Openbaar onderwijs door P.v.d.A. verraden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Openbaar onderwijs door P.v.d.A. verraden"

Transcriptie

1 Donderdog 26 juli No. 692 en Luister en kijk naar de komende radio- en televisieuitzending van de V. V.D. Openbaar onderwijs door P.v.d.A. verraden D e gehele Tweede-Kamer fractie van de V.V.D. heeft tegen de Mammoetwet gestemd, op grond van onderwijskundige en principiële bezwaren. De onderwijskundige bezwaren wogen zwaar, de principiële waren onoverkomclijlc. Onze principiële bezwaren golden de beknotting van de gemeentelijke vrijheid tot het stichten van openbare scholen, terwijl de stichting van bijzondere scholen niet beknot wordt. Onze onderwijskundige bezwaren richtten zich o.m. tegen de zogenaamde brugklas, de opzet van het gymnasium, het verdwijnen van de mogelijkheid van een 5 jarige h.b.s. en de zelfstandige havo. Het waren echter de principiële bezwaren - onze stellige overtuiging, dat het openbaar ond< :~...._;i:>; steeds meer achterop zal raken - die de doc1 ê;lë,g gaven. Voor ons liberalen is de openbare school een kostbaar goed, deze school is het ontmoetingspunt voor kinderen van ouders van uiteenlopende levensbeschouwing. Het is daar, dat reeds gedurende de jeugd de ware verdraagzaamheid wordt gekweekt. Wij wensen onze kinde: en niet "verzuild" op te voeden. Juist in deze tijd, nu men meer en me01 critiek hoort op de maatschappelijke vel kaveling,- die de verzuiling met zich mee brengt, jèlist nu heeft de openbare school een duidelijke taak. D e liberalen zijn niet de enigen, die voor de openbare school op de bres staan, hierbi,_. :1 Jen wij de socialisten naast ons. -"~' was echter de Partij van de Arbeid, die tenslotte vóór het wetsontwerp stemde en het zo met de K.V.P. de gewenste meerderheid verschafte. De heer Kleywegt, woordvoerder voor de socialistische fractie, uitte dezelfde bedenkingen ten aanzien van de positie van de openbare school, als wij, maar zijn fractie stemde vóór onder verzekering, dat de socialisten niets zullen nald.ten om, wat zij terecht als een rechtsongelijkheid voor het openbaar onderwijs zien, zoveel mogelijk weg te nemen. Thans vóór een wetsontwerp stemmen, dat die rechtsoncelijkheid introduceert en dan verklaren, dat men in de toekomst die ongelijkheid zal wegnemen, is nog nauwelijks naief te noemen wanneer wij bedenken, dat de rechterzijde in beide Kamers der Staten-Generaal over de meerderheid beschikt. De socialisten weten net zo goed als wij, dat een dergelijk streven alleen met succes bekroond kan worden wanneer er voor anderen, in casu de K.V.P., iets tegenover staat, wanneer er andere zaken - zoals het gehele wetsontwerp en het ministeriële leven van de minister - tegen afgewogen kunnen worden. Als het wetsontwerp aangenomen is, wanneer ook de socialistische fractie in de Eerste Kamer de belangen van het openbaar onderwijs negeert, dan staat er niets meer op het spel. De Partij van de Arbeid heeft dan alle troeven uit handen : : ~ t n verband met de vakanties zal ons blad t i volgende week 2 augustus N ET verse hij- f t nen. Het eerstvolgende nummer komt op Î t 9 augustus a.s. uit. t... ~ :. V. V.D. en mammoet gegeven waarover zij beschikte en die zij ten bate van het ope;baar onderwijs had behoren te gebruiken, indien zij haar beginselen trouw gebleven was. A ls motief gold de onderwijsvernieuwing. in de Mammoetwet, een motief, dat nog niet sterk genoeg is on1. een principe te verloochenen, maar dat ook een leeg motief is. Onderwijsvernieuwing is nodig, daar is iedereen het over eens, een betere selectie van onze talenten is een levensvoorwaarde, niet alleen voor ons land, maar voor het hele vrije Westen. DE VERONCA "De Telegraaf" heeft be1 icht, dat in de vettrouwelijlee bespreking op 14 juii, gevoenl doot 't hoofdbestuut van onze pattij met de dagelijkse bestm en der Kamercentr~les, bezwaren zouden zijn ingebtacht tegen 'n mogelijk lijstaanvoerdetschap van de heer Korthals bij de Kamerverkiezingen van het volgend jaar, omdat deze als ministet van V(?rkeer en waterstaat wel eens zou kunnen lwmen met een voorstel o1n maatregelen te nemen tegen de uitzendingen van de buiten onze tenitoriale wateren opererende Tadiozende1 VeTOnica. k stel er prijs op mede te delen, dat dit bericht van A tot Z uit een joutnalistieke duim is gezogen. Het woord "Ve7'0- nica" is in geheel. de b~ieenkomst niet eenmaal gevallen. Van "De Telegraaf" zijn wij intussen dit soort berichtgeving gewend. Ernstiger is, dat het "Algemeen Handelsblad" heeft geschreven, dat "de VVD het zich niet (zou) knnnen veroorloven een lijstaanvoerder te hebben, die - zelfs al zou het noodgedwongen en tegen zijn zin zijn - op dit voor velen zeer gevoelige te1-rein een belangrijk stuk gooclu:i:l zou hebben verspeeld". k acht dit een hoogst bedenkelijke uitlating. Dat wij, liberalen, het niet eens z~jn met het tegenwoordige rad ;.oen televisiebestel, is bekend genoeg. Wij hebben veranclering daarin met alle kracht na te streven, doch langs de weg van recht en orde. Zou een politieke partij in N edetlancl "goodtcill" verspelen, omdat een tot haat behorend bewindsman zich rerplicht acht mede te werken tot het nemen van maatregel.en tegen verstoring van de onle, dan zott dit ge'"n compliment zijn voor ons kieze1 svolk. Een partij echter, die zich zou laten leiden door de vrees dit soort "goodwill" te verspelen, zou etnstig tekott schieten in haar plicht tot h'!t naleven van die beginselen van zeelelijke volkspolitiek, die een staatkundige Tichting, die prijs stelt op morele invloed, nimmer uit het oog mag verliezen. Zou een partij dit doen, dan zou zij een politiek voeren, die, naar het woord van Thorbecke, "niet op goede eigenschappen, maat op de zedelijke zwal; heid en karakterloosheid der mensen botnvt''. Het zou z~in een politiek, die deze grote liberale leider verklaarde te zullen afstemmen onverschillig of hij haar zou aantreffen in zün eigen kamp of in dat zijner tegenstanders. P.J. OUD Wij kunnen het ons eenvoudig niet permitteren, dat er talenten verloren gaan of onvoldoende worden ontwikkeld. Dat is niet alleen een zaak van sociale rechtvaardigheid, maar ook van nationale noodzaak. n dat licht bezien stond er bij de behandeling van de Mammoetwet veel meer op het spel dan het politieke leven van een minister of het prestige van de K.V.P. eeft nu de Mammoetwet betere voorwaarden voor een betere selectie? G Naar onze mening niet. De minister introduceert een brugklas, die door alle organisaties, die zich met v.h.m.o. bezig houden, - ook de Katholieke! - bestreden wordt. Men moet bovendien op grond van statistieken van de reeds bestaande gedeeltelijke brugklas bij het Lyceum, de voordelen wel ernstig in twijfel trekken. Geen enkele grote onderneming zal - om een beeld van professor denburg te gebruiken - een produkt op de markt brengen als er niet een uitgebreide research aan vooraf is gegaan. De minister introduceert echter bij wet een brugklas, waarvan niet op grond van research enig succes kan worden voorspeld. Het zou - om de vergelijking met de onderneming door te trekken - zbn, alsof men het niet onderzochte artikel invoerde met consumptiedwang. Een school is na aanvaarding van de Mammoetwet namelijk niet meer vrij in het al dan niet instellen van een brugklas, men is daar dan toe ve1 plicht. Dan is het onderwijs dus verrijkt met een brugklas waarin zij, die het onderwijs moeten geven (en onderwijs wordt nog altijd in de practijk gemaakt en niet op het ministerie van O.. K en W.) niet of onvoldoende geloven. Het zal vele jaren duren voordat de dan inmiddels ontdekte fouten hersteld kunnen wor-' den, er is dan veel kostbare tijd verloren gegaan. En dat terwijl er zaken op het spel s',<.'::ln van een zodanige omvang, dat zij op geen e~:. 3 wijze af te meten zijn op het maatlatje, da'; _.,_c_en hanteert voor het meten van een actuele pc:. :eke situatie. Het is dat laatste dat zij, die vóór de Mammoetwet stemden, hebben vergeten of hebben willen vergeten. HA YA VAN SOMEREN ~1v~~~~~~~~~1v~~~~~~~~~~ ATTENTE! ATT~ r Luistert op vrijdag, 3 augustus a.s., over de zender Hilversum 11 (298 m), van uur, naar.,de STEM VAN DE V.V.D." Spreker: Sidney J. van den Bergh, lid van het Dagelijks Bestuur van de V.V.D. TELEVSE UTZENDNG Dinsdag, 7 augustus a.s., van uur Medewerkenden : Mevrouw H. Buddingh-de Vries Lentsch, gemeenteraadslid van Veenendaal,.Mevrouw Mr. E. Veder-Smit, lid van het Hoofdbestuur van de V.V.D., wethouder van Zeist. Presentatie : J. W. van Esveld 1

2 VRJHED EN DEMOCRATE.v.o. t t voor o D e meeste voorstanders van het openbaar onderwijs zullen het als een slag beschouwen, dat de mammoeiwet is aangenomen. De enige fractie van formaat, die tot het einde toe haar verzet tegen de aantasting van de positie der openbare school heeft volgehouden, is de VVD-fractie geweest. En bloc hebben de liberalen dan ook tegengestemd. Samen met de christelijk-historischen, de SGP'ers en de.meerderheid der antirevolutionairen (die overigens om andere reden hun "tegen" deden ldinken) alsmede de communisten kwamen ZlJ echter slechts aan 44 tegenstemmers; daar stonden honderd voorstemmers tegenover. Deze onverwacht grote 11leerderheid voor de mammoet wordt veroorzaakt door de teleurstellende houding der socialisten, die zich in hun geheel voor het wetsontwerp uitspraken. Dat was een verrassing, omdat vrijwel iedereen tot het laatste toe had aangenomen, dat toch op zijn minst een deel der socialisten zo zeer voor het openbaar onderwijs op de bres zou staan, dat zij de mammoetwet niet wilden slikken. De socialistische woordvoerder Kleijwegt had vlak voor de stemming nog eens een opsomming gegeven van de bij hem en zijn politieke vrienden levende bezwaren, maar al na enkele zinnen nam hij zijn draai en deelde mee, dat de zo zeer gewenste reorganisatie van het onderwijs voor de PvdA-fractie de doorslag gaf. Huppelt men dan in de socialistische geleaëi en zo gernakkelijk heen over de nadelen in deze wet voor het openbaar onderwijs? Natuurlijk roerde de heer Kleij \Vegt deze kwestie aan, maar hij schoof het probleem snel ter zijde met de opmerking, dat de socialisten in de toekomst zullen proberen de rechtsongelijkheid ten nadele van de openbare school via wetswijziging ongedaan te maken. Dat deze pogingen veel kans van slagen hebben, zal zelfs de heer Kleijwegt niet velwachten, veronderstellen we. V oor de liberalen was het onaanvaardbaar, dat de taak der gemeentelijke overheid zo zeer beknot wordt, doordat de mammaetwet het onmogelijk n1aakt openbare scholen buiten het scholenplan van de minister op te richten, terwijl dit voor bijzondere scholen wel mogelijk zal zijn. Bitter merkte mevrouw Van Someren in haar stemmotivering op, dat een amendement dat deze ongelijkheid niet eens wilde wegnemen, maar de discriminatie slechts wilde verminderen, geen genade kon vinden bij de rechtse meerderheid. Hierbij kwan>en nog de onderwijskundige bezwaren van de liberalen. Nog altijd geloven zij niet in de effectieve werking van de brugklas, zijn zij tegen de schijnvrijheid voor het gymnasium, menen zij, dat een zelfstandig havo een onding en een bedreiging van het mavo is, achten zij het in hoge mate onjuist, dat zelfs de mogelijkheid van een vijfjarige hbs niet open is gehouden en achten zij het teleurstellend dat de Kamer akkoord is gegaan 'met de ind op de bres n r n erwijs Mevrouw V.A.lil SOMERE/'1'.... een :aak uan de JlraktUk verminderde bevoegdheden van de eerste drie klassen havo en de brugklas. Die onderwijskundige bezwaren drukken de liberalen des te meer, omdat zij de stellige overtuiging hebben, dat zij, die het onderwijs geven, niet in meerderheid achter de gedachten van de minister staan. Dit sterkt ons in onze overtuiging, zei mevrouw Van Someren, dat deze wet de aanraking met de prak- tijk zal moeten ontberen en zo een werkelijke vernieuwing van het onderwijs in de weg zal staan. Onderwijs is immers een zaak van de praktijk. Een meerderheid voor de mammoetwet kan daar niets aan toe of af doen. Toch zouden deze onderwijskundige bezwaren niet doorslaggevend behoeven te zijn, omdat de VVDfractie de overtuiging is toegedaan, dat verscheidene bedenkelijke gedachten in de mammoetwet in de praktijk slechts ten dele gerealiseerd zullen worden, als gevolg van gebrek aan geloof in en medewerking aan die gedachten. Daarom zei mevrouw Van Someren, dat over de onderwijskundige bezwaren nog te pràten zou zijn geweest, maar over de achterstelling van het openbaar onderwijs is met principiële voorstanders van dit onderwijs niet te praten. Met aanvaarding van de mammoetwet zouden wij het openbaar onderwijs bewust achterop doen geraken. Later is deze achterstelling niet meer goed te maken, want dan zouden we principeel gecapituleerd hebben, aldus mevrouw Van Someren. Zoals men zoëven heeft gelezen, geloven de socialisten wel, dat er achteraf nog wat te redden valt Ondertussen heeft men alvast gecapituleerd. E============================~li ':Deze Burger pleit- hij deze - voor de benoeming van een beeldhouwer. N~,ar zijn inzien zal in de toekomst iedere politieke partij zulk een functionaris dienen aan te stellen. Laten wij de eersten zijn. Een beel,bouwer of image-builder: '1'0 BULD-UP THE MAGE OF DUR COMNG MEN, om het kiezersvolk een mooi, gaaf, rose en vo!maalrt idee te geven van de mannen, die zich aan het hoofd van hun stoet zullen stellen om hen in die staat van vohnaa.!de vo!docning-oj.n-ahcs te brengen, \Vaa:rop iedere burger het volledige recht bezit. Of niet soms? Laten wij de heer X. bij de kraag nemen. De heer X. zal onze lijstaanvoerder zijn. Dus zal de heerx. een imago moeten krijgen. Dus zal eèn beeldb:mwer zich dienen te gaan wijden aan de constructie van de heer X. als ideale lijstaanvoerder. De reeks van volmaaldheden, tezamen de heer X. vormende, is op het eerste gezicht niet onmiddellijk zichtbaar. De imagebuilder wijde zich met vlijt, hartstocht en psychologisch inzicht in de zielestructuur van het kiezersvolk. aan het boetseren van dat beeld van genoemde heer, dat van al zijn (eventuele) schoonhei!lsfouten ontdaan, al zijn voortreffelijkheden op hun voordeligst doet uitkomen, opdat het volk zich niet alleen aan dit kunstwerk verlustige, doch ook aan hem die er model voor stond_ zijn liefde, vertrouwen en stem geve. Wat op zo bekwame wijze voor tandpaste, wasmiddel, mosterd en oploskoffie wordt verricht, kan en moet- zeker ook voor de mens-van-vlees-enbloed, de levende leider-naar-het-geluk worden gedaan, zij dit uiteraard op subtieler en indirecter wijze. Langzaam en zeker worde hij in al zijn voortreffelijke, warm-menselijke, doch niettemin ontro~rcnd-eenvoudige hoejanigheden tien volke getoond. De heer X. als simpel rijwielberijder; eenvoudig werker in de wijngaard; dierenvriend; baby-lmuffelaar; briljant intellect, niettemin de taal der eenvoudigen s!)rcliendc en versta~nde; "''ar;nhartig.ieg-ens ouden van dagen; barmhartig jegens de poveren; familie-varler uit duizenden; echtgenoot van het klaarste water; minnaar aller schone kunsten; drager van het open vizier; beoefenaar veler sporten, liefhebber van bloemen, vogels en alcoholvrije versnaperingen; weldoener in stilte; bezoeker der armen; terechtwijzer der rijken; oer-nederlauder tot in 't ruggemcrg; vrolijk binnen de perken; op-offeraar, ontzegger, asceet die echter het goede der aarde (broodje kaas, één sigaar per dag en op z'n tijd een kopje thee) niet versmaadt... Dit is in al zijn dadendrang, liefde voor volk!ón land, scherpzinnigheid en (niettemin) simpel-warme menselijkheid: de reus X. Prachtig object voor de beeldhouwer. Laten wij niet dralen met diens aanstelling. Een welgemecml advies van - ll JUL PAGNA 2 ACHTERSTAND PENSOENEN Herhaaldelijk bereiken ons de laatste tijd brieven van lezers in verband met het vraagstuk van de ambtelijke pensioenen. Het zal deze briefschrijvers genoegen doen te weten, dat onze Kamerfractie ook in deze diligent is en dat de heer Ritmeester <VV DJ te zamen met de heren Blom <PvdA), Van der Zanden (KVPJ, Smallenbroek <AR) en Beernink (CHJ de volgende schriftelijke vragen aan de minister van Binnen- ~ landse Zaken heeft gesteld: 1. s de lvinister niet van oordeel, dat het evenwicht tussen de salarissen en de pensioenen van het overheidspersoneel, verkregen bij de inwerkingtreding van de Algemene Toeslagwet 1957, sindsdien ernstig is verstoord? 2. s de Minist r in verband daarmede en rekening houdende ~ met de omstandigheid, dat, ook al, wordt de in uitzicht gestelde nieuwe Pensioenwet weldra ingediend, het nog wel enige jaren zal duren, voor deze wet in werking zal treden, bereid een zodanige voorlopige voorziening te bevorderen, dat de achterstand der pensioenen zoveel doenlijk en zoveel mogelijk, door verhoging van de in de Algemene Toeslagwet 1957 genoemde ~ per~entages. wordt opgeheven? de Waalpalen voor betonfundering in rr1:>eilijke werkomstandigheden stalen palen damwanden grondonderzoek de Waal's ndustrie N.V. Generaal Vetterstraat 58 Amsteïdam Rotterdam Hamburg Hoogezand Antwerpen BRANDBLUSAPPARATEN SMPLUS N.V. Officiëel goedgekeuro Talrijke attesten. DORDRECHT VS~TRAAT 6-8 _ TEL <018501

3 VRJHED EN DEMOCRATm Daar de voorzitter van onze landelijke redactiecommissie, de heer A. W. Abspoel, tot 20 augustus met vakantie is, wordt men verzocht, kopij en brieven voor de redactie uitsluitend te zenden aan de redacteur-secretaris, de heer G. Stempher, Gooiergracht 163, Laren (N.H.) Liberaal beraad n verband met het op de eerste pagina opgenomen artikel van mr. Oud, laten wij hier, ter volledige oriëntering van onze lezers, het slotgedeelte volgen van het door de heer Oud, voor zover het de laatste alinea betreft, bekritiseerde hoofdartikel, da t het "Algemeen Handelsblad" onder de titel "Liberaal beraad" op 17 juli j.1. publiceerde. MOlWJJKHEDEN N DE E.E.G. Zijn de berichten juist - aldus het hoofdstedelijke liberale dagblad - dan zullen pogingen worden ondernomen, de tegenwoordige vice-minister-president drs. H. A. Korthals te bewegen, van zijn besluit terug te komen om zich in 1963 niet voor een Kamerkandidatuur beschikbaar te stellen. Zij die dat voorstaan, zien in hem de beste opvolger van mr. Oud. De heer Korthals was een goed Kamerlid met, toen hij tot het ministersambt werd geroepen, een bijna 15-jarige parlementaire ervaring. Als minister van Verkeer en Waterstaat en in het - ]zonder in zijn lang niet gemakkelijke positie van behartiger van de Koninkrijksbelangen in de verhouc!ing tussen Nederland, Suriname en de Ned. Antillen, heeft hij getoond een coördinator en samenbindende figuur met bezonnen wijsheid te- kunnen zijn. Vertrouwd mag worden, dat hij die wijsheid en die bezinning ook zal tonen bij zijn blijkbaar niet gemakkelijke beslissing omtrent de aanvaarding in deze omstandigheden van een nieuwe Landidatuur voor zijn partij. Een kandidatuur, welke in dit geval dan tevens het optreden als lijstaanvoerder en daarna waarschijnlijk als fractievoorzitter zou insluiten. Dit vergt bereidheid ot samenwerking met mensen van zeer verschillende geaardheid en een zich plaatsen boven persoonlijke sympathieën en antipathieën. Het vereist ook aanvaarding van de mogelijkheid, dat na de volgende verkiezingen de politieke omstandigheden ertoe zouden kunnen leiden, dat de VVD niet meer regeringspartij zou zijn. Leider van een oppositiepartij in de Kamer te zijn vraagt andere - en zeker niet mindere - capaciteiten dan wanneer men heeft op te treden als voorzitter van een fractie die geestverwanten heeft in het Kabinet. Dat de heer Korthals blijkbaar enige bedenktijd neemt, pleit slechts vóór hem. n die tijd zal dan wellicht _ook blijken of het hem mogelijk zal zijn aan het geval Radio Veronica in samenhang met het vraagstuk der commerciële televisie, een ook in liberale kring aanvaardbaar geachte oploesing te geven. De VVD zou het zich niet kunnen veroorloven een. lijstaanvoerder te hebben die - zelfs al zou het noodgedwongen en in feite tegen zijn zin zijn - op dit voor velen zeer gevoelige terrein een belangrijk stuk goodwill zou hebben verspeeld. Het lid van de Tweede Kamer, mr. F. G. van Dijk lvvdj. heeft, te zamen met drs. M. M. A. A. Janssen CKVP), aan de minister van Buitenlandse Zaken een aantal schriftelijke vragen gericht van de volgende inhoud: 1. s het waar, dat de Raad van Ministers van de Europese Economische Gemeenschap het aanvankelijk door deze raad ingenomen standpunt, om op de ingediende aanvullende begroting van de E.E.G. de voorgestelde uitbreiding van het personeel in belangrijke mate te beperken, ook na het in dezen op verzoek van de raad uitgebrachte advies van het Europees Parlement heeft gehandhaafd? 2. s het waar, dat dr. Mansholt te kennen heeft gegeven, dat hij onder d-eze omstandigheden de verantwoordelijkheid voor het op de gestelde termijnen doorvoeren van de regelingen voor het la;1dbouyvbeleid in de E.E.G. niet zal kunnen dragen? _.. ::.., Kan de Minister mededelen, of de procedüre van artikel, 203, lid 4, twèêdé alinea, van het verdrag in dezen is gevolgd, m.a.w. heeft de raad over: eèi}' overeenkomstig het advies van het Europees Parlement gewijzigde begroting beraadslaagd met de Europese Commissie en is de aanvullende begroting toen met gekwalificeerde meerderheid vastgesteld? 4. ndien de begroting inderdaad thans met gekwalificeerde meerderheid is vastgesteld, is de Minister dan bereid mede te delen welk standpunt door de Nederlandse Regering in dezen is ingenomen? 5. ndien de Minister zou menen, dat hij in verband met het bepaalde in artikel 3 van het Reglement van Orde van de Raad van Ministers vraag 4 niet kan beantwoorden, acht de Minister dan niet de tijd gekomen wijziging van deze bepaling voor te stellen in dier voege, dat de beraadslagingen van de Raad van Ministers in het openbaar zullen plaatsvinden of dat tenminste de stemmingen in die raad publiek zullen zijn, opdat de parlementaire verantwoordelijkheid van leden van de raad ten opzichte van de nationale Volksvertegenwoordigingen verwerkelijkt zal kunnen worden? ' G-R i\_f Schiedamse Gene ver 26 JUL 1962 PAGNA 3 SCHRFTELJKE VRAGEN VAN DE HEER COUZY Onze geestverwant, de generaal b.d. Co u z y, lid van de Tweede Kamer heeft de volgende schriftelijke vragen gesteld aan de minister van Defensie: ' Huizen in Budel? 1. s het de Mi~ister bekend, dat de legering van Duitse troepen in Budel, wa~rv_oor ook hmzen zullen worden gebouwd, in zeer uiteenlopende - ook mlljtarre - krmgen verwoncicring en onbehagen heeft gewekt?. 2. Acht de Minister het niet nuttig, duidelijk te doen uiteenzetten in welk verband deze maatregel wordt genomen en waarom deze noodzakelijk is? 3. s de Minister bereid de in vraag 2 bedoelde uiteenzetting te verstrekken? Gesneuvelden Nieuw-Guinea 1. s het juist, dat de stoffelijke overschotten van op Nieuw-Guinea o-esneuvelde militairen niet op rijkskosten naar Nederland zullen worden ov~rgebracht, en is het de Minister bekend, dat berichten daarover in grote kringen sterk onbehagen hebben gewekt? 2: s de lvinister niet van oordeel, dat financiële overwegingen bij de beoordelmg van de mogelijkheid tot het volbrengen van een laatste daad van piëteit tegenover de famrlre van de omgekomenen geen beslissende invloed mogen-uitoefenen? 3. Zo andere overwegingen dan financiële mede van invloed zijn geweest op het beslmt ll1 vraag 1. genoemd, kan de Minister dan deze overwegingen alsnog mededelen? 4. ndien de financiële redenen beslissend zijn geweest bij het nemen van het besluit, in vraag 1 genoemd, is de Minister dan bereid alsnog op die beslissing terug te ~omen en te bevor~ere1_1, dat de stoffelijke overschotten van de op Nreuw-Gumea omgekomen m1lrtarren, voor zover de familie daarom verzoekt, naar Nederland worden overgebracht? Antwoord van minister Visser Bij het nemen van de beslissing van de ministerraad, dat de stoffelijke overschotten van in Nieuw-Guinea gesneuvelde militairen niet van rijkswege-naar Nederland kunnen worden overgebracht, hebben financiële overwegingen geen rol gespeeld. Dit verklaart de minister van Defensie ir. S. H. Visser in antwoord op vragen van de heer Couzy. n verschillende opeenvolgende kabinetten, is na de Tweede Wereldoorlog dit probleem verscheidene malen aan de orde geweest. Van oudsher was het gebruikelijk Nederlanders, die in het buitenland en in het bijzonder overzee waren overleden, ter plaatse ter aarde te bestellen. Ook voor het huidige kabinet wegen de persoonlijke gevoelens van de nabestaanden zwaar_ Maar de omstandigheden en mogelijkheden ter plaatse moeten hier de doorslag geven. De klimatólogische omstandigheden in de tropen brengén met zich, dat teraardebestellmg op zeer. korte termijn moet plaatsvinden. Het.is aldaar in. het algemeen (e_n in het bijzonder inafgelegen streken)nie.t uitvoerbaar stoffelijke resten binnen die termijn te omhullen, overeenkomstig de voorschriften voor internationaal vervoer. Teraardebestelling op of nabij de plaats van overlijden is dan ook onontkoombaar. De minister verklaart ten slotte dat om deze redenen en om het feit dat het na!carte tijd opgr_;wen vaii s~offelijke resten op ernstige hygiënische bez~varen stuit, ook ten aanzien. :van_ O.P._)':rJ.eu:,w-Guinea gesneuvelde militairen het besluit genomen moest worden, de in het vérleden gevolgde gedragslijn te continueren. -1 Nieuwbouw en reparatie van zeeschepen ~ WERF DE NOORD N.v. ALBLASSERDAM ~-: :i_ TELEFOON: ROTTERDAM ALBLASSERDAM NATONALE VROUWENRAAD p de vergadering van 0 de Nationale Vrouwen Rö;:.td komen altijd een groot aantal voor vrouwen belangwekkende onderwerpen aan de orde. Het verslag van onze vertegenwoordigster, mevrouw G. Huese-Laming vertelt het volgende van de bijeenkomst in juni jl: De huishoudelijke punten werden in een vlot tempo door de presidente, mevrouw N. Vos-Brand, afgehandeld en mej. mr. J. Hefting werd in het hoofdbestuur gekozen. Zij zal met haar internationale contacten in het vrouwenverenigingswerk een waardevol nieuw lid zijn. n het verslag van het Executive Committee van de nternationale Vrouwen Raad in mei jl., te Rome ge- houden, kon men weer beluisteren hoe nodig onderling contact is. Ten eerste, in de strijd tegen het comm.unisme en vervolgens, medewerking aan de F.A.O. (onze N.O.V..B.) in de hulp aan de onderontwikkelde gebieden. Het belangrijkste onderwerp van de eerste dag was de inleiding van mevr. dr. J. Schappert-Kimnlijser, oogarts, over "Voorkoming van blindheid" n.a.v. het voorstel van de Ned. Bond van Wijkverpleegsters en de Wereldgezondheidsdag 1962, die dit onderwerp had gekozen. Spreekster begon n1.et de ontstellende mededeling, dat van de 15 miljoen blinden 2/3 deel voorkomen had kunnen worden door betere sociale, economische en hygiënische zorg. 80% van dit hoge cijfer woont in de onderontwikkelde gebieden_ n de meer welvarende landen, Copie voor de%e rubriek te %enden aan: Mej. Joh. H. Springer, Alexanderstraat 16, Haarlem. zoals bv. Nederland, komt één blinde op 2000 inwoners voor. n de eerste landen liggen de oorzaken in de infeci.ieziekten, de ondervoeding en het gebrek aan medische zorg. n de tweede liggen naast de oude oorzaken (geslachtsziekten en netvliesloslating) ook nieuwe, zoals het te laat ontdekken van gevaren van nieuwe geneeswijzen en geneesmiddelen en de oogongevallen. De bedrijfsongevallen bedragen nog ca per jaar, die door een goede inspectie en het verplicht stellen van brillen te bestrijden zijn. Ook de onbekendheid met nieuwe technieken, bv. vrij et ij ds besteding, zijn oorzaak van ongevallen bij jongeren. Bij kinderen nemen de ongevallen door vuurwerk schrikbarend toe. Scholing voor kinderen en herscholing voor volwassenen kunnen in goede moderne inrichtingen het leed enigszins verzachten en na de tweede wereldoorlog is er grote vooruitgang geboekt in Amerika, Engeland en Duitsland. n ons land is in de Schansenberg te Loenen het revalidai.iewerk ter hand genomen en vooral het beroepsrevalideren tot o.a. teletypist, masseur, tolk of andere studie mogelijk. De eerste dag werd besloten met een lezing over het Diaconale jaar door mej. P. S. van der Pol. (Wij komen hierop nog terug. J. S.). De tweede dag begon met het verslag van mej. zr. W. S. Hörchner, voorzitster van de Fed. v. Ned. Verenigingen die de belangen van Verplegenden behartigen. Deze federatie bestaat uit 8 verenigingen met leden. Het bestuur tracht met tolerantie de vele arbeidsvoorwaarden, salaris- en pensioenregelingen in goede banen te leiden. Conferenties, studiedagen en een werkgroep voor taakanalyse dragen hiertoe bij. Diezelfde dag kwam ook de wenselijkheid ter sprake van een onderzoek hoe de kinderen van buitenshuis werkende vrouwen het best kunnen worden opgevangen. Deze kwestie is nog in het begin van het onderzoekstadium. (wordt vervolgd)

4 ,,Maak de V. V.D. sterk!!'' De Nederlandse dieselmotor met een wereldreputatie! Vettewinkel é tap p e systeem p.k. voor scheeps- en stationaire doeleinden. Vraagt prospectus! N.V. Appingedammer Bronsmotorenfabriek Appingedam betekent: N. V. A. Prins Th. zoons Aanneming Maatschappij SLEDRECHT Telefoon 8 Bagger en Havenwerf-een Vraag ons alle bijzonderheden. overhel Veilewinkel étappesysteem. (Poslh, 175, A'dam Tel ). \fe.rl:,,~,n.; ~\,e:t t~~. :n~el': '.. -..~... " - SAUR DEN HAAG Lange Voorhout Tel Restaurant Grillroom Amèrican Bar Aparte salon voor vergaderingen N. V. Aannemingsmaatsclwppij voorheen U. & P. VOORMOLEN Bouw-~ GeilJapend b~if'll! e11 W lll etrijoy'fl%jr'vl:~tudiye wersj~eu ROTTER.DAM - Westersingel 4S N.V. W. A. HOE(~s MACHNE- EN ZUURSTOFFABREK Hoofdkontoor en Machinefabriek te Schiedam Compressors voor olie gossen en iederen druk. nstolloties voor de bereiding von zuurstof, stikstof enz. B GHAM & CO N.v. SNDS 1871 VERHUUR VAN DEKKLEDEN $ C H. E 0 AM NEUW Ê HAVEN TEL "' j W. J. NNEMEE EN ZN. N.V. BEGRAFENS TRANSPORT CREMA.T E DEN HAAG - DENNEWEG ïl - TELEFOON HAARLEM _.:;; ORANJEKADE 1 - TELEFOON 0441 DELFT - VLAMNGSTRAAT 46 - TELEFOON Spinners en Twijners van ~ ~ '1i [;~~~R\~~. ~ t''?"frdl'r''l ~. ~Hl ~ ~ ~\lb~'q;,~~:llfii!s!.m~

5 VRJHED EN DEJ.\OCRATE Verdeelde mening over rijseheersing van lan ouwgron en 0 p 12 juli, de laatste dag voor de zomervakantie van de Tweede Kamer, sneuvelde met 83 tegen 61 stemmen het initiatiefwetsontwerp van de socialist Vondeling tot verlenging met vijf jaar van de wet vervreemding landbouwgronden. Daardoor loopt deze wet, reeds lang een omstreden zaak in onze agrarische politek, met ingang van 1 januari 1963 af. De heer Vondeling, de toekomstige fractieleider van de PvdA, had dit willen voorkomen en hij kreeg voor zijn voorstel steun van enige leden uit andere fracties, waaronder die van de VVD. Het waren onze geestverwanten Den Hartog, Zegering Hadders en Ritmeester die zich voor tijdelijke handhaving van de vervrcemdingswet uitspraken. De regering, in de Tweede Kamer, bij deze gelegenheid vertegenwoordigd door de ministers Marijnen en Beerman, achtte het laten voortduren van prijsbeheersing voor landbouwgronden krachtens de genoemde wet niet noodzakelijk. De ontwikkeling binnen de landen tuinbouw heeft geleid tot een vermi.nderde noodzaak van een wettelijke prijsbeheersing; deze brengt t1ovendien als bezwaar mee, aldus het argument van de regering, dat de wet in steeds,.ernstiger mate wordt ontdoken -- zij schijnt niet meer voldoende in het rechtsbewustzijn van de betrokkenen te leven. Eén element uit de stervende vervreemdingswet wilde de regering wel behouden en dat was de regeling van het voorkeursrecht van de pachter. Daartoe werd een ontwerp tot wijziging van de Pachtwet ingediend. Dit wetsontwerp werd aangenomen, nadat het voorstel-v on deling was venvorpen. De socialisten, over deze verwerping teleurgesteld, stemden tegen het regeringsontwerp, hoewel zij het voorkeursrecht uitermate belangrijk achtten zowel ter bescherming van de pachter als ter bevordering van een doeltreffend grondgebruik; de werking van het voorkeursrecht zoals dat nu, volgens de socialist Egas, op privaatrechtelijke leest zou worden geschoeid, zou echter ten dele fictiej zijn. (Minister Beerman had er even-.vel op gewezen, dat het regeringsontw erp ook enkele publiekrechtelijke elementen bevatte, met name de sanetie van zes jaar verlenging van. het pachtrecht). D e heer Den Hartog, sprekend namens de minderheid van de liberale fractie, noemde de alle;:belangrijkste vraag waarvoor de Ka. merwas gesteld: zullen bij een ev::;ntueel vervallen van de vervreentdingswet de grondprijzen al dan niet stijgen? Niemand kan dit met zekerheid zeggen, maar enige aanwijzingen voor een prijsstijging had de heer Den Hartog toch wel. in denken en doen, ziehier sén van de hoofdeisen, die het liberalisme èn het moderne humanisme de mens voortdurend stelt. Tal van buitenkerkelijke liberalen gaven de afgelopen jaren blijk van de behoefte om zich niet alleen in politiek opzicht maar ook binnen het kader van een genootschap op geestelijke grondslag te bezinnen in een wereld vol onzekerheid en dreigingen. Voor u bestaat die gelegenheid eveneens. fnlichtingen HUMANSTSCH VERBOND Oudegracht 152, Utrecht. DEN HARTGG... belangrijke vraag... Een der bezwaren die hij tegen het vervallen van de vervreemdingswet had, was verder, dat hij een zekere discrepantie duchtte tussen de positie van de eigenaar-gebruiker en die van de eigenaar-verpachter. Wat de regeling van het voorkeursrecht in de Pachtwet betreft, meende de heer Den Hartog, dat hier zo langzamerhand een zakelijk recht ging ontstaan, dat voor de verpachter in feite veel bezwarender zou zijn dan de regeling waarin de vervreemdingswet voorziet. De heer Den Hartog noemde het een bedenkelijk feit, dat met de toepassing van de prijsbeheersingsnormen de laatste jaren zo willekeurig is omgesprongen. Of er is prijsbeheersing óf zij is er niet. n beginsel was de heer Den Hartog geen voorstander van prijsbeheersing, maar hij accepteerde deze als er belangen fijn, die zulks zeer wenselijk maken. M r. dr. Berkhouwer, namens de grote meerderheid van onze fractie, stelde zich achter de opvattingen van de regering. Zwaarwegende argumenten voor prijsbeheersing z~jn thans niet langer aanwezig. Het wetsontwerp tot wijziging van De HBU heeft voor haar rekeninghou derstegen een matige vergoeding safe. loketten beschikbaar. Hierin kunnen stukken, die speciale waarde hebben, veilig worden opgeborgen.., Ook voor U: de HBU HOLLANDSCHE BANK-UNE..::.ERDAM - DEN HAAG - ROTTERDAM ~ EDER LD VAN DE V.V.D. 1: N.V..J VAN ONS WEEKBLAD A.BONNE! 26 JUL PAGNA 5 UW HAAR ZT van vroeg tot laat in weer en wind ~(ant Haarcrème Forse tube f 1,75. Uitsluitend bij de kapper verkrijgbaar! de Pachtwet noemde hij goed doordacht. De positie van de pachter wordt nu beter geregeld. De pacht verlenging is uitgegroeid tot twee zesjarige perioden. ndien de pachter onverhoopt zou worden gepasseerd, is het mogelijk, dat hij een verlenging van twaalf jaar gewaarborgd krijgt. Als een landbouwer, die zijn hele leven op een boerderij heeft gezeten eindelijk wil gaan rentenieren, moet hij dan niet voor de boerderij, die hij zelf heeft weten te verdienen, bij verkoop een behoorlijke prijs kunnen bedingen? Uit eigen ervaring in de boerenstand was het mr. Berk- Mr. BERKHOUWER... achter de regering... houwer bekend, dat vele boeren maar op hun boerderij blijven zitten terwijl zij in normale gevallen al lang zouden zijn vertrokken, wanneer zij een goede prijs zouden hebben gekregen. Op die manier komen jonge boeren niet aan bod. oewel de aantallen voor- en H -;enstanders in de Tweede., amer elkaar aanvankelijk niet veel schenen te ontlopen kreeg het voorstel-vondeling bij de eindbeslissing behalve de steun van de socialisten slechts de stemmen van 9 KVP'ers, 3 liberalen en een lid van de CRU. Daarmee was het zoveelste van de overigens niet-talrijke initiatiefontwerpen in de parleltlerltaire grafkelder bii gezdt. AlG~ME!EN S!ECREY AR AAT V.V.D.!ü:mË!il~Ü~'tl:'ll~l!ji"eJcM ~ 1 :ii1'jjc 6(iJ 4-a! Ol 'fek~ ~(l)cb:il (3 i~i~e~) 61183~

6 'Ht!JHED EN DEMOCHATE 26 JUL PAGNA 6 De landbouw zoe t perspectief De positivieve reactie van onze landbouw-redacteur op het artikel van drs. C. van der Sluijs, dat omler bovenstaande titel in het nummer van 10 mei is geplaatst, wil ik gaarne nog eens onderstrepen. k ben het geheel met de schrijver van het artikel en met de voorzitter van onze landhouwcommissie eens, dat wij h e t grote probleem, waarvoor de landbouw in alle westerse landen staat - productie bij de vraag van de consument - dat van de aanpassing der niet langer uit de weg kunnen gaan. Met president Kennedy als gangmaker bevinden wij ons l>ovendien in goed gezelschap. Noch onze bekwame boerenstand, noch zijn organen kunnen, zelfs met volledige steun van de bestwillende overheid, de situatie redden, tenzij men onomwonden de ware hindernis onder het oog ziet eerst en gezamenlijk tracht te nemen daarna. En dat is, het zij ten overvloede nog eens herhaald, de overproductie aan tal van agrarische producten. Zolang dit vraagstuk niet is opgelost, blijft al hetgeen men verder doet - structuurverbetering, mechanisatie, kostprijsverlaging - lapwerk, hoe belangrijk elk van deze pogingen overigens ook moge zijn. Men zal moeten erkennen, dat de regeringen van de westerse landen, wat de vergroting van de voedselproductie betreft, hun doel voorbij geschoten zijn. Dat is op zichzelf helemaal niet erg en er is niet de minste reden om welke regering dan ook hier.:. voor ter verantwoording te roepen. ntegendeel, het is een prestatié, waarvoor zowel de agrariërs als al degenen, die hen geleid en aangemoedigd hebben, een eresaluut toekomt. Het ogenblik om overstag te gaan is nu echter aangebroken en een nieuwe opgave, die zeker niet min, der moeilijk is dan de na de oorlog reeds volbrachte, ligt voor ons. Het hoofddoel zal hetzelfde moeten blijven: de voorziening van de bevolking met een keur van voedingsmiddelen, die in het dieet van deze tijd passen. De maag nwge dan niet meer die overwegende betekenis voor de mens hebben als dat v1 oeger het geval was, een belangrijk orgaan is hij ook nu nog. Elke regering, hij moge zwart zijn of rood of van wel- VRJHED EN DEMOCRATE Weekblad vao do Volkspartij voor Vrijheld en Democratie. Voorzitter Redactie-comm.: A. W. AbspoeL Redactie-secretaris: G. Stempher. Adres: Gooiergracht 163, tel , Laren (N.H.). Administratie: Postbus 43, Amers- 1oort, tel Abonnementsprijs f 2.50 per kwartaal. f 10.- per jaar. Voor het zenden van abonnementsen advertentiegelden: Postgiro na ten name van de Penningmeester van de Stichting,.Vrijheid en Democratie" te Amersfoort. Losse nummers 20 cent. Voor advertenties wende men zich tot de administratie., / ke kleur ook, weet dat en handelt ernaar. Daarom -is de voedselvoorziening al van oudsher meer dan een taak van de landbouw alleen. En dit zal tot in lengte van dagen wel zo blijven ook. Om dezelfde reden staat de landbouw sterk zolang de voedselproductie bij de behoefte achterblijft en komt zijn zwakke zijde naar voren, zodra ruimschoots aan de behoefte voldaan kan worden. Dit geldt trouwens, 1nutatis mutandis, voor elke tak van volksvlijt. Achterstand Het belangrijkste verschil, ten nadei~ van de landbouw, bestaat hierin, dat deze wat zijn verkoop-organisatie betreft, bij handel en industrie achter geraakt is. Men schrijft dit gaarne hieraan toe, dat de landbouw in zoveel honderdduizenden betrekkelijke kleine productie-eenheden uiteenvalt. Bovendien, zegt men, is de vraag naar de meeste agrarische producten weinig elastisch, zodat een lagere prijs het gebruik betrekkelijk weinig stimuleert. Naar mijn gevoelen bevatten beide argumenten weliswaar een kern van waarheid, doch kan men dezelfde redenering voor tal van nietagrarische producten opzetten, zonder dat deze in gelijke mate van over productie te lijden hebben. k geloof, dat een veel belangrijker oorzaak van de nadelige positie, waarin de landbouw zich in dit opzicht bevindt, hierin gezocht moet worden. dat de landbouw tot na de tweede wereldoorlog voor de meeste beoefenaars meer is geweest dan een beroep. Het was en is voor velen nog een levensvervulling; roeping is een wat te zwaar woord, maar er zit toch zoiets in. Dit nu is, het eerst in de jonge landen, maar na de oorlog in een verrassend snel tempo ook in West Europa aan het veranderen. De oorzaken ervan kunnen hier buiten beschouwing blijven. Het verschijnsel als zodanig is echter van het allergrootste belang, oindat als gevolg hiervan het vraagstuk van de aanpassing der productie van agrarische producten bij de vraag oplosbaar geworden is. Moesten tot dusver gevoelsargumenten een belangrijke rol spelen en de oplossing van het probleem eigenlijk blokkeren, nu kan men ook de boer met economische, met verstandelijke argumenten tegemoet treden. Men kan de boerenzoon en dochter in veel gevallen een andere functie aanbieden niet alleen, maar deze staan daar in grote meerder- e erlandse lonen e helft van de Blijkens een vergelijkende studie van het Duitse ndustrie-nstiümt te Keulen is de koopkracht van het loon van de Nederlandse industrie-arbeider lager dan in alle andere landen van de E.E.G. en bedraagt zij iets minder dan de helft van de koopkracht der industrielonen in de Verenigde Staten. Het Duitse ndustrie-nstituut heeft nagegaan, hoeveel uur de industrie-arbeiders in acht Europese landen en de Verenigde Staten moeten werken, om met het in deze tijd verdiende loon bepaalde levens- en genotmiddelen, verbruiksgoederen en dienstverrichtingen te kunnen kopen. Aan de studie liggen de gemiddelden van de bruto-uurlonen van mannelijke en vrouwelijke industrie-arbeiders ten grondslag. Met de belastingtarieven en de sociale bij dragen der werknemers is geen rekening gehouden. De studie rekent met de prijzen van levensmiddelen, zoals zij in oktober 1960 waren en met de prijzen van verbruiksgoederen en dienstverrichtingen, die in de tweede helft van 1961 golden. De berekening van het instituut omvat, met inachtneming van de verbruiksmogelijkheden en de verbruiksgewoonten, de prijzen van 26 voor het levensonderhoud belangrijke artikelen, verdeeld in groepen levens- en genotmiddelen en verbruiksgoederen en levensmiddelen. Voor de aanschaffing van deze goederen moet de Nederlandse industrie-arbeider gemiddeld uur werken; de Amerikaanse slechts uur; de Zweedse arbeider uur en de Duitse arbeider uur. De taliaanse arbeider moet om deze goederen te kunnen aanschaffen uur werken; voor Frankrijk is het cijfer uur; voor België uur; voor Zwitserland uur en voor Engeland uur. Loon en koopkracht Dat West-Duitsland wat de koopkracht der lonen onder de Europese landen de tweede en onder de E.E.G.-landen de eerste plaats inneemt, is in hoofdzaak toe te sch,djven aan het hoge bruto-uurloon van de Duitse industrie-arbeiders, dat in ltet vierde kwartaal van 1960 gemiddeld 2.81 DH bedroeg, en aan het betreklrelijk la.ge prijspeil in de Bondsrepubliek. De betrekkelijk lage koopkracht De discussie gaat voort De discussie over het landbouw perspectief gaat voort. Deze week plaatsen we een a? tikel van dr. i1. N. H. H. Addens te Arnhem. Aan enkele andere leden uit de wereld der produktschappen is nog gevraagd hun mening tt? geven over de markt;.:cnninu in de landbouw. Waar andere zaken echter ook aandacht vragen zullen we een volgende maal de discussie afronden. Aan de im:ender een woord van hartelijke dank. L.G. 0. heid ook niet meer afwijzend tegenover. De landbouw is uit zijn isolement getreden. Dit is een van de grote winstpunten van de na-oorlogs jaren, zowel voor de landbouw zelf als voor de gehele maatschappij. Minder boeren Het betekent onherroepelijk minder boeren, veel minder zelfs. Maar het betekent zoals reeds gezegct, tevens, dat de agrariër bezig is zijn geïsoleerde positie in het volksleven prijs te geven. Dit houdt weer in, dat de grote agrarische problem( n waaronder dat van de aanrja~cing van de productie bij de vraag algemene problemen geworden zijn. Daarom moet ook de politiek ten aanzien van de landbouw van meet af aan een onderdeel zijn van de algemene e<>onomische en sociale politiek. Hier is plaats voor een frisse originele liberale politiek, die onze jonge agrariërs, van wie ik hoge verwachtingen 1->eb, aansp!.tekt en hun. tevens een stevige steun in de rug geeft, die zij zowel nodig hebben als verdic11en. Wij kunnen nu laten zien, wat wij waard zijn. Er is behoefte aan een gedurfd, concreet en positief program, dat aan onze jonge agrariörs het perspectief opent, dat hun toekomt. N. H. H. ADDENS Koopkracht de laagste i.n de gehele EEG van rle loon-uren in Nederland vloeit voort uit het lage bruto-uurloon van de Nederlandse indust,rie-arbeider, dat in de studie met f 1.71 of 1.89 DM wordt aangegeven. Wel is het prijspeil in Nederland lager dan in Duitsland, maar dit kan het verschil in uurloon bu lange na niet compenseren. Een vergelijking van de koopkrnr.ht voor wat betreft de aanschaffing der in de studie opgenomen levens- en genotmiddelen levert een ander beeld op. Voor het kopen van deze levens- en genotmiddelen moet de taliaanse industriearbeider ongeveer tweemaal zo lang wer. ken als zijn Nederlandse collega, namelijk ruim 22 en een half uur tegen elf uur en een kwartier. n België moet hiervoor bijna elf uur worden gewerkt; in Duitsland bijna negen en een half uur en in Zweden slechts ruim zeven en een half uur. n Engeland zijn ruim acht en halve werkuren nodig. Laat men de auto buiten beschouwing. dan blijkt voor de aanschaffing van de overige verbruiksgoederen de Nederlandse arbeider toch nog veel langer te moeten werken dan de Duitse arbeider, namelijk 804 uur tegen 456 uur. Voor België is het cijfer in dit geval 806 uur; voor Zweden 531 uur; voor Engeland 505 uur en voor Zwitserland 609 uur.

7 "Houdt de Vrijheid hoog!'' ===== =-==... O.,CL[,:'tAMt:oC'. \1" M O MON1...'10N n OUÖ naam VOOR 40 0 WJn '-J::' rr F. 0 N N E S & Z 0 0 N WJNHANDEl- ANNO GRO'HNG!N & Co &l!llllll!lil!llllllllii!~wiiiilllllll!\lm\iiiibli!l G 0 RN CH E M BlilliBilllll!lllllfll- { staalconstructies metalen ramen en deuren ~ NORMAAL EN DKWANDGE STALEN PJPEN ~Jle~ VEERSEDJK C 271 a HENDRK DO AMBACHT TELEFOON DORDRECHT (K 1850) 6475 en Na 6 uur Dordrecht (( 1850) 4792 eu UTRECHT (K 30) QUSPEL'S PANOHANDEL Anno 1865 eh i m laa 71/4 OCTAAF, s De piano voor de allerkleinste kamers ROTTERDAM LJNBAAN 63 Telefoon: Zeer moderne, aparte uitvoeidng Leverbaar in vele houtsoorten MDDELBURG L. GSTSTRAAT 21 Telefoon: T1vee Torens N.V. LJJ\1" EN GELATNEFABRE{ TEl~EFOON B DELFT VUURVASTE STENEN N ALLE SOORTEN "M 0 LS 0 L" MOLER SOLATESTENEN VUURVASTE SOLATESTENEN ZUURVASTE STENEN "P R 0 D 0 RTE" CHEMSCH BESTENDGE PRODUKTEN LEVERT VERENGDE VUURVASTE-STEENFABREKEN GOUDA- TELEFOON 2842'- (1820)

8 ,,Houdt de Vrijheid hoog!" N. V. RJNSTAAL v /h J. W. Oonk & Co. Telefoon Arnhem Postbus 42 FABRKANTE VAN NAADLOZE EN GELASTE STALEN BUZEN Werft leden voor de Gebroeden ~ pecialisten in Manchester Gentleroy en Ladvrov o.a. bijzonder geschikt voor sport- en tuinkleding Boele~s s~~heeps,verven e1t ~aehinefahriek N.V. BÓLNES (BJ ROTTERDAMl Reimann... Stok '~ Kersken~s Vereenigde Expeditiebedrijven N. V. OPGERCHT 1836 HOOFDiiANTOOR:.~msterdam, O.Z. Voorburgwal 157/59 Telefoon: (11 l~jnen) - Telex Aalsmeer, Almelo, Arnhem, Enschede, Den Haag, Groningen, Hillegom, Leeuwarden, Maastricht, Oldenzaal, Roosendaal, Rotterdam, Schiphol, Tilburg, Venlo. nternationale E~peditie- Autotransport Groupage Opslag Luchtvervoer. Reparatie en nieu1.vbouw TELEFOON ROTTERDAM TELEGR, BOELE-BOLNES beton N. V. STROOSTOFFABREK ~~PH tt EN X'' VEENDAM,...! t JA&llii,".."... a a 2& sterk bedrijfsvloeren vlalr duurzaam Geblee/de stro-cpllulose voot fijnpapier Sedert 1894 N.V. Betonfabriek Oe Meteoor Oe Stee& Een RONDVAART door de Rotterdamse Havens ~ een BELEVENS! SP DO W illemsplein Rotterdam