjaar 2014/2015 , Leuven, boekjaar 2014/2015 In het eerste halfjaar van boekjaar 2014/2015 realiseerde KBC Ancora een negatief resultaat van 10,7 miljoen euro. Dit resultaat werd in hoofdzaak bepaald door gebruikelijke

Nadere informatie

Externe financiële verslaggeving

Externe financiële verslaggeving Externe financiële verslaggeving Diete Haesendonckx Hfst 1: Inleidende beschouwingen 1. Analyse van de jaarrekening (JR) Tijdens het jaar è boekhouding(registreren van handelsgebeurtenissen) Einde van

Nadere informatie

Hierbij vindt u de lijst met controles en codes gebruikt in de toepassing NRW.

Hierbij vindt u de lijst met controles en codes gebruikt in de toepassing NRW. Hierbij vindt u de lijst met controles en codes gebruikt in de toepassing NRW. 1) Controles Een controle wordt aangemaakt in drie types situaties: - wanneer de situatie van de aansluiting bij het fonds

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2012/8 De boekhoudkundige verwerking van de inbreng in eigendom in een Belgische burgerlijke maatschap die niet de rechtsvorm heeft aangenomen van een handelsvennootschap

Nadere informatie

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16 hoofdstuk Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16.1 Onder de werking van boek 2 titel 9 van het burgerlijk wetboek vallen ondernemingen die gedreven worden in de vorm van een NV, BV,

Nadere informatie

Expertisecentra kraamzorg

Expertisecentra kraamzorg Expertisecentra kraamzorg Financiële inspecties 2013 26 februari 2014 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

1.21 ANALYTISCHE BOEKHOUDING

1.21 ANALYTISCHE BOEKHOUDING 1.21 ANALYTISCHE BOEKHOUDING 1. KOSTENPLAATSEN EN -DRAGERS. 2. BEHEER VERDEELSLEUTELS. 3. DIVERSE ANALYTISCHE BOEKINGEN. 4. JOURNAAL ANALYTISCHE BOEKINGEN. 5. GLOBAAL RAPPORT ANALYTISCHE BOEKHOUDING. 6.

Nadere informatie

De gedeeltelijke vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor overwerk

De gedeeltelijke vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor overwerk 3 HOOFDSTUK I De gedeeltelijke vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor overwerk AFDELING 1 Inleiding Doelstelling Achtergrond Sinds 1 juli 2005 geldt een fiscale lastenverlaging voor

Nadere informatie

Klantonderzoek: statistiek!

Klantonderzoek: statistiek! Klantonderzoek: statistiek! Statistiek bij klantonderzoek Om de resultaten van klantonderzoek juist te interpreteren is het belangrijk de juiste analyses uit te voeren. Vaak worden de mogelijkheden van

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Op de vraag of men de artikelen zelf in het Engels schrijft, gaf één wetenschapper het volgende aan:

Op de vraag of men de artikelen zelf in het Engels schrijft, gaf één wetenschapper het volgende aan: NEDERLANDS, TENZIJ Onderzoek Vakgroep Marktkunde en Marktonderzoek RUG In dit onderzoek zijn de volgende vragen geformuleerd: Welke factoren zijn op dit moment van invloed op de beslissing of Nederlandse

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe.

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Rapport Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013 Brussel, februari 2015 Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Dit rapport verstrekt informatie uit de Vlaamse Werkbaarheidsmonitor

Nadere informatie

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Evaluatie van de spelonderdelen AUTEUR(S) VANMEDEGAEL STEVEN,

Nadere informatie

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 Markt, trends en ontwikkelingen Amsterdam, april 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken Adviesgroep BV info@bakenadviesgroep.nl

Nadere informatie

Boekhoudrecht en W.Venn.

Boekhoudrecht en W.Venn. Boekhoudrecht en W.Venn. Koen GEENS Jan VERHOEYE Federatie voor Vrije Intellectuele Beroepen Donderdag 15 maart 2001 Basisidee Opnemen van bepalingen boekhoudrecht rond jaarrekeningen in W.Venn. K.B. W.Venn.

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving Alternatieve financiële prestatie-indicatoren Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving April 2014 Inhoudsopgave 1 Conclusie en samenvatting 4 2 Doelstellingen, onderzoeksopzet en definiëring

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2015/XXX - Boekhoudkundige verwerking van de liquidatiereserve en de afzonderlijke aanslag op deze liquidatiereserve Ontwerpadvies van 4 maart 2015 I. Algemeen

Nadere informatie

Raad voor Maatschappelijk Welzijn

Raad voor Maatschappelijk Welzijn Raad voor Maatschappelijk Welzijn Ontwerpbesluit Zitting van 30 april 2015 OCMW Maatschappelijke Integratie en Ontplooiing 20 2015_RMW_00289 Maatschappelijke hulpverlening aan residenten - Werkafspraken

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie