ZELFS ALS JE DE GROOTSTE SUPERCOMPUTER HELEMAAL VOOR JEZELF ZOU HEBBEN, IS HET UITVOEREN VAN DE GEWENSTE BEREKENINGEN NAGENOEG ONMOGELIJK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ZELFS ALS JE DE GROOTSTE SUPERCOMPUTER HELEMAAL VOOR JEZELF ZOU HEBBEN, IS HET UITVOEREN VAN DE GEWENSTE BEREKENINGEN NAGENOEG ONMOGELIJK"

Transcriptie

1 02 BEST PRACTICE Experimenteren met toetsen in de cloud 4 CONNECTED Internationaal onderzoek esalsa combineert gebruik supercomputers 8 SPOTLIGHT SURF bouwt winkel voor clouddiensten 12 Magazine over ICT voor het hoger onderwijs en onderzoek Juli 2014 HENK DIJKSTRA, HOOGLERAAR DYNAMISCHE OCEANOGRAFIE: ZELFS ALS JE DE GROOTSTE SUPERCOMPUTER HELEMAAL VOOR JEZELF ZOU HEBBEN, IS HET UITVOEREN VAN DE GEWENSTE BEREKENINGEN NAGENOEG ONMOGELIJK

2 REDACTIONEEL GRENZELOZE MOGELIJKHEDEN Onze redactievergaderingen blijven me verrassen. We zijn altijd enthousiast over elkaars suggesties, maar in eerste instantie lijken de onderwerpen die we vanuit SURF, SURFmarket, SURFnet en SURFsara aandragen geheel los van elkaar te staan. Volgens mij ziet op dat moment nog niemand van ons het eindproduct dit magazine dus scherp voor zich. Behalve onze eindredacteur. Zij past en meet om alle artikelen uiteindelijk in een van de pijlers van het magazine onder te brengen. Pas als de lay-out klaar is en ik de volledige versie zie, vallen alle puzzelstukjes voor mij op hun plaats en sta ik weer even stil bij het feit dat we als SURF niet voor niets een samenhangend geheel vormen. Ook nu blijkt er eigenlijk een soort themanummer van de band gerold te zijn. We hebben er niet bewust op aangestuurd, maar in deze editie neemt cloud een overkoepelende en prominente plek in. De inhoud biedt voor ieder wat wils. Docenten en studenten kunnen lezen over het gezamenlijk gebruik van toetssoftware in de cloud. Beleidsmakers en ICT-managers worden geïnformeerd over het juridisch normenkader waarin met leveranciers cloudrichtlijnen zijn opgesteld over onder meer privacy. Oceanografen en klimaatonderzoekers geven een kijkje in hun wetenschapskeuken en vertellen hoe nieuwe technische mogelijkheden bijdragen aan het doen van (letterlijk) grensverleggend onderzoek. Hotelschool The Hague licht toe waarom ze hun ICT-infrastructuur extern en in de cloud uitbesteden. En vanaf nu is er ook de SURFspot Cloudstore, een nieuwe webwinkel die clouddiensten aanbiedt voor zowel werk- en studiedoeleinden als privégebruik. Zelfs bereikbaar vanaf het strand! Ik wens u een fijne zomer! Martine Roeleveld COLOFON Kwartaaluitgave van de SURF-organisaties met nieuws en achtergrondinformatie over ICT voor het hoger onderwijs en onderzoek. Redactieadres SURFnet bv Postbus DA Utrecht T F Hoofdredactie Maryse Laseroms Productie en eindredactie Mare Media, Landsmeer Redactie Maartje Dekens, Marjolein Marchal, Martine Roeleveld, Mariëlle Schipper-Heesters, Brenda van der Laan, Lonneke Walk Medewerkers Arnoud Groot, Daphne Riksen, Marjolein van Trigt, Aad van de Wijngaart Ontwerp Studio Koelewijn Brüggenwirth, Den Haag Fotografie Marcel Molle, Harry Meijer, De Beeldredaktie / Erik van t Woud Illustratie Vijselaar en Sixma Druk Roto Smeets Grafiservices Abonnement Een gratis abonnement op SURF Magazine kunt u aanvragen via het redactieadres of via aanmeldensurfmagazine SURF Magazine is ook digitaal beschikbaar via: 02 SURF02 juli 2014

3 INHOUD BEST PRACTICES Experimenten met toetsen in de cloud 12 SPOTLIGHT SURF bouwt winkel voor clouddiensten 06 FOCUS Vier vragen over... Het juridisch normenkader 07 GASTCOLUMN door Frank Miedema SURF stimuleert het gezamenlijk gebruik van toetssoftware in de cloud. De hogeronderwijsinstellingen die deelnamen aan pilots met toetsen in de cloud zetten hun samenwerking voort. 08 CONNECTED Internationaal team werkt aan instrumentarium voor oceanografen Door slim gebruik te maken van vier supercomputers kan de invloed van klimaatverandering op Nederland en andere landen nauwkeuriger worden voorspeld. Internationale samenwerking is daarbij onmisbaar. Werken in de cloud is gemakkelijk en goedkoop, maar bij de privacy kun je vraagtekens zetten. Die onzekerheid wordt weggenomen met de SURFspot Cloudstore. 14 INTERVIEW Hotelschool The Hague migreert naar de cloud Hotelschool The Hague brengt alle ICT onder in de cloud. Door nu ook de rest van de omgeving onder te brengen in een extern datacenter, kan de school zich richten op haar kerntaak: het verzorgen van excellent onderwijs. Een gesprek met Martin Bal. 11 INFO Virtuele vraagbaak voor onderzoekers 16 NIEUWS 18 INKOOP Profs in Office 19 LICENTIENIEUWS 20 TRENDWATCHING Kantelingen 20 AGENDA SURF02 juli

4 EXPERIMENTEN MET TOETSEN IN DE CLOUD SURF stimuleert het gezamenlijk gebruik van toetssoftware in de cloud. De hogeronderwijsinstellingen die deelnamen aan pilots met toetsen in de cloud zetten hun samenwerking voort. Tekst Marjolein van Trigt Illustratie Vijselaar en Sixma Instellingsoverstijgend experimenteren met de mogelijkheden en uitdagingen van toetssoftware in de cloud, met een langdurige samenwerking tussen instellingen als resultaat. Dat is de gedachte achter de SURF-stimuleringsregeling Gezamenlijk gebruik van toetssoftware in de cloud. De regeling leverde drie pilots op. Per 1 april zijn alle experimenten afgerond, maar de samenwerkingsverbanden gaan door. Tentamenlade De Universiteit van Amsterdam gebruikte de subsidie om een bestaande (pilot) toetsapplicatie naar de cloud te verplaatsen en de functionaliteiten aan te vullen, in samenwerking met de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht. Projectleider Natasa Brouwer vertelt: Tentamenlade 2.5 is een omgeving waarin docenten tentamenvragen bewaren en met elkaar kunnen delen. Zo laten ze studenten oefenen met realistische tentamenvragen. Alle tentamenvragen zijn voorzien van metadata. Je kunt ze vinden op basis van onderwerp, moeilijkheidsgraad of de hoeveelheid tijd die nodig is om de vraag te beantwoorden. De docent kan zo sneller een (oefen)tentamen samenstellen en heeft meer overzicht welke vragen al zijn gebruikt en wanneer. Doordat we inmiddels heel veel vragen hebben verzameld, kan Tentamenlade ook worden gebruikt voor het samenstellen van echte tentamens. Brug naar digitale toetsing Omdat digitaal toetsen nog niet heel gangbaar is onder de deelnemende universiteiten, is het mogelijk om een verzameling vragen uit te printen. Natuurlijk kunnen de tentamenvragen ook online worden beantwoord. Brouwer: Tentamenlade maakt een brug tussen reële en digitale toetsing. Het staat vast klaar, voor als we zover zijn. Docenten vinden het makkelijker om plaatsonafhankelijk aan toetsen en toetsvragen te werken De applicatie is oorspronkelijk gerealiseerd voor de studie Natuurkunde. In het kader van de pilot is de applicatie verplaatst naar de clouddienst van educatieve softwareleverancier SOWISO. De disciplines Biologie, Scheikunde en Wiskunde zijn erbij gekomen en hebben hun eigen functionaliteiten gekregen. Inmiddels hebben twaalf bachelorvakken van in totaal vier disciplines een eigen tentamenlade binnen het programma. Beveiligingsissues Voor de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht (UU) was de stimuleringsregeling aanleiding om te experimenteren met de mogelijkheden van de cloudgebaseerde software TestVision Online. Samenwerkingspartner was de faculteit Gezondheidszorg van de Hogeschool Utrecht (HU). Daar werd tot dan toe gewerkt met de lokale versie van TestVision. Aan de faculteit Diergeneeskunde had men al ervaring met TestVision Online, maar alleen op de eigen laptops van de studenten. De pilot had tot doel om ervaringen met de verschillende toets - systemen te vergelijken en de samenwerking tussen de HU en de UU te vergroten. Projectleider Anneke Wijnalda van de UU legt uit: Gegevens van studenten, zoals tentamencijfers en inloggegevens, worden door de universiteit zorgvuldig beschermd. Bij digitaal toetsen op eigen devices komen veel beveiligingsissues kijken. Daarom wilden wij onderzoeken of het afnemen van toetsen via TestVision Online op vaste computers voordelen biedt. De HU heeft daar al ervaring mee, maar dan met software die niet online beschikbaar is. Door de samenwerking konden we hiervoor terecht in de toetszalen van de HU. Grote toetszaal De verschillende settings online toetssoftware op een eigen device, online toetssoftware op een vaste plek, of lokale software op een vaste plek leverden geen verschillen in toetsresultaten op. Omdat een vaste computer voor aanvang van een toets zodanig is beveiligd dat alleen de student de toets kan opvragen, was er voor de studenten überhaupt nauwelijks verschil merkbaar tussen lokale en online software. Voordelen van de variant in de cloud zijn er vooral voor docenten. Wijnalda: Docenten vinden het makkelijker om plaatsonafhankelijk aan toetsen en toetsvragen te werken. Een ander voordeel is dat je de toetsanalyse al tijdens de toets kunt bekijken. Je ziet bijvoorbeeld wie er al klaar is. Vaste plekken In vergelijking met de lokale versie ont - breken er in de cloudgebaseerde versie van TestVision enkele functionaliteiten, 04 SURF02 juli 2014

5 BEST PRACTICES is de ervaring van de faculteit Gezondheidszorg van de HU. Daarover is contact met de leverancier. De faculteit Diergeneeskunde van de UU wil toe naar digitaal toetsen op vaste plekken, bij voorkeur in een grote zaal, waar alle schermen in dezelfde richting zijn opgesteld. In de pilot ontbrak die mogelijkheid, omdat samenwerkingspartner HU alleen over kleine toetszalen met computers beschikt. De UU onderzoekt nu welke voorzieningen er zijn om digitale toetsen veilig en betrouwbaar te kunnen afnemen. Waarschijnlijk komt er begin 2015 een voorziening beschikbaar. Bij Diergeneeskunde kijken ze er met smart naar uit. > Meer informatie MEER EXPERIMENTEN MET DE TOETSEN IN DE CLOUD Behalve de in de tekst genoemde pilots werd er dankzij de SURF-stimuleringsregeling Gezamenlijk gebruik van toetssoftware in de cloud nog veel meer online toetssoftware uitgeprobeerd. Het instellingsoverstijgende experiment Twist onderzocht hoe de clouddienst van SOWISO kon worden ingezet voor een gezamenlijke database met wiskundeopgaven en -toetsen. In het experiment Peerwise: student generated items database ontwikkelen en beoordelen studenten formatieve toetsvragen met de toetstool Peerwise. SURF02 juli

6 FOCUS WAT IS HET JURIDISCH NORMENKADER? Het juridisch normenkader van SURF bevat clausules van best practices voor overeen komsten met leveranciers van clouddiensten. Het gaat om richtlijnen over vertrouwelijkheid, privacy, eigendom en beschikbaarheid van gegevens. Hoe belangrijker en gevoeliger de data, hoe hoger de risicoklasse en hoe strenger de maatregelen en dus ook de contractuele afspraken met een cloudleverancier moeten zijn. Instellingen kunnen de clausules opnemen in hun eigen overeenkomsten met cloudleveranciers. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor het maken van de risicoanalyse. Aan de hand van het normenkader kan worden getoetst hoe leveranciers met vertrouwe lijke gegevens omgaan. Ook SURFmarket gebruikt de clausules bij onderhandelingen. Vier vragen over HET JURIDISCH NORMENKADER Tekst Daphne Riksen CLOUDSERVICES HOGER ONDERWIJS Studenten, docenten en onderzoekers werken steeds vaker met apps en diensten die ze zelf of via hun hogeronderwijsinstelling uit de cloud afnemen. Om hen de best mogelijke bescherming van hun gegevens te bieden, heeft SURF clausules (het zogenoemde normenkader) opgesteld die een veilig gebruik waarborgen. 2 WAAROM EN HOE IS HET NORMENKADER TOT STAND GEKOMEN? Vertrouwelijkheid, privacy, eigendom en beschikbaarheid zijn belangrijke onderwerpen voor iedereen die diensten afneemt uit de cloud. Het hoger onderwijs zag al vroeg de voordelen van de cloud, maar liep als early adaptor snel tegen diverse (privacy)problemen aan. De afgelopen jaren is veel kennis opgedaan, die in het normenkader is verwerkt. Zo heeft het Instituut voor Informatierecht op verzoek van SURF onafhankelijk onderzoek gedaan naar de toegang van overheden tot data in de cloud. Het College Bescherming Persoonsgegevens publiceerde na een vraag van SURF een zienswijze over clouddiensten van Amerikaanse leveranciers. Ook juristen van de instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek zijn bij de totstandkoming van de clausules betrokken. Een breed samengestelde juridische commissie past de clausules aan bij wijzigingen in de (Europese) wet- en regelgeving. Het normenkader wordt ook aan de Vereniging Samenwerkende Nederlandse Universiteiten en de Vereniging Hogescholen voorgelegd om een zo breed mogelijk draagvlak onder instellingen te bewerkstelligen. 06 SURF02 juli 2014

7 GASTCOLUMN door Frank Miedema 3 WELKE TOEGEVOEGDE WAARDE HEEFT HET JURIDISCH NORMENKADER VOOR HET NEDERLANDS HOGER ONDERWIJS? Het hoger onderwijs heeft door de clausules een betere uitgangspositie bij de onderhandelingen met (internationale) cloudleveranciers en meer zekerheid over de contracten die SURFmarket namens hen afsluit. Het normenkader geeft leveranciers helderheid over wat instellingen en SURFmarket van de markt vragen. Ook op internationaal niveau is SURF actief om ervoor te zorgen dat clouddiensten tegen de juiste voorwaarden beschikbaar komen. 4 WAT IS ER ZO BIJZONDER AAN DEZE RICHTLIJNEN? Het is bijzonder dat een hele sector op deze manier een duidelijk statement maakt en bijdraagt aan de discussie rondom privacy en de cloud. Het normenkader is een instrument om onduidelijkheid en onzekerheid weg te nemen bij zowel leveranciers als afnemers. Voor aanbieders (leveranciers) is het een kans om met de sector samen te werken en te laten zien hoe veilig ze met gegevens omgaan. Bij instellingen kan het normenkader zorgen rondom cloud computing wegnemen en grootschalig gebruik mogelijk maken. > Meer informatie > Het normenkader > Weblecture over het normenkader: HET UMC: EEN GEMENGD INNOVATIE- BEDRIJF Om succesvol te zijn op het gebied van zorginnovatie, dé opdracht van UMC s, moeten in een universitair medisch centrum (UMC) multidisciplinaire teams tamelijk doelgericht aan een gezamenlijk gekozen klinisch probleem werken. Idealiter is dit een mix van diverse typen onderzoekers die vanaf de start met patiënten en andere externe stakeholders praten. Dat geeft immers de garantie dat een onderzoeksresultaat uit het laboratorium later in het onderzoeksproces terugkomt bij de patiënt om getoetst te worden in de echte wereld met echte patiënten. Een modern UMC (of Academic Health Centre) heeft dus geen researchprogramma, maar een innovatieagenda waarin zorg en onderzoek nauw verweven en op elkaar afgestemd zijn. Naast onderzoek en zorg heeft een UMC nóg een hele belangrijke taak: onderwijs. Onderwijs is de laatste 20 jaar steeds meer een stiefkindje geworden, dat losgekoppeld was van het spraakmakende onderzoek, maar wint nu gelukkig weer veel terrein. De keuze voor de programmatische aanpak van onderzoek en zorg op een beperkt aantal speerpunten biedt een uitgelezen kans om het onderwijs weer stevig te integreren in programma s samen met onderzoek en zorg. Dit levert op termijn een profilering op die kan aansluiten bij de sterktes van een UMC in haar eigen specifieke regio, in Nederland en in Europa. Daarvoor moeten consequent keuzes worden gemaakt, elke dag weer. Voor de uitvoering van zo n programma is in toenemende mate business intelligence nodig voor de actuele ontwikkelingen ten aanzien van technologische platforms in imaging en sequencing, diermodellen, robotica, big data-analyse en -opslag en bio-informatica. Life science is kostbare big science geworden in UMC s, waarin onderzoek, onderwijs en zorg goed geïntegreerd moeten zijn. De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) wil die business intelligence in haar acht UMC s bundelen en benutten voor het doen van de juiste investeringen in de research-infrastructuur die nodig is om Nederland competitief te houden in de Life Science and Health-sector. U begrijpt, Surf en de Dutch Techcentre for Life sciences (DTL) spelen voor NFU en de UMC s een belangrijke rol. Frank Miedema is vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van het Universitair Medisch Centrum Utrecht. SURF02 juli

8 08 SURF02 juli 2014

9 Internationaal team werkt aan nieuw instrumentarium voor oceanografen CONNECTED Tekst Daphne Riksen Fotografie Harry Meijer Door slim gebruik te maken van vier supercomputers kan de invloed van klimaatverandering op Nederland en andere landen nauwkeuriger worden voorspeld, stelt hoogleraar Dynamische Oceanografie Henk Dijkstra. Internationale samenwerking is daarbij onmisbaar. De opwarming van de atmosfeer veroorzaakt wereldwijd veranderingen in de zeespiegel. Maar die veranderingen zijn niet overal hetzelfde. Onze observaties van de afgelopen dertig jaar laten zien dat de zeespiegel lokaal wel een factor vijf hoger of lager kan zijn dan de gemiddelde stijging. Dat komt door de verandering in de aan - voer van rivierwater, door het smelten van landijs, of omdat de oceaanstromingen zich verplaatsen. Wij simuleren de toekomstige gevolgen daarvan met behulp van wereldomspannende klimaatmodellen. Geweldige kans Aan het woord is Henk Dijkstra, hoogleraar Dynamische Oceanografie bij het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek Utrecht (IMAU) van de Universiteit Utrecht. In de modellen die Dijkstra gebruikt, zijn de oceanen verdeeld in gebieden van tien bij tien kilometer, maar eigenlijk is twee bij twee kilometer een gewenste resolutie. Hoe kleiner die gebieden, hoe beter de resolutie en hoe gedetailleerder je weet hoe de zeespiegel lokaal verandert, legt hij uit. Dat is belangrijk, want als je de extremen beter kent, kun je daarop inspelen, bijvoorbeeld bij dijkophogingen. Het pro bleem met de huidige modellen is echter dat de simulaties veel computing capaciteit kosten en extreem lang duren. Zelfs als je de grootste supercomputer helemaal voor jezelf zou hebben wat niet het geval is duurt het uitvoeren van de berekeningen met de huidige modellen vele maanden en zijn die met de gewenste resolutie nage noeg onmogelijk, zegt Dijkstra. Daarom ging in 2012 het project esalsa van start bij het toen net door NWO en SURF opgerichte Netherlands escience Center (NLeSC). esalsa Het drie jaar durende esalsa-project wil met behulp van e-science-technieken de efficiëntie van de computerberekeningen vergroten, waardoor de simulaties sneller kunnen worden uitgevoerd. De aankondiging van de wedstrijd Enlighten Your Research Global (zie kader) bracht de projectleiders Henk Dijkstra en Frank Seinstra van het NLeSC op het idee om de berekeningen niet op één supercomputer uit te voeren, maar te verdelen over meer dere supercomputers in verschillende landen. De benodigde data worden dan razendsnel uitgewisseld via de lichtpaden van SURFnet. Dankzij de Award die we in 2013 wonnen, kunnen we dat idee in 2014 in een proof-of-concept uitvoeren met vier supercomputers op twee continenten. Een geweldige kans! Softwaretools Voor het proof-of-concept is het esalsateam uitgebreid met internationale des kundigen op het gebied van netwerken en distributed computing. Bovendien zijn klimaatexperts van het National Center for Atmospheric Research (NCAR) in Boulder (VS) bij het project betrokken. Zelfs als je de grootste supercomputer helemaal voor jezelf zou hebben, is het uitvoeren van de gewenste berekeningen nagenoeg onmogelijk Dijkstra: Bij NCAR onderhouden ze het klimaatmodel dat wij gebruiken. Omdat we in dit proof-of-concept niet alleen het model willen distribueren over meerdere supercomputers maar ook de resolutie willen verbeteren, is hun kennis en inbreng naast die van het NLeSC onmisbaar. Twee uitdagingen Een van de internationale deskundigen in het uitgebreide esalsa-team is SURF02 juli

10 INTERVIEW Shantenu Jha, Assistant Professor aan Rutgers University (New Jersey, VS) en expert op het gebied van distributed computing software. Er zijn twee uit - dagingen bij het distribueren van modellen over meerdere supercomputers, legt hij uit. De eerste is conceptueel: Wat is de meest logische opdeling? Je zoekt naar softwarecomponenten die je relatief eenvoudig kunt afsplitsen omdat ze zo min mogelijk interactie hebben met andere componenten. Als de logische kandidaten eenmaal bekend zijn, komt de implementatie in beeld. En dat is al helemaal geen sinecure. Jha werkt nu tien jaar aan softwaretools om het verdelen van berekeningen over meerdere computers te implementeren. In 2005 was hij samen met SURFsara betrokken bij een vergelijkbaar project. Toen wilden we één specifiek computingprobleem sneller oplossen. Nu willen we het niet alleen sneller, maar ook groter en beter doen. Deze klimaattoepassing is vele malen ingewikkelder door de grootte van het wereldomspannende model en omdat de gewenste resolutieverbetering gigantisch veel meer computerkracht kost. De grootste supercomputer ter wereld zou dat in zijn eentje simpelweg niet aankunnen. Grensverleggend Niet alleen werken professor Jha en het NLeSC aan de benodigde softwaretools, ze maken ook mogelijk dat Europa en de VS klaar zijn voor infrastructurele samenwerking. Dat is vooral een planningsprobleem, zegt Jha. De supercomputers moeten met elkaar communiceren en data uitwisselen. Dat houdt in dat alles op hetzelfde moment beschikbaar moet zijn: de lichtpaden, de data en de supercomputers. In eerste instantie wordt het klimaatmodel verdeeld over twee supercomputers: Cartesius van SURFsara in Amsterdam en Stampede in Austin (VS). Later dit jaar wordt het proof-of-concept uitgebreid met de supercomputers Emerald in Oxford en SuperMUC in München. De internationale samenwerking in dit project noemt Jha uniek. Niet alleen voor de oceanografie, ook voor mijn vakgebied is dit grensverleggend onderzoek. In het team zitten precies de juiste mensen met de juiste domeinkennis, distributed computing-expertise en met toegang tot de vier supercomputers in Europa en de VS. Het werken met oceanografen als Henk Dijkstra vind ik geweldig: het vergroot mijn begrip van de computing requirements van de volgende generatie wetenschappelijke problemen, terwijl ik tegelijkertijd de bestaande kan helpen oplossen. Ik wil graag relevant en praktisch onderzoek doen, en dat kan in dit project. Verbetering Ook Dijkstra spreekt van een grensverleggend project. De vooruitgang zit hem in de nieuwe technologische mogelijkheden op het gebied van distributed computing en datamanagement, die op hun beurt de klimaatwetenschappen een stuk verder zullen brengen. Toen ik in de jaren negentig met mijn onderzoek begon, was de resolutie van oceaanmodellen vierhonderd bij vierhonderd kilometer. Nu vinden we tien bij tien kilometer heel gewoon en werken we aan een resolutie van twee bij twee kilometer. Door ons instrumentarium steeds verder te verbeteren, kunnen we meer details zien en beter extremen bepalen en dat verhoogt uiteindelijk de veiligheid in Nederland en andere landen. De samenwerking met SURFsara, SURFnet en het NLeSC biedt ons alle expertise om dit nieuwe instrumentarium te ontwikkelen. > Meer informatie ENLIGHTEN YOUR RESEARCH GLOBAL (EYR-G) Het project An Advanced Distributed Computing Approach to High-Resolution Climate Modeling onder leiding van de Nederlandse oceanograaf Henk Dijkstra is een van de vier projecten die in 2013 een EYR-G Award won. Door de award kan het team van Dijkstra vier van de grootste supercomputersystemen ter wereld verbinden met behulp van geavanceerde 10 Gbit/s-lichtpaden. EYR-G is een internationale wedstrijd, georganiseerd door vijf nationale onderzoeks- en onderwijsnetwerken: ESnet (USA), Funet (Finland), Internet2 (USA), Janet (UK) en SURFnet. Onderzoekers konden in een voorstel aangeven in welk opzicht hun onderzoek een sterke impuls krijgt door het gebruik van wereld - klasse-onderzoeksnetwerken. 10 SURF02 juli 2014

11 INFO SUPPORT4RESEARCH VIRTUELE VRAAGBAAK VOOR ONDERZOEKERS Onder de vlag Support4research werkt SURF samen met de instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek aan de inrichting van gezamenlijke dienstverlening voor onderzoekers en onderzoeksondersteuners van ICT-afdelingen en bibliotheken. Tekst Maryse Laseroms Met de komst van SURFsara zijn alle faciliteiten van de nationale e-infrastructuur voor onderzoekers ondergebracht bij de werkmaatschappijen van SURF. Het netwerk van SURFnet, de computingfaciliteiten van SURFsara en diensten van het Netherlands escience Center zijn afzonderlijke componenten van deze infrastructuur. Daarnaast beschikken universiteiten ook over eigen ICT-faciliteiten voor onderzoek. SURF wil ervoor zorgen dat de instellingen deze diensten in samenhang aan onderzoekers kunnen aanbieden. De afzonderlijke componenten en ondersteuning moeten daarbij naadloos in elkaar passen. ze helpen deze data en bestanden veilig op te slaan en te delen met collega-onderzoekers. SURF biedt onderzoekers verschillende ICTfaciliteiten die het doen van grensverleggend onderzoek kunnen ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan ICT-oplossingen voor dataoverdracht, het (internationaal) delen van data en bestanden, rekenkracht, samenwerking op afstand of visualisatie. Daarnaast is binnen SURF expertise beschikbaar over nationale en Europese regelgeving rond data en eisen die gesteld worden door subsidieverstrekkers. Maatwerk Op basis van deze gesprekken is duidelijk geworden hoe SURF de instellingen beter kan faciliteren en welke ICT-infrastructuur de instellingen zelf in huis hebben. Maatwerk is belangrijk: iedere individuele instelling heeft weer andere vragen en behoeften. Voor onderzoekers is de eigen ICT-afdeling over het algemeen het startpunt voor vragen over de inzet van ICT-faciliteiten. Daarnaast kunnen gebruikers hun vraag stellen via de virtuele vraagbaak Hier worden ze in contact gebracht met de juiste werkmaatschappij van SURF. Dialoog met instellingen Het ontwikkelen van eenvoudig te gebruiken diensten is cruciaal. SURF bouwt, in dialoog met instellingen, onderzoekers, NWO en ZonMW, aan een ondersteuningsstructuur voor een brede groep gebruikers. Onderdeel van dit proces is het zo goed mogelijk benutten van de samenwerking met de instellingen. Het doel hiervan is onderzoekers en onderzoeksondersteuners in Nederland beter te bedienen met ICT-faciliteiten. Belang ICT Hedendaags wetenschappelijk onderzoek is steeds meer gebaseerd op grote hoeveelheden complexe data. Krachtige computers en geavanceerde ICT-faciliteiten kunnen helpen hieruit logische verbanden en patronen te destilleren. Ook kunnen Faciliteren instellingen Het kan voor onderzoekers lastig zijn om de juiste hulpmiddelen te kiezen, zeker als niet helemaal duidelijk is hoe ICT-faciliteiten een bijdrage kunnen leveren aan het doen van efficiënt wetenschappelijk onderzoek. Daarom staat de vraag van de onderzoeker centraal bij het inrichten van de gezamenlijke dienstverlening. Het kan voor onderzoekers lastig zijn om de juiste ICThulpmiddelen te kiezen Het afgelopen jaar hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek en universitaire medische centra om zicht te krijgen op de routes die onderzoekers met hun vragen over ICT-faciliteiten afleggen. Gezamenlijk portfolio SURFnet, SURFsara en het NLeSC ontwikkelden begin dit jaar gezamenlijk een dienstenportfolio. Voor onderzoekers en onderzoeksondersteuners biedt SURF, onder de naam Support4research, de komende periode verschillende activiteiten, zoals praktische workshops op maat. In de workshops, die in overleg met de instellingen zelf worden ingevuld, kunnen onderzoekers en onderzoeksondersteuners kennismaken met de diensten van SURF. > Meer informatie SURF02 juli

12 WINKEL IN DE WOLK SURF BOUWT WINKEL VOOR CLOUDDIENSTEN Werken in de cloud is gemakkelijk en goedkoop, maar bij de privacy kun je vraagtekens zetten. De SURFspot Cloudstore schept hierin helderheid, en wordt als pilot geïntroduceerd bij vier onderwijsinstellingen. Tekst Aad van de Wijngaart Fotografie Marcel Molle Sinds jaar en dag biedt SURFmarket via haar webwinkel SURFspot.nl goede en goedkope softwarepakketten aan voor het hoger onderwijs. Anno 2014 willen de gebruikers echter meer vrijheid en gemak. Studenten komen met hun tablet of smartphone naar college en verwachten dat ze altijd en overal toegang kunnen krijgen tot nieuwe applicaties. Zonder gedoe van installatie en beheer, maar gewoon uit de cloud. Daar willen we als instelling in meegaan, zegt Henk Mos. Als programmamanager Digitale Werkruimte van de Universiteit Utrecht is hij bezig om de wensen van studenten en medewerkers centraal te stellen in het beleid. Maar je moet er niet aan denken dat mensen bijvoorbeeld vertrouwelijke onderzoeksgegevens op Dropbox zetten, want daar heb je absoluut geen garantie dat anderen er niet naar kijken. Hoe zorg je dat mensen verstandige keuzes maken? Met een overzichtelijk aanbod van betaalbare of gratis clouddiensten. SURFmarket voorziet daarin met een nieuwe webwinkel: de SURFspot Cloudstore. Klankbordgroep Voor sommige diensten in de Cloudstore sluit een universiteit of hogeschool een licentie af. In dat geval hebben hun gebruikers via SURFconext toegang tot zo n dienst. Dit betekent dat gebruikers met hun instellingsaccount inloggen bij een clouddienst die dan voor hen veelal gratis is. Maar op het moment dat je afstudeert, werkt je instellingsaccount niet meer en sta je dus voor een gesloten deur, zegt Hans-Peter Ligthart van SURFmarket. Daarom bieden we ook clouddiensten die mensen privé kunnen aanschaffen. Betaling gaat via ideal of creditcard. Bij het inrichten van de nieuwe webwinkel gaat men niet over één nacht ijs. Al in de vroege ontwerpfases zijn er bijeenkomsten geweest met een klankbordgroep van eindgebruikers. Een van hen is Onno van der Dussen, student Rechten in Nijmegen. 12 SURF02 juli 2014

13 SPOTLIGHT Voor mij als student begint het natuurlijk bij de prijs. Maar ook de privacy vind ik belangrijk. Er zijn nu veel gratis diensten, maar in feite betaal je natuurlijk altijd, is het niet met geld dan wel in het vrijgeven van privégegevens. In de klankbordgroep is verder veel gesproken over allerlei praktische zaken, vertelt Van Dussen. Bijvoorbeeld het design: hoe geschikt is dat voor je tablet of telefoon? Privacy De Cloudstore wordt nu verder ontwikkeld in een pilot waar de Universiteit Utrecht, Fontys Hogescholen, de Hogeschool Leiden en de TU Delft aan deelnemen. Henk Mos vindt dat verstandig: Voor een eerste indruk krijg je maar één kans, dus zo n site moet echt goed zijn voordat hij breed wordt uitgerold. Zo werd het onlangs mogelijk om met Paypal te betalen: handig voor al die mensen die hun bank-identifier niet mee naar college nemen. De privacy is een complexere kwestie. Over elk contract onderhandelt SURFmarket met de leverancier. SURF stelde als kader hier voor een normenkader op (lees meer op p.6). In de onderhandeling gaat het niet alleen om de prijs. Ook kan bijvoorbeeld bepaald worden dat data in Nederland moeten blijven. Zowel het verdienmodel van de leverancier als buitenlandse wetgeving kunnen echter roet in het eten gooien. Ligthart legt uit: Onze contracten met leveranciers bevatten maximale eisen op privacygebied, maar we zijn realistisch genoeg om een comply or explain-policy te hanteren. De details zijn echter te juridisch en te complex voor de gewone gebruiker, dus kijken we nu naar een indeling van de diensten op de Cloudstore. Bij de hoogste categorie heb je als gebruiker optimale zekerheid dat je data niet door derden gezien worden. Bij de laagste moet je eerst aanvinken dat gebruik geheel op eigen risico is. Met zulke toe gevoegde informatie kan de Cloudstore ook uitgroeien tot applicatieportal binnen instellingen. Fijnmaziger beleid Het assortiment is nog bescheiden. Ligthart: We onderzoeken nu in hoog tempo hoe we het kunnen uitbreiden. Veelgehoorde wensen zijn Office365 en veilige personal storage. Aan dat laatste wordt door SURF hard gewerkt. Ook voor instellingen brengt de Cloudstore nieuwe mogelijkheden, voorspelt Ligthart. We willen invoeren dat instellingen alleen betalen voor de mensen die echt gebruik maken van een dienst, dus pay per user. Dat kan voor hen veel goedkoper uitpakken. En met SURFnet verkennen we de mogelijkheid van groepsautorisatie. Dan kan een dienst bijvoorbeeld worden voorbehouden aan docenten, of aan één faculteit. Via de Cloudstore kunnen instellingen hun beleid straks dus steeds fijnmaziger maken. Waarschijnlijk gaan de oude webwinkel van SURF, SURFspot.nl, en de Cloudstore binnen een jaar samensmelten. Ook dat is een verbetering, verwacht rechtenstudent Onno van der Dussen: Qua design loopt SURFspot.nl echt tien jaar achter. De Cloudstore vind ik mooi: fris, strak en helder. Die kan nog een hele tijd mee. > Meer informatie cloud.surfspot.nl/over-cloudstore SURF02 juli

14 Hotelschool The Hague migreert naar de cloud Tekst Mirjam Hulsebos Fotografie Melanie Bal-Ploeg Hotelschool The Hague brengt alle ICT onder in de cloud. Docenten, medewerkers en studenten gebruiken al enkele SaaS-applicaties. Door nu ook de rest van de omgeving onder te brengen in een extern datacenter, kan de school zich richten op haar kerntaak: het verzorgen van excellent onderwijs. Een gesprek met projectleider Martin Bal. Waarom maken jullie deze keuze? Wij zijn een relatief kleine hogeschool, met twee vestigingen in Amsterdam en Den Haag, ongeveer 200 medewerkers en 2000 studenten. Onze ICT-afdeling is klein, en daarmee best kwetsbaar. Om meer te kunnen focussen op het primaire onderwijsproces en tegelijkertijd de continuïteit van ICT te garanderen, vinden wij het verstandig om onszelf om te vormen naar een regieorganisatie en alle ICT uit te besteden, zowel fysiek als qua beheer. Cloud is een breed begrip. Hoe richten jullie de omgeving precies in? We kiezen voor een mix van publieke en private cloud. We hebben al een aantal SaaS-applicaties (software as a service, red.) in gebruik, zoals ons personeels systeem van Raet, en dat bevalt goed. In de toekomst gaan we met steeds meer SaaSapplicaties werken, denk aan Office365 met Lync (office-commu nicatiesoftware, red.) en aan specifieke onderwijs appli - caties voor studenten. We hebben er daarom voor gekozen om de generieke applicaties af te nemen uit de publieke cloud. De bedrijfskritische en specifieke schoolapplicaties willen we, totdat er een SaaS-oplossing voor beschikbaar is, in een eigen omgeving hosten, dus in een private cloud. Waarom laten jullie die private cloud door een externe partij hosten? We hebben een eigen Main Equipment Room (MER) in Den Haag. Deze is ver ouderd en gebruikt derhalve relatief veel energie. We waren er vrij snel uit dat we niet opnieuw zelf een investering wilden doen maar mede gezien de snelle technische ontwikkelingen de omgeving extern wilden laten hosten. Daarom hebben we offertes opgevraagd bij verschillende externe dienstverleners voor een migratie van de as is -situatie naar een extern datacenter voor de periode van één jaar. We zitten nu in het datacenter van Telecity2 in Amsterdam. Welke eisen stelt zo n extern datacenter aan de verbindingen? Wij konden niet met een VPN-tunnel over internet uit de voeten. Daarvoor vragen de diensten die we afnemen te veel bandbreedte. We moesten dus overstappen op glasvezel. We hebben een rechtstreekse glasvezelverbinding overwogen tussen onze hoofdlocatie in Den Haag en Telecity2, het externe datacenter in Amsterdam. Dat is een vrij dure aangelegenheid. SURFnet kwam met het idee om een lichtpad op te zetten via de lichtpadenexchange NetherLight naar Telecity2. Daar bevindt zich namelijk één van de twee fysieke NetherLight-knooppunten. Het opzetten van een lichtpad is een fluitje van een cent als je al een aansluiting hebt op SURFnet7 (via een Multi Service Poort, MSP). Wij zouden die aansluiting pas later dit jaar krijgen, maar SURFnet heeft de planning veranderd en heeft ons zo snel mogelijk aangesloten. Het opzetten van een lichtpad is een fluitje van een cent als je al een aansluiting hebt op SURFnet7 De dienstverlener die ons netwerk in Telecity2 host, had nog geen aansluiting op NetherLight, maar die hebben ze voor ons gerealiseerd. Het was een voordeel dat zij reeds ruimte hebben in het Telecity2 datacenter. Voor hen kwam het realiseren van de verbinding met NetherLight dus neer op het leggen van een glasvezel binnen het datacenter. Jullie zijn in twee stappen in februari en april overgegaan naar het Telecity2 datacenter. Hoe bevalt dat? Doordat de applicaties op een veel modernere infrastructuur draaien, is de omgeving een stuk stabieler geworden. Bovendien werken wij nu met een professionele dienstverlener. Die voert het beheer tijdiger en consequenter uit dan wij zelf met onze kleine ICT-afdeling konden doen. Dat vertaalt zich in een 14 SURF02 juli 2014

15 Martin Bal in het auditorium van Hotelschool The Hague. INTERVIEW hoge beschikbaarheid. Voordat we de tweede stap van de overgang naar Telecity2 datacenter realiseerden, hebben we onze MSP-aansluiting op SURFnet7 geüpgraded van 1 Gb naar 10 Gb. Ik heb nog geen meetgegevens over het netwerk tot mijn beschikking, maar er is nog geen enkele klacht binnengekomen. Dat zegt genoeg. Als het netwerk ook maar iets trager zou zijn, zou dat immers meteen leiden tot klagende gebruikers. Kortom, de studenten zijn tevreden, onze medewerkers zijn tevreden en doordat wij met ons kleine ICT-team alleen nog maar regie hoeven te voeren, is er meer rust ontstaan. Wij kunnen ons nu richten op onze strategische plannen voor de toekomst. NETHERLIGHT VERSUS EEN VASTE GLASVEZELVERBINDING EN VPN-TUNNELS Hotelschool The Hague neemt alle ICT extern af: deels bij SaaS-aanbieders, deels bij een ICT-dienstverlener. Dat vraagt zoveel bandbreedte dat een traditionele VPN-tunnel tekortschiet. De hogeschool koos voor lichtpaden via NetherLight omdat zo n verbinding door de aansluiting op SURFnet7 snel en vrijwel kosteloos te realiseren is. De enige andere optie was een rechtstreekse glasvezel tussen de Hotelschool The Hague en het Telecity2 datacenter. Dat is niet alleen een dure aangelegenheid maar heeft bovendien een belangrijk nadeel: er ontstaat een single point of failure, oftewel een zwakke schakel. Dat gebeurt niet nu de hogeschool gebruikmaakt van lichtpaden in combinatie met NetherLight. Hierdoor ontstaat een driehoek tussen de locatie in Den Haag, de vestiging van de hotelschool in Amsterdam en het datacenter in Telecity2. Valt de verbinding ergens uit, dan zal het verkeer langs de andere kant van de ring worden gerouteerd. SURFLICHTPADEN SURFlichtpaden biedt de mogelijkheid om tussen twee locaties een rechtstreekse, supersnelle verbinding op te zetten buiten het internet om. NetherLight is een open lichtpadenexchange, een zogezegd knooppunt van lichtpaden, geëxploiteerd door SURFnet. Aansluiting op NetherLight maakt het eenvoudig om lichtpaden op te zetten met nationale of internationale samenwerkingspartners. Voor toepassingen als onderzoek, datacenterdiensten, unified communications, telecom/voip, video en meer. SURF02 juli

16 NIEUWS AFSCHEID WIM LIEBRAND PRIJS VOOR STERRENKUNDIGEN VOOR SNELHEIDSRECORD OP NATIONALE SUPERCOMPUTER Wim Liebrand, algemeen directeur SURF, gaat met pensioen. Op 28 mei 2014 nam hij afscheid van de SURF-organisatie. Drie astronomen van de Sterrenwacht Leiden hebben de Wim Nieuwpoortprijs van SURFsara en NWO gewonnen. De award is vernoemd naar emeritus professor Wim Nieuwpoort die van grote betekenis is geweest voor grootschalig rekenen in Nederland. De prijs wordt jaarlijks toegekend aan het team wetenschappers dat het meest optimaal gebruik weet te maken van de nationale supercomputer Cartesius. De Leidse hoogleraar Simon Portegies Zwart en zijn promovendi Tjarda Boekholt en Guilherme Gonçalves Ferrari hebben de prijs op 13 maart j.l. in ontvangst genomen. De onderzoekers hebben Newtons bewegingsvergelijkingen op een volledig nieuwe manier vertaald naar computercode, en hiermee het zonnestelsel gesimuleerd, met planeten en planetoïden. Met behulp van een efficiënt algoritme is een berekening op Cartesius in ongeveer één dag uitgevoerd, terwijl een gewone computer er 35 jaar over zou hebben gedaan. > Meer informatie KEES NEGGERS DIRECTEUR SURF Per 1 juli 2014 treedt Kees Neggers aan als algemeen directeur SURF. Oud-SURFnetdirecteur Neggers, die de laatste twee jaar als adviseur aan SURF verbonden was, is aangesteld voor de termijn van één jaar. SURF INTRODUCEERT PERSOONLIJKE CLOUDOPSLAGDIENST SURFDRIVE PAUL RULLMANN NIEUWE VOORZITTER SURF Paul Rullmann is benoemd tot voorzitter van Stichting SURF. Hij volgt Amandus Lundqvist op, die aan het einde van zijn termijn was en de voorzittersrol de afgelopen vier jaar vervulde. Paul Rullmann gaat als voorzitter onder meer invulling geven aan de vernieuwing van de SURF-organisatie en aan het nieuwe Meerjarenplan Als voorzitter van de Wetenschappelijk Technische Raad (WTR) van SURF legde Paul Rullmann mede de basis voor dit nieuwe meerjarenplan. Inzet is om meer focus aan te brengen in de activiteiten van SURF en innovaties ten goede te laten komen aan de eindgebruikers. Met SURFdrive kunnen medewerkers, onderzoekers en studenten gemakkelijk bestanden opslaan, synchroniseren en delen. De dienst is speciaal ontwikkeld door de twee SURF-organisaties SURFnet en SURFsara op verzoek van de Nederlandse universiteiten. Universiteit Leiden maakt als eerste gebruik van SURFdrive. Later dit jaar wordt de dienst uitgerold bij nagenoeg alle universiteiten in Nederland. SURFdrive is de eerste dienst die beschikbaar komt in de SURF community cloud. De data zijn veilig binnen de Nederlandse grenzen opgeslagen. > Meer informatie > Meer informatie 16 SURF02 juli 2014

17 ERIK HUIZER BENOEMD TOT GLOBAL CONNECTOR Erik Huizer, CTO van SURFnet en hoogleraar internettoepassingen aan de Universiteit Utrecht, is opgenomen als Global Connector in de prestigieuze Internet Hall of Fame. Volgens de jury van het jaarlijks terugkerende evenement van de Internet Society verdient Huizer deze plek vanwege zijn bijdrage aan groei, connectiviteit en gebruik van het internet, zowel wereldwijd als in Nederland. Huizer bekleedde diverse leidinggevende interna tionale functies in de ont-wikke ling van internet en zet zich ook nationaal in voor een geavanceerd, veilig en open internet. De Global Connectors Circle an de Internet Hall of Fame bestaat momenteel uit een select ge zelschap van enkele tientallen mensen onder wie Al Gore. > Meer informatie NORVIG WEB DATA SCIENCE AWARD 2014 norvigaward.github.io SURFsara en Common Crawl nodigen onderzoekers en studenten in de Benelux uit om webdata te analyseren voor de 2e editie van de Norvig Web Data Science Award. Via het Hadoop-cluster bij SURFsara is een kopie van het volledige Common Crawl web vrij toegankelijk. Dit telt vanaf maart 2014 bijna 3 miljard webpagina s. Deelnemers kunnen hun eigen onderzoeksvraag formuleren; wees creatief en denk buiten de lijnen. Uiterste datum voor inzendingen is 1 augustus DE REVOLUTIE VAN BIG DATA: EEN VERKENNING VAN DE INGRIJPENDE GEVOLGEN Het bedrijfsleven en (weteschap-pelijke) instellingen kunnen met een adequate analyse en de juiste toepas singen van big data hun concurrentiepositie versterken en zo hogere omzetten en winsten realiseren. Dat is de boodschap van internetondernemer Willem Vermeend en Anwar Osseyran, directeur van SURFsara in een onlangs verschenen publicatie De Revolutie van Big Data: een verkenning van de ingrijpende gevolgen. DÉ ONDERWIJSDAGEN Dé Onderwijsdagen 2014 vinden plaats op 11 en 12 november 2014 in het WTC in Rotterdam. Onderwijsinstellingen konden een aanvraag indienen om tijdens een sessie hun kennis en ervaringen te delen. Voorafgaand aan het congres vindt op maandagmiddag 10 november de pre-conferentie Digitaal toetsen plaats. Einstein Books, Den Haag, en Als e-boek 4,95, als gedrukt exemplaar 7,95. Het boek is ook verkrijgbaar in een Engelstalige versie. JAARVERSLAGEN surf.nl/jaarverslag De jaarverslagen van SURF en de werkmaatschappijen over 2013 zijn verschenen. Naast de afzonderlijke jaarverslagen is er een artikel dat de belangrijkste, gezamenlijke highlights van 2013 beschrijft. STIMULERINGSREGELING UITWISSELING TUSSEN TOETSSYSTEMEN VAN START surf.nl/uitwisseling-toetssystemen Voor veel instellingen is het gebrek aan uitwisselingsmogelijkheden tussen toetssystemen een knelpunt bij samenwerking. Daarom start SURF de stimuleringsregeling Uitwisseling tussen toetssystemen. Het doel is inzicht te krijgen in mogelijkheden om toetsitems en -data uit te wisselen én technische oplossingen te realiseren in het hoger onderwijs. SURF02 juli

18 INKOOP PROFS IN OFFICE Tekst Marjolein Marchal Efficiënter studeren en meer kansen op de arbeidsmarkt, dat kan door Microsoft Office- specialist te worden. Op de HZ University of Applied Sciences is het al onderdeel van het curriculum. Zo n 300 studenten doorlopen dit studiejaar het traject naar Excel-expert, vertelt Anja Kusters. Zij is docent Bedrijfseconomie aan de HZ en heeft ervoor gezorgd dat deze training onderdeel is van het curriculum bij vijf (bedrijfs)economische opleidingen. Daarvoor moest ik eerst zaken regelen met de ICT-afdeling, en daarnaast organisatorisch veel oppakken om het in te passen in het lesprogramma. Sinds maart 2013 besteedt ze hieraan ongeveer één dag per week. IT Academy Elke twee weken hebben de eerstejaars studenten een workshop van een uur. We werken in de online lesomgeving van Microsoft, IT Academy, vertelt student Eelco van Es. Na inlog behandel je een onderdeel van Excel, met uitleg en video s en daarna doe je zelf oefeningen. De online begeleiding gaat diep op de stof in. Daarnaast is er een Microsoft-handboek, waarop we kunnen terugvallen. Uitgebreid lesmateriaal Op deze hogeschool is bewust gekozen voor de Engelstalige versie van IT Academy. Het is belangrijk dat de studenten in het Engels de weg weten, en in die taal examens afleggen. Een bijkomend voordeel is dat er in het Engels erg veel les- en oefenmateriaal beschikbaar is vanuit Microsoft, zoals lesplannen voor docenten. Om het examen te halen moeten studenten flink oefenen, weet Kusters. Het gaat om vaardigheden. Best veel studenten merken tijdens het eerste examen dat ze het hadden onderschat. Voor het volledige traject van Excel-specialist naar -expert, krijgt elke student 2,5 studiepunt. Dat staat gelijk aan ongeveer 70 studie-uren. Prijs is peanuts We betalen per examen, vertelt Kusters, maar dat is peanuts vergeleken met de reguliere prijs. Wij kopen bulklicenties voor de examens via SURFmarket. In een speciaal examenlokaal leggen de studenten de examens klassikaal af, op vaste momenten in het jaar. Lekker praktisch Ik ben inmiddels geslaagd voor het examen Excel-specialist, en nu bezig met de training tot Excel- Expert, vertelt Van Es. De stof is lekker praktisch. En ik heb direct al voordeel van de kennis, want opdrachten maken in Excel gaat nu veel makkelijker en sneller. Hij verwacht bovendien dat hij zich hierdoor bij toekomstige sollicitaties onderscheidt. Ik denk dat het steeds belangrijker wordt om je te onderscheiden op de arbeidsmarkt, dus dit kan zeker geen kwaad. Anja Kusters MICROSOFT- CERTIFICERING Onderwijsinstellingen die via SURFmarket participeren in de campusovereenkomst van Microsoft kunnen zonder extra kosten gebruikmaken van de IT Academy. Zo kunnen studenten, docenten en onderzoekers zich bekwamen in Office-programma s als Excel, Word en Power- Point. Aansluitend kan de gebruiker tegen geringe kosten een examen doen, zodat hij ook een internationaal erkend Microsoft Office Specialistcertificaat ontvangt. Individueel examen afleggen kan op een extern testcentrum, maar vanaf 100 examinandi kan de instelling test center worden. 18 SURF02 juli 2014

19 LICENTIENIEUWS <HOSTING EN ADVIES> VANCIS: HOSTING VAN SERVERS EN STORAGE Medewerkers willen overal veilig kunnen werken en toegang hebben tot hun applicaties en data. Daarvoor is een passende ICT-infrastructuur nodig, en een goed beheer hiervan. VancisCloud is een schaalbare IT-oplossing, een beheerd IaaS-platform waarvoor geen investeringen in hardware en software nodig zijn. Hiermee zijn systemen altijd snel bereikbaar, werkt u gegarandeerd veilig en beschikt u over een omgeving die goed aansluit op uw behoeftes. Via SURFmarket zijn zowel deze cloudoplossing als Vancis Consultancy (voor begeleiding en advies bij implementatie) tegen aantrekkelijke voorwaarden beschikbaar dankzij een nieuwe overeenkomst tussen beide partijen. <VIDEOMATERIAAL DELEN> NIEUW: ONLINE VIDEOPLATFORM BLUE BILLYWIG Het Nederlandse Blue Billywig biedt een gebruiksvriendelijk online videoplatform om video s te beheren, te publiceren en interactief te maken. Het is nu aangesloten op SURFconext en beschikbaar via SURFmarket. Blue Billywig is een modulair platform voor een configuratie op maat om het meeste rendement uit online video te halen, inclusief de optie om video s interactief te maken. Dit platform is geschikt voor instellingen die al ervaring hebben opgedaan met video en op het punt staan om deze inzet te professionaliseren. <SOCIAAL PLATFORM> SPEAKAP: INTERN SOCIAAL PLATFORM VOOR ORGANISATIES Het online sociale platform Speakap verrijkt intern communiceren. Uw instelling kan eenvoudig een besloten netwerk aanmaken waar iedereen binnen het netwerk van de organisatie kennis, informatie en documenten met elkaar kan delen. Speakap is via internet beschikbaar vanaf desktop, smartphone of tablet. Gegevens worden opgeslagen in een zwaar beveiligde private cloudomgeving, in een klimaatneutraal datacentrum in Haarlem, dat gebruik maakt van de nieuwste beveiligingstechnologiën. De software wordt herhaaldelijk getoetst op veiligheid middels externe onafhankelijke security audits. Dankzij de overeenkomst met SURFmarket kan uw onderwijsinstelling het volledige sociale platform tegen een uiterst gunstig tarief afnemen. <WETENSCHAPPELIJKE CONTENT> OXFORD UNIVERSITY PRESS BLIJFT BESCHIKBAAR De uitgeverij van Oxford University biedt wetenschappelijke databases, woordenboeken, encyclopedieën en tijdschriften. SURFmarket heeft de overeenkomst met Oxford University Press een jaar verlengd, zowel voor Reference als voor Journals. Het aanbod van de uitgeverij omvat tal van Reference works, zoals encyclopedieën, woordenboeken en databases, plus 216 wetenschappelijke tijdschriften. SURF02 juli

20 TRENDWATCHING door Nico Juist KANTELINGEN In 2010 constateerde de Wetenschappelijk Technische Raad (WTR) van SURF een kanteling in de aandacht voor de inzet van ICT: van de didactische inzet van ICT naar de ondersteunende processen en de randvoorwaardelijke inzet van ICT om het onderwijsproces meer ruimte te geven. De SURF-innovatieprogramma s ( ) en Visie op DLWO ( ) gaan beide uit van de definitie die de WTR voor de digitale leer- en werkomgeving (DLWO) formuleerde als een samenspel van digitale diensten en systemen dat het studenten, onderzoekers, medewerkers en gasten van hogeronderwijsinstellingen mogelijk maakt om hun activiteiten uit te voeren. Met deze definitie kwam het gehele ICT-landschap van een instelling voor het hoger onderwijs binnen de scope van de DLWO. Deze kanteling van focus en verbreding van scope bleken een nuttige exercitie. Onderwerpen als integratie, SURFconext, personalisatie, portals, architectuur, processen, gegevensbeheer, beveiliging en privacy kregen in het denken over de DLWO ruime aandacht. Maar nu, vier jaar later, kantelt het perspectief weer 180 graden terug. De didactische inzet van ICT staat weer volop in de belangstelling. Een van de oorzaken van deze terug-kanteling is de (Europese) aanbesteding van een learning management-systeem (LMS). Het contract met Blackboard, het meest gebruikte LMS binnen het Nederlandse hoger onderwijs, is zes jaar geleden niet aanbesteed. En dat moet nu wel gebeuren. Een zogenaamde waiverprocedure geeft instellingen met deze aanbestedingsplicht de tijd om antwoord te geven op de vraag: Wat gaan we precies aanbesteden? Er is de afgelopen jaren namelijk nogal wat veranderd op het terrein van digitale didactiek. De belangrijkste trend is misschien wel consumerization. Deze trend heeft ICT veranderd van ingewikkeld tot gemeengoed, ook in de handen van studenten en docenten. De mobiele technologie, het enorme aanbod van apps en allerlei clouddiensten creëerden een rijk pallet aan nieuwe mogelijkheden om ICT in het onderwijs in te zetten. Naast technische innovaties hebben ook andere ontwikkelingen stevige impact op ICT in het onderwijs, zoals de introductie van open educational resources en MOOC s. Dit zet instellingen aan het denken over de impact van ICT als mogelijke disrupting technology op het hoger onderwijs. Kortom: in het denken over de inrichting van de DLWO staat didactiek weer centraal. En niet alleen meer in de ogen van enthousiaste voorlopers en ICTevangelisten. De vraag Wat gaan we aanbesteden als LMS? is ondanks deze scopeverandering binnen deze veelheid van mogelijkheden en ontwikkelingen echter nog steeds niet eenvoudig te beantwoorden. > Meer informatie Nico Juist is senior beleidsadviseur informatiemanagement bij de Hogeschool Leiden en voorzitter van de SIG DLWO. Samen met Lianne van Elk (SURF) vormt hij de projectleiding van het SURFinnovatieprogramma Visie op DLWO. Dit programma ondersteunt instellingen bij het ontwikkelen van een visie op de DLWO. Het afgelopen jaar is gewerkt aan het digitale werkboek Visie op DLWO. Momenteel verzorgt het programma tien visieworkshops bij de instellingen. AGENDA WEBINAR INTEROPERABILITEIT VAN TOETSSYSTEMEN DÉ ONDERWIJSDAGEN SURF03 september 2013 SURFNET RELATIEDAGEN TRAINING TRANSITS

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Campus Challenge 2013: HBO en MBO

Campus Challenge 2013: HBO en MBO Aankondiging Datum: 26 april 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl Deutsche Bank 46 57 33 506 KvK Utrecht 30090777 BTW NL

Nadere informatie

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Werksessie DLWO 25 juni 2013 Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Ontwikkelingen rondom cloud Kansen voor samenwerking kennisinstellingen Behoeften

Nadere informatie

Altijd en overal in de cloud. Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers

Altijd en overal in de cloud. Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers Altijd en overal in de cloud Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers Zorgeloos in de cloud De wereld verandert voortdurend en ook ons werkmodel bevindt zich in een fase

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare in 10 vragen. surf SURF is de samenwerkingsorganisatie voor het hoger onderwijs en onderzoek waarbinnen de Nederlandse universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen gezamenlijk investeren in ICT-innovatie.

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Toetsing en Toetsgestuurd Leren 2

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be February 13 th, 2012 Cloud computing is niet nieuw. Het is een evolutie, geen revolutie! Personal Computer, Tekstverwerker, Rekenblad, MS DOS,..

Nadere informatie

Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0

Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0 Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0 Om betere verkoopresultaten te behalen koos Danica voor Microsoft Dynamics CRM 3.0. Vanaf de invoering zijn

Nadere informatie

Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO

Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO Nico Juist,Hogeschool Leiden / SURF Leiden, 22 April 2014 Wat is een DLWO? De digitale leer- en werk omgeving georganiseerd door een instelling voor Hoger

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015

SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015 SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015 Mission statement Bevordering van kwantiteit en kwaliteit van digitale toetsing in het Hoger Onderwijs, door het bij elkaar brengen van experts en belangstellenden en

Nadere informatie

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7 sambo-ict 30 mei 2013 Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7: Schaalbaar netwerk Instelling Instelling Routed IP Applicatie Applicatie Applicatie (Layer 3) Applicatie Applicatie

Nadere informatie

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars Enlighten Your Research3 de winnaars Take your e-infrastructure to the next level Met gepaste trots presenteren we de winnaars van Enlighten Your Research 3. Het thema van de wedstrijd was Take your e-infrastructure

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD?

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? North Trade Building Noorderlaan 133/8 B-2030 Antwerpen T +32 (0) 3 275 01 60 F +32 (0) 3 275 01 69 www.nucleus.be PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? HOE MAAK IK DE KEUZE? NUCLEUS Hosting Solution Builder

Nadere informatie

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Wat en wie is Andarr? Wij zijn dé partner voor waardevaste ICT transities / migraties. Wij helpen organisaties om blijvend

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Hostbasket. Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet

Hostbasket. Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet Hostbasket Het hosting en cloud computing aanbod van Telenet 1 Uw IT in betrouwbare handen Uw IT infrastructuur en software uitbesteden zonder zorgen en investering zodat u zich volledig kunt concentreren

Nadere informatie

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen betere aansluiting op de arbeidsmarkt met wereldwijd erkende certificaten MET MICROSOFT IT ACADEMY effectiever gebruik van ICT middelen

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

White paper User Based Computing. 14:45 u

White paper User Based Computing. 14:45 u 14:45 u White paper User Based Computing De wereld van ICT verandert snel. Komt uw bedrijf nog mee in de 21e eeuw? User Based Computing is de oplossing voor een organisatie van nu. Verlagen van complexiteit

Nadere informatie

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn Office 365 Implementeren Joël de Bruijn Programma Inleiding Waar komen we vandaan? Waar willen we heen? Hoe denken we dat te bereiken? Wat is daar voor nodig? Welke uitdagingen zien we? Welk afspraken

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 OPENICT B.V.

Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 OPENICT B.V. Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 Over Open ICT De afgelopen jaren zijn de technische ontwikkelingen snel gegaan, de typemachine is vervangen door de tablet. De ontwikkelingssnelheid

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Remote instrumentation

Remote instrumentation indi-2009-12-035 Remote instrumentation Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Walter van Dijk Auteur(s) : Hind Abdulaziz, Alexander ter Haar (Stratix) Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit

Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit Winvision s hybride werkplekconcept voor zorginstellingen Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit Er wordt in Nederland steeds meer zorg verleend. Door de toename van het aantal ouderen neemt vooral de

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Webinar Unizo Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be January 20 th, 2012 Agenda Agenda: Wat is nu precies Cloud Computing? Voordelen & Nadelen Hoe ga ik naar de Cloud? Belgacom Cloud

Nadere informatie

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials Door Gerard Bottemanne, GBNED 29-11-2012 ICT Financials Soort pakket Stand alone > Best of Breed Losstaand (beste) financieel administratiesysteem Attentiepunten: - Meer leveranciers (systeembeheer) -

Nadere informatie

Windows Server 2003 End of support

Windows Server 2003 End of support Windows Server 2003 End of support Wat betekent dit voor mijn organisatie? Remcoh legt uit Met dit nieuwsitem brengt Remcoh de naderende End of Support datum voor Windows Server 2003 onder uw aandacht.

Nadere informatie

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM MEMO: ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM Boek.be 1 INHOUDSTAFEL 1 INHOUDSTAFEL... 2 2 ALGEMENE INFORMATIE... 3 2.1 DOCUMENT INFO... 3 2.2 NASCOM INFO... 3 2.3 KLANT INFO... 3 3 INTERPRETATIE

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen VOOR DE SCHERMEN Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen Voor de schermen Wat wij áchter de schermen voor u kunnen betekenen, begint vóór de schermen. Hoe kunnen wij uw organisatie helpen om efficiënter,

Nadere informatie

Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud

Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Woonwaard Augustus 2014 Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Pagina 2/5 Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Woonwaard is een moderne, procesgerichte woningcorporatie.

Nadere informatie

Doe de poll via the Live App

Doe de poll via the Live App INGRID LIGTHART Je software in de private cloud Doe de poll via the Live App Iedereen heeft het over cloud Cloud is de toekomst Doe mee aan de private cloud poll! Geef nu uw mening via de Exact live app

Nadere informatie

UNO CLOUD OPLOSSINGEN Moeiteloos en veilig samenwerken & communiceren in de Cloud!

UNO CLOUD OPLOSSINGEN Moeiteloos en veilig samenwerken & communiceren in de Cloud! NU GRATIS OFFICE 365 VOOR STICHTINGEN & NGO S met ANBI of SBBI status UNO CLOUD OPLOSSINGEN Moeiteloos en veilig samenwerken & communiceren in de Cloud! Zij gingen u voor UNO Flex geeft mij letterlijk

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

Misvattingen. Voor testen verandert er niks

Misvattingen. Voor testen verandert er niks De Cloud? Misvattingen De zoveelste hype. Waait wel over! Hebben we al, doen we al jaren met succes Wij gaan toch niet public In-house veel veiliger Ver van mijn bed show, een rekencentrumfeestje Voor

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

Bring it To The Cloud

Bring it To The Cloud Whitepaper Imtech ICT Communication Solutions, Rivium Boulevard 41 2909 LK Capelle a/d IJssel T +31 88 988 96 00, info.cs@imtech.nl, www.imtech-ict.nl/cs Imtech Voor organisaties is de keuze over hoe

Nadere informatie

SURF Juridisch normenkader cloudservices WHAT S NEXT @ SURFCONEXT

SURF Juridisch normenkader cloudservices WHAT S NEXT @ SURFCONEXT SURF Juridisch normenkader cloudservices WHAT S NEXT @ SURFCONEXT Olga Scholcz Juridisch Adviseur 24 november 2015 Anand Sheombar Contractmanager SURF Normenkader Betreft contractuele bepalingen die worden

Nadere informatie

1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten.

1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten. 1 2 1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten. Aanbesteden betekent dan sowieso afscheid nemen van SURFnet.

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Werken in de Cloud. Prijzen.xls. Geschikt voor. Werken in de cloud

Werken in de Cloud. Prijzen.xls. Geschikt voor. Werken in de cloud Pag. 1 Downloads.xls Facturatie.xls Voorraad.xls Prijzen.xls Prijzen.xls Werknemers.xls Klantgegevens.xls Prijzen.xls Voorraad.xls xls Werknemers.xls Voorraad.xls Werknemers.xls Downloads.xls Werknemers.xls

Nadere informatie

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud Erik Scholten Solution Architect Agenda Introductie Waarom cloud-oplossingen en wat zijn de uitdagingen? Wat is ImtechCloud? Toepassingen van Hybride Cloud

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

MBOcloud. Samen slim leren en werken in de cloud. Op weg naar realisatie. MBOcloud

MBOcloud. Samen slim leren en werken in de cloud. Op weg naar realisatie. MBOcloud Samen slim leren en werken in de cloud Op weg naar realisatie Studenten en medewerkers snel en slim toegang geven tot die ICT-diensten en (digitale) leermiddelen die zij nodig hebben voor hun studie of

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Alfresco aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 8 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen Cloud, cloud, cloud Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen 1 Wat kunt u verwachten? Definitie van Cloud computing Welke modellen van Cloud Computing zijn er? Welke varianten zijn er dan? Waarom naar een Cloud

Nadere informatie

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet Qsuite in een mobiele applicatie Geschikt voor telefoon en tablet Er is geen stoppen meer aan Het internetgebruik in de wereld neemt iedere dag toe. IT is overal,. Internet is steeds meer, vaker en sneller

Nadere informatie

in verhuur van IT en multimedia.

in verhuur van IT en multimedia. in verhuur van IT en multimedia. slim veilig voordelig bezoekers hebben de boodschap ontvangen Livingston levert jaarlijks voor meer dan 200 beurzen, evenementen en congressen IT-oplossingen op maat. Dit

Nadere informatie

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact Veldwerk Doel van de Exact MKB Cloud Barometer Hoeveel waarde haalt het MKB uit de cloud? Hoe kunnen

Nadere informatie

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Dataportabiliteit Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Cloud computing is een recente ontwikkeling die het mogelijk maakt om complexe ICTfunctionaliteit als dienst via het internet af te nemen.

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud. powered by Cisco. Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco

Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud. powered by Cisco. Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud powered by Cisco Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco Alex Struik Partner Accountmanager Parentix Cloud introductie Cisco Parentix Cloud

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen

KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen Op weg naar ICT zonder zorgen Onze maatschappij verandert razendsnel onder invloed van technologische ontwikkelingen. De scheiding tussen de fysieke en virtuele wereld

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12 Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT Chris Block 5/3/12 De KMO heeft veel vraagtekens over ICT Onze informatica is onvoldoende aangepast aan onze bedrijfsvoering

Nadere informatie

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit Whitepaper Cloud Computing 1 Computication BV 2013 Nu we op de toppen van de hypecyclus van cloud computing zijn beland, lijkt iedereen te denken dat deze vorm van automatisering zaligmakend is. Het is

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

Universiteit Utrecht & Cloudservices

Universiteit Utrecht & Cloudservices Universiteit Utrecht & Cloudservices Presentatie op SIG Cloud Implementaties 28 november 2011 Kees van Eijden Beleidsmedewerker ICT Universiteit Utrecht Onderwerpen Gmail voor studenten Cloud Intermezzo

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie