Lesbrief over verhalen en vertellen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief over verhalen en vertellen"

Transcriptie

1 Lesbrief over verhalen en vertellen Mensen vertelden elkaar verhalen tijdens lange koude winteravonden, als levensles of waarschuwing. Vaak waren het mensen die niet konden lezen die elkaar op deze manier vermaakten. Ze vertelden de verhalen uit hun hoofd en pasten deze waar nodig aan de situatie aan. Want in volksverhalen maakt het niet uit of dingen ook echt gebeurd zijn. Fantasie en werkelijkheid lopen naadloos in elkaar over. Bijna alles kan in de verhalen. Mondelinge overlevering is voor het moderne volksverhaal niet meer een belangrijke voorwaarde. Dankzij moderne communicatievormen (zoals internet en de mobiele telefoon) verspreiden nieuwe verhalen zich razendsnel. Ze bevatten naast woorden tegenwoordig ook vaak beelden. Er zijn veel soorten volksverhalen. Bekende varianten zijn sprookjes, sagen, legenden, mythen en urban legends of broodje aap-verhalen. Hoaxes ( waarschuwingen en andere grappen) die per rondgestuurd worden zijn een voorbeeld van superkorte, moderne volksverhalen. Maar ook sterke verhalen en moppen behoren tot de volksverhalen.

2 1 Verhalen Mensen vertellen elkaar graag verhalen. Dat doen ze al vanaf het begin van de geschiedenis. Ze spreken of schrijven over gebeurtenissen die echt hebben plaats gevonden, maar vaak gaat het juist ook om verzonnen vertellingen. Soms zijn verhalen voor een deel verzonnen en voor een deel echt gebeurd. In een verhaal maken hoofdpersonen iets mee. Meestal is er sprake van een uitdaging. De hoofdfiguur moet iets oplossen of een karwei klaren. Verhalen vermaken mensen, laten ze nadenken, of maken ze aan het schrikken. Verhalen kunnen veel vormen hebben. Je komt ze tegen in boeken voor kinderen en volwassenen, televisie-series, films, toneelvoorstellingen, musicals, strips of hoorspelen voor de radio. Opdrachten 1 Welke functies kunnen verhalen hebben? 2 Wat is het laatste verhaal dat je gelezen, gehoord of gezien hebt? 3 Wat zijn hoorspelen? 1

3 Sprookjes en sagen 2 Een bekend soort verhalen zijn sprookjes. Sprookjes beginnen vaak met er was eens en eindigen met en ze leefden nog lang en gelukkig. Ze spelen zich af op een verzonnen plek vaak in een land hier ver, ver vandaan. Een voorbeeld van zo n verzonnen plek is Luilekkerland. De hoofdpersonen in sprookjes maken allerlei dingen mee die in het echt niet kunnen. Zo kunnen kikkers in prinsen veranderen en stro in goud. De held of heldin van een sprookje wordt voor een probleem gesteld dat hij of zij in het verhaal oplost. Het kan bijvoorbeeld gaan om het verslaan van een draak die een kasteel bewaakt. Tovenarij, armoede, honger, jaloezie en huwelijken komen veel voor in sprookjes. De hoofdrol wordt gespeeld door prinsen en prinsessen, maar ook vaak juist door heel arme kinderen. Bekend zijn de sprookjes van Grimm. Deze Duitse broers verzamelden in de negentiende eeuw veel sprookjes en gaven deze uit. Sagen zijn meestal korter dan sprookjes en de plaats en tijd Opdrachten waarin ze spelen wordt meestal duidelijk genoemd. Net als 1 Omschrijf hoe voor jou Luilekkerland eruit ziet. in sprookjes spelen wonderlijke zaken in sagen een rol. In 2 Wat is jaloezie? Welke rol speelt jaloezie in het sagen komen sprookje over Sneeuwwitje? vreemde wezens 3 Noem een sprookje waarin honger een rol voor, zoals speelt. reuzen, weerwolven, heksen en 4 Verzin zelf een niet bestaand sprookjes wezen. Maak er eventueel een tekening bij. kabouters. Een bekend voorbeeld van een sage is de vliegende Hollander. 2

4 Broodje aap verhalen 3 Broodje aap verhalen zijn korte sagen die in het hier en nu spelen. Het zijn zogenaamd waargebeurde verhalen over gruwelijke of vreemde gebeurtenissen. Ze gaan over zaken die een vriend van een vriend zouden zijn over komen. Als iemand je vertelt over iets wat de buurvrouw van de tante van de loodgieter zou hebben meegemaakt, dan gaat het waarschijnlijk om een broodje aap Opdrachten verhaal. Een beroemd broodje aap verhaal gaat over de oude mevrouw die 1 Waarom vertellen mensen elkaar broodje haar nat geregende hondje in de magnetron zou hebben gedroogd. Het gaat bij aap verhalen denk je? 2 Geloof je het verhaal dat Walt Disney de het vertellen van broodje aap verhalen bedenker van Donald Duck zich na zijn steeds om het doorgeven van gruwelijke, schokkende of erg onwaarschijnlijke dood zou hebben laten invriezen om later zaken. weer tot leven gewekt te kunnen worden? De naam broodje aap komt van een 3 Een bekend broodje aap verhaal is dat verhaal over een restaurant waar ze over de poema op de Veluwe. Bedenk zelf broodjes met apenvlees zouden verkopen. zo n onwaarschijnlijke combinatie. 3

5 4 Opdrachten Verhalen en geloof 1 Ken je namen van Griekse of Romeinse goden? 2 Ken je een verhaal uit de Bijbel? 3 Een legende is een christelijk verhaal. Wat is de betekenis van de term legendarisch? Mensen die geloven, hechten vaak veel waarde aan verhalen. De erin beschreven gebeurtenissen laten hen zich verbonden met elkaar en met hun geloof voelen. Zo zijn er tal van beroemde verhalen over het leven van Jezus, Mohammed of Boeddha. Ook het hindoeïsme kent tal van spannende vertellingen over wonderlijke goden. In de Griekse Oudheid geloofde men in meerdere goden, die zouden verblijven op de berg Olympus. De goden hadden in die verhalen, ook wel mythen genoemd, vaak ruzie met elkaar. In de Bijbel staan veel verhalen over het joodse volk en over het leven van Jezus. Het zijn verhalen waar je met Jezus en zijn moeder Maria en vader Jozef mee kunt leven. De aantrekkingskracht van de Bijbel is mede te verklaren door de vele verhalen die er in verteld worden, van de manier waarop David de reus Goliath versloeg tot de vertelling over de wonderbaarlijke broodvermenigvuldiging. Een legende is een verhaal dat niet in de Bijbel staat maar wel met het katholieke geloof te maken heeft. Een voorbeeld is de vertelling over Sint Joris die de draak versloeg. 4

6 Verhalen uit heel de wereld 5 Verhalen worden overal op de wereld verteld. Ze laten mensen zich verbonden met elkaar voelen. Ze maken mensen mede tot wie zij zijn. Verhalen vertellen je iets over het volk waarvan ze afkomstig zijn. Sommige verhalen komen echter bij veel verschillende volken voor. Zo wordt er over een grote overstroming verteld in de Bijbel, maar komt deze ook voor in de verhalen van de Lakota-Indianen en de Eskimo s (ook bekend als Inuit). Beroemd zijn de vertellingen over de spin Anansi uit West-Afrika, Suriname en de Antillen. Anansi is in de verhalen iedereen steeds te slim af. Dierenverhalen worden soms fabels genoemd. Bekende dierenverhalen uit Europa zijn die over Reynaert de vos. Deze is net als Anansi erg sluw. Een beroemde figuur uit Turkse verhalen is Nasreddin Hodja. Zijn roem verspreidde zich ook naar Noord-Afrika. Net als Anansi is hij andere personages steeds te slim af. De vertellingen rond Nasreddin Hodja zijn grappige verhalen die wat lijken op moppen. Opdrachten 1 Zoek op internet of in de bibliotheek naar een verhaal over Anansi. Wat vind je van het karakter van deze spin? 2 Zoek op internet of in de bibliotheek naar een verhaal over Nasreddin Hodja. Vind je het grappig? Wanneer vind je iets grappig? 5

7 6 Beroemde vertellers Eén van de beroemdste vertellers uit de geschiedenis was de Griek Homerus. Hij vertelt in zijn beroemde geschriften over de belegering door de Grieken van de stad Troje en over de omzwervingen van de held Odysseus. Er is erg weinig bekend over Homerus en sommige onderzoekers denken dat hij nooit bestaan heeft. Een vermaarde vertelster speelt een grote rol in de Sprookjes van Duizend en een nacht. Sherazade vertelt aan haar man, de sultan, elke nacht een nieuw verhaal dat niet af is. Daarmee weet ze te voorkomen dat ze gedood zal worden, omdat de sultan het vervolg wil weten. Hij heeft namelijk bepaald dat hij elke dag een nieuwe vrouw zal trouwen na de vorige in de ochtend te hebben laten doden. Maar hij is nieuwsgierig en laat Sherazade leven, zodat ze de volgende nacht verder kan vertellen. Bekende verhalen uit de Sprookjes van Duizend en een nacht zijn Opdrachten die over Aladdin, Sinbad en Ali Baba. Beroemde vertellers uit de negentiende eeuw waren Alexandre Dumas en Charles Dickens. Dumas is bekend door De drie musketiers en De Graaf van Monte Cristo, terwijl Dickens onder meer over Oliver Twist schreef. Hij is ook beroemd vanwege zijn kerstverhaal over de gierigaard Scrooge. 1 Wat is je mening over de sultan uit Duizend en een nacht? 2 Met welk beroemd voorwerp wordt Aladin in verband gebracht? 3 Wat is een kerstverhaal? Kun je iets vertellen over Dickens beroemde kerstverhaal? 6

8 7 Zelf een verhaal bedenken Het bedenken van verhalen is een favoriete bezigheid van veel mensen. Sommigen beperken zich tot het bedenken en vertellen van moppen, anderen schrijven korte ver halen of hele boeken, of ze bedenken het verhaal van een film of tv-serie. Opdrachten 1 Welk soort verhalen vind je het leukst? Waarom? 2 Wat is fantasie? Wat is de rol van fantasie bij het bedenken van een verhaal? 3 Ken je verhalen die slecht aflopen? Wat vind je van zulke verhalen? Verhalen bedenken is leuk omdat je mensen dan kunt mee voeren naar een eigen wereld, naar de wereld van je fantasie. Het is een uitdaging om mensen te laten meeleven met de per sonages die je hebt bedacht. Een verhaal heeft een begin, een midden en een einde. In het begin wordt duidelijk wie de hoofdfiguren zijn en voor welke taak ze gesteld zijn. In het langste deel, het midden, beleven de bedachte figuren tal van avonturen en aan het einde vertelt de verteller over hoe het verhaal afloopt. Er zijn veel soorten verhalen. We hebben al gezien dat er sprookjes, sagen, broodje aap verhalen, legenden en mythen bestaan. Er zijn hiernaast nog tal van andere verhaalsoorten. Zo heten verhalen over cowboys westerns. Verder heb je bijvoorbeeld veel verhalen over liefde tussen mensen, detective-verhalen, piratenverhalen, ridder verhalen en verhalen over ziekenhuizen. 7

9 Helden 8 De hoofdpersonages uit veel verhalen worden helden genoemd. Helden zijn mensen of wezens die iets bijzonders verrichten. Figuren die dapperder of slimmer zijn dan anderen. Beroemde helden zijn bijvoorbeeld de Griek Heracles of Harry Potter. Zij kunnen dingen die normale mensen niet kunnen. Ook stripfiguren als Superman, Spider-man en Batman zijn helden. Helden spreken aan, omdat veel mensen zich door het volgen van hun daden zelf ook een beetje een held kunnen voelen. Verhalen over helden komen tegemoet aan de fantasie van mensen om zichzelf als bijzonder te zien. Naast helden bestaan er ook antihelden. Dat zijn bedachte figuren waarom gelachen wordt en die niemand serieus neemt. Denk aan Olivier Blunder of Homer Simpson. Opdrachten 1 Wie is jouw favoriete held of heldin? Waarom? 2 Welke eigenschappen heeft een held? 3 Kun je voorbeelden noemen van speelgoed dat met helden te maken heeft? 4 Wat is de functie van antihelden? 8

10 Slechteriken Slechteriken zijn de tegenstanders van helden. Zij willen voorkomen dat de hoofdpersoon in een verhaal zijn of haar doel bereikt. Ze hebben slechte eigenschappen. Ze streven naar macht, zijn jaloers, gierig of gemeen. Beroemde slechteriken zijn bijvoorbeeld de stiefmoeder uit Sneeuwwitje of de wolf uit Roodkapje. De rol van slechterik wordt vaak gespeeld door rovers, piraten, tovenaars, maffiamensen en machthebbers. Zij worden vaak ondersteund door anderen en zijn een serieuze bedreiging voor het geluk of de doelen van de held of heldin. Als de tegenstander niet machtig is, is het verhaal niet spannend. De slechtheid van de tegenstander wordt vaak overdreven, Opdrachten zodat de lezer of kijker extra meeleeft met de hoofdpersoon. 1 Welke schurken uit verhalen ken je? Zo zijn de slechteriken dierenbeulen, geldwolven, 2 Als je een slechterik zou moeten bedenken, pestkoppen of wreedaards. welke eigenschappen zou je deze dan geven? Soms geeft een verhalenverteller de slechterik ook een 3 Van wat voor mensen of wezens word jij bang? goede eigenschap om hem of 4 Ken je het verhaal ver Roodkapje en de wolf? haar iets geloofwaardiger te maken. 9 9

11 10 Spanning Zonder spanning is er geen verhaal. In elk interessant verhaal is er sprake van tegenstrijdige belangen of van negatieve krachten. De held wil iets bereiken, de tegenstander wil dit voorkomen. Spanning kan ook worden veroorzaakt door de natuur: denk aan aardbevingen, schipbreuken en vulkaanuitbarstingen. Veel verhalenvertellers bouwen spanning op. Ze wisselen spannende gebeurtenissen af met minder belangrijke gebeurtenissen. Als er alleen maar achter elkaar spannende dingen gebeuren kan dit vermoeiend werken voor de kijker of lezer. Bij spannende verhalen denk je misschien als eerste aan actiefilms of thrillers, maar in elk goed verhaal zit spanning: komen de geliefden bij elkaar, weet de hoofdpersoon zijn of haar ziekte te overwinnen of wordt de familieruzie bijgelegd? Het zijn allemaal voorbeelden van spannende elementen in een verhaal. Alleen als het eventueel ook mis zou kunnen gaan, is er sprake van spanning. Opdrachten 1 Wat is het spannendste verhaal dat je kent? Waarom is het zo spannend? 2 Wat is een rampenfilm? Waarom spreken dergelijke films mensen aan? 3 Ken je een erg saai verhaal? Waarom is het saai? 10

12 De moraal van het verhaal 11 Veel verhalen hebben een boodschap. Het kan bijvoorbeeld gaan om wijsheden als haastige spoed is zelden goed, niet geschoten, altijd mis of hoogmoed komt voor de val. De hoofdpersonages leren in dergelijke verhalen een levensles. Door wat ze meemaken, zullen ze in de toekomst hun gedrag aanpassen. Ze hebben iets geleerd. Bovendien wordt de lezer of kijker een spiegel voorgehouden: als je zus of zo handelt, komen er problemen. Verhalen met een boodschap worden wel moralistisch genoemd. Ze zijn niet bij iedereen populair. In het sprookje van Roodkapje leert de hoofdpersoon dat je geen onbekenden (in dit geval de wolf) meteen moet vertrouwen. De bekende Nederlandse Opdrachten sage over het vrouwtje van Stavoren gaat over hoogmoed. 1 Zoek het verhaal van het vrouwtje van Door haar trots veroorzaakt Stavoren op. Wat is hoogmoed? deze vrouw de ondergang van 2 Wat vind jij van verhalen met een les? haarzelf en haar stadje. 3 Ken je een verhaal waar je echt iets van geleerd hebt? 11

13 12 Slotopdracht Tenslotte Hierbij ook een verhaal dat speciaal voor jou is. Bij het verhaal zijn zes ansichtkaarten gemaakt die je kunt versturen aan bekenden die ook van verhalen houden. Bedenk zelf een verhaal waarin een held of heldin tegenover één of meer schurken wordt geplaatst. Zorg dat de hoofdpersonen iets hebben dat ze willen bereiken, wat niet gemakkelijk is. Je kunt kiezen voor een liefdesverhaal in een ziekenhuis, maar ook voor een ridderverhaal. Voorwaarde is dat het gegeven spannend is. Je kunt bijvoorbeeld een verhaal voor een toneelstuk of musical bedenken, maar ook een getekende strip, een strip van foto s of een hoorspel. Je kunt er ook voor kiezen een sprookje of broodje aap verhaal te vertellen. Laat de personages iets bereiken in het verhaal. Ook kun je de personages iets te weten laten komen dankzij wat er in het verhaal gebeurt. Dat kan een bepaalde les zijn, maar het kan ook gaan om een geheim dat onthuld wordt. 12

14 De reddende ratten van Deventer In de tweede helft van de Middeleeuwen bloeide Deventer als Hanzestad, al kende de plaats aan de IJssel in deze tijd ook perioden van economische tegenspoed. Deze vertelling gaat over zo n periode vol tegenslag. Er heerste in de Late Middeleeuwen een hongersnood in de latere koekstad. Het stadsbestuur had er geen passend antwoord op en de burgers leden erg. Er werd te weinig voedsel aangevoerd, of het was zo duur dat de gewone Deventenaren het niet konden betalen. In de stad woonde echter ook een zekere Govert, een zeer rijke koopman, wiens pak ruimte van zijn statige huis aan de Brink vol lag met graan. Hij wilde dit echter niet ter beschikking stellen van zijn plaatsgenoten. Hij vroeg er woekerprijzen voor. Goverts kennis, de boekdrukker Tijmen besloot dat hij hem moest gaan vragen zijn graan goedkoper van de hand te doen. Hij betrad Goverts statige pand. Dag Govert, zei Tijmen. Hoe gaat het? Goed. Ik heb gisteren mijn geld nog eens geteld. Ik ben nu officieel steenrijk, antwoordde Govert. Tijmen knikte vriendelijk: Dan kunt ge uw graanprijzen zeker wel naar beneden doen? De koopman keek ontzet. Natuurlijk niet. Ik ben geen liefdadige instelling. Ik houd niet van mensen. Tijmen zuchtte: Ge weet dat Deventer een centrum is van de humanistische boekdrukkunst. Ik zou als drukker uw roem als redder in nood middels gedrukte teksten over heel Europa kunnen verspreiden. Ik geef niet om roem. Ik geef om geld. Dit gesprek is afgelopen. Zuchtend verliet Tijmen het koopmanshuis. De gierige koopman Govert die geld aan het tellen is De burgemeester van Deventer besloot toen om Govert zelf te bezoeken en hem te smeken het graan I

15 tegen redelijke bedragen te verkopen. Beste Govert, sprak hij tegen de man. Bent ge niet begaan met het lot van de Deventenaren, uw medeburgers? Wilt ge niet te boek staan als de redder van de stad? Wilt ge niet de trots van Deventer zijn, een man qua impact vergelijkbaar met Geert Grote, de uit onze contreien afkomstige geestelijke? Govert keek de burgervader loensend aan en lachte een eng lachje: Nee, burgemeester. Ik ben juist zo rijk omdat ik niet nobel ben. Zou ik de rijkste koopman van de stad zijn als ik alles verkwanselde? Ik dacht het niet. Maar, antwoordde de burgemeester. Maakt het u dan echt niets uit dat iedereen lijdt? Dat de ouden van dagen in de straten creperen, dat de opgroeiende kinderen moeten overleven op een dieet van twee broodkruimels elke avond? Govert lachte weer zijn enge De rattenvorst lach. Nee, dat interesseert me niet. Zolang ik er zelf maar van gevrijwaard ben. Terneergeslagen verliet de burgemeester het koopmanshuis aan de Brink. Hij liep door de oude straten en daarna door Deventers buitengebied, de Wigbold. Hij bracht een bezoek aan de nabijgelegen nonnenabdij. Daar vroeg hij om een onderhoud met de abdis. Deze was net als hij doordrongen van de ernst van de situatie. Ik zal Govert een bezoek brengen. Hij moet tot barmhartigheid worden bewogen, zoals een echte Deventenaar betaamt, sprak ze vol overtuiging. Het is de wil van de Heer. Nog die middag betrad de abdis het koopmanshuis. Govert keek haar aan met een gemene blik in de ogen. De abdis was ondanks zichzelf onder de indruk van de pracht en praal in het pand. Ze zag kleurige wandtapijten, mooie schilderingen, ivoren tafels en gouden huisraad. Wat wil je, vervelend mens? zei Govert. Govert, ik kom een beroep doen op uw christelijke naastenliefde. Ge wilt toch na uw dood niet branden in de hel omdat ge geen oog had voor de behoeften van de Deventenaren? De abdis keek de koopman diep in de ogen. De man keek boos terug: Ga weg, oude vrouw. Ik geloof niet in God. Ik geloof alleen in geld en zie waar mijn levensvisie me gebracht heeft: ik ben een welvarend man. II

16 Maar geestelijk zijt ge een vrekkig wrak. Ik zie geen mededogen in uw ogen. Nee, waarom zou ik mededogen moeten voelen? Iedereen moet gewoon werken voor zijn geld. Als mensen mijn prijzen kunnen betalen, dan krijgen ze het graan. Dat broodnodige graan. Hihihi. De abdis keek geschokt. Lach niet zo satanisch, Govert. De Heer kijkt toe. Ge wilt het graan niet tegen schappelijke prijzen ter beschikking stellen van de hongerigen? Goverts blik werd nu echt strak. Dat was toch al duidelijk? Ik begrijp niet wat ge hier komt doen. Nog liever geef ik het graan aan de ratten dan voor bijna niets aan de Deventenaren. Ook de abdis verliet terneergeslagen het pand. Wat ze echter niet wist, was dat het gesprek tussen haar en de vrek was afgeluisterd door een vriendelijke rat, Arie. Deze Arie had gehoord dat de koopman zijn graan liever aan de ratten gaf dan aan De ratten die graan stelen III

17 de hongerige Deventenaren. Daar gaan we hem aan houden, dacht de rat. Hij ging naar de ondergrondse veste van Rodrigo de rattenvorst. Deze was het roerend met Arie eens. Hij riep een grote vergadering van alle ratten uit de streek bij elkaar. Waarde ratten, mijn geliefd volk. We gaan Govert, de nare koopman, een lesje leren. We stelen al zijn graan en geven het aan de mensen. Hierop juichten de beesten in luide gezamenlijkheid. En in de nacht gingen honderden ratten door de straten naar het huis van de koopman aan het oude, statige plein. Ze kregen toegang via een klein gat in de muur en zagen dat Govert te midden van deels verslonden wildbraad en kannen mede zijn roes aan het uitslapen was. Hij snurkte luid. De ratten moesten een beetje lachen om de malle koopman. Ze glipten de pakruimte binnen en stopten al het graan in meegebrachte buidels. Toen verlieten ze stilletjes het pand. De ratten die het graan in het klooster brengen, IV

18 Blije nonnen die het graan vinden Ze liepen de hele weg naar de abdij en legden er het graan op een grote hoop. Dit is het geschenk van de ratten aan de Deventenaren, schreef de rattenvorst op een stuk perkament. De volgende ochtend al heel vroeg vonden de nonnen het graan. De heer zij geprezen! riepen ze uit. Ze wekten een boer die nabij woonde en ze plaatsten al het graan op zijn wagen. Ze reden ermee naar de stad. In Deventer was men extatisch over de redding. Leve de nonnen! riepen de Deventenaren. De abdis zei echter: Dank niet ons maar de ratten. Zij waren uw redding. Vanuit zijn huis keek Govert woedend toe. De rest van zijn leven wijdde hij aan zijn wraak op de ratten, maar al zijn pogingen bleven tevergeefs. Hij stierf als een verbitterd man. Maar Deventer kwam er weer bovenop. Volgens een oud verhaal werd het graan van de ratten onder meer gebruikt bij het bakken van de eerste Deventerkoek. Dit verhaal is gebaseerd op Herman Kortelings versie van Het rattenhuis aan de Brink in Verhalen van stad en streek. Sagen en legenden in Nederland pagina Het rattenhuis V

19 VI

20 F.C. Dondersstraat 1, 3572 JA Utrecht Telefoon Websites l Colofon Tekst: Tekeningen: Olivier Rieter Sandra Kleine Staarman

Historische achtergronden: sprookjes, sagen en legenden

Historische achtergronden: sprookjes, sagen en legenden Historische achtergronden: sprookjes, sagen en legenden Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Thea Nabring Bouwstenen voor

Nadere informatie

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd Doel Het op gang brengen of houden van leesplezier! Van wat voor soort boeken houden de kinderen en waarom? Zouden ze zelf graag de hoofdpersoon zijn in één van hun lievelingsboeken? Welke omslagen spreken

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

2 Jouw mening. Het probleem van de hoofdpersoon. De andere personen; kort beschrijven. Vooral in hun relatie tot de hoofdpersoon.

2 Jouw mening. Het probleem van de hoofdpersoon. De andere personen; kort beschrijven. Vooral in hun relatie tot de hoofdpersoon. Formulier leesverslag Nederlands. Jouw naam Datum Klas Leraar/ lerares paraaf beoordeling A Het boek Titel van het boek Naam schrijver/ schrijfster Naam van de uitgever en jaar van verschijnen. Gebruikte

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

De jongen en de erwt

De jongen en de erwt De jongen en de erwt Een jongen komt op en stelt zich voor als Gert-Jan. Hij zoekt een prinses, zegt hij. Daarvoor heeft hij een erwt nodig, om onder twaalf matrassen te leggen. Niet eender welke erwt.

Nadere informatie

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Over het boek Bekijk en lees de voorkant, de achterkant en de inhoud.. Hoe heet het boek?.2 Hoe heet de schrijver van het boek?. Hoeveel verhalen staan er

Nadere informatie

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus.

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. De engel zei: God zal jou een kind geven. God zal jou Zijn Kind geven. God zal jou Jezus geven.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

wat wordt gemaakt? id-o-matic fantasiekaarten

wat wordt gemaakt? id-o-matic fantasiekaarten wat wordt gemaakt? id-o-matic fantasiekaarten 1 wat wordt gemaakt? 2 wat voor raars ziet zij? 3 wat voor raars zien zij? 4 wat heb je nodig voor deze opdracht? wat heb je nodig voor deze opdracht? heruitvinding

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 40 (12-10)

De Bijbel open 2013 40 (12-10) 1 De Bijbel open 2013 40 (12-10) Er was eens een man die de studeerkamer van een predikant binnenkwam. Hij keek om zich heen en zag al die boeken staan die je in een studeerkamer aantreft. Toen zei die

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God

Kingdom Faith Cursus. ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God Kingdom Faith Cursus KF03 ------------------------------------------------------------------------------------------------ Het Woord van God Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

KERSTVIERING VOOR JONG EN OUD 2015 Datum: 24 december 2015

KERSTVIERING VOOR JONG EN OUD 2015 Datum: 24 december 2015 KERSTVIERING VOOR JONG EN OUD 2015 Datum: 24 december 2015 Tijd: 19.30 uur Locatie: De Kern Spijkenisse Voorganger: ds. Lennart van Berkel Organist: Adri v/d Padt Pianist: Manon Welkom Samenzang: Stille

Nadere informatie

a. Een zin lees je van links naar rechts. Waarom eigenlijk? Wat denk jij?

a. Een zin lees je van links naar rechts. Waarom eigenlijk? Wat denk jij? 5. Woordplaatjes Bijzondere woorden Woorden maken samen zinnen. Zinnen maken samen tekst. Een zin begint met een hoofdletter. Hij eindigt met een punt. Zo weet je hoe je moet lezen. De woorden staan netjes

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

De vorm van het verhaal

De vorm van het verhaal Over dit boek Het verhaal van Reinaart de vos is een van de oudste verhalen in het Nederlands. Het is geschreven in de 13 de eeuw door Willem. Wie die Willem precies was, weten we niet. Willem heeft het

Nadere informatie

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Jezus en jij. Tekst: Willem de Vink. Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink

Jezus en jij. Tekst: Willem de Vink. Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink Jezus en jij Tekst: Willem de Vink Illustraties: Arjan Wilschut, Timo Visser en Willem de Vink Vooraf Jezus en jij Minidagboek Vink, Willem de ISBN 978-90-8601-101-8 NUR 248, 707 Boekverzorging: Marian

Nadere informatie

Voortaan haal ik, zodra ik wilde wingerd zie, de plant gelijk uit de heg. Wat opvalt is, dat hij steeds weer terugkomt: op blijven letten dus!

Voortaan haal ik, zodra ik wilde wingerd zie, de plant gelijk uit de heg. Wat opvalt is, dat hij steeds weer terugkomt: op blijven letten dus! Liefde Je kunt je soms lelijk vergissen! Het lijkt heel wat, maar als je beter kijkt of de gevolgen ziet, dan is het toch ineens heel anders! Je zou s zomers mijn heg moeten zien. Niets bijzonders, hoor!

Nadere informatie

Je kan dit ook als individuele schriftelijke opdracht geven voor de kinderen het verhaal lezen.

Je kan dit ook als individuele schriftelijke opdracht geven voor de kinderen het verhaal lezen. Lestip 'Help! Help!' Over het boek Gevaar zit niet altijd waar je het verwacht. En redders in nood zijn niet altijd mannelijke helden. En niet alle sprookjes eindigen met een ridder die de prinses trouwt.

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat LES Respect tonen of een lesje leren? Heb je ooit het gevoel dat je niet respectvol of eerlijk werd behandeld? Behandel jij anderen altijd op die manier? Omdat we allemaal Gods kinderen zijn, moeten we

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Lesbrief. Romeo en Julia. Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink

Lesbrief. Romeo en Julia. Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink Lesbrief Romeo en Julia Een vertelvoorstelling van Niels Brandaan Cotterink Over de voorstelling De vertelvoorstelling Romeo en Julia is gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van William Shakespeare.

Nadere informatie

6 Voorwoord In dit boek staan volksverhalen over de spin Anansi. Volksverhalen worden soms al honderden jaren doorverteld. De volksverhalen over Anansi zijn voor het eerst verteld in West-Afrika. Anansi

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Dit boekje is van. Doodgewone Helden

Dit boekje is van. Doodgewone Helden Dit boekje is van Doodgewone Helden Echte helden! Je kent ze misschien wel van tv. Ze kunnen vliegen, ze kunnen mensen redden uit brandende gebouwen en ze vechten tegen slechteriken. Iedereen heeft zo

Nadere informatie

I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F. Deze studie is van

I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F. Deze studie is van I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F Deze studie is van 2010 Deze studie is geschreven voor de deelnemers aan de GO KIDS zendingsreis naar Roemenië. Gebruikte Bijbelvertaling is HET BOEK. Geschreven

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

* Musical. Spelers: David

* Musical. Spelers: David David * Musical Musical over het leven van David: 1. David bij de schapen 2. David wordt tot koning gezalfd 3. David komt bij Saul aan het hof 4. David en Goliath 5. David op de vlucht voor Saul 6. David

Nadere informatie

Boekverslag Sense and Sensibility (Jane Austen)

Boekverslag Sense and Sensibility (Jane Austen) Primaire gegevens van het gelezen werk Auteur: Jane Austen Titel: Sense and Sensibility Ondertitel: - Verschenen in: 1811 Aantal blz.: 322 Leestijd: 23 uur Uitgelezen op: 27 december 2001 Verantwoording

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath.

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Voor de dienst: *Wat is dat, dat is Goliath *Trek je wapenrusting aan *Ik volg de Heer *Groot en machtig zijt Gij 387 *Van A tot Z 241 opwekking voor kids Welkom

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

De bruiloft van Simson

De bruiloft van Simson De bruiloft van Simson Weet je nog waar de vertelling de vorige keer over ging? Over Simson, de nazireeër. Wat is een nazireeër? Een nazireeër is een bijzondere knecht van God. Een nazireeër mag zijn haar

Nadere informatie

kids en de Bijbel voorlezen of zelf lezen, samen bidden, kleuren, puzzelen en knutselen

kids en de Bijbel voorlezen of zelf lezen, samen bidden, kleuren, puzzelen en knutselen kids en de Bijbel voorlezen of zelf lezen, samen bidden, kleuren, puzzelen en knutselen Verhalen die de Here Jezus als kind hoorde: David, Saul en Jonatan Nadat hij Goliat had verslagen en de Filistijnen

Nadere informatie

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2015 Ds. W.E. den Hertogschool Lichtjes, lichtjes overal Kerstfeest is het nu Jezus is geboren Zeggen zij aan U Groep 1/2 Welkom Kim & Jake Openingsgebed Gebed door groep 6 (1) Lieve Here God,

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT.

NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT. Luk. 16:19-31 gehouden op 15-03-2009 p.1 NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT. Liturgie: Votum/groet Zi: Psalm 100:1.3.4 Lezing van Gods wet Zi: Psalm 9:1.4.5 Gebed Lezing van Gods Woord: Luk. 16:14-31

Nadere informatie

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Vijftig dagen na de dood van Jezus, is het druk hier in Jeruzalem. Maar dat heeft met Jezus niets te maken. De meeste bezoekers van de stad weten niet eens dat hij

Nadere informatie

Workshop Vertellen. Workshop Vertellen

Workshop Vertellen. Workshop Vertellen Workshop Vertellen Er is om ons heen veel aandacht voor het (voor)lezen, maar veel minder voor het vertellen vanuit eigen verbeeldingskracht. Verhalenverteller en theatermaker Adrie Gloudemans geeft in

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Kerstviering Kleuters

Kerstviering Kleuters Kerstviering Kleuters welkom Welkom, welkom, dit is het moment om de dag te vieren. Welkom, welkom, dit is het moment; goed dat jij er bent. Er staat een kaarsje en het brandt, het glimlacht naar ons allen,

Nadere informatie

Jezus maakt mensen gelukkig

Jezus maakt mensen gelukkig Eerste Communieproject 33 Jezus maakt mensen gelukkig Jezus doet wonderen In les 5 hebben we geleerd dat God onze Vader is. Wij zijn allemaal zijn kinderen. Alle mensen zijn broertjes en zusjes van elkaar!

Nadere informatie

Bekijk eerst het filmpje. Ga daarna zelf aan de slag.

Bekijk eerst het filmpje. Ga daarna zelf aan de slag. Appie de detective gaat op zoek naar het schrijfgeheim van Schoolschrijver Selma Noort. Filmpje Bekijk eerst het filmpje. Ga daarna zelf aan de slag. Selma Noort: Lees het begin van dit verhaal. Twee kinderen

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking.

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking. Hoe je hier mee om wilt gaan? Zou het in de vorm van een aantal lessen doen Uit het verhaal kun je zelf vragen bedenken voor een bespreking met de catechisanten. Zie dit als een aanzetje Ben ik iets vergeten

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

De kinderen van groep 1 en 2 zingen: Ga je mee op zoek?

De kinderen van groep 1 en 2 zingen: Ga je mee op zoek? De kinderen van groep 1 en 2 zingen: Ga je mee op zoek? Ga je mee op zoek naar het Koningskind? Ga je mee op zoek, want wie zoekt, die vindt. Ga je mee op zoek naar het Koningskind? Want wie zoekt, die

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekreclame

Uitleg boekverslag en boekreclame Uitleg boekverslag en boekreclame groep 7 schooljaar 2015-2016 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave Stap 4: Inhoud boekverslag

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou.

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Voor jou! 9 Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Het boek gaat over geloven. Het gaat over jouw geloof! Lees en bekijk alles goed. Je

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan.

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan. Over dit boek Er bestaan veel verschillende boeken over Tijl Uilenspiegel. Het bekendste boek is uit 1867, van Charles de Coster. De Vlaamse Tijl Uilenspiegel strijdt in dit boek voor de vrijheid tijdens

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Liturgie Kerstnacht 2014. van de gemeenschap van Hoogkarspel en Westwoud

Liturgie Kerstnacht 2014. van de gemeenschap van Hoogkarspel en Westwoud Liturgie Kerstnacht 2014 van de gemeenschap van Hoogkarspel en Westwoud over Engelen Voorganger Ds.Marina Slot Organist Renee Campfens Ouderling Loes Siedenburg Diaken Marianne Soorsma en het Vrouwen koor

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Werkwoorden in uitvoering - Werkwoorden schrijven - leerboek - 1

Werkwoorden in uitvoering - Werkwoorden schrijven - leerboek - 1 Werkwoorden in uitvoering - Werkwoorden schrijven - leerboek - 1 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave 6 2. Werkwoorden schrijven, een verhaal (1). 9 We missen iemand Werkwoorden: een begin 3. Werkwoorden

Nadere informatie

Waarom zijn we hier op aarde?

Waarom zijn we hier op aarde? Waarom zijn we hier op aarde? Wat is de zin van ons tijdelijk bestaan op aarde? Wat is het doel van dit leven? Velen verzinnen zelf een antwoord. Maar heb je iets aan verzinsels?? Godsdiensten beweren

Nadere informatie

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik gratis e-book Palaysia door Edith Hagenaar Voor je ouders De wolf op deze cd staat voor iedereen met wie je kind een moeilijke relatie heeft. Dat kan een juf

Nadere informatie