Energiebesparing is een samenspel van techniek en gedrag Cees Egmond 1 11 januari 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energiebesparing is een samenspel van techniek en gedrag Cees Egmond 1 11 januari 2012"

Transcriptie

1 Energiebesparing is een samenspel van techniek en gedrag Cees Egmond 1 11 januari 2012 Het energiebesparingsbeleid van de Nederlandse overheid heeft ondermeer als doel om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen, tevens wordt door de realisatie van energiebesparing ook een verlaging van woonlasten bereikt. Een van de instrumenten die de overheid daarbij inzet is de energieprestatiecoefficient, EPC. De EPC is in 1995 ingevoerd en heeft als doel om de energieprestatie van gebouwen te verbeteren door steeds betere technieken toe te passen, zodat het energieverbruik in nieuwe gebouwen afneemt. In 1995 was de EPC voor woningen 1,4 en stap voor stap is de EPC verlaagd. Zo is nu de EPC 0,6. Voor 2015 staat een verlaging naar 0,4 op de rol. Uiteindelijk moeten in 2020 nieuwbouw woningen energieneutraal zijn. In 1999 heeft een eerste evaluatie van de EPC plaatsgevonden en in 2010 een tweede. In deze onderzoeken bleek dat er in de praktijk een grote spreiding in het werkelijk energieverbruik was. Bij woningen met dezelfde EPC was tussen hoog en laag verbruik een factor 2 verschil Jeeninga et al, 2001) 2. Er bestond een vermoeden dat deze spreiding in verbruik mede veroorzaakt werd door het gedrag van de bewoners. Dit leidde tot de hypothese dat het energieverbruik van een woning afhankelijk is van techniek èn gedrag. Bij de eerste evaluatie van de EPC in 1999 heeft Novem ECN en IVAM (Jeeninga et al., 2001) een onderzoek laten uitvoeren om de volgende onderzoeksvragen te beantwoorden: 1. Leidt een lagere EPC ook tot een lager energiegebruik van de woning; en 2. Wat is het effect van gedrag en technische besparingsmaatregelen op de spreiding en hoogte van het reële energie verbruik. In het onderzoek zijn dus zowel de technische als de gedragsfactoren die het energiegebruik van de woning beïnvloeden onderzocht en in de praktijk gemeten. Omdat ook het energiegebruik bekend was, kon een warmteverbruikmodel gemaakt worden (pag. 3). Met behulp van dit model kon vastgesteld worden wat de belangrijkste factoren zijn die van invloed zijn op het warmteverbruik. Met dit model was het ook mogelijk om theoretische besparingen te berekenen. (zie pang 4). In 2009 is er een onderzoek uitgevoerd door ECN en RIGO (Menkveld et al, 2010) 3 over de evaluatie van de EPC-aanscherping naar 0,8. Hierbij zijn op dezelfde modelmatige manier de factoren onderzocht die het warmteverbruik bepalen, en is de relatie tussen deze factoren vastgesteld In dit paper bespreken we de resultaten van beide onderzoeken, om de rol en de betekenis van het gedrag van de bewoner juist in relatie met de technische maatregelen te belichten. We beginnen een korte beschrijving van de onderzoeksopzet en aanpak. 1 Cees Egmond : tel Jeeninga (ECN), Uyterlinde(ECN), Uitzinger (IVAM), 2001, Energieverbruik van energiezuinige woningen, (ECN, IVAM), rapportnr ECN , 2001, ECN,Petten. 3 Menkveld (ECN), Leidelmeyer (RIGO), 2010, Evaluatie EPC- aanscherpingwoningen, (ECN, RIGO), rapportnr ECN-E , 2010, ECN, Petten Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

2 Onderzoeksopzet en aanpak Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden is de volgende aanpak gevolgd. Volgens de onderzoekers wordt het warmteverbruik van een woning door de volgende drie factoren wordt bepaald: a. Woning type 4 en grootte; b. Warmtetechnische kenmerken ( EPC- gegevens: UG 5 en RC 6 en installatie); c. Gedragskenmerken: stooktemperatuur, aanwezigheid, douche- en badgedrag (frequentie), aantal niet-verwarmde ruimtes; deze zijn via een leefstijlvragenlijst geïnventariseerd. In 1999 is gezocht naar projecten met woningen met een lage EPC, omdat ook het effect hiervan op het verbruik onderzocht moest worden. Zo waren ook alle warmtetechnische kenmerken van de woningen bekend. De betrokken projecten waren gespreid over heel Nederland en hadden een EPC van 0,73-1,19 (zie figuur 1). Van alle woningen in deze projecten zijn via de vergunningverleners de EPC gegevens verzameld. De gedragsgegevens zijn met een vragenlijst onder de deelnemende huishoudens verzameld. De deelnemende huishoudens hebben maandelijks hun meterstanden opgenomen en aan de onderzoekers doorgegeven. figuur 1: Betrokken projecten project locatie Aantal woningen EPC Pos respons In analyse WNF - woningen Almere 40 0,75 19 (48%) 12 (30%) Solar Nieuwland Amersfoort 105 0,85 20 (19%) 19 (19%) Weerselose str. Den Haag 74 1,1 17 (23%) 9 (12%) De schooten Den Helder 44 1,19 30 (68%) 28 (64%) Carisven Heerlen 54 0,93 23 (43%) 17 (31%) Visveld- Oost Lent 66 0,91 28 (42%) 19 (29%) WNF- woningen Nieuwegein 77 0,73 25 (32%) 19 (25%) De Boerenstreek Soest 95 1,27 12 (13%) 10 (11%) WNF- woningen Tilburg 36 0,76 8 (22%) 6 (17%) Gelderse Blom Veenendaal 101 1,11 14 (14%) 7 (7%) totaal (28%) 146(21%) De bewoners van alle 692 woningen zijn aangeschreven en zijn gevraagd om mee te doen met het onderzoek. 28% (196) reageerde positief. Uiteindelijk zijn er 146 in de analyse meegenomen. Door ontbrekende gegevens of verkeerd ingevulde meteropnameformulieren, zijn er huishoudens niet meegenomen in de analyse. 4 type woning: tussenwoning, hoekwoning, twee onder een kap en vrijstaande woning. 5 UG= Uwaardeglas is warmtegeleiding van glas, hoe lager deze is des te minder verbruik. 6 RC= warmteweerstand gevel hoe hoger deze is des te minder verbruik. Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

3 Op basis van de aanwezige gegevens: 1. woning kenmerken; 2. de technische maatregelen die van de EPC woningen bekend zijn; 3. de gedragkenmerken; en 4. het energieverbruik van de woningen, kon een warmteverbruikmodel gebouwd worden. Warmteverbruikmodel Het warmteverbruikmodel wordt nu uiteengezet en tevens worden de resultaten van de modelsimulatie gepresenteerd. Deze leveren energiebesparingmogelijkheden op. Omdat het warmteverbruik een functie is van de techniek van de woningen en het gedrag van de bewoners, ziet het warmteverbruikmodel ziet er schematisch als volgt uit: Warmteverbruik = b 0 + b 1 x techniek woningen + b 2 x gedrag ( b 0 is een vaste constante) Dit model is voor de onderzoekssituatie concreet gemaakt en zag er als volgt uit: W-model -0 = b 0 +b 1 x type woning + b 2 x EPC + b 3 x aantal personen. (1) Voor alle woningen zijn de waardes van de variabelen ( type woning, EPC en aantal personen verzameld. En deze gegevens zijn gebruikt in een statistische analyse 7 door voor alle 146 huishoudens de waarden van de variabelen in te vullen in de vergelijking (1) en de aldus verkregen 146 vergelijkingen met 4 onbekenden (b 0, b 1, b 2 en b 3 ) op te lossen. Deze 4 onbekenden (b 0, b 1, b 2 en b 3 ) zijn positief van teken, dus hoe groter de waarde van de variabele des groter is de warmtevraag. De sterkste verklaring van de warmtevraag wordt verkregen door de EPC, nl. 42%. Het type woning verklaart 35% en het aantal personen 9%. figuur 2: Resultaat van W-model -0 Resultaat model 1 Plaatje pagina 67 In figuur 2 zien we per project het energieverbruik per woning per dag en we zien dat het model de gemiddelden redelijk verklaard, de gemiddelden liggen dicht bij elkaar: de streepjes in de blokjes de blokjes met dikke lijnen zijn van het model. Maar de spreiding van het verbruik (de lengte van de rechthoeken) wordt onvoldoende verklaard. 7 multiregressie analyse Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

4 Daarom is het model verfijnd door de EPC en het aantal personen te vervangen door een set van variabelen die betrekking hebben op respectievelijk techniek en gedrag. Het uitgebreide model wordt nu: W-model-1 = b0 + b1 x type woning +b 2 x Woninginhoud + b 3 x StadsVerwaming + b 4 x Warmterugwinning + b5 x Programmeerbare Thermostaat + b 6 x RC+b 7 x UG + b 8 x Airco + b 9 x zelfmonitoring + b 10 x Douche+ b 11 x Bad + b 12 x StookTemperatuur +b 13 x Niet- Verwarmde Vertrekken ( NVW). Van alle 146 woningen waren de gegevens bekend en kon net zoals bij W-model 1 weer een statistische analyse uitgevoerd worden. Hieruit bleek dat: - de woningvariabelen (inhoud en type) 32% van de variantie verklaren; - de techniek variabelen 53 % ( RC) tot 12% (Airco) van de variantie verklaren; - de gedragsvariabelen 27% (Stooktemperatuur) tot 7% (douchefrequentie) van de variantie verklaren. Ook met dit model is het warmtegebruik berekend en in figuur 3 wordt de modelwaarde en het gemeten warmtegebruik getoond. En we zien dat met dit model de spreiding beter verklaard wordt. figuur 3: resultaat W-model -1 Resultaat uitgebreid model Omdat het model een goede verklaring voor het gemiddelde en de spreiding van het gebruik. kan het model ook gebruikt worden om besparingen door te rekenen. Dit gaat als volgt in zijn werk. Omdat de parameters ( b0 - b13) bekend zijn, levert het model door voor de variabelen ander waarden in te vullen nieuwe warmteverbruikcijfers op. Om uit te leggen hoe dit werkt, nemen we als voorbeeld het Wmodel 0; W-model = b 0 +b 1 x type woning + b 2 x EPC + b 3 x aantal personen. Stel dat b0 = 10, b1 = 30, b2 = 40 en b3 = 10 dan wordt de vergelijking: W-model 0 = x type woning + 40 x EPC + 10 x aantal personen. Voor een woning van type 2, EPC 1,4 en aantal personen 5 wordt de warmtevraag = x x1,4+10x 5 = 176 MJ/dag. Voor een woning van type 1, met EPC 1,4, aantal personen 2 wordt de de warmte vraag = x1+40x1,4+10x2 =116 MJ/dag. Op deze wijze kunnen verschillende gedragsituaties of technische situaties doorrekenen of simuleren. En we kunnen zo bekijken of er in theorie een besparing bereikt kan worden. Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

5 Simulaties De onderzoekers hebben onderzocht welke besparingen bereikt kunnen worden met A. gedragsverandering en welke met B. techniekverandering. A. Gedragsverandering Er zijn van vier gedragsvariabelen de waarden veranderd en in het model warmtevraag gestopt om de warmte vraag te berekenen: - STOOKtemperatuur: is voor alle huishoudens verlaagd met 0.5 graad Celsius 8 ; - BAD frequentie is voor alle huishoudens verlaagd met 10%; - DOUCHE frequentie is voor alle huishoudens verlaagd met 10%; - Niet Verwamde Vertrekken is voor alle huishoudens met meer dan 5 vertrekken verlaagd met 1. Onderstaande tabel (figuur 4) geeft de effecten weer op de gemiddelde variabelen en op de warmte vraag. figuur 4: modelresultaat na gedragsverandering Voor gedragsverandering Na gedragsverandering verschil Warmte vraag 92,2 MJ/dag 84,6 MJ/dag 7,6 MJ/dag (9%) Stooktemperatuur 18,9 graad Celsius 18,4 graad Celsius Bad frequentie 0,9 maal per dag 0,8 maal per dag Douche frequentie 1,6 maal per dag 1,4 maal per dag Aantal verwarmde vertrekken 7,3 6,5 B. techniekverbetering Voor de techniekverbetering is een analoge simulatie uitgevoerd (figuur 5): De volgende twee variabelen zijn aangepast: - RC-waarde gevel: is voor alle huishoudens met 0,5 verhoogd. - U-waarde glas is voor alle huishoudens verlaagd met 0,2. figuur 5: modelresultaat na techniekverbetering Voor techniek Na techniek verbetering verschil verbetering Warmtevraag 92,2 MJ/dag 66,6 MJ/dag 25,6 MJ/dag (27%) RC-waarde 3,42 (m 2.K/W) 3,92 (m 2.K/W) U- waarde glas 1,44(W/m 2.K) 1,24(W/m 2.K) 8 Omdat 0,5 over 24 uur is, betekent dit een graadje lager stoken overdag. Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

6 Relatie tussen technische en gedragsmaatregelen In het onderzoek uit 2009 is op ongeveer dezelfde wijze gewerkt. Van 248 woningen zijn de energieverbruiken, de technisch gegevens en de gedragsfactoren verzameld. Analoog aan de in het eerste onderzoek gevolgde werkwijze zijn op statistische wijze verklaringen gevonden. Het verschil in verbruik tussen woningen met een EPC van 0,8 en 1,0 ligt eerder in de orde van grootte van 8% te liggen dan van 20%.die de procentuele daling van de EPC suggereert. En bij woningen met dezelfde EPC bleken er grote verschillen in gasverbruik te bestaan. Dit heeft te maken met de wisselwerking tussen techniek en gedrag. Zo bleek dat bij woningen met lage temperatuur verwarming de gemiddelde temperatuur instelling in een etmaal hoger was dan 20 o C. Ook de technische ventilatiesystemen bleken zeer gevoelig voor gedrag. Als huishoudens met balansventilatie altijd de ramen in de huiskamer open hebben, leidt dat tot 25% meer gasverbruik. De volgende technische maatregelen bleken van een robuust karakter te zijn (ze hebben een besparingseffect onafhankelijk van woningtype of gedrag): - zonneboiler of warmtepomp; - zeer goede vloerisolatie ( RC-waarde 4 of meer); - ventilatie met zelf regulerende roosters; - hoog tapwaterrendement; - warmteterugwinning in de douche. Conclusies en aanbevelingen Op de eerste plaats kunnen we concluderen dat het energiegebruik van een woning een resultante is van technische en gedragsfactoren. Zoals de titel al aangeeft het is een samenspel. Het is mogelijk de energie vraag van een woning te modeleren. De EPC waarde en het type woning bepalen hoe groot de gemiddelde warmtevraag is, maar de spreiding van de warmtevraag wordt mede bepaald door het gedrag van huishoudens. In cijfers: - Woningvariabelen verklaren 31% ; - Techniek variabelen: 53%; - Gedragvariabelen: 27%. Verder is er ook nog te besparen:door gedrag = 8% en door techniek = 28 %. \Ten slotte moeten we ook concluderen dat gedrag de besparingspotentie van techniek te niet kan doen. Daarom is het de moeite waard om aandacht aan gedrag te besteden en wel omdat: er met simpele gedragsmaatregelen - thermostaat graadje lager, minder lang douchen, en meer niet-verwarmde vertrekken - ook in nieuwbouw woningen nog 9 % besparing mogelijk. Om de technische maatregelen van nieuwbouw huizen hun grootste rendement te laten hebben is het juiste gedrag een voorwaarde: Daarom bevelen wij aan om bij de verkoop van energiezuinige woningen de toekomstige bewoners te informeren over het feit dat met een beetje energiezuinig gedrag de woning nog minder energie kan gebruiken. en dat met het onjuiste gedrag en energieppotentieel ongedaan kan worden gemaakt. Verder is het aan te bevelen om zoveel mogelijk robuuste technieken toe te passen. Energiebesparing een samenspel tussen techniek en gedrag Cees Egmond 11 januari

Kentallen warmtevraag woningen

Kentallen warmtevraag woningen Kentallen warmtevraag woningen Colofon Dit rapport is opgesteld door Marijke Menkveld (ECN) Datum 26-01-2009 Status definitief Inhoudsopgave Inleiding...3 Ketels en andere verwarmingssystemen...3 Verschillen

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

Verantwoording ECN-C--01-072

Verantwoording ECN-C--01-072 Oktober 2001 Verantwoording Deze studie is door ECN Beleidsstudies en IVAM Environmental Research uitgevoerd in opdracht van Novem, onder nummer 168191.0101 (Novem) en 77221 (ECN). Contactpersoon bij Novem

Nadere informatie

Analyse EPC en energieverbruik bij woningen

Analyse EPC en energieverbruik bij woningen Analyse EPC en energieverbruik bij woningen Jan Uitzinger Amsterdam, 24 juni 2004 IVAM research and consultancy on sustainability Roetersstraat 33-1018 WB Amsterdam - Postbus 18180-1001 ZB Amsterdam Tel.

Nadere informatie

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten Concepten EPC 0.4 Om een EPC 0.4 te realiseren voor de referentiewoningen zijn er verschillende concepten ontwikkeld die onderling verschillen op de wijze van ventileren en verwarmen. Aan de basis van

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

Energieprestatie. metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw. 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst. door Peter Vierveijzer

Energieprestatie. metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw. 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst. door Peter Vierveijzer Energieprestatie metalen gevelelementen in EP berekening Ubouw 3, 10 en 17 november 2008 VMRG bijeenkomst door Peter Vierveijzer aanleiding Denkt u projecten te missen doordat houten en kunststof kozijnen

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in Alblasserdam

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in Alblasserdam Energie Energiebesparing en duurzame energie in Alblasserdam De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik van

Nadere informatie

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd EERST NOM PROJECT 2013 RIJSWIJK Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Trias energetica. Verdiepende opdracht

Trias energetica. Verdiepende opdracht 2015 Trias energetica Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel kun je meer leren over de Trias energetica, een strategie voor het bereiken van een zo duurzaam mogelijke energievoorziening. Pagina

Nadere informatie

ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen

ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen Ir. Harm Valk Nieman Groep Platform ZEN 22 maart 2016 Routekaart BENG 22-3-2016 2 BENG Drie indicatoren Lijkt op de PHPP 1. Energiebehoefte

Nadere informatie

Oorzaken hoog warmteverbruik

Oorzaken hoog warmteverbruik Eneco - Nesselande Januari 2009 Oorzaken hoog Hans van Wolferen Onderwerpen Warmteverbruik Opzet onderzoek Resultaten onderzoek 2 Warmteverbruik Warmteverbruik voor twee functies: Verwarming Warmtapwater

Nadere informatie

Effecten van energiebesparende maatregelen

Effecten van energiebesparende maatregelen Effecten van energiebesparende maatregelen Laure Itard, Olivia Guerra Santin 7-12-2009 Delft University of Technology Challenge the future Historisch gasverbruik huishoudens Gemiddeld huishoudelijk gasverbruik

Nadere informatie

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS:

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: TANGRAMHUIS 7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: 1 - ZON - Maak gebruik van de zon, de enige kostenloze energieleverancier! Onze woningen worden naar de zon georiënteerd, dat wil zeggen

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Energie Energiebesparing en duurzame energie in Zwijndrecht

Energie Energiebesparing en duurzame energie in Zwijndrecht Energie Energiebesparing en duurzame energie in Zwijndrecht De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik van

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

Winst en comfort uit duurzaamheid. Bouw op onze kennis

Winst en comfort uit duurzaamheid. Bouw op onze kennis Winst en comfort uit duurzaamheid Bouw op onze kennis Even voorstellen "Het verschil tussen gewoon en uitzonderlijk is vaak dat kleine beetje extra, waarin samenwerking en krachtenbundeling mijn drijfveer

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 32 woningen in Oosterheem Groene Hart fase 2

Een nieuwe woning in Zoetermeer 32 woningen in Oosterheem Groene Hart fase 2 KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 32 woningen in Oosterheem Groene Hart fase 2 De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! De verkoop van de woningen in het project

Nadere informatie

Een nieuwe woning in De Volgerlanden

Een nieuwe woning in De Volgerlanden KLIMAATGARANT EPC0 Een nieuwe woning in De Volgerlanden De energie EERB van morgen vandaag in huis ENERGIE EXPLOITATIE RIJSWIJKBUITEN ENERGIE EXPLOITATIE SPIJKENISSE Rijswijk Een energieneutrale woning:

Nadere informatie

Melding slecht energiegebruik.

Melding slecht energiegebruik. Meetrapport temperatuur huishouding. verschillen in temperatuur per kamer. Eventuele lekkage opsporing. wel of geen isolatie kwaliteit isolatie Type bouw en bijbouw Naam perceel - Doel. - Naam. - Samengewerkt

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW In t Hart van de Bouw ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW Nederlandse Isolatie Industrie Postbus 8408 3503 RK UTRECHT 030-6623266 Vertegenwoordigd door: de heer ir. E. Las Nieman Raadgevende

Nadere informatie

Artikelen. Energiegebruik

Artikelen. Energiegebruik De eerste onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op de vragenlijst. In de grafieken zijn de gemiddelden weergegeven. In twee artikelen, beide in de Engelse taal, zijn de resultaten meer diepgaand geanalyseerd

Nadere informatie

Het gebruik van dynamische gebouwsimulatiemodellen bij renovatie

Het gebruik van dynamische gebouwsimulatiemodellen bij renovatie Het gebruik van dynamische gebouwsimulatiemodellen bij renovatie Maurice Jong Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) Afdeling Duurzame Energie in de Gebouwde Omgeving (DEGO) Postbus 1 1755 ZG PETTEN

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen.

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieprestatiecertificaat energielabel Bestaande bouw Woning/Woongebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieklasse zeer energie zuinig A B A ++

Nadere informatie

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Juni 2012 E I D I BS SU Wil je met me bouwen? Gemeente Amsterdam /zelfbouw Voor u ligt de Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw. Deze is door de gemeente Amsterdam speciaal

Nadere informatie

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com PDFlib PLOP: PDF Lineariation, Optimiation, Protection Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com p Energielabel woning supplement* Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

Appartementencomplex

Appartementencomplex Buiten Zonwering 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 Referentiegebouwen EPG Appartementencomplex Appartementen

Nadere informatie

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype

Nadere informatie

ISOLEREN VAN DE WONING Subsidies en aanpak. Erik Alsema & Cor Hofstee Energiegroep Bunnik 24 oktober 2015

ISOLEREN VAN DE WONING Subsidies en aanpak. Erik Alsema & Cor Hofstee Energiegroep Bunnik 24 oktober 2015 ISOLEREN VAN DE WONING Subsidies en aanpak Erik Alsema & Cor Hofstee Energiegroep Bunnik 24 oktober 2015 Waarom isoleren? Investering in: - Comfort - Lagere energierekening - Toekomstwaarde van de woning

Nadere informatie

Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie. Vraaggestuurde ventilatie (CO2)

Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie. Vraaggestuurde ventilatie (CO2) Galerij complex: 36 appartementen, 5 bouwlagen Basis 0,6 Basis 0,4 Extra isolatie Collectieve Warmtepomp, individuele warmtepompboiler Verbeterde psi waarden koudebruggen ja ja ja ja collectieve warmtepomp

Nadere informatie

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Stichting Spaarnesant 04 februari 2014 9X3803 Entrada 301 Postbus 94241 1090 GE Amsterdam +31 20 569 77 00 Telefoon 020-5697701 Fax info@amsterdam.royalhaskoning.com

Nadere informatie

WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS

WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS Wonen Zuid vindt duurzaam en energiezuinig bouwen belangrijk. Dit is beter voor ons milieu en huurders kunnen hiermee besparen op hun energierekening.

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

All-electric woningconcept

All-electric woningconcept All-electric woningconcept Kwalitatieve en kwantitatieve vergelijking tussen 3 energieconcepten Robbert van Rijswijk Merosch Inhoud 1. Voorstellen 2. Vergelijking energieconcepten 3. Uitwerking all-electric

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Doelen duurzaam bouwen

Doelen duurzaam bouwen 1 Doelen duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is hot. Geen wonder, u verhoogt de waarde van uw woning, verlaagt uw woonlasten, krijgt overheidssubsidies voor duurzame details, maar ziet u ook hoe comfortabel

Nadere informatie

Passief Bouwen in de praktijk

Passief Bouwen in de praktijk Passief Bouwen in de praktijk Velve-Lindenhof: van idee tot realisatie ir. H.J.J. (Harm) Valk / ing. A.F. (André) Kruithof adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Projectomschrijving Ontwerpvisie Bouwfysische

Nadere informatie

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009 Raadsmededeling Nummer : 82/2009 Datum : 9 december 2009 B&W datum : - Portefeuillehouder : J. Teeuwsen Onderwerp : Tussentijdse evaluatie subsidieverordening 'Achterhoek Bespaart 2009' Aanleiding Brief

Nadere informatie

Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen. Opening wethouder Binnendijk

Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen. Opening wethouder Binnendijk Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen Opening wethouder Binnendijk Programma 1. Welkom door Wethouder Binnendijk 2. Bewonersinitiatief Klimaat in jouw straat 3. Introductie wijkaanpak;

Nadere informatie

van bewoners? Minder energiegebruik

van bewoners? Minder energiegebruik Verwarmingsenergie: van bewoners? Door de introductie van de EPC-regelgeving, de verbetering van constructiemethoden en van installatierendementen, wordt verwacht dat de verwarmingsenergie in woningen

Nadere informatie

Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal

Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal Eindrapportage In opdracht van de gemeente Katwijk BMC Implementatie Januari 2017 B.M.A. Lont MSc L. Dols MSc E.J. Timmerman MSc Projectnummer:

Nadere informatie

SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP

SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP SCHIPHOL HOTEL BADHOEVEDORP 08-06-2016 Toets thermische isolatie en energieprestatie Toets thermische isolatie en energieprestatie ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning. Definitief Schiphol Hotel

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Tips berekenen EPC. EPN en Nieuwbouw. Modellering

Tips berekenen EPC. EPN en Nieuwbouw. Modellering EPN en Nieuwbouw Tips berekenen EPC Modellering Iedere bouwlaag dient als een aparte verwarmde zone gemodelleerd te worden. Indien bouwlagen, bijvoorbeeld tussenverdiepingen van een woongebouw, exact gelijk

Nadere informatie

Documentatierapport Energieverbruik

Documentatierapport Energieverbruik Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Energieverbruik Datum: 17 januari 2014 Bronvermelding Publicatie van uitkomsten geschiedt door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters

Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters EPN en Nieuwbouw Gelijkwaardigheidsverklaringen combiketel, warmteterugwinning en zelfregelende en vraaggestuurde roosters Combiketel: hulpenergie Een aantal leveranciers van verwarmingsketels heeft een

Nadere informatie

Energie en duurzaamheid. Informatiebijeenkomsten VvE Belang 2016

Energie en duurzaamheid. Informatiebijeenkomsten VvE Belang 2016 Energie en duurzaamheid Informatiebijeenkomsten VvE Belang 2016 Mr C.J.C.M. (Kees) Oomen Klik Directeur om Organisatie de titelstijl en Public van Affairs het Stichting VvE Belang model te bewerken ing.

Nadere informatie

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV?

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Aanleiding Veel bewoners van De Gravin Utrecht hebben problemen ervaren met de WKO-

Nadere informatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Door Eric van Zee, april 2008 Energie steeds groter deel van de woonlasten De kosten voor verwarming en warm tapwater vormen een steeds

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

Meer wooncomfort. en minder energieverbruik door de juiste CV-ketel. voltalimburg.nl/cvketels

Meer wooncomfort. en minder energieverbruik door de juiste CV-ketel. voltalimburg.nl/cvketels Meer wooncomfort en minder energieverbruik door de juiste CV-ketel voltalimburg.nl/cvketels Wist u dat... De nieuwste HR-ketels slim gebruik maken van restwarmte en daardoor al een rendement hebben dat

Nadere informatie

Energie Index berekening (EI)

Energie Index berekening (EI) 1 Energie berekening (EI) 2onder1 kap woningen Molenwijk Malden: Randwijksingel, 32 stuks. Wat is een Energie : Het berekent het energieverbruik van de woning en geeft dat aan met een getal tussen de 0

Nadere informatie

Energiebesparing in onze huurwoning. ALV De Klink 5 april 2016. Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk

Energiebesparing in onze huurwoning. ALV De Klink 5 april 2016. Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk Energiebesparing in onze huurwoning ALV De Klink 5 april 2016 Maarten Visschers Gelderse Natuur en Milieufederatie/ Stookjerijk Onderwerpen Lustrumjaar Stookjerijk Nieuwe Nijmeegse prestatieafspraken Verbetering

Nadere informatie

Energie Index berekening (EI)

Energie Index berekening (EI) 1 Energie berekening (EI) Tussenwoning Molenwijk Malden: schuine woningen, 138 stuks. Wat is een Energie : Het berekent het energieverbruik van de woning en geeft dat aan met een getal tussen de 0 en 5.

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Hans Bosch Hogeschool Rotterdam / Ex ambtenaar BWT

Hans Bosch Hogeschool Rotterdam / Ex ambtenaar BWT Energieprestatie naar 0.4. Hoe krijgen we dit nu Hans Bosch Hogeschool Rotterdam / Ex ambtenaar BWT Arthur Barendregt Gemeente Rotterdam 1 Werkgroep gezondheid & energiezuinigheid - Houdt zich bezig met

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen Auteurs Marcel Warnaar Jasja Bos Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 METHODE... 4 2.1 Inleiding... 4 2.2 Energielasten in de standaard berekening...

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Woningen energieneutraal renoveren: hoe doe je dat? Leer hoe bestaande woningen energieneutraal te renoveren zijn. Met als belangrijkste ingrediënten: terugdringen van de energiebehoefte

Nadere informatie

Energielabel woning. Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning MJ (megajoules)

Energielabel woning. Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning MJ (megajoules) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden D (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Symposium duurzaamheid Portaal. Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen

Symposium duurzaamheid Portaal. Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen Symposium duurzaamheid Portaal Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen Waarom energietransi7e? Milieu Leveringszekerheid of /PJ Verantwoordelijkheid Gebouwde Omgeving energiegebruik EU

Nadere informatie

Geld- en energiebesparende maatregelen

Geld- en energiebesparende maatregelen Geld- en energiebesparende maatregelen Energie besparen, comfort verhogen! Energie besparen, CO2 uitstoot, duurzaam, het zijn allemaal termen die we dagelijks veelvuldig tegenkomen. Wat betekent dit voor

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw project Patch 22, Buiksloterham Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam Programma Bureau Klimaat en Energie Voor u ligt de Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw. Deze is door

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Amstelstraat, Assen Type woningen: 107 flats met interne galerij, 50 m2, bedrijfs- en algemene ruimten op de begane grond Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Huurdersorganisatie Amstelflat

Nadere informatie

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden Opdrachtgever: BEPROMA Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 1 Inleiding In opdracht van BEPROMA heeft BEPROMA een uitgevoerd in en aan het

Nadere informatie

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Jan Aerts projectcoördinator ISSO Inhoud Comfort, energiegebruik en kosten Bepalen vermogen verwarmen Bepalen vermogen

Nadere informatie

Warm tapwater in de toekomst

Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater in woningen Inzicht in de warmtapwatervraag in het licht van de verduurzaming van de energievoorziening 06/11/12 Renee Heller Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater wordt steeds groter

Nadere informatie

Raadsinformatieavond... Warmte in Utrecht. Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer. Utrecht 10 maart 2016

Raadsinformatieavond... Warmte in Utrecht. Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer. Utrecht 10 maart 2016 Raadsinformatieavond Warmte in Utrecht Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer Utrecht 10 maart 2016 Onderwerpen Stadsverwarming in de regio Utrecht stand van zaken en toekomst verduurzaming; Duurzaamheid

Nadere informatie

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar?

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? Erik Franke Franke Architekten 1 oktober 2008 Den Haag 2008: 7 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar! 2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? 2020: 4,3 miljoen

Nadere informatie

Samenvatting bevindingen Energiescan

Samenvatting bevindingen Energiescan techniplan adviseurs bv R A A D G E V E N D I N G E N I E U R S B U R E A U SIH-103X1-E-MV002A blad 1 van 6 Status: CONCEPT Project : Hogeschool Windesheim Zwolle Onderwerp : Samenvatting bevindingen Energiescan

Nadere informatie

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX Duurzame renovatie Problematiek van het verdelen van de winst onder eigenaar en huurder Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel Christophe BARBIEUX AFDELING Energie 25 maart 2014 Chronologie

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken?

Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Groen Links Zuid Holland, 11 oktober 2014 Hoe kunnen we oudbouw woningen energieneutraal maken? Lessons learned 20x Energieneutraal Samenwerking Gemeente Den Haag, gemeente Delft en Stadsgewest Haaglanden

Nadere informatie

Isover EPC-wijzer Behaal een EPC van 0,6 met Isover isolatie-oplossingen

Isover EPC-wijzer Behaal een EPC van 0,6 met Isover isolatie-oplossingen Isover EPC-wijzer Behaal een EPC van met Isover isolatie-oplossingen met succes naar www.isover.nl/epcwijzer www.isover.nl Energiebesparing: laten we er samen aan werken De overheid heeft samen met de

Nadere informatie

A (zie toelichting in bijlage)

A (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Hardheidsclausule energiebeleid

Hardheidsclausule energiebeleid Hardheidsclausule energiebeleid Inleiding QuaWonen heeft, ook op aangeven van haar stakeholders, meer aandacht heeft voor duurzaamheid en energiebesparing. Dit heeft zich concreet vertaalt in onder andere

Nadere informatie

Buurkracht Alteveer-Cranevelt

Buurkracht Alteveer-Cranevelt Buurkracht Alteveer-Cranevelt Alteveer-Cranevelt - Buurtscan - Woningscan - Overzicht maatregelen - Financiering en subsidies Buurtscan - 1.575 huishoudens - 3.135 inwoners - 7 % vrijstaand - Jaren 30

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

DUCO SEMINARS 2015. Natuurlijk naar nul-op-de-meter. juni 2015 Jérôme Eijsackers

DUCO SEMINARS 2015. Natuurlijk naar nul-op-de-meter. juni 2015 Jérôme Eijsackers AKOESTIEK EN BOUWFYSICA LAWAAIBEHEERSING MILIEUTECHNOLOGIE BRANDVEILIGHEID DUCO SEMINARS 2015 Natuurlijk naar nul-op-de-meter juni 2015 Jérôme Eijsackers auteur ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - DÜSSELDORF

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014. Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2

ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014. Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2 ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014 Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2 5 Het EPA-maatwerkadviesrapport Het eindresultaat van het adviesproces moet men uiteindelijk vastleggen in een adviesrapport dat met

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

WORKSHOP ENERGIEVISIE

WORKSHOP ENERGIEVISIE WORKSHOP ENERGIEVISIE STELLING 1 Wij werken al vanuit een energievisie WAT ZIT ER IN EEN ENERGIEVISIE Hoe gaan we om met energie in bestaande bouw en in nieuwbouw, in zowel woningbouw als utiliteit en

Nadere informatie

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Dag van de Projectontwikkeling Pieter Hameetman, directeur 23 mei 2013 Koninklijke BAM Groep nv Energie neutrale gebiedsontwikkeling Energienota = 0 Betekend communiceren

Nadere informatie

KleurrijkWonen Postbus AM TIEL Tel : Fax : Etalage Geprint op :

KleurrijkWonen Postbus AM TIEL  Tel : Fax : Etalage Geprint op : KleurrijkWonen Postbus 544 4000 AM TIEL www : www.kleurrijkwonen.nl Tel : 0344615214 Fax : 0344623843 Etalage Geprint op : 12-11-2014 Objectgegevens m.b.t. strategisch voorraad beleid Toewijzingmodel Aanbodmodel

Nadere informatie