Acceptatie voorkomt frustratie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Acceptatie voorkomt frustratie"

Transcriptie

1 39 fidelfstof fihora est! hora est!, de tijd is verstreken, luidt de uitroep waarmee de pedel een promotie beëindigt. De openbare verdediging van het proefschrift en stellingen is daarmee achter de rug. Deze rubriek gaat in op de argumenten van een promovendus voor zijn of haar laatste stelling, een stelling die vaak los staat van het onderzoek. Acceptatie voorkomt frustratie Stelling van Willemijn Marieke Hüsslage, mijnbouwkundig ingenieur, bij het proefschrift «Dynamic Distributions Sulphur Transfer and Flow in a High Temperature Packed Coke Bed». Hüsslage promoveerde bij prof. dr. M.A. Reuter en prof. dr. R.H. Heerema, beiden verbonden aan de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen (CiTG). Het zwavelgehalte is een van de belangrijkste parameters, die de kwaliteit van het ruwijzer zoals dit onderuit de hoogoven wordt getapt bepalen. Het eerste doel van dit promotie-onderzoek was dan ook de zwaveloverdracht in de hoogoven te beschrijven. Het tweede oogmerk doel was tweeledig: aantonen van de distributie en stochasticiteit van de processen in de hoogoven en het opnemen van deze fenomenen in huidige wittedoos-modellen. Dr. ir. Willemijn Hüsslage werkt sinds 2003 bij de afdeling Research en Development van de Corus Groep in IJmuiden, waar ze onderzoek verricht naar het materiaal dat in de hoogovens gaat. Direct nadat ik mijn stellingen had ingeleverd, vroeg een van mijn promotoren welke negatieve ervaring binnen het promotie-onderzoek mij misschien tot deze uitspraak had geïnspireerd. Maar ik had dit zinnetje allesbehalve negatief bedoeld! Je zou ook kunnen zeggen dat deze tekst leidt tot mótivatie. Die dubbele betekenis zit juist mooi in deze drie woorden, en dat is goed zo. Natuurlijk zijn mijn laboratoriumjaren medeverantwoordelijk voor de inhoud van deze stelling. Wie week-in-week-uit proefjes doet, weet dat het vaak mis gaat. Maar je kunt je laten leiden door wat mis gaat en dat dan je leven laten bepalen. Een manier om daarmee goed om te gaan is toch even boos te zijn: omdat het niet ging zoals je wilde! Iets dat je weer op weg kan helpen naar een juiste oplossing; leren van je fouten dus. Zelf ben ik wel een voorbeeld van een gemakkelijke accepteerder, ik kijk tamelijk nuchter tegen het leven aan. Voorbeeld: de afdeling waar ik jaren heb rondgelopen, heette vroeger mijnbouw. In de altijd doorgaande veranderingsgedachten moest die naam na jaren plotseling wijken. Het werd technische aardwetenschappen en nu heet het weer anders, maar er zijn lang mensen geweest die iets anders nauwelijks goed vonden en die zeiden dat zo n naam nooit veranderd moet worden. Voor mij heeft het geen zin je om zoiets heel druk te maken! Je kunt ook doorslaan. Wie alles accepteert, haalt pieken en dalen weg. Het gaat om die middenweg. Wat aanvaardt men wel en wat niet? Als je bepaalde dingen niet wilt accepteren, op je werk bijvoorbeeld, dan moet je een alternatief zoeken. Veel mensen lijken hun situatie te accepteren, maar zeuren en klagen intussen door. Zulke schijnacceptatie wordt met deze stelling dus niet bedoeld. Het gaat ook om het accepteren van gemaakte fouten. Iemand kan heel erg in fouten blijven hángen. Het leven wordt veel gemakkelijker als je niet alleen neerlegt bij fouten maar er ook van wilt leren. Ook voor mij is deze stelling dus: het verleden loslaten en je daarmee richten op de toekomst. henk kloosterhuis

2 40 stellingen Natuurkunde is de moeilijkste weg naar een laag inkomen. Geert Derk Jan Smit doctorandus in de natuur- en wiskunde Spreken over blunderdetectie, zoals gebruikelijk is in de mathematische geodesie, kan beledigend zijn voor de verantwoordelijke landmeter. Een non-fictieboek zonder jaartal heeft hoogstens de helft van de waarde van hetzelfde boek als het wel een jaartal zou hebben gehad. Frank Kleijer geodetisch ingenieur Verkeersstromen dienen laminair te zijn. Koen van Dijk civiel ingenieur De keuze voor Prometheus als boegbeeld van de TU Delft geeft duidelijk het ongemak weer in de relatie tussen God, de Schepper, en de mens als eigenaar van de technologie. De meeste meningen worden niet gevormd maar bedacht om ook eens wat te zeggen. Gijsbert Korevaar scheikundig ingenieur De gelijkenis van een pasfoto is vaak al achterhaald vóórdat een identiteitsbewijs verloopt. Buffetten en autorijden halen het primitiefste in de mens naar boven. Judith Dijk natuurkundig ingenieur Voor wie nadenkt tijdens het intikken van tekst is typen met twee vingers meer dan efficiënt genoeg. Pieter Jacobus Cornelis Jan de Wilde bouwkundig ingenieur De mens bereikt nooit het duizelingwekkende hoogtepunt van wijsheid dat hij niet langer bij de neus genomen kan worden. Daarom blijven advertenties effectief. Anca Ioana Daniela Bucur inginer, universitatea politechnica bucuresti Wetenschappers hebben liever een verre vriend op hun eigen vakgebied dan een goede buur op een aanverwant vakgebied. Bram Christiaan van Prooijen civiel ingenieur Catenaccio is de meest effectieve manier om voetbal te spelen. Francesco Andreatta ingegnere dei materiali, universita degli studi di trento In tegenstelling tot de uitdrukking Dat slaat als een tang op een varken kunnen laparoscopische tangen uitstekend op varkensweefsel worden getest. Eveline Anna Maria Heijnsdijk doctorandus in de bewegingswetenschappen Het op Hollandse bodem telen en consumeren van Hollandse (seizoens)groenten en fruit verdient de voorkeur boven groenten en fruit van exotische oorsprong. Miranda Mariëlle Mooijer-Van den Heuvel scheikundig ingenieur Noodlot is geen nuttig concept daar het uitsluitend achteraf vastgesteld wordt. Vooraf heet het toeval.

3 41 Het is een misverstand dat applaus na een presentatie alleen een dankbetuiging aan de spreker is. Bernd Rieger diplom physiker, technische universitat muenchen Sporadisch sport beoefenen is nog erger dan nooit sport beoefenen. Het is niet zo dat een goede chefkok per se gezet moet zijn, maar het is een slecht teken als hij te mager is. Christian Luis Luengo Hendriks natuurkundig ingenieur Het onderwijs in exacte vakken wordt steeds taliger door vraagstukken meer in verhaaltjes te gieten. Dit remt de ontwikkeling van immigranten-kinderen tot de bèta s die dit land zo hard nodig heeft. Wie zijn geautomatiseerde meetopstelling zelf bouwt is minder afhankelijk van wegbezuinigd ondersteunend personeel. In dit licht is het beginnende promovendi aan te bevelen zich te bekwamen in solderen en elektrotechniek. Michiel Thijs Kreutzer scheikundig ingenieur Het nut van computers in het onderwijs wordt óverschat en de schade ervan ónderschat. Simon Martijn van den Berg elektrotechnisch ingenieur Ondanks de derde wet van Newton is het verschil in tackelen of getackeld worden opmerkelijk groot: de lekkerste tackles maak je zelf. Gabriëlle Josephine Maria Tuijthof werktuigkundig ingenieur

4 42 JOHAN KELDERMAN column Spelregels Dit stukje kan zonder meer, graag zelfs, op iedere werkplek gelezen worden, maar het mist elk doel wanneer het in een bijeenkomst wordt voorgedragen. Het publiek zal zijn geld terugvragen. Het mooiste werkt het als je deze tekst op het scherm leest, je weet wel, met die leuke rode kringeltjes onder verdachte woorden. Kunnen die kringeltjes trouwens niet standaard afgedrukt worden? Het zou het lezen van brieven, boeken en kranten een stuk interessanter maken. Als je netjes met elkaar om wilt gaan, moet je in onze ingewikkelde samenleving toch wel weten hoe iemand gespeld wordt. Als je er een slag naar slaat, bega je de ene blunder na de andere. Wie beslist nu eindelijk eens over Corry of Corrie? Je ziet het: geen van beide (of geen van beiden) komt door de spelling-check op uw p.c.. Wel wordt in beide gevallen Corri gesuggereerd, zodat de dames weten waar ze binnenkort, na het wereldwijd verplicht stellen van de AutoCorrectie, aan toe zijn. De minder serieuze alternatieven Sorry en Lorrie moeten we afkeuren, hoewel de eerste als aanhef van een brief geen gek figuur slaat. De nieuwste spellingvoorschriften voor de Nederlandse Taal hebben een eind gemaakt aan het gedogen van varianten naast de voorkeurspelling en laten een vrij consequente terugkeer van de k naar de c zien. Het is zelfs zo gesteld dat je de risico s goed kunt beheersen door in geval van twijfel geen k te gebruiken. Als we hiermee in principe akkoord gaan, wordt het tijd om ons over Eric en Erik te buigen. Eerste teleurstelling: de favoriete spellingchecker vindt allebei goed! Mijn ervaring is dat er in de praktijk een wereld van verschil is. Ongeveer zoveel verschil als tussen een Noorman en een Insectenboek. Over het algemeen wordt Eric met een k ernstig op z n ziel getrapt, terwijl je de Erik die met een c benaderd wordt, schouderophalend ziet denken: Weet niet beter, wil interessant doen. Die Erik doet dan wel een beetje stoer want hij weet donders goed dat zijn k meer Kipling dan Prado is. Eric daarentegen accepteert je excuses op waardige wijze, maar verwacht wel een correctie. Cees en Kees mutatis mutandis idem dito. Met dien verstande dat het na een naïef gebruik van de spelling Sees (want een c voor een e klinkt volgens afspraak als een s) nooit meer goed komt. Dit klopt weer uitstekend met de waarneming dat de meeste Schotse voetbalclubs volgens zeggen liever van Keltic winnen dan van Seltic verliezen. Carel en Karel nemen een tussenpositie in. De gevoeligheden liggen precies zo als bij Cees en Kees, maar Karel is geaccepteerd Nederlands en Carel niet. Althans niet overal. Word vindt het meestal goed, WordPerfect suggereert Corel, waar Word op zijn beurt de nodige moeite mee heeft. Johan Kelderman.

5 43 Nelleke en de getallen Heerlijk om weer eens iemand te horen over het veel gebruikte begrip Meten is weten. Tik die regel maar in bij Google, je weet dan niet wat je soms krijgt resp. leest als zoekresultaat. Zelf voeg ik aan die tekst altijd toe Fout meten is fout weten. Maar de opmerking Je weet niets als je alleen meet (gastschrijver Nelleke Noordervliet in Delft Integraal ) is net zo heerlijk. Goed zo Nelleke, ga zo door. Schreeuw het van de daken! Ik beken: van mijn studie heb ik een tik meegekregen. Als de overheid bijna zeven jaren geld in je geïnvesteerd heeft, moet dat toch wat in iemands hersenen hebben teweeg gebracht. Mijn studie was technische natuurkunde in Delft en daar leerde ik in de eerste jaren iets dat ik tenslotte zo normaal vond, dat het me later verbaasde dat andere studierichtingen het niet kenden. Dat iets is samen te vatten onder Wat stelt dat getal nu eigenlijk voor?. We deden experimenten en na afloop kwam een student-assistent of de docent langs om te vragen wat het resultaat nu eigenlijk voor stelde. Wat had ik willen leren van het experiment? Wat was de vereiste nauwkeurigheid om dat te kunnen? Wat was het resultaat en hoe nauwkeurig was dat? Deze discussies verpestten bijna mijn eerste jaar, want ik vond ze vervelend en lastig. Maar langzamerhand ging ik het waarderen. Eigenlijk waren het heel normale en legitieme vragen! Zoals veel van mijn medestudenten kwam ik in de jaren zeventig terecht in de ICT-wereld. Ik werkte bij een leverancier van analyse-software. De ICT-branche was (en is) een opportunistisch wereldje waar vragen over nauwkeurigheid van cijfers niet op prijs werden/worden gesteld. En al helemaal niet bij management-informatie. We kwamen er ook nauwelijks aan toe, we waren al blij als we überhaupt getallen kregen. Maar wat die getallen vaak voorstelden? Dat maakten anderen wel uit. En daar zat en zit nog altijd juist de kneep. Toen ik op een zeker ogenblik directeur was van deze softwareleverancier en mijn eerste financiële jaaroverzicht kreeg van de boekhouding (wij hadden geen boekhouders maar finance-managers) wist ik uiteraard al lang welke cijfers ik ongeveer verwachten kon. Terwijl de finance-manager trots stond te wachten op mijn reactie (we hadden een fraaie winst gemaakt), kreeg ik de neiging om een rode pen te pakken en te gaan strepen. De winst stond op de cent nauwkeurig aangegeven en ik hoorde een stem binnen mij zeggen: Bakker, je suggereert een grotere nauwkeurigheid dan je waar kunt maken. Streep erdoor! En ik vroeg hardop (ik kreeg er snel weer spijt van): Mooie winst. Maar hoe groot is nu de kans dat de werkelijke winst de helft is van dit bedrag?. De finance-manager wist ondanks zijn fraaie opleidingen en afkortingen voor en achter zijn naam, niet wat ik bedoelde. Integendeel, hij werd boos. Als je me niet vertrouwt... Maar daar ging het mij als directeur niet om. Meten is weten dus, maar ook: Fout-meten is fout-weten. Waarom horen we deze laatste kanttekening nooit? Sterker nog: waarom worden mensen boos als je daar over begint? Het laatste woord brieven van lezers Veel bedrijven noemen hun informatie-systeem (of: Executive Information System, of: Management Information System, of: Balanced Score Card, of...) hun cockpit. Dat is onzin: van alle metertjes in een echte vliegtuigcockpit is bekend wat hun nauwkeurigheid moet zijn en wat het resultaat voorstelt. Van alle systemen die wij bouwden als software-leverancier heb ik nooit enig idee gehad hoe nauwkeurig die getallen waren die we mooi in traffic-lighting op het scherm toverden. Opmerkelijk, want de zakenmensen voor wie wij de systemen maakten, zouden het niet in hun hoofd halen om in vliegtuigen te stappen die niet voldoen aan alle cijfermatige eisen. Zo wil je niet de wereld in geslingerd worden! Sterker nog: als vliegtuigfabrikanten even slordig met de cijfers zouden omspringen als zij zelf deden, dan zouden deze zakenlui een advocaat richting fabrikanten sturen. In discussies hierover krijg ik veelal standaardreacties. Veel mensen maken de fout te denken dat getallen dus zo nauwkeurig mogelijk bepaald moeten worden. Ook dat is onzin: de gewenste nauwkeurigheid kun je van tevoren bepalen (en met elkaar afspreken). Het is bijvoorbeeld in een vliegtuig niet nodig om de hoogte tot op een-tiende millimeter te weten, al zal het waarschijnlijk technisch wel kunnen. Maar als de hoogte gegeven wordt met een nauwkeurigheid van een paar honderd meter, dan kun je er op wachten dat bij slecht zicht de vliegtuigen honderd meter beneden het maaiveld proberen te landen. En dat doen ze dan maar één keer. Andere mensen vinden dat in de boekhouding enige creativiteit mogelijk moet zijn. Maar kun je niet beter rommelen met cijfers waarvan je in ieder geval weet wat ze voorstellen? Creatief boekhouden met nauwkeurige cijfers lijkt mij slimmer dan creatief boekhouden met cijfers waarvan je eigenlijk geen idee hebt wat ze voorstellen. Weer anderen stellen dat je geen statistiek op boekhouding kunt loslaten: het een aantal malen herhalen van een experiment is niet mogelijk. Dat is uiteraard niet waar: dat zou wel mogelijk zijn, maar het is inderdaad niet erg praktisch (ik zie het voor me: ieder bedrijf heeft 3 min of meer volstrekt onafhankelijk van elkaar draaiende administraties...). Er zijn ook mensen die beweren dat de mééste getallen nauwkeurig bepaald worden, dus dat het resultaat dan minstens zo nauwkeurig moet zijn... Ook dat is onzin, de nauwkeurigheid van een resultaat wordt bepaald door de meest onnauwkeurige cijfers. Dat werd er tijdens onze studie in Delft wel ingehamerd! Waarom niet bij andere studies?

6 44 Dertig jaren geleden werden belangrijke data tenminste tweemaal, soms driemaal geponst: want er was bekend dat bij het intikken van getallen fouten gemaakt werden. Daar hoor je nooit meer over. Maken we geen tik- of typefouten meer tegenwoordig? Ik heb - heus waar - moeten meemaken dat zo n financemanager de getallen 100, 200 en 300 moest optellen en daarbij de rekenmachine pakte. De uitkomst was 1500, meldde hij - de betrokkene zag niet eens iets geks in dat eindresultaat. Tijdens mijn opleiding maakten we nog gebruik van rekenlinialen. Daarbij werd je getraind in bijhouden van de orde grootte van de getallen. De liniaal deed dat niet voor je, dat moest je zelf doen. Het is natuurlijk onzin om het rekenlineaal weer terug te willen halen, maar meer training in gevoel voor cijfers lijkt geen overbodige luxe. Toen ik onlangs een gastcollege gaf aan bedrijfskundestudenten van een grote universiteit over allerlei mogelijke fouten in data warehousing, had ik aan het einde een zaal vol verbaasde gezichten. Kennelijk is het vreemd om het over fouten te hebben. Hoeven studenten zich niet te realiseren dat een zeker gezond wantrouwen tegenover cijfers (uit computers) zeer gezond is? Niemand ging de discussie aan, men verliet beleefd maar zwijgend de zaal. Studenten hebben tegenwoordig geen tijd meer om zich ook nog met fouten bezig te houden, zeiden aanwezige docenten. Gelooft u dat? Bij een bedrijf werd eens Activity Based Management ingevoerd, want een manager vond dat de interne doorbelasting niet eerlijk werd uitgevoerd, waardoor hij zijn target niet kon halen. Het ABCmodel werd tenslotte zo ingewikkeld (na heel wat ruzies) dat ik me afvroeg in hoeverre we ooit konden controleren of het wel goed was wat hier allemaal aan cijfermateriaal uitrolde. Opvallend: de input voor het model kwam voor een groot gedeelte van urenschrijverij van afdelingen waarop nauwelijks controle mogelijk was... Ook heb ik meegemaakt dat een verkoper dagen afschreef op een klant terwijl de verkoper zijn huis stond te schilderen. En het gekste van alles: bijna iedereen accepteerde de bijna heilige uitkomsten van de computer (met vele cijfers achter de komma) als eerlijk, nauwkeurig en volstrekt juist. Wie zat zichzelf nu voor de gek te houden? Hoe vaak wordt een computer misbruikt als dure natte vinger die beslissingen neemt resp. besluiten moet rechtvaardigen die het management niet durft te nemen? Over fouten en onnauwkeurigheden werd in de betrokken onderneming niet gepraat, men was dat niet gewend... Het probleem lijkt me niet dát er fouten gemaakt worden. Het probleem is dat we geen inzicht hebben in de grootte ervan! Nelleke Noordervliets stellingen over meten en toch (niet) weten in Delft Integraal vormden voor mij de aanleiding tot dit betoog over de relatieve betrouwbaarheid van getallen. Ik houd hierbij een pleidooi om regelmatig zeer kritisch het hele proces van vergaren en verwerking van gegevens voor - bijvoorbeeld - management-informatie te blijven controleren; zelfs de meeste accountants hebben daar weinig gevoel voor. De lezer mag deze reactie ook beschouwen als pleidooi studenten veel bewuster te maken van fouten en onnauwkeurigheden, en niet alleen de studenten van het technisch onderwijs. In het hele hoger onderwijs, vooral in de bedrijfskundige hoek, zou méér aandacht moeten ontstaan voor de zuiverheid van het getal. En tenslotte pleit ik er op deze plaats voor om van bedrijven te eisen dat zij voortaan hun cijfers publiceren, voorzien van een betrouwbaarheids-interval! Het laatste zal niet gemakkelijk zijn, maar het is ook niet onmogelijk. Het voorgaande lijkt mij in ieder geval een mooi terrein voor onderzoek aan Nederlandse universiteiten. Immers, toen bijna twee eeuwen geleden mensen opperden dat slavernij afgeschaft diende te worden, zeiden ook velen dat dit economisch onmogelijk én volstrekt onverantwoordelijk was. ede ir. Jan G. M. Bakker

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Lezen is cool. Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan. Door: Elise Haarman

Lezen is cool. Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan. Door: Elise Haarman Lezen is cool Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan Door: Elise Haarman Toen docent Nederlands Hans van Kol vorig jaar gevraagd werd om mee te doen aan een project om zijn vmbo- leerlingen

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar?

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Inleiding Traditioneel staat de decembermaand in het teken van jaaroverzichten en top 100 of top 2000 lijstjes. Allemaal bedoeld om terug te kijken op het afgelopen jaar.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

1. Niet beginnen met het blog

1. Niet beginnen met het blog 1. Niet beginnen met het blog Uitstelgedrag is een bekende menselijke kwaal. Ook al zijn sommige veranderingen heel goed voor een mens, de meeste veranderingen leveren vaak een hoop weerstand op. Het starten

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Het Bètasteunpunt van de Hanzehogeschool is in 2009 opgezet om o.a. hulp te bieden aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs die bezig zijn met hun profielwerkstuk.

Nadere informatie

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6)

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6) Als tweeling ben je nooit alleen. Maar je bent ook altijd de helft van iets. Vijf broers en zussen vertellen hoe ze samen zichzelf zijn. Tekst Nanneke van Drunen Foto s Edith Verhoeven ISABEL EN BAS VAN

Nadere informatie

Onderzoek Hoe homotolerant is Holland?

Onderzoek Hoe homotolerant is Holland? Onderzoek Hoe homotolerant is Holland? 16 mei 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 13 tot 15 mei 2013, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 649 homo, lesbisch of bi. De uitslag

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Welke Wiskunde moet ik kiezen?

Welke Wiskunde moet ik kiezen? Welke Wiskunde moet ik kiezen? Welke Wiskundes zijn er? Welke Wiskunde past bij mij? Welke Wiskunde heb ik nodig? Welke Wiskunde kan ik op het Erasmiaans volgen? Welke Wiskundes zijn er? Wiskunde A Wiskunde

Nadere informatie

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers?

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Inhoud: 1. Aanleiding 2. Geen bonus bij Staatsteun 3. Lagere beloningen (in de top) bij staatsdeelnemingen 4. Ontnemen onterechte

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst SIPP persoonlijkheidsvragenlijst Deze vragenlijst bestaat uit een aantal stellingen. Deze stellingen hebben betrekking op de laatste 3 maanden. Door per stelling aan te geven in hoeverre u het hier bent,

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Hans van der Beek. over schrijven en alles

Hans van der Beek. over schrijven en alles Hans van der Beek over schrijven en alles Hijschrijftcolumns,boekenennogveelmeer, behoorttotde KunstenMedia redactievanhet Parool,isvadervantweejongensenisbezigte halveren.juist,afvallen.hansvanderbeekschrijft.

Nadere informatie

hoofdstuk 2 een vergelijkbaar sekseverschil laat zien voor buitenrelationeel seksueel gedrag: het hebben van seksuele contacten buiten de vaste

hoofdstuk 2 een vergelijkbaar sekseverschil laat zien voor buitenrelationeel seksueel gedrag: het hebben van seksuele contacten buiten de vaste Samenvatting Mensen zijn in het algemeen geneigd om consensus voor hun eigen gedrag waar te nemen. Met andere woorden, mensen denken dat hun eigen gedrag relatief vaak voorkomt. Dit verschijnsel staat

Nadere informatie

Interview Han van der Maas

Interview Han van der Maas Interview Han van der Maas Voor mij is programmeren een essentiële tool, zoals hamer en spijkers voor een timmerman 272 Interview Hoe ben je zelf geïnteresseerd geraakt in programmeren? Pas op de universiteit,

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT

SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT Prof. Rumen Stamatov PhD Assoc. Prof. Svetlana Sariyska Maria Goranova Petya Grudeva SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT Handboek met illustraties Uitgeverij Blakom Plovdiv, 2015 1 Prof. Rumen Stamatov,

Nadere informatie

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen? Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

1. Een van mijn collega s, liet een mooi verhaal zien: De opgave was: Los op ln(x + 2) ln(x + 1) = 1.

1. Een van mijn collega s, liet een mooi verhaal zien: De opgave was: Los op ln(x + 2) ln(x + 1) = 1. Tentamen-wiskunde?. De basiswiskunde. Een van mijn collega s, liet een mooi verhaal zien: De opgave was: Los op ln(x + 2) ln(x + ) =. Oplossing : ln(x + 2) = + ln(x + ) x + 2 = ln + x + 3 = ln dus x =

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in dutch)

Samenvatting. (Summary in dutch) Samenvatting (Summary in dutch) 74 Samenvatting Soms kom je van die stelletjes tegen die alleen nog maar oog hebben voor elkaar. Ze bestellen hetzelfde ijsje, maken elkaars zinnen af en spiegelen elkaar

Nadere informatie

Natuurkundeles 8 januari 2007, 6 e uur (13.30-14.20 uur), klas 2a2 (2 vwo) 1 e les. 2a2, 26 leerlingen, 15 meisjes en 11 jongens.

Natuurkundeles 8 januari 2007, 6 e uur (13.30-14.20 uur), klas 2a2 (2 vwo) 1 e les. 2a2, 26 leerlingen, 15 meisjes en 11 jongens. Natuurkundeles 8 januari 2007, 6 e uur (13.30-14.20 uur), klas 2a2 (2 vwo) 1 e les ent: Klas: Onderwerp: Materialen: Lokaal: Bord: Man 2a2, 26 leerlingen, 15 meisjes en 11 jongens. Significante cijfers.

Nadere informatie

Voorbereiding assessment

Voorbereiding assessment Voorbereiding assessment 1. Zelfportret gemaakt door malou... 1 2. Samenvatting... 3 3. Zelfportret door een docent... 5 4. Zelfportret door Slc er... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 5. Aanvullende

Nadere informatie

Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen

Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen Naam: Huseyin Ayaz St. Nummer: 1683039 Groep: imm08209 Universiteit der dromen Onze film gaat over een droom van een student die de Vrije universiteit doorloopt en aan het eind van het film woedend wakker

Nadere informatie

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN!

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! Carine Vos Richting-Wijzer Advies Zwolle augustus 2011 Carine Vos Pagina 2 Voorwoord In mijn bedrijf Richting-Wijzer Advies kom ik

Nadere informatie

de waarnemingsvoorkeur

de waarnemingsvoorkeur 5 de waarnemingsvoorkeur Sensors - Intuitives Lees de volgende stellingen door en kijk welke van de twee het meest op jou van toepassing is: A of B. Geef voor een zo precies mogelijke score het antwoord

Nadere informatie

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Jaap Bierman G&I Klas 1 A Sunday 24 January 2016 Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Will you, push it to the limit? HKU Een week voordat het project van start ging kwam Tim Bosje naar

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Wiskunde en creativiteit

Wiskunde en creativiteit Wiskunde en creativiteit Tom Verhoeff Al op de kleuterschool kreeg ik mijn bedenkingen bij de manier waarop het onderwijs omgaat met creativiteit. Creativiteit kwam toen niet verder dan de (door juffen

Nadere informatie

DIDACTISCH GROEPSPLAN

DIDACTISCH GROEPSPLAN SBO De Boei DIDACTISCH GROEPSPLAN GROEP: Kof LEERKRACHT(EN): Anke Heijs/Margriet Wouda VAKGEBIED: Rekenen PERIODE: Jan.-juni Samenstelling van de groep: Stimulerende factoren: Belemmerde factoren: Beginsituatie:

Nadere informatie

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek.

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. Conflicten hanteren Tijd: verdelen over twee bijeenkomsten. Bijeenkomst 1 Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. De uitkomst van

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Politieke legitimiteit

Politieke legitimiteit Politieke legitimiteit Op het snijvlak van wetenschap en samenleving Geerten Waling De Responsieve Rechtsstaat, 22 september 2016 Bij ons leer je de wereld kennen 1 Routeplanner Even voorstellen Wat is

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B1 nr. 4)

Luisteren: muziek (B1 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. De verhalen van vandaag uit het evangelie van Marcus

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Bescherm je foto s met een watermerk

Bescherm je foto s met een watermerk Bescherm je foto s met een watermerk Het is vervelend wanneer een ander met je foto's aan de haal gaat. Je steekt er niet alleen tijd en moeite in maar ook wettelijk heb je rechten over je eigen foto's.

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

WIE IS. Kees-JanDiepstraten. Hij legt de branche het vuur na aan de schenen VISIONAIR

WIE IS. Kees-JanDiepstraten. Hij legt de branche het vuur na aan de schenen VISIONAIR VISIONAIR In zijn scriptie over strategische allianties stelde hij dat bezit zal verdwijnen en accountancy gebaseerd op kosten op een dood spoor zit. Hij zakte bijna omdat zijn docenten hem niet geloofden.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers REDENEN OM Dankbaar TE ZIJN Dirkje Evers Er zijn vele kleine zegeningen die het leven de moeite waard maken. Leer de kleine dingen in het leven te waarderen. Het helpt je om een dankbaar hart te ontwikkelen

Nadere informatie

SSamenvatting. 1. Introductie

SSamenvatting. 1. Introductie S 1. Introductie PowerPoint is niet meer weg te denken bij presentaties. Het programma kende wereldwijd meer dan 200 miljoen gebruikers in 2012. Sommigen wenden het aan voor hun colleges, anderen voor

Nadere informatie

Onderzoek werknemers met kanker

Onderzoek werknemers met kanker Onderzoek werknemers met kanker Dinsdag 15 april 2013 Over dit onderzoek Dit onderzoek is gehouden in samenwerking met de Nederlandse Federatie voor Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Aan het onderzoek

Nadere informatie

Heleen slaat het boek dicht. Vanavond komt er niets van lezen, haar gedachten dwalen steeds af.

Heleen slaat het boek dicht. Vanavond komt er niets van lezen, haar gedachten dwalen steeds af. 1 Heleen van Rijnsburg zet de wekker op halfacht. Als ze nu nog een halfuurtje leest in bed, dan krijgt ze zeven uur slaap. Dat is precies genoeg. Zes uur is te kort en acht uur is te lang. Op het nachtkastje

Nadere informatie

Boris van Norren TI1A. Reflectieverslag. Boris van Norren 0835560 TI1A

Boris van Norren TI1A. Reflectieverslag. Boris van Norren 0835560 TI1A Reflectieverslag Boris van Norren 0835560 1 Inhoudsopgave Zelfreflectie week 1... 3 Zelfreflectie week 2... 4 Zelfreflectie week 3... 5 Zelfreflectie week 4... 6 Zelfreflectie week 5... 7 Zelfreflectie

Nadere informatie

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is:

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is: Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers Het enige moment wat telt is: NU Programma 1. Wat is mindfulness? 2. Wat levert mindfulness op? 3. Evaluatie van de ingevulde enquête. 4. De

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Verkondiging Maartenskerk zondag 26 juni 2016 Mattheus 25, en Jona 3 Teun Kruijswijk Jansen I Juni is de detective-maand : in de boekhandel met

Verkondiging Maartenskerk zondag 26 juni 2016 Mattheus 25, en Jona 3 Teun Kruijswijk Jansen I Juni is de detective-maand : in de boekhandel met Verkondiging Maartenskerk zondag 26 juni 2016 Mattheus 25, 14-30 en Jona 3 Teun Kruijswijk Jansen I Juni is de detective-maand : in de boekhandel met mooie aanbiedingen, en op TV,voor wie niet van voetbal

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

HET VOORKÓMEN VAN HANDECZEEM

HET VOORKÓMEN VAN HANDECZEEM HET BELANG VAN ONZE HANDEN Het is wellicht iets waar niemand iedere dag bij stilstaat, maar onze handen zijn erg belangrijk. Zonder handen zouden we dagelijkse klusjes onmogelijk kunnen uitvoeren en zou

Nadere informatie

Jaarverslag 2013-2014

Jaarverslag 2013-2014 NOVA Voorzitter Anthony Matthijsen 24-9-2014 Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Mijn taken... 3 Externe contacten... 4 Vergaderingen... 4 Administratie... 4 Commissies... 5 Eerstejaarsfeest... 5 De club...

Nadere informatie

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014 Enquete resultaten Normen en Waarden 214 Deze enquête is afgenomen in de derde en vierde klas op de middelbare school de Guido de Bres in Amersfoort. Dit zijn de statistieken van de anwoorden die de leerlingen

Nadere informatie

VIA PUZZELS GOOGLE LEREN

VIA PUZZELS GOOGLE LEREN GOOZZLES VIA PUZZELS GOOGLE LEREN Goozzles: Puzzles teaching you Google este bezoeker van Lowlands, Welkom in de wiskundetent, en in het bijzonder bij de UvA-workshop over de PageRank van Google. Met behulp

Nadere informatie

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Oost, west, thuis best. Als er 1 schaap over

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid en onderpresteren

Hoogbegaafdheid en onderpresteren Hoogbegaafdheid en onderpresteren Onderwijs Praktijk Texel Hoogbegaafdheid en onderpresteren Veel kinderen weten niet dat leren leuk kan zijn en weten niet wat ze nodig hebben om zich minder ellendig te

Nadere informatie

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus.

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. De engel zei: God zal jou een kind geven. God zal jou Zijn Kind geven. God zal jou Jezus geven.

Nadere informatie

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1.

Y-choice. Luister naar De keuzes die je maakt van Van Dik Hout. Het nummer staat op de CD Het beste van 1994-2001. De songtekst vind je in bijlage 1. Kiezen Opwarmertje Een eigen keuze (Naar: Kiezels 10 e jaargang, nr. 5) Laat één jongere beginnen met het noemen van een drietal belangrijke zaken uit zijn leven, bijvoorbeeld iemand kiest scooter, voetbal

Nadere informatie

Brochure brain trainingen. Speed Reading Haal meer uit uw geheugen

Brochure brain trainingen. Speed Reading Haal meer uit uw geheugen 1 Brochure brain trainingen Speed Reading Haal meer uit uw geheugen 2 Inhoudsopgave Over MTcompany...... 3 Training 1: Speed Reading... 3 Training 2: Haal meer uit uw geheugen... 4 Begeleiding na de training...

Nadere informatie

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

Question 1 Multiple Choice De informatie over de mogelijkheid om deel te nemen aan de minor Sporttechnologie heeft mij tijdig bereikt

Question 1 Multiple Choice De informatie over de mogelijkheid om deel te nemen aan de minor Sporttechnologie heeft mij tijdig bereikt Evaluatie minor SportTechnologie 2006 Respons: 20 van 25 deelnemers (80%) Question 1 Multiple Choice De informatie over de mogelijkheid om deel te nemen aan de minor Sporttechnologie heeft mij tijdig bereikt

Nadere informatie

Looft de Heer, looft de Heer, looft de Heer, elk moet Hem eren. Looft de Heer, looft de Heer, looft de Heer, elk moet Hem eren.

Looft de Heer, looft de Heer, looft de Heer, elk moet Hem eren. Looft de Heer, looft de Heer, looft de Heer, elk moet Hem eren. Welkom Psalm 150 (Psalm Project) Looft God, looft Hem overal, Looft de schepper van t heelal. Om zijn wonderbare macht, om de heerlijkheid en pracht. Van zijn Naam en eeuwig wezen. Looft God, met bazuingeklank,

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

A c e! Z e l f t e s t O m g a a n m e t w e e r s t a n d

A c e! Z e l f t e s t O m g a a n m e t w e e r s t a n d Training Coaching Consulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bosch Rotterdam Zwolle Utrecht Arnhem Amersfoort Breda Eindhoven Maastricht Brussel Antwerpen A c e! Z e l f t e s t O m g a a n m

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Waarom anderen Ik krijg altijd gelijk lezen

Waarom anderen Ik krijg altijd gelijk lezen Waarom anderen Ik krijg altijd gelijk lezen Nee heb je, gelijk kun je krijgen! Maarten Santman, advocaat Iets krijgen is altijd veel bevredigender dan iets al hebben. Ik krijg dus liever gelijk dan dat

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was.

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. Benjamin Plant student Aardrijkskunde Ik weet wat ik wil Het leukste moment van mijn stage is wanneer leerlingen mij uit zichzelf aanspreken

Nadere informatie