Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden"

Transcriptie

1 Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden 157

2 Introductie In de Westerse wereld is het aantal mensen dat slokdarmkanker krijgt de laatste jaren sterk toegenomen. In 1989 werd de diagnose nog bij minder dan 700 Nederlanders gesteld, terwijl in 2005 bij 1550 mensen slokdarmkanker werd gediagnosticeerd. De globale stijging van ruim 2% per jaar is nog niet helemaal verklaard, maar waarschijnlijk spelen vooral veranderingen in de westerse voeding en leefstijl een rol. Het is bekend dat een aantal (gecombineerde) factoren de kans op slokdarmkanker kunnen vergroten, zoals roken, alcoholmisbruik, zwaarlijvigheid, zuurbranden (reflux), ontsteking van de slokdarm (oesofagitis) en familiaire factoren. Er zijn twee soorten slokdarmkanker, namelijk het plaveiselcelcarcinoom, uitgaande van bekledingscellen aan wand van de slokdarm, en het adenocarcinoom, uitgaande van klierweefsel (de zogenaamde Barrett s slokdarm, gerelateerd aan langdurige en ernstige refluxoesofagitis). De laatste jaren is er met name een toename van adenocarcinomen waargenomen. In eerste instantie wordt bij verdenking op slokdarmkanker een gastroscopie verricht. Met een gastroscoop (een flexibele kijkbuis/slang) wordt in de slokdarm gekeken of er aanwijzingen zijn voor slokdarmkanker. Als er voor kanker verdacht weefsel wordt gezien, worden er biopten (hapjes weefsel) afgenomen. De patholoog kan door middel van microscopisch onderzoek aantonen of er sprake is van slokdarmkanker, en wat voor type kanker het is. Helaas wordt deze ernstige ziekte vaak pas in een relatief laat stadium ontdekt door het ontbreken van vroege klinische symptomen (klachten). Op het moment dat er passageklachten optreden, het gevoel dat voedsel blijft hangen (dysfagie), of als pijn bij het slikken (odynofagie) ontstaat, is de tumor vaak al behoorlijk gegroeid. Er is dan een grotere kans op ingroei van de tumor in omliggende organen en/of uitzaaiingen (metastasering) naar lymfeklieren in de omgeving (locoregionale uitbreiding). Ook kunnen er uitzaaiingen op afstand voorkomen, zowel via bloed- als lymfebanen, naar afgelegen organen en lymfeklieren. Adequate diagnostiek is essentieel voor het opstellen van een goed behandelingsplan en voor het inschatten van de kans op een curatieve behandeling (een behandeling gericht op genezing). Daarom is het cruciaal om voor de behandeling de tumor plus eventuele metastasen goed in kaart te brengen (te stadiëren: het zo optimaal mogelijk bepalen van het stadium van de ziekte). Voordat er wordt overgegaan tot een passende behandeling is het van belang om de locoregionale uitbreiding vast te stellen. Naast de diepte ingroei van de tumor (T-stadium) en aangedane lymfeklieren (N-stadium) worden metastasen op afstand (M-stadium; met aangedane lymfeklieren op afstand van de tumor (M1a) en/of metastasen in andere organen (M1b)) beoordeeld. Met de huidige geavanceerde diagnostische middelen kan de stadiëring van deze tumoren redelijk adequaat worden bepaald. De diagnostische middelen bestaan uit de endoscopische echografie met dunne naald biopsie (EUS+FNA), de 64-slice multidetector CT (Computer Tomografie) scan, de FDG-PET scan (met radioactieve tracer: 18 F-fluoro-2-deoxy-D-glucose Positron Emissie Tomografie) 158

3 en de gecombineerde hybride PET/CT. Met de endoscopische echografie (intraluminaal geluidsgolfonderzoek) kan een beeld worden verkregen van de wand van de slokdarm en locoregionale lymfeklieren. Als er tijdens de EUS wordt getwijfeld over een mogelijk maligne (kwaadaardige) lymfeklier, kunnen er met een kleine naald (FNA) cellen worden opgezogen uit de verdachte klier. Met EUS+FNA kan een beeld worden verkregen van de doorsnede van de tumor en de aanwezigheid van lymfekliermetastasen. De CT scan werkt door middel van röntgenstralen en geeft een goed beeld van de anatomie. Een afbeelding van het locale proces en eventuele afstandsmetastasen kan hiermee worden verkregen. Aan de hand van het contrast tussen gezond weefsel en kwaadaardig weefsel, de grootte van bepaalde structuren en onregelmatigheden in het weefsel kan er een inschatting van het stadium van de ziekte worden gemaakt. Met de FDG-PET scan wordt een beeld verkregen van de suikeropname van een kwaadaardige tumor. Omdat een tumor en eventuele metastasen snel groeien en dus veel suiker gebruiken, kan met nucleair gelabeld suiker en een hiervoor gevoelige scanner een fysiologisch overzicht verkregen worden van de omvang van de ziekte. De gecombineerde PET/CT scan heeft de laatste jaren snel aan terrein gewonnen. Deze scanner bevat een PET en CT in één behuizing. Op deze manier wordt er een anatomisch beeld (CT) en een fysiologisch beeld (PET) gecombineerd in één scan. Dit heeft een aantal voordelen ten opzichte van de twee op zichzelf staande onderzoeken. Voor alle bovenstaande beeldvormende technieken geldt dat er veel ervaring voor nodig is om de beelden goed te kunnen interpreteren. Bovendien hebben afzonderlijke en gecombineerde technieken nog geen optimale sensitiviteit en specificiteit. Elke diagnostische modaliteit heeft zijn beperkingen; dit kan leiden tot een onjuiste stadiëring van het kwaadaardige proces. Een onjuiste stadiëring kan vervolgens leiden tot een onnodige operatie, waarbij tijdens de operatie duidelijk wordt dat de tumor uitgebreider is dan vooraf was ingeschat. De patiënt blijkt dan niet te genezen middels een operatie, zodat de ingreep vroegtijdig moet worden beëindigd. Dergelijke operaties komen voor bij 10 tot 30% van de patiënten. Om deze exploratieve operaties te voorkomen en de stadiëring te verbeteren is het van belang om te zoeken naar verbeteringen in de huidige diagnostische modaliteiten, en om te zoeken naar nieuwe technieken en toepassingen om te stadiëren. Indien de tumor en metastasen wat betreft de omvang beperkt zijn, kan er veelal een curatieve behandeling worden aangeboden. Tot op heden biedt chirurgie de beste kans op genezing. De chirurgische behandeling van kanker heeft een optimale lokale en regionale controle als doel. De chirurgische behandeling van slokdarmkanker bestaat meestal uit een slokdarmresectie (verwijdering) via de buik- en borstholte. Er zijn twee veelgebruikte operatietechnieken, te weten de open transthoracale resectie en de stompe transhiatale resectie. De open transthoracale benadering wordt uitgevoerd via de buik- en borstholte. Een stompe transhiatale resectie 159

4 wordt uitgevoerd via de buik, het middenrif en de hals, waarbij de borstholte gesloten blijft. De transthoracale benadering wordt ook wel radicaal genoemd vanwege de uitgebreide verwijdering van de slokdarm en alle locoregionale lymfklieren. Tot op heden worden deze technieken beiden toegepast met verschillende kansen op genezing. Een slokdarmresectie is een zware ingreep en gaat gepaard met een aanzienlijke morbiditeit (ziekte naar aanleiding van de operatie) en mortaliteit (overlijden als gevolg van de operatie). Er is een grote spreiding in de resultaten van de behandeling tussen verschillende nationale en internationale ziekenhuizen. Het optreden van een locaal recidief (terugkomst van de tumor) komt voor in 30 tot 75% van de patiënten en de 5-jaars overleving varieert van 14 tot 40%. Deze percentages zijn sterk afhankelijk van het aantal uitgevoerde operaties (volume) per chirurg en per ziekenhuis. Daarnaast worden de resultaten bepaald door het tumorbiologische gedrag, de selectie van patiënten voor de behandeling, de preoperatieve stadiëring van de tumor en de kwaliteit en uitgebreidheid van de chirurgie. In klinieken met veel chirurgische ervaring kan deze uitgebreide resectie relatief vaak en veilig (mortaliteit van 1-5%) en met een redelijk goede kans op locale controle (>35% ziektevrije overleving) worden uitgevoerd. Recentelijk is duidelijk geworden dat een preoperatieve (neo-adjuvante; vóór de primaire chirurgische behandeling gegeven) gecombineerde behandeling met radiotherapie en chemotherapie voor een deel van de patiënten voordelen biedt. Het doel van deze gecombineerde preoperatieve behandelingen is het verkleinen van de tumor, het tegengaan of voorkomen van metastasen (downstaging) en de mogelijkheid tot een uitgebreide resectie. Op lange termijn wordt een verbetering van de resultaten van de behandeling nagestreefd. Het maakt de behandeling echter complex, omdat er een uitgebreid multidisciplinair (tussen de verschillende specialisten) overleg nodig is om voor elke patiënt een persoonlijk toegesneden behandeling op te stellen. In Nederland en omringende landen wordt tot op heden de preoperatieve chemoradiatie behandeling nog niet overal standaard toegepast. Dit komt mede door onvoldoende bewijs voor de effectiviteit van deze behandeling uit wetenschappelijke studies. Een goede reden voor het toepassen van deze gecombineerde therapie is dat er bij meer dan 20% van de behandelde patiënten een remissie (teruggang) van de tumor optreedt. De tumor slinkt en kan in sommige gevallen in zijn geheel verdwijnen (totale remissie). Desondanks is het vooraf moeilijk te schatten welke patiënten van chemoradiatie therapie profiteren en welke patiënten (tot 80%) alleen de bijwerkingen ervaren en een onnodig uitstel hebben van de operatie. Op lange termijn lijkt de gecombineerde therapie een verbetering te geven in ziektevrije overleving. Binnenkort verschijnen de resultaten van een grote Nederlandse gerandomiseerde studie (CROSS), die meer bewijs zal opleveren voor of tegen deze gecombineerde behandelingsvorm. Bij ingroei in andere organen en uitgebreide metastasering (bijvoorbeeld naar lymfeklieren op afstand van de primaire tumor en naar organen als de lever, longen en skelet) is geen curatieve 160

5 behandeling meer mogelijk. Dit komt voor bij ongeveer 10 tot 30% van de totale patiëntengroep. Ook 40% van alle behandelde patiënten met curatieve intentie krijgt een recidief (terugkomst) van de tumor die niet meer te genezen is. Voor deze patiëntgroep is het essentieel om de symptomen van de ziekte adequaat te behandelen (palliatie) en te zorgen voor een optimale ondersteuning. Het doel van palliatie is om met een minimale belasting de symptomen zo lang mogelijk te bestrijden. Dit kan in de eerste plaats door middel van plaatsing van een stent in de slokdarm: een buisje om de slokdarm doorgankelijk te houden (voor voedsel en drinken) en de tumor weg te drukken. Ten tweede kan gebruik worden gemaakt van radiotherapie en brachytherapie (locale radiotherapie): gerichte bestraling van de tumor of metastasen. Een derde vorm van palliatie is chemotherapie, waarmee de levensduur kan worden verlengd. Verder wordt er altijd ondersteunende therapie (pijnstilling en voeding) aangeboden als dit noodzakelijk is. Doel van dit proefschrift Het doel van dit proefschrift is om de problemen die optreden bij de stadiëring en behandeling van slokdarmkanker in kaart te brengen, en om in dit kader verbeteringen voor te stellen. In verschillende hoofdstukken wordt het probleem bestudeerd en gedefinieerd. De huidige resultaten van stadiëring en behandeling worden geëvalueerd en mogelijke verbeteringen in stadiëring en behandeling worden voorgesteld. Ook worden nieuwe technieken besproken in de stadiëring van slokdarmkanker en aanbevelingen gedaan voor de beste chirurgische benadering. Samenvatting In deel I wordt in het eerste hoofdstuk een algemene introductie gegeven over slokdarmkanker, de stadiëring en behandeling. Het doel van dit proefschrift wordt toegelicht en er wordt een overzicht gegeven van de verschillende hoofdstukken. In hoofdstuk 2 worden de vele controverses die er bestaan in de stadiëring en behandeling van slokdarmkanker nader geanalyseerd in een seminar (overzichtsstudie). In dit artikel worden aanbevelingen gedaan die tot verbeteringen kunnen leiden in de behandeling van slokdarmkanker. In deel II worden twee relatief nieuwe technieken beschreven die tot een verbetering in de stadiëring van slokdarmkanker kunnen leiden. In hoofdstuk 3 wordt de softwarematige combinatie van de CT scan en de PET scan vergeleken met de afzonderlijke CT en PET scan. In centra waar nog geen gecombineerde PET/CT scanner is, kan voordeel worden verkregen uit de fusie van de afzonderlijke beelden. In hoofdstuk 4 wordt een nieuw contrastmiddel (USPIO) in combinatie met de MRI scan getest. Met dit nieuwe contrastmiddel hebben we in een haalbaarheidsstudie aangetoond dat er onderscheid gemaakt kan worden tussen normale lymfeklieren en lymfekliermetastasen. Dit zou in de toekomst kunnen bijdragen aan een verbetering in de stadiëring. 161

6 In deel III worden resultaten weergegeven van ons tertiaire verwijzingscentrum (het UMCG), dat jaarlijks een groot aantal slokdarmresecties uitvoert. Hoofdstuk 5 gaat over het aantal recidieven en de factoren die van invloed zijn op een recidief na primaire behandeling door een transthoracale resectie. Deze gegevens worden vergeleken met de gegevens in de internationale literatuur. Het blijkt dat in een groot centrum, met grote operatie-aantallen en uitgebreide ervaring, goede resultaten worden verkregen. Verder wordt het belang beschreven van een zo uitgebreid mogelijke lymfeklierdissectie (het verkrijgen van zoveel mogelijk lymfeklieren tijdens een slokdarmresectie), omdat dit van belang is voor de prognose van patiënten op het krijgen van een locaal recidief en de overleving. In hoofdstuk 6 wordt de invloed van leeftijd onderzocht op de uitkomst van slokdarmresecties. Vanuit de literatuur is bekend dat in sommige centra leeftijd als selectiecriterium geldt voor het al dan niet ondergaan van een (uitgebreide) operatie, waarbij veelal een leeftijdsgrens wordt gehanteerd van 70 jaar. Wij tonen met onze studie aan dat ook patiënten boven de 70 jaar goede uitkomsten hebben na een slokdarmresectie. Desalniettemin komen er meer complicaties voor in deze patiëntengroep, maar deze complicaties zijn niet van invloed op de lange termijn overleving. In de discussie geven we aan dat de oudere patiënt niet alleen op basis van leeftijd beoordeeld mag worden, maar dat er moet worden gekeken naar comorbiditeit (nevenaandoeningen). Het selecteren op basis van leeftijd alleen is ongewenst. In deel IV worden factoren beschreven die de uitkomsten bepalen na een slokdarmresectie. Hoofdstuk 7 gaat over de vraag of het verantwoord is om de milt te verwijderen bij een uitgebreide resectie van de slokdarm en bijbehorende lymfeklieren. Uit deze studie blijkt dat het verwijderen van de milt belangrijke nadelen heeft voor het directe postoperatieve traject, maar dat de verwijdering geen consequenties heeft voor de lange termijn uitkomsten in deze patiëntengroep. Er wordt geconcludeerd dat de milt bij een standaard operatie gespaard moet worden. Het is alleen aan te raden om de milt te verwijderen bij patiënten met een distale tumor en positieve lymfeklieren die dicht bij de milt zijn gelegen. In hoofdstuk 8 wordt de prognostische waarde van circumferentiële resectiemarges (CRM) bepaald (de afstand tussen de tumor-ingroei en de buitenkant van de slokdarm) en wordt de optimale CRM bepaald voor de uitkomst van de resectie. Het blijkt uit dit onderzoek dat een optimale CRM waarde ligt op 1,0mm. Patiënten met een CRM kleiner dan 1,0mm (waarbij de tumor groeit binnen 1,0mm van de buitenkant van de slokdarm), hebben een veel slechtere prognose wat betreft het locaal recidief en de lange termijn overleving dan patiënten met een marge boven de 1,0mm. Wij pleiten in dit hoofdstuk voor een standaard meting van het CRM door de patholoog en voor het opnemen van deze waarde in de standaard resectiemarge classificatie (de R-classificatie). In deel V (hoofdstuk 9) beschrijven we de uitkomsten van palliatieve behandelingen bij patiënten 162

7 die een exploratieve (diagnostische en niet curatieve) operatie hebben ondergaan. Deze patiënten bleken bij de operatie een uitgebreider kwaadaardig proces te hebben dan van te voren was ingeschat. Hierdoor was er geen genezing meer mogelijk en werd de geplande resectie afgebroken. Patiënten ondergingen de standaard vormen van palliatie voor hun symptomen met één of een combinatie van de volgende palliatieve mogelijkheden; stent plaatsing, radiotherapie, chemotherapie en/of ondersteunende therapie. In deze studie zijn de verschillende palliatieve mogelijkheden en uitkomsten beschreven. Palliatie moet worden aangepast op de wensen en klachten van de patiënt en dient in nauwe samenspraak met de patiënt bepaald worden. Verder wordt er ingegaan op het belang van een betere preoperatieve stadiëring. Een toekomstperspectief wordt in hoofdstuk 2 besproken. Naast (ver)nieuw(d)e stadiëringsmethoden zullen ook belangrijke moleculair biologische factoren betrokken worden in de stadiëring van deze tumoren. Door een betere stadiëring kunnen meer gerichte en persoonsgebonden behandelingen worden aangeboden. Er valt veel te verwachten van de ontwikkelingen in de genetica en moleculaire biologie. Indien tumoren beter zijn onder te verdelen (subclassificatie) op basis van biologische eigenschappen, kan er ook een meer op het individu gerichte behandeling worden gegeven. Chemotherapeutica zullen specifieker kunnen worden ingezet. Op termijn zullen we geen standaard behandeling meer hebben, maar zullen er meerdere behandelingsmogelijkheden zijn die, afhankelijk van de biologie en het gedrag van de tumor, gericht kunnen worden toegepast. Met een betere stadiëring en behandeling zullen de lange termijn uitkomsten voor patiënten met slokdarmkanker aanzienlijk verbeteren. Samengevat laat dit proefschrift zien dat een adequate stadiëring essentieel is voor het opstellen van een goed behandelplan en het reduceren van onnodige operaties. Nieuwe stadiëringsmodaliteiten zijn nodig. Ondanks huidige geavanceerde technieken is de kans op een curatieve resectie nog relatief beperkt door de aanwezige locoregionale uitbreiding van de tumor bij het stellen van de diagnose. De primaire behandeling is chirurgisch, maar bestaat vaak uit een preoperatieve combinatie van chemo- en radiotherapie, gevolgd door een slokdarmresectie. De behandeling van slokdarmkanker is complex en dient in een centrum met expertise en ervaring te worden uitgevoerd voor een optimale kans op ziektevrije overleving. 163

8 164

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Dikkedarmkanker is een groot gezondheidsprobleem in Nederland. Het is de derde meest voorkomende vorm van kanker bij mannen en de tweede meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. In 2008

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

DE SLOKDARM DE SLOKDARM

DE SLOKDARM DE SLOKDARM DE SLOKDARM DE SLOKDARM De slokdarm (oesofagus) is een onderdeel van het spijsverteringskanaal. Het grootste deel van de slokdarm ligt in de borstholte. De slokdarm loopt ongeveer midden door de borstholte

Nadere informatie

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden.

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. MAAGKANKER 17852 Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. Maagkanker is een kwaadaardige tumor in de maag, het wordt ook wel maagcarcinoom

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Centraal in dit proefschrift staat de minimaal invasieve slokdarmresectie als behandeloptie voor het slokdarmcarcinoom. In hoofdstuk 2 en 3 belichten wij in twee overzichtsartikelen de in de literatuur

Nadere informatie

Een goede voorbereiding is het halve werk. Erik Vegt Nucleair geneeskundige Antoni van Leeuwenhoek AVL symposium 2014

Een goede voorbereiding is het halve werk. Erik Vegt Nucleair geneeskundige Antoni van Leeuwenhoek AVL symposium 2014 Een goede voorbereiding is het halve werk Erik Vegt Nucleair geneeskundige Antoni van Leeuwenhoek AVL symposium 2014 1. Werking van FDG PET en PET/CT 2. Nut van FDG PET 3. Voorbereiding van patiënten voor

Nadere informatie

Slokdarmkanker. Supplement informatiewijzer oncologie

Slokdarmkanker. Supplement informatiewijzer oncologie Supplement informatiewijzer oncologie Slokdarmkanker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Algemene informatie over de slokdarm en slokdarmkanker 3. Het stellen van de diagnose 4. Behandeling van slokdarmkanker

Nadere informatie

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts Longkanker en nieuwe ontwikkelingen Dr. SA Smulders longarts Indeling Cijfers over longkanker Een vlekje op de foto, en wat dan? - Diagnostiek - Stadiering - Behandelplan Behandelmogelijkheden Nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Figuur 1: illustratie slokdarm

Figuur 1: illustratie slokdarm Slokdarmkanker U bent naar VU medisch centrum (VUmc) verwezen voor een operatie omdat er slokdarmkanker is geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over slokdarmkanker, de oorzaken en risicofactoren

Nadere informatie

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn :

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn : Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING In dit proefschrift is de voorspellende waarde van magnetic resonance imaging (MRI)-parameters voor het optreden van een lokaal recidief larynxcarcinoom

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Abdominale, kinder- en reconstructieve heelkunde

Abdominale, kinder- en reconstructieve heelkunde PATIËNTENINFO Slokdarmkanker slokdarmresectie of verwijdering Abdominale, kinder- en reconstructieve heelkunde Beste patiënt Welkom op de dienst abdominale, kinder- en reconstructieve heelkunde van het

Nadere informatie

longcarcinoom: stadiëring en behandeling

longcarcinoom: stadiëring en behandeling Hoe actueel is de CBO richtlijn? Niet-kleincellig longcarcinoom: stadiëring en behandeling Prof. dr. Harry J.M. Groen UMCG Groningen Wat moet er veranderen? TBNA? Plaats van EUS-FNA? Plaats van EBUS-FNA?

Nadere informatie

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA)

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Longkanker

Patiënteninformatie. Longkanker Patiënteninformatie Longkanker Inhoudsopgave Pagina Wat is longkanker? 4 Onderzoek en diagnose 4 De meest voorkomende onderzoeken. 5 Behandeling 7 De meest voorkomende behandelmethoden 8 Revalidatie 9

Nadere informatie

Saffire Phoa. CT voor preoperatieve stagering van het pancreascarcinoom

Saffire Phoa. CT voor preoperatieve stagering van het pancreascarcinoom Saffire Phoa CT voor preoperatieve stagering van het pancreascarcinoom Pancreascarcinoom heeft een zeer slechte prognose, en de enige kans op curatie is een resectie van de tumor. Hoewel de mortaliteit

Nadere informatie

BASISPRINCIPES VAN KANKER

BASISPRINCIPES VAN KANKER BASISPRINCIPES VAN KANKER Prof.dr. D.J. Ruiter Afdeling Pathologie Cursus Introductie in de Fundamentele en Klinische Oncologie HET BEGRIP KANKER? a.alle gezwelgroei b.alle kwaadaardige gezwelgroei c.alle

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Prognostication in esophageal cancer Lagarde, S.M. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Prognostication in esophageal cancer Lagarde, S.M. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Prognostication in esophageal cancer Lagarde, S.M. Link to publication Citation for published version (APA): Lagarde, S. M. (2008). Prognostication in esophageal

Nadere informatie

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA)

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date:

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19858 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical

Nadere informatie

Een melanoom, wat nu?

Een melanoom, wat nu? Een melanoom, wat nu? Aanvullende diagnostiek Is er op gericht om aan te tonen dat er sprake is van gelokaliseerde ziekte Gelokaliseerde ziekte = een primair melanoom met ten hoogste satelliet-, intransit-

Nadere informatie

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Status bepaling: 99,4% Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Vóór het starten van de behandeling

Nadere informatie

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst Jan Ouwerkerk Research Coördinator Oncologie Leids Universitair Medisch Centrum Pancreas Carcinoom Incidencie: 33.730 nieuwe patiënten

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Chapter IX De schildwachtklier is de eerste lymfklier waarop een kwaadaardige tumor draineert. Deze lymfklier zal als eerste zijn aangedaan, wanneer de tumor via de lymfbanen

Nadere informatie

Borstkanker indicatoren - Resultaten voor

Borstkanker indicatoren - Resultaten voor Borstkanker indicatoren - Resultaten voor 2009-2011 AZ Sint-Jozef Malle maakt samen met AZ Klina Brasschaat deel uit van de Borstkliniek Voorkempen. Recent werden vanuit het Vlaams Indicatoren Project

Nadere informatie

Project Kwaliteitsindicatoren Borstkanker 2007-2008

Project Kwaliteitsindicatoren Borstkanker 2007-2008 Project Kwaliteitsindicatoren 2007-2008 De borstkliniek: Iedere nieuwe diagnose van een borsttumor dient door de borstkliniek te worden geregistreerd bij het Nationaal Kankerregister. Het Project Kwaliteitsindicatoren

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary

Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary VII Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van een onbekende primaire tumor in het hoofd-halsgebied: Unknown Primary naar Algemeen 538 Epidemiologie 538 1. Screening 538 2. Diagnostiek 538 2.1 Anamnese

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting 108 Chapter 8 Samenvatting 109 Samenvatting Jaarlijks wordt wereldwijd bij 1,2 miljoen mensen de diagnose longkanker gesteld en overlijden 1,1 miljoen mensen aan deze ziekte. Hiermee

Nadere informatie

Chirurgie. Algemene informatie voor patiënten met slokdarmkanker

Chirurgie. Algemene informatie voor patiënten met slokdarmkanker Chirurgie Algemene informatie voor patiënten met slokdarmkanker Chirurgie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u slokdarmkanker vastgesteld. Uw medisch specialist heeft u doorverwezen naar de

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA AZ Klina legt hierbij de resultaten voor van de tweede kwaliteitsmeting van onze borstkankerzorg. Deze resultaten werden in januari 2015 meegedeeld door het Kankerregister

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

SLOKDARMKANKER 25-10-2010

SLOKDARMKANKER 25-10-2010 SLOKDARMKANKER 25-10-2010 Bij slokdarmkanker is er sprake van een kwaadaardige tumor in de slokdarm. In de medische wereld worden vaak de namen slokdarmcarcinoom en oesofaguscarcinoom gebruikt. De medische

Nadere informatie

Behandeling van een melanoom. Huidziekten

Behandeling van een melanoom. Huidziekten Behandeling van een melanoom Huidziekten Het melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Deze vorm van kanker ontstaat uit de pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de

Nadere informatie

Oncologische zorg bij ouderen

Oncologische zorg bij ouderen Oncologische zorg bij ouderen Balanceren tussen over- en onderbehandeling Johanneke Portielje, HagaZiekenhuis Kring ouderenzorg AMC & partners 12 juni 2013 mamma carcinoom

Nadere informatie

Zorgprogramma. Slokdarmkanker

Zorgprogramma. Slokdarmkanker Zorgprogramma Slokdarmkanker Iedereen die te horen krijgt dat de kans groot is dat hij slokdarmkanker heeft, schrikt en wil zo snel mogelijk zekerheid hebben of hij daadwerkelijk kanker heeft en welke

Nadere informatie

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA)

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA.

Nadere informatie

Indicatoren Colorectaal carcinoom (DSCA) A. Beschrijving Indicator. DSCA 2014 [2.0.; 10-10- 2014] Registratie gestart: 2009

Indicatoren Colorectaal carcinoom (DSCA) A. Beschrijving Indicator. DSCA 2014 [2.0.; 10-10- 2014] Registratie gestart: 2009 en Colorectaal carcinoom (DSCA) A. Beschrijving DSCA 2014 [2.0.; 10-10- 2014] Registratie gestart: 2009 Type Uitvraag Bron Nr. indicator over (jaar) 1. Deelname aan de DSCA Structuur 2014 DSCA 2. Volume

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Wat u moet weten over het melanoom

Wat u moet weten over het melanoom Dermatologie/Chirurgie Patiënteninformatie Wat u moet weten over het melanoom U ontvangt deze informatie, omdat u meer wilt weten over het melanoom. Hierin leest u onder andere wat deze vorm van huidkanker

Nadere informatie

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker INDICATOR B1 Proportie van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie een systeembehandeling voorafgegaan werd door ER/PR-

Nadere informatie

5.4 Gastro-intestinaal

5.4 Gastro-intestinaal 5.4 Gastro-intestinaal 5.4.1 Indicator: Deelname aan de Dutch UpperGI Cancer Audit (DUCA) De mortaliteit en morbiditeit van de chirurgische behandeling van slokdarmkanker heeft de laatste jaren veel aandacht

Nadere informatie

Operatie dikke darm kanker

Operatie dikke darm kanker Operatie dikke darm kanker Inleiding Deze folder geeft u algemene informatie over diverse soorten operaties aan de dikke darm. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

Afstemming meting Indicatoren richtlijn niet-kleincellig longcarcinoom gemeten in de IKO en IKN regio

Afstemming meting Indicatoren richtlijn niet-kleincellig longcarcinoom gemeten in de IKO en IKN regio Afstemming meting Indicatoren richtlijn niet-kleincellig longcarcinoom gemeten in de IKO en IKN regio Achtergrond Naar aanleiding van het gereedkomen van de richtlijn niet-kleincellig longcarcinoom: stadiëring

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512 Melanoom Dermatologie Inleiding Bij u is (mogelijk) sprake van een melanoom. De dermatoloog heeft dit met u besproken. In deze folder leest u meer over het ontstaan, de onderzoeken en de behandeling van

Nadere informatie

INLEIDING kwaliteitsindicatoren.

INLEIDING kwaliteitsindicatoren. INLEIDING Om objectief zicht te krijgen op de resultaten en de geleverde kwaliteit van onze patiëntenzorg, heeft het A.Z. St.-Dimpna in 2013 besloten in het Vlaamse indicatorenproject voor patiënten en

Nadere informatie

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom?

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom? MELANOOM 1179 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een melanoom geconstateerd. Deze folder geeft u informatie over een melanoom en de behandelmogelijkheden. Daarnaast krijgt u meer informatie over zelfonderzoek

Nadere informatie

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker 8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker Van uw arts heeft u te horen gekregen dat u in aanmerking komt voor Intra Operatieve Radiotherapie (IORT). In dit hoofdstuk leggen we u in het

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie voor borstkanker

Chirurgie. Operatie voor borstkanker Chirurgie Operatie voor borstkanker 1 Inleiding Wanneer u deze folder ontvangt heeft u zojuist een gesprek met de chirurg/ verpleegkundig specialist gehad. Uit onderzoeken is gebleken dat u borstkanker

Nadere informatie

Presentatie over Longkanker voor het. Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015

Presentatie over Longkanker voor het. Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015 Presentatie over Longkanker voor het Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015 De cijfers De onderzoeken De diagnose De behandeling De prognose Man: 2 e plaats; vrouw 3 e plaats Longkanker: de lelijke feiten

Nadere informatie

Chirurgie / mammacare

Chirurgie / mammacare Afdeling: Onderwerp: Chirurgie / mammacare Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en er zullen ongetwijfeld

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project VIP² gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en Icuro.

Nadere informatie

Leeswijzer volume oesophaguscardia resecties Publicatie: Leeswijzers. 1. Volume oesophaguscardiaresecties

Leeswijzer volume oesophaguscardia resecties Publicatie: Leeswijzers. 1. Volume oesophaguscardiaresecties Leeswijzer volume oesophaguscardia resecties Publicatie: Leeswijzers 1. Volume oesophaguscardiaresecties 2. Externe verantwoording In het kader van de Kwaliteitswet Zorginstellingen leggen zorginstellingen

Nadere informatie

INLEIDING kwaliteitsindicatoren.

INLEIDING kwaliteitsindicatoren. INLEIDING Om objectief zicht te krijgen op de resultaten en de geleverde kwaliteit van onze patiëntenzorg, heeft het Borstcentrum Zuiderkempen (ziekenhuizen Geel-Mol) in 2013 besloten in het Vlaamse indicatorenproject

Nadere informatie

Belangrijkste punten van deze folder:

Belangrijkste punten van deze folder: Longkanker, wat nu? Belangrijkste punten van deze folder: Een gespecialiseerd behandelteam van het Oncologisch Centrum bespreekt samen met u de verschillende behandelmogelijkheden en voert deze uit. Tijdens

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Chapter 14

Nederlandse samenvatting. Chapter 14 Nederlandse samenvatting Chapter 14 188 Chapter 14 Nederlandse Samenvatting Ondanks vele verbeteringen bij niet-chirurgische behandelvormen van kanker (bijvoorbeeld chemotherapie, immunotherapie, bestraling),

Nadere informatie

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel 2 Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling Prof.dr. Vivianne Tjan-Heijnen Hoofd afd Medische Oncologie 26 november 2014 3

Nadere informatie

Hoge precisie radiotherapie in hoofd- en halsregio. Hoe en waarom?

Hoge precisie radiotherapie in hoofd- en halsregio. Hoe en waarom? Hoge precisie radiotherapie in hoofd- en halsregio. Hoe en waarom? Prof. dr. D. Van den Weyngaert UZA / ZNA Middelheim Symposium Hoofd en Hals kanker - Erica Algemeen Ziekenhuis Campus Geel - 21 september

Nadere informatie

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op Prostaatkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker bij mannen. Een op de zes mannen krijgt er last van. Maar het is ook een erg lastig op te sporen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting / Dutch summary

Nederlandse samenvatting / Dutch summary Eiwitbiomarkers voor klinische toepassingen in dikkedarmkanker Kanker van de dikke darm en de endeldarm (colorectaal carcinoom; CRC) vormt wereldwijd een belangrijk gezondheidsprobleem vanwege de hoge

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen van de leeftijd

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven

Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven Per jaar krijgen in Nederland tenminste 2150 patiënten een rectum tumor. Vijf jaar na behandeling leeft ongeveer de helft van die patiënten nog. Hierbij

Nadere informatie

Oncologie 2015 Handboek met indicatoren en normen voor tien oncologische aandoeningen. Versie juli 2014

Oncologie 2015 Handboek met indicatoren en normen voor tien oncologische aandoeningen. Versie juli 2014 Oncologie 2015 Handboek met indicatoren en normen voor tien oncologische aandoeningen Versie juli 2014 VGZ kiest voor kwaliteit VGZ staat voor zorg van goede medische kwaliteit, die klantvriendelijk en

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET F.J. van Oost 1, J.J.M. van der Hoeven 2,3, O.S. Hoekstra 3, A.C. Voogd 1,4, J.W.W. Coebergh

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING ACHTERGROND Klinische aspecten van dikke darmkanker Dikke darmkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker in de westerse wereld. Als we kijken naar aan kanker gerelateerde

Nadere informatie

Hoe wordt de diagnose gesteld? De diagnose wordt gesteld door de patholoog op basis van bij u afgenomen schildklierweefsel.

Hoe wordt de diagnose gesteld? De diagnose wordt gesteld door de patholoog op basis van bij u afgenomen schildklierweefsel. Schildklierkanker SCHILDKLIERKANKER Bij u is de diagnose schildklierkanker gesteld of een sterk vermoeden hierop. Voordat u verder gaat met lezen is het goed om te weten dat schildklierkanker in de meeste

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

Inleiding. Wat is longkanker?

Inleiding. Wat is longkanker? Inleiding U wordt onderzocht omdat u mogelijk longkanker hebt. Of er is longkanker bij u vastgesteld. Dit is voor u een onzekere tijd, waarin er veel op u afkomt. U krijgt in korte tijd veel informatie

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting Samenvatting Dit proefschrift bevat de resultaten van enkele wetenschappelijke studies over magnetische resonantie (MR) enteroclyse en video capsule endoscopie (VCE). Deze twee minimaalinvasieve onderzoeksmethoden

Nadere informatie

Diagnose en therapie. Prof dr Martin J van den Bent Neuroloog

Diagnose en therapie. Prof dr Martin J van den Bent Neuroloog Diagnose en therapie Prof dr Martin J van den Bent Neuroloog Hersentumoren: soorten en maten Verschillende tumoren, sterk verschillende uitkomsten - Meningeomen: doorgaans goedaardige hersentumoren, uitgaande

Nadere informatie

Borstkanker. Celdeling

Borstkanker. Celdeling Borstkanker In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 12.000 vrouwen borstkanker (mammacarcinoom) ontdekt. Daarnaast wordt bij ongeveer 1.300 vrouwen in Nederland een voorstadium van borstkanker (ductaal

Nadere informatie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Beter voor elkaar 2 In Nederland wordt per jaar in totaal bij ongeveer 5.200 mensen blaaskanker vastgesteld. Daarvan hebben circa 2.600 mensen een spierinvasief

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING. Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 121 Dit proefschrift beschrijft een onderzoek naar nieuwe biomarkers voor het beter classificeren van rectumtumoren. Hoofdstuk 1 betreft een algemene inleiding. Rectum- of endeldarmkanker

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Mond-, Kaak-, Aangezichtschirurgie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 09-2015-6212 Geachte... U heeft een bezoek

Nadere informatie

Resultaten op tafel voor longkanker

Resultaten op tafel voor longkanker 17 maart 2017 Resultaten op tafel voor longkanker Franz Schramel Jos Kroon DISCLOSURE: SPREKERS BELANGEN Sprekers hebben voor deze bijeenkomst geen (potentiële) belangenverstrengeling met (commerciële)

Nadere informatie

De slokdarm. Behandeling van slokdarmkanker

De slokdarm. Behandeling van slokdarmkanker Slokdarmresectie met buismaagreconstructie bij slokdarmkanker Deze folder geeft u informatie over de operatieve behandeling van slokdarmkanker: de slokdarmresectie met buismaagreconstructie. Algemene informatie

Nadere informatie

Towards individualized treatment for esophageal cancer

Towards individualized treatment for esophageal cancer Towards individualized treatment for esophageal cancer Peter S.N. van Rossum Promotoren: Prof. dr. M. van Vulpen Prof. dr. R. van Hillegersberg Copromotoren: Dr. J.P. Ruurda Dr. G.J. Meijer SAMENVATTING

Nadere informatie

Samenvatting richtlijn Diagnostiek

Samenvatting richtlijn Diagnostiek Samenvatting richtlijn Diagnostiek en behandeling oesofaguscarcinoom Inleiding Op initiatief van het Nederlands Genootschap van Maag-Darm-Leverartsen werd in de periode 2002-2005 in samenwerking met het

Nadere informatie

11 april Annemarie Haverhals Leider programma

11 april Annemarie Haverhals Leider programma 11 april 2017 VBHC@Santeon Annemarie Haverhals Leider VBHC@Santeon programma Santeon: zeven topklinische ziekenhuizen 2 Samen circa 13% van nationale zorg 2,56 miljard omzet 26.600 werknemers 1580 medisch

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 DBCzorgproductcode 19999007 6 tot maximaal 28 verpleegligdagen bij Een infectieziekte 15B932 11.286,44 10.283,87 1.002,57 20107006 Operatie

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten Barrett slokdarm

Maag-, Darm- en Leverziekten Barrett slokdarm Maag-, Darm- en Leverziekten Barrett slokdarm Aandoening van de slokdarm Maag-, Darm- en Leverziekten Inleiding U heeft een aandoening aan uw slokdarm. U bent daarom verwezen naar de polikliniek Maag-,

Nadere informatie

Kanker van de baarmoeder

Kanker van de baarmoeder Kanker van de baarmoeder Endometriumcarcinoom Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen met baarmoederkanker en hun omgeving. De brochure geeft u een antwoord op volgende vragen: Wat is baarmoederkanker?

Nadere informatie

Medische Publieksacademie

Medische Publieksacademie Medische Publiekacademie Medisch Centrum Leeuwarden Leeuwarder Courant Aan de winnende hand Borstkanker 27 oktober 2015 Welkom! #mclmpa 1 Borstkanker aan de winnende hand Marloes Emous, oncologisch chirurg

Nadere informatie

Operatie voor borstkanker

Operatie voor borstkanker Operatie voor borstkanker 1 Wanneer u deze folder ontvangt heeft u zojuist een gesprek met de chirurg/ verpleegkundig specialist /Physician Assistant gehad. Uit onderzoeken is gebleken dat u borstkanker

Nadere informatie

Afwachten bij prostaatkanker

Afwachten bij prostaatkanker Afwachten bij prostaatkanker Inleiding De arts heeft met u besproken dat u prostaatkanker heeft. In dat gesprek is ook gesproken over de verschillende manieren waarop we prostaatkanker kunnen behandelen.

Nadere informatie

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Tumoren van centrale zenuwstelsel Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Metastasen van tumoren van elders In de parenchym van de hersenen In hersenvliezen: leptomeningeale

Nadere informatie

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN VOORWAARDEN Op alle door het ziekenhuis en door de daaraan verbonden vrijgevestigd medisch specialisten met patiënten gesloten behandelingsovereenkomsten, voorzover deze werkzaamheden binnen het kader

Nadere informatie

Rectumcarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.2

Rectumcarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.2 Rectumcarcinoom Landelijke richtlijn, Versie: 1.2 Laatst gewijzigd: 01-10-2005 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Landelijke Werkgroep Gastro-intestinale Tumoren Inhoudsopgave Diagnostiek...1...1...1

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Mijn pathologieverslag begrijpen

Mijn pathologieverslag begrijpen Mijn pathologieverslag begrijpen Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over uw pathologieverslag. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over de resultaten

Nadere informatie