Gezondheids effecten. van ioniserende straling. Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezondheids effecten. van ioniserende straling. Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e"

Transcriptie

1 Gezondheids effecten van ioniserende straling

2 Ioniserende straling bron straling ontvanger zendt straling uit absorptie van energie:dosis mogelijke biologische effecten

3 Opbouw van de celkern Celkern Cel Chromosomen DNA molecuul

4 Van chromosoom tot DNA molecuul

5 Beschadiging DNA door ioniserende straling Directe beschadiging door ionisatie in DNA molecuul Indirecte beschadiging door vorming van reactieve OH radicalen in het waterige milieu van de cel

6 Effecten aan cellen fixatiedood onmiddellijke vernietiging directe celdood ophouden functioneren na verloop van uren indirecte celdood beschadiging kernstructuur celdood na deling chromosoomabberaties abnormale cellen en genmutaties celdood na enkele delingscycli controle celdelingsproces gaat verloren (woekering)

7 RBE - factor in radiobiologie en radiotherapie Relatieve Biologische Effectiviteit onderlinge verhouding tussen de respectievelijke waarden van de geabsorbeerde dosis van verschillende stralingssoorten die hetzelfde radiobiologische effect veroorzaken RBE van een bepaalde stralingssoort is gedefinieerd t.o.v. 250 kv röntgenstraling RBE is specifiek verschillend naar gelang stralingssoort en stralingsenergie dosis dosistempo fractionering celtype beschouwde effect / endpoint RBE S = D x (250 kv X-ray) D S (stralingstype S) RBE is radiologische basis voor de kwaliteitsfactor Q en weegfactor w R voor stralingskwaliteit, die gebruikt worden in de stralingsbescherming

8 Biologische gevolgen Meerdere indelingen mogelijk op grond van volgende criteria: Waar treedt het effect op? Somatische en genetische effecten (orgaan/weefsel) (nageslacht) Wanneer wordt het effect zichtbaar? acuut, subacuut, laat Wat is de aard van het effect? deterministische en stochastische effecten

9 Gezondheidseffecten van ioniserende straling Belangrijkste indeling van gezondheidseffecten van straling: Deterministische effecten: effecten op korte termijn (uren tot weken) na hoge stralingsdosis (> 200 msv) Stochastische effecten: mogelijke effecten op lange termijn (jaren) na lage dosis (< 200 msv)

10 Deterministische effecten Alléén bij hoge doses (>200 msv): beschadiging cel > celdood > beschadiging orgaan > verlies orgaanfunctie Effecten zijn op korte termijn waarneembaar Er is een drempeldosis (afhankelijk van effect), onder deze drempel geen effect waarneembaar Ernst van het effect hangt af van de dosis

11 Deterministische effecten frequentie ( % ) dosis dosis - responscurve ernst dosis variatie in gevoeligheid per individu drempeldosis

12 Effecten na acute,totale lichaamsbestraling Dosis (msv) Effect < 200 Geen aantoonbare effecten Lichte afwijkingen van normaal bloedbeeld, geen blijvende schade Verschijnselen beenmergsyndroom met kans op infecties en bloedingen Eerste tekenen maag-darm syndroom: misselijkheid, diarree, verminderde eetlust Zeer ernstig beenmergsyndroom met kans op overlijden na 3-4 weken Ernstige tekenen maag-darm syndroom met kans op bloedingen LD 50 LD 100 Grote kans op overlijden t.g.v. beenmergsyndroom na 3-4 weken Vrijwel zeker overlijden t.g.v. beenmergsyndroom na 3-4 weken Grote kans op overlijden t.g.v. maag-darm syndroom na 1 week Verschijnselen van schade aan centrale zenuwstelsel binnen 1 dag

13 Drempelwaarden Orgaandosis in Gy acuut gefractioneerd deterministisch effect rode beenmerg 0,5 verminderde bloedvorming 2 fatale aplasie gonaden man 0,15 0,4 tijdelijke steriliteit man 3 blijvende steriliteit vrouw 2,5 6 blijvende steriliteit ooglens 2 5 lenstroebeling 6 10 cataract huid (lokaal) 5 50 haaruitval 6 30 erytheem droge epidermis necrose bot kind 1 groeistoornis volw necrose

14 Stochastische (kansgebonden) effecten de schade aan het DNA kan ongecontroleerde celdeling op gang brengen (woekering) erfelijke afwijkingen voor het nageslacht veroorzaken (bij bestraling geslachtscellen) effecten zijn pas op lange termijn (jaren) waarneembaar er is een zogenaamde latentietijd kans van optreden is afhankelijk van de stralingsdosis toeval speelt een belangrijke rol grote onzekerheden ernst van de schade is niet afhankelijk van de stralingsdosis

15 Ontstaan van kanker Initiatie Promotie

16 Schema stochastische / deterministische effecten DNA dubbele breuken celdood mutatie geslachtscel lichaamscel lichaamscel geslachtscel steriliteit verlies orgaanfunctie tumoren leukemie erfelijke afwijkingen Deterministische effecten Stochastische effecten

17 Hypothese voor stralingsbescherming ondanks grote diversiteit van cellulaire stralingseffecten geldt dat de effecten zijn terug te voeren op één soort primaire schade : dubbelstrengs - DNA - breuk voor stralingsbescherming : lage dosis & laag dosistempo lineaire dosis - effect relatie redelijk constante RBE per stralingssoort bij lage doses kwaliteitsfactor Q en weegfactor w R zijn globale benaderingen om RBE in rekening te brengen

18 Epidemiologie - beperkingen stochastische effecten zijn niet stralingsspecifiek onbekende andere factoren oorzaak van kanker / leukemie is multifactorieel mogelijk synergisme met andere blootstellingen hoge achtergrondfrequentie onnauwkeurige dosimetrie zeer langdurige studies organisatie en documentatie veeleisend zeer grote studiepopulatie nodig invloed van verschillen in gezondheidstoestand healthy worker effect

19 Studies naar kanker inductie bij hoge doses overlevenden Hiroshima & Nagasaki RERF Life Span Study T65D Tentative 1965 Dose DS86 Dosimetry System 1986 medische toepassingen x - ray therapie radium - injectie beroepsmatige blootstelling radium painters, uranium mijnwerkers, radiologen en röntgentechnici nucleaire ongevallen fall out Marshall Islands Tjernobyl

20 Life span study DS85 T65D aantal overlevenden in de studie totale sterfte aantal kankergevallen aantal leukemiegevallen sterfte solide tumoren sterfte door leukemie leeftijd totaal straling totaal straling < >

21 Risico projectie modellen T = leeftijd bij blootstelling NAT = natuurlijke kankersterfte L = minimale latentietijd ADDITIEF MULTIPLICATIEF straling straling NAT NAT

22 Schatting extra kans op fatale kanker bij acute hoge dosis risico - coëfficiënt uitgedrukt als kansschatting ( percentage ) bij equivalente dosis = 1000 millisievert totale lichaamsbestraling additief model multiplicatief model DDREF BEIR UNSCEAR à ,5 BEIR à 3 2 à 5 2 NUREG à 5 UNSCEAR à 5 7 à 11 2 à 10 BEIR > 2 NRPB à 12 2 voor stralingsbeschermingsdoeleinden wordt de kansschatting gereduceerd met de DREF-factor

23 Studies naar kanker inductie bij lage doses epidemiologische studies bij: werkers die bij hun beroep werden blootgesteld omwonenden van kerninstallaties en bevolkingsgroepen die aan fall-out werden blootgesteld vanwege grote onzekerheidsmarge is het onmogelijk gebleken om verband tussen stralingsblootsteling en kankerinductie aan te tonen daarentegen kan ook niet worden uitgesloten dat er wel een verband bestaat Stralingsbescherming: voorzichtigheidshalve gaan we ervan uit dat er ook bij lage dosis een zeer kleine kans op kankerinductie bestaat die kans wordt geschat door extrapolatie vanuit hoge dosis

24 Dosis effect relatie bij hoge en bij lage dosis 0-20 msv

25 Onnauwkeurigheid in kansschatting voor kankersterfte bij lage doses en laag dosistempo spreiding in kansschattingen bij hoge dosis en acute bestraling enkele procenten tot ruim tien procent, per sievert onzekerheid in reductiefactor voor lage dosis en laag dosistempo tenminste factor 2 LNT - beschermingshypothese lineaire interpolatie zonder drempeldosis onzekerheid over multifactoriële invloeden leeftijd geslacht ras individuele gezondheid leefgewoonten levensstandaard milieu mogelijk synergisme met andere agentia invloed van risicoprojectiemodellen multiplicatief model levert hogere schattingen dan additief model

26 Aanbevelingen ICRP 60 voor stralingsbescherming Gezondheidsschade tgv lage doses Sterfte door tumoren en leukemie Niet dodelijke effecten Genetische effecten Kans op stochastische effecten in % per Sievert totale bevolking beroepsbevolking Sterfte door tumoren/leukemie 5,0 4,0 Niet dodelijke effecten 1,0 0,8 Genetische effecten 1,3 0,8 Totaal 7,5 6,0

27 Sterftekans roken vs blootstelling een lage dosis Overlijdensrisico tgv blootstelling aan lage stralingsdosis: 0,005 % per millisievert Overlijdensrisico tgv roken: 0,005 % per 100 sigaretten 10 microsievert komt dus overeen met één sigaret 10 microsievert is één sigaret equivalente dosis

Samenvatting. Blootstelling

Samenvatting. Blootstelling Samenvatting Blootstelling aan ioniserende straling levert risico s voor de gezondheid op. Daar is al veel over bekend, met name over de effecten van kortdurende blootstelling aan hoge doses. Veel lastiger

Nadere informatie

Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1

Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1 Zwangerschap en Stralingsbescherming Zwangerschap en Stralingsbescherming inhoud Informatie over mogelijke biologische effecten door blootstelling aan ioniserende straling tijdens deterministische effecten

Nadere informatie

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Inleiding Aan het werken met radioactieve stoffen of ioniserende straling uitzendende toestellen zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen

Nadere informatie

PROCEDURE V1. APR 2017

PROCEDURE V1. APR 2017 PROCEDURE V1. APR 2017 INLEIDING ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Aan het werken met bronnen van ioniserende straling zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen die handelingen

Nadere informatie

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 13 Dosisbegrippen stralingsbescherming 1 13 Ioniserende straling ontvanger stralingsbron stralingsbundel zendt straling uit absorptie van energie dosis mogelijke biologische effecten 2 13 Ioniserende straling

Nadere informatie

office of the university health, safety & environmental services Radiobiologie René Heerlien Mieke Blaauw

office of the university health, safety & environmental services Radiobiologie René Heerlien Mieke Blaauw 06-11-2012 1 René Heerlien Mieke Blaauw 06-11-2012 2 Inleiding α- en β-deeltjes inelastische botsingen ionisaties γ- en röntgen-straling Foto-elektrisch effect en Compton-effect energierijke elektronen

Nadere informatie

Registratie-richtlijn

Registratie-richtlijn en IONISERENDE STRALING 1 (508: Ziekten veroorzaakt door ioniserende stralen) Beschrijving van de schadelijke invloed Inwendige bestraling wordt veroorzaakt door opname in het lichaam van positief geladen

Nadere informatie

Paul Jonkergouw. Lage-dosiseffecten

Paul Jonkergouw. Lage-dosiseffecten Paul Jonkergouw Lage-dosiseffecten Inhoud Validiteit LNT-model Lage-dosis effecten: Adaptieve respons Bystander effecten (Genomische instabiliteit) Belang voor de stralingsbescherming Validiteit LNT-model

Nadere informatie

Leids Universitair Medisch Centrum

Leids Universitair Medisch Centrum Leids Universitair Medisch Centrum Afdeling Radiologie drs. Simon van Dullemen stralingsdeskundige Stralingsrisico s: reëel of gezocht? Japan/Fukushima (2011) Aardbeving + tsunami veroorzaakte meer dan

Nadere informatie

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen 1. Inleiding Deze brochure dient als informatiebrochure voor verpleegkundigen en technologen van het Ziekenhuis Oost- Limburg die starten op een dienst

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 Biologische effecten fundamenten / overzicht

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 Biologische effecten fundamenten / overzicht Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 Biologische effecten fundamenten / overzicht Paul Jonkergouw Ioniserende straling ioniserende straling: Stralingsenergie = hoog ionisatie van biomoleculen (DNA)

Nadere informatie

ICRP International Commission on Radiological Protection

ICRP International Commission on Radiological Protection ICRP International Commission on Radiological Protection Hielke Freerk Boersma Cursus Stralingsdeskundige Niveau 3 10 februari 2015 Cursus stralingsdeskundigheid Niveau 3-2015 2 Overzicht Historie ICRP

Nadere informatie

Radioactiviteit enkele begrippen

Radioactiviteit enkele begrippen 044 1 Radioactiviteit enkele begrippen Na het ongeval in de kerncentrale in Tsjernobyl (USSR) op 26 april 1986 is gebleken dat er behoefte bestaat de kennis omtrent radioactiviteit voor een breder publiek

Nadere informatie

Effecten van ioniserende straling

Effecten van ioniserende straling Faculteit Bètawetenschappen Ioniserende Stralen Practicum Achtergrondinformatie Effecten van ioniserende straling Equivalente dosis Het biologisch effect van ioniserende straling of: de schade aan levend

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5R Augustus 2011 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling over drie Kernenergiewetvergunningen (type:

Nadere informatie

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens 12 /stralingsbeschermingsdienst pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens Als het menselijke lichaam aan ioniserende straling wordt blootgesteld, wordt de

Nadere informatie

Radioactiviteit. Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg 2012 APB Campus Vesta Brandweeropleiding

Radioactiviteit. Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg  2012 APB Campus Vesta Brandweeropleiding Radioactiviteit Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg Jurgen.nijs@gmail.com http://youtu.be/h3ym32m0rdq 1 Doel Bij een interventie in een omgeving waar er een kans is op ioniserende straling om veilig, accuraat

Nadere informatie

... Stralingsrisico's

... Stralingsrisico's ... Stralingsrisico's EVALUATIE VAN WETENSCHAPPELIJKE GEGEVENS OVER DE GEZONDHEIDSRISICO'S VAN BLOOTSTELLING AAN IONISERENDE STRALING TEN BEHOEVE VAN NORMSTELLING Stralingsrisico's Evaluatie van wetenschappelijke

Nadere informatie

versiedatum: Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M)

versiedatum: Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M) Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M) Dag 1 09.00-09.30 uur Ontvangst, aanmelding en koffie Cursusorganisator Van Dullemen

Nadere informatie

Leukemie door het gebruik van PX-10?

Leukemie door het gebruik van PX-10? Auteurs: Kuilenburg, I.E. van Schram-Bijkerk, D. Publiekssamenvatting van het rapport: Schram-Bijkerk, D.; Tongeren, M. van; Vermeulen, R.C.H. (ed.). Exposure to toxic substances and potential health effects

Nadere informatie

13 Ontwerp van een analytische röntgenbuis

13 Ontwerp van een analytische röntgenbuis 1 Röntgenstraling Ontdekt in 1895 door Wilhelm Conrad Röntgen oplichting scherm bedekt met bariumzout nabij kathodebuis Training stralingsbescherming analytische röntgentoepassingen XRD, XRF Ontstaat als

Nadere informatie

Informatie over straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans

Informatie over straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans Deze folder informeert u over de nuttige en nadelige effecten van het gebruik van straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans. De nuttige en nadelige effecten van het gebruik van MRI scanners

Nadere informatie

INVLOED VAN STRALING OP HET ORGANISME

INVLOED VAN STRALING OP HET ORGANISME - JI - Hoofdstuk VII INVLOED VAN STRALING OP HET ORGANISME Ter inleiding dient vermeld te worden, dat onderstaand gedeelte een korte, >;n door zijn beperktheid een onvolledige weergave is van datgene wat

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Docentenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen

Nadere informatie

Informatie met betrekking tot Belgisch onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK radar

Informatie met betrekking tot Belgisch onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK radar Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Afschrift aan de Voorzitter en leden van de

Nadere informatie

CORONEL LABORATORIUM Universiteit van Amsterdan) Ie Const. Huygensstr. 20 BIBLIOTHEEK BEDRIJFSGENEESKUNDIGE ASPECTEN VAN IONISERENDE STRALING

CORONEL LABORATORIUM Universiteit van Amsterdan) Ie Const. Huygensstr. 20 BIBLIOTHEEK BEDRIJFSGENEESKUNDIGE ASPECTEN VAN IONISERENDE STRALING BEDRIJFSGENEESKUNDIGE ASPECTEN VAN IONISERENDE STRALING Symposium 6 en 7 januari 1982 Coronel.Laboratorium Universiteit van Amsterdam CORONEL LABORATORIUM Universiteit van Amsterdan) Ie Const. Huygensstr.

Nadere informatie

Basisopleiding 4A/M stralingsbescherming voor medisch specialisten

Basisopleiding 4A/M stralingsbescherming voor medisch specialisten Cursusprogramma versiedatum: 04-09-2014 Basisopleiding 4A/M stralingsbescherming voor medisch specialisten Locatie: Hotel Holiday Inn Eindhoven Dag 1, dinsdag 4 november 2014 09.00-09.30 uur Ontvangst,

Nadere informatie

Waarom kunnen omgevingsfactoren een belangrijk risico op kanker inhouden?

Waarom kunnen omgevingsfactoren een belangrijk risico op kanker inhouden? Waarom kunnen omgevingsfactoren een belangrijk risico op kanker inhouden? 1.Mechanistische inzichten in belang van lage dosissen 1.1Carcinogenese berust op accumulatie van mutaties 1.2 Dosis-antwoord voor

Nadere informatie

Arbo & Milieu. Met het oog op veilig werken! Y Arbo & Milieu. Stralingsbeschermingseenheid. Zwangerschap & Straling

Arbo & Milieu. Met het oog op veilig werken! Y Arbo & Milieu. Stralingsbeschermingseenheid. Zwangerschap & Straling Informatieenen Informatie Informatie en De sector & Milieu is is bereikbaar bereikbaarop opmaandag maandag t/m t/m vrijdag vrijdag De sector & Milieu De sector & Milieu is bereikbaar op maandag t/m vrijdag

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012 Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL Programma 2012 Module omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 11 u 15 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie in de stralingsbescherming

Nadere informatie

Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (variant kaakchirurgie) (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M)

Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (variant kaakchirurgie) (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M) Cursusprogramma Basiscursus stralingsbescherming voor medisch specialisten (variant kaakchirurgie) (Beperkte bevoegdheid deskundigheidsniveau 4A/M) Locatie: Holiday Inn Leiden Dag 1, dinsdag 22 januari

Nadere informatie

Risico s van blootstelling aan ioniserende straling

Risico s van blootstelling aan ioniserende straling Risico s van blootstelling aan ioniserende straling Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Onderwerp : Aanbieding

Nadere informatie

- U zou geslaagd zijn als u voor het oefenexamen totaal 66 punten of meer behaalt (dus u moet minimaal 33 vragen juist beantwoorden).

- U zou geslaagd zijn als u voor het oefenexamen totaal 66 punten of meer behaalt (dus u moet minimaal 33 vragen juist beantwoorden). Technische Universiteit Delft Faculteit Technische Natuur Wetenschappen Reactor Instituut Delft Nationaal Centrum voor Stralingsveiligheid Afdeling Opleidingen Delft Oefenexamen 1, Stralingshygiëne deskundigheidsniveau

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE. foniserende STRALiNG EN HET BEROEPSRISICO

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE. foniserende STRALiNG EN HET BEROEPSRISICO NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE foniserende STRALiNG EN HET BEROEPSRISICO VEEL GESTELDE VRAGEN NVS-PUBLICATIE NR 6 (1985) NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE IONISERENDE STRALING

Nadere informatie

Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011.

Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011. Zendmast Croy Bijlage bij memo van wethouder J. Helms aan de commissie Economie en Mobiliteit ten behoeve van de vergadering van 22 maart 2011. AANVULLENDE INFORMATIE A Eigenschappen en toepassingen van

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Programma 2015-2016 Module Omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 12 u 9 u 12 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit

Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Hoofdstuk 1: Radioactiviteit Inleiding Het is belangrijk iets te weten over wat we in de natuurkunde radioactiviteit noemen. Ongetwijfeld heb je, zonder er direct mee in aanraking te zijn geweest, er ergens

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming

Cursus Stralingsbescherming Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A/5B Augustus 2011 Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Blz. 0 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling

Nadere informatie

Risicopopulatie: wanneer moet je drie keer nadenken als je een onderzoek aanvraagt? Dr. Pieter Marchal

Risicopopulatie: wanneer moet je drie keer nadenken als je een onderzoek aanvraagt? Dr. Pieter Marchal Risicopopulatie: wanneer moet je drie keer nadenken als je een onderzoek aanvraagt? Dr. Pieter Marchal Risicopopulatie Risicopopulatie = iedereen Risicopopulatie Kinderen en jong volwassenen Zwangerschap

Nadere informatie

Dutch Summary. Nederlandse Samenvatting

Dutch Summary. Nederlandse Samenvatting Dutch Summary Nederlandse Samenvatting Nederlandse samenvatting Voor het goed functioneren van een cel is het van groot belang dat de erfelijke informatie intact blijft. De integriteit van het DNA wordt

Nadere informatie

Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN

Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Programma-inhoud 2014 (voorlopig) Module Omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 11 u 15 u Nucleaire meettechniek

Nadere informatie

uur Basisbegrippen röntgenfysica Van Dullemen uur Ioniserende straling / dosisbegrippen Van Dullemen

uur Basisbegrippen röntgenfysica Van Dullemen uur Ioniserende straling / dosisbegrippen Van Dullemen Cursusprogramma versiedatum: 7-10-2016 Stralingshygiëne voor medisch specialisten Locatie: Hotel Van der Valk Sassenheim-Leiden Dag 1, dinsdag 31 januari 2017 09.00-09.30 uur Ontvangst, aanmelding en koffie

Nadere informatie

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting Subtitel (of naam of datum) Stralingsdeskundigheid Titel van presentatie niveau 3 Inwendige besmetting inwendige besmetting deel 1: inwendige besmetting voor dummies risicoanalyse: maximaal toe te passen

Nadere informatie

Klinische Genetica. Autosomaal dominante overerving

Klinische Genetica. Autosomaal dominante overerving Klinische Genetica Autosomaal dominante overerving Klinische Genetica U bent (of uw kind is) doorverwezen naar de polikliniek Klinische Genetica. Tijdens de eerste afspraak legt een klinisch geneticus

Nadere informatie

Een (kern)gezonde baby

Een (kern)gezonde baby Opleiding stralingsprotectie georganiseerd door: Jessaziekenhuis Hasselt, Ziekenhuis Oost-Limburg en UHasselt : Een (kern)gezonde baby Voorjaar 2013.n Boucfi. - e beeldvor STAGEOPDRACHT INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE BIOLOGISCHE GEVOLGEN VAN STRALING. RISICOFACTOREN

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE BIOLOGISCHE GEVOLGEN VAN STRALING. RISICOFACTOREN NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE /VVS SS - BIOLOGISCHE GEVOLGEN VAN STRALING. RISICOFACTOREN NVS-PUBUCATIE NR 5 (1985) NEDERLANDSE VERENIGING VOOR STRALINGSHYGIËNE BIOLOGISCHE GEVOLGEN VAN

Nadere informatie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie

Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie Stichting Laka: Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie De Laka-bibliotheek Dit is een pdf van één van de publicaties in de bibliotheek van Stichting Laka, het in Amsterdam gevestigde documentatie-

Nadere informatie

Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon. Toelichting

Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon. Toelichting Voorstel van resolutie tegen huidkanker als gevolg van een langdurige blootstelling aan de zon (Ingediend door mevrouw Hilde Dierickx) Toelichting Zonnestralen Zonnestralen kunnen volgens hun golflengte

Nadere informatie

Ioniserende straling

Ioniserende straling 1 DOEL... 2 2 TOEPASSINGSGEBIED... 2 3 WETTEKSTEN... 2 3.1 Grenswaarden (KB 20 juli 2001: Hfdst. III, Afd. I, Art. 20.1.3 & 20.1.4)... 1 4 ADVIEZEN... 1 5 PRINCIPES VAN IONISERENDE STRALING... 1 5.1 Niet-ioniserende

Nadere informatie

KANKER. Finish! kankercellen

KANKER. Finish! kankercellen KANKER Kanker is een ziekte(in aanleg) veroorzaakt door afwijkingen in het erfelijkheidsmateriaal(= afwijkende genen = mutaties). Bijvoorbeeld: beschadigde genen, afwijkend aantal genen, foutief gereguleerde

Nadere informatie

Medische en biologische gevolgen van kernrampen

Medische en biologische gevolgen van kernrampen Stand van zaken Medische en biologische gevolgen van kernrampen Medische stralingsrisico s overdreven; psychologische risico s onderschat Lukas J.A. Stalpers, Simon van Dullemen en N.A.P. (Klaas) Franken

Nadere informatie

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, In het overleg op 27 september met de leiding van de Gezondheidsraad bracht u

Nadere informatie

Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar

Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar 2016-2017 PROGRAMMA Opleidingsonderdeel Omvang ECTS Fundamentele stralingsbescherming

Nadere informatie

Principes van stralingsbescherming

Principes van stralingsbescherming Principes van stralingsbescherming De aanbevelingen van de ICRP vergeleken met Omgaan met risico s van straling Advies van een commissie van de Gezondheidsraad Vertaling, onder verantwoordelijkheid van

Nadere informatie

Regeling persoonlijke stralingsdosimetrie Universiteit Leiden

Regeling persoonlijke stralingsdosimetrie Universiteit Leiden Regeling persoonlijke stralingsdosimetrie Universiteit Leiden ingang: april 2004 revisiedatum: februari 2013 looptijd: 2015 Universiteit Leiden Afdeling Veiligheid Gezondheid en Milieu Vastgesteld door

Nadere informatie

Hfdst 3: Radiotherapie Prof. Van den Bogaert

Hfdst 3: Radiotherapie Prof. Van den Bogaert 1. Inleiding Hfdst 3: Radiotherapie Prof. Van den Bogaert Radiotherapie Oncologie: specialisme binnen de oncologie dat kanker behandelt met ioniserende straling soms RT alleen soms combi met hlk en/of

Nadere informatie

KANKER. kankercellen Finish!

KANKER. kankercellen Finish! KANKER Kanker is een ziekte veroorzaakt door afwijkingen in het erfelijkheidsmateriaal(= afwijkende genen = mutaties). Besproken: Eigenschappen van het erfelijkheidsmateriaal en het ontstaan van mutaties(dna

Nadere informatie

Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen. informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING

Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen. informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen informatiefiche RADIOACTIVITEIT, EEN INLEIDING NIRAS Brussel, 01-01-2001 1. Radioactiviteit en ioniserende straling Alles rondom ons

Nadere informatie

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 ERFELIJKHEID 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 Afbeelding 17-1 Mensen uit elkaar houden vind je vast makkelijker. Toch hebben ook mensen veel meer overeenkomsten dan verschillen.

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Achtergronden van Straling

Achtergronden van Straling Achtergronden van Straling Door: Frits Versluijs De samensteller van dit overzicht heeft als stralingsdeskundige ruim 30 jaar ervaring opgedaan bij diverse grote Nederlandse instellingen en daardoor ruime

Nadere informatie

Newsletter April 2013

Newsletter April 2013 1. Inleiding Met het thema van deze nieuwsbrief willen we ons richten op de fundamenten van het fokken: de basisgenetica. Want of je het nu wil of niet. dit is ook de basis voor een succesvolle fok! Misschien

Nadere informatie

Fysische grondslagen radioprotectie deel 2. dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum

Fysische grondslagen radioprotectie deel 2. dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum Fysische grondslagen radioprotectie deel 2 dhr. Rik Leyssen Fysicus Radiotherapie Limburgs Oncologisch Centrum rik.leyssen@jessazh.be Fysische grondslagen radioprotectie H1: INLEIDING H2: STRALING - RADIOACTIVITEIT

Nadere informatie

"Naar de kern van de materie" legt uit wat radioactiviteit nu eigenlijk is. Er bestaan drie soorten straling.

Naar de kern van de materie legt uit wat radioactiviteit nu eigenlijk is. Er bestaan drie soorten straling. Alles om ons heen is in zekere mate radioactief. Radioactiviteit is een volkomen natuurlijk verschijnsel. Zelfs ons lichaam is licht radioactief. De mens heeft het verschijnsel van de radioactiviteit dus

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Nederlandse samenvatting Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Baarmoederhalskanker is de op een na meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Elk jaar krijgen wereldwijd ongeveer 500.000

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

Handboek NBC. Een naslagwerk voor het operationeel kader van de hulpverleningsdiensten

Handboek NBC. Een naslagwerk voor het operationeel kader van de hulpverleningsdiensten Handboek NBC Een naslagwerk voor het operationeel kader van de hulpverleningsdiensten 1 Redactie: Th. Adrichem, M. Duyvis, K. Gerritse, R. Hofman, A. van Leest, G. Pouw. Vormgeving: Nibra, Margriet Elbersen

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE No. 2011/1517-05 DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Gezien de aanvraag d.d. 16 augustus 2011 van Sencio B.V. te Nijmegen om een vergunning als bedoeld in hoofdstuk 4, artikel 23,

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Het gebruik van munitie met verarmd uranium (depleted uranium, DU) in Kosovo en elders op de Balkan heeft in Europa de nodige beroering veroorzaakt. In Nederland

Nadere informatie

Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen?

Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen? Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen? A: interfase B: profase C: anafase D: cytokinese 2. Een SNP (single nucleotide polymorphism)

Nadere informatie

De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom

De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven Dienst Urologie Informatie voor patiënten De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom UROLOGIE De uitwendige bestraling van het prostaatcarcinoom

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Stralingsbelasting in de neonatologie in België

Stralingsbelasting in de neonatologie in België Stralingsbelasting in de neonatologie in België Algemene aanbevelingen De resultaten, bekomen door de observatiestudie PREDOS (Premature newborns dosimetry) uitgevoerd in 17 van de 19 erkende Belgische

Nadere informatie

Hairy cell leukemie (HCL)

Hairy cell leukemie (HCL) Interne geneeskunde Patiënteninformatie Hairy cell leukemie (HCL) U ontvangt deze informatie, omdat bij u hairy cell leukemie (HCL) is geconstateerd. Hairy cell leukemie (HCL) is een zeldzame aandoening,

Nadere informatie

Superintendent safety: Datum eerste uitgave: 17 mei 13

Superintendent safety: Datum eerste uitgave: 17 mei 13 VEILIGHEIDSVOORSCHRIFT VV12 Gezien en akkoord bevonden door: Production Manager: Handtekening: Asset Manager: Safety en Health Manager: Documentbeheerder: Superintendent safety: Datum eerste uitgave: 17

Nadere informatie

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Examen stralingsbescherming deskundigheidsniveau 4A/4B p. 1 Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Een bron bestaat uit een dunne laag radioactief 51 Cr. Om de activiteit van de laag te bepalen, wordt het

Nadere informatie

22. Basaalcelcarcinoom

22. Basaalcelcarcinoom 22. Basaalcelcarcinoom Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI/IO/BES No. 2005/25444 DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening

Nadere informatie

Dosimetrie in de Radiologie: Stralingsbelasting van de Patiënt en Werknemers

Dosimetrie in de Radiologie: Stralingsbelasting van de Patiënt en Werknemers Dosimetrie in de Radiologie: Stralingsbelasting van de Patiënt en Werknemers NEDERLANDSE COMMISSIE VOOR STRALINGSDOSIMETRIE Rapport 17 van de Nederlandse Commissie voor Stralingsdosimetrie Auteurs: J.J.

Nadere informatie

3.Mitose. 2.Mitose. Hoeveel chromatiden bevat een menselijke cel maximaal tijdens te mitose?

3.Mitose. 2.Mitose. Hoeveel chromatiden bevat een menselijke cel maximaal tijdens te mitose? In welke cellen vindt mitose plaats? Hoeveel chromatiden bevat een menselijke cel maximaal tijdens te mitose? Hoeveel centromeren bevat een menselijke cel maximaal tijdens de mitose? Een cel ondergaat

Nadere informatie

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage.

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL Erfelijkheid biologie CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 30 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Acute myeloïde leukemie Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Normale bloedcelvorming Acute myeloïde leukemie (AML) Klonale proliferatie van immature hematopoëtische

Nadere informatie

Hypereosinofiel syndroom

Hypereosinofiel syndroom Hypereosinofiel syndroom R. Fijnheer Meander Medisch Centrum/UMCUtrecht HES Incidentie: 2-4 per 1.000.000 per jaar Man> vrouw Leeftijd: 30-70 erg in belangstelling: glivec, mepolizumab etc. Lastig voor

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (Commissie GBBS) van de Gezondheidsraad

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 8 Nederlandse samenvatting maligniteit. Van de ruim 81.000 nieuwe gevallen van kanker in 2005 waren het er 2650 in het hoofd-halsgebied. In vergelijking met andere landen vaak mond- keelholte en strottenhoofdkanker

Nadere informatie

Registratie-richtlijnen B006 NIET-IONISERENDE STRALING

Registratie-richtlijnen B006 NIET-IONISERENDE STRALING en NIET-IONISERENDE STRALING 1 (Inclusief 502.01: Hittestaar; 502.02: Conjunctivale aandoeningen door UV-straling; 507: Mijnwerkers-nystagmus) Toelichting op de richtlijn Niet-ioniserende straling met

Nadere informatie

»» STRALEN BESCHERMING

»» STRALEN BESCHERMING »» STRALEN BESCHERMING NL89C0420 fifjrflsiti.illlvihi.itiiii.iiifcij.mii.tfui.4 ' " - '-- i. -,-. at,» '.» ^.,. T,-*.p., '- --*-iii-r*li'r iitlftitin iiln--tfilnr'

Nadere informatie

NDRIS jaarrapportage 2015

NDRIS jaarrapportage 2015 NDRIS jaarrapportage 2015 Werkzaamheden, resultaten overzicht en voorstellen In opdracht van het Ministerie van SZW auteur(s): G. de With reviewed: R.P. Kollaard naam: 16 138508 NDRIS goedgekeurd: G. Kuipers

Nadere informatie

Zwangerschap en straling; samenvatting en conclusies van Publicatie 84 van de. De International Commission on Radiological Protection.

Zwangerschap en straling; samenvatting en conclusies van Publicatie 84 van de. De International Commission on Radiological Protection. to increase care in the community, to better educate the public, to improve national policies, programmes and legislation, to further develop human resources (currently an enormous problem, hindering provision

Nadere informatie

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE No. 2011/1650-05 DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Gezien de aanvraag d.d. 15 augustus 2011, aangevuld d.d. 4 november 2011, van het Diagnostisch Centrum Amsterdam B.V. te Amsterdam,

Nadere informatie

Elektromagnetische straling en kanker: is er een verband?

Elektromagnetische straling en kanker: is er een verband? Met wie kan ik erover praten? Zoekt u hulp of andere informatie? Behoefte om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker of de behandelingsmogelijkheden? Wilt u weten hoe u op een

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen van de leeftijd

Nadere informatie

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER No. 2008/2525-05 DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Mede namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en in overeenstemming met de minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie