Z = N V = M - M + ER M = D R = Z CITSEHH NONDEEMNER. ethiek? Zoek de synoniemen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. ...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Z = N V = M - M + ER M = D R = Z CITSEHH NONDEEMNER. ethiek? Zoek de synoniemen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. ..."

Transcriptie

1 Lesdossier 0

2 Zoek de synoniemen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. M = D R = Z - M + ER Z = N V = M CITSEHH NONDEEMNER Wat is juist ethiek? Ethiek zijn de normen en regels die iemand helpen om goed van kwaad te onderscheiden, om juist te handelen. De gouden regel Gedraag je tegenover anderen zoals jij wilt dat anderen zich tegenover jou gedragen is een gekende ethische norm. Deze gouden regel zal je in vele situaties helpen het goede te doen. Beschrijf een situatie waarin jij te laat kwam, onbetrouwbaar was of onbeleefd deed tegen iemand. Wat was het effect van je gedrag op anderen? Zou je je nog op dezelfde manier gedragen? Waarom wel of niet? 1

3 Aandacht besteden aan ethisch gedrag in het bedrijfsleven is ook blijk geven van gezond verstand. Heb je ooit al meegemaakt dat je iets kocht in een winkel en dan het gevoel kreeg dat je bedrogen werd? Hoe reageerde je? Ben je daarna nog naar die winkel gegaan? Waarschijnlijk niet. Je vertelde je vrienden over je ervaring, zodat de winkel meer dan één klant verloor. Succesvol zaken doen, gebeurt niet door een klant binnen te lokken en hem te dwingen om te kopen. Succes is gebaseerd op vaste klanten: het opbouwen van een groep tevreden klanten die niet alleen je product of dienst blijven kopen, maar ze ook aan hun vrienden en familieleden aanbevelen. Luister naar het volgende liedje van Bart Peeters en beantwoord de onderstaande vragen. Wat is een burn-out? 2

4 Wie krijgt er zoal een burn-out? Waarom krijgen mensen een burn-out? Heeft dit iets te maken met onze manier van leven? Leg uit. Een succesvolle onderneming steunt op gemotiveerde mensen. Motiveren komt van het Latijnse woord Movere, wat in beweging brengen betekent. Vandaar is het een kleine stap naar een stuwende kracht die mensen in beweging zet. Als werknemers gemotiveerd zijn, zal de productiviteit van hun onderneming stijgen. Er worden meer producten per werknemer gemaakt, maar ook betere. De kwaliteit van de productie zal dus ook verbeteren. Wat zijn eventuele oplossingen? Hoe kan een werkgever zijn werknemers motiveren?.. Hoe zou jij als baas de motivatievan je personeel verhogen? 3

5 Het is niet alleen moreel correct om werknemers op een ethische manier te behandelen, de werkgever haalt er ook voordeel uit. De succesvolste bedrijven zijn die waarin de werknemers het succes van het bedrijf met hun eigen succes kunnen vergelijken. Werknemers die zich door hun werkgever gebruikt voelen, zullen zich niet meer voor honderd procent inzetten. Slimme werkgevers behandelen dus best hun werknemers zoals ze zelf behandeld willen worden. Hoe zou jij in de volgende situaties je werknemer behandelen? Situatie 1: Een werknemer levert herhaaldelijk onverzorgd werk af. Situatie 2: Nadat er in je kantoor een nieuw computersysteem werd ingevoerd, is er een werknemer die zijn werk probeert te ontwijken omdat hij onzeker is om met het nieuwe systeem te werken. Ethisch ondernemen is de basis voor succesvol ondernemen. Maar hoe moet ik mij als ondernemer gedragen? Welke normen en waarden moet ik nastreven? Welk ondernemingsgedrag moet ik vertonen? Aan de hand van de volgende oefening ontdek je enkele belangrijke principes van goed ondernemingsgedrag. 4

6 Plaats de volgende woorden bij het juiste principe: Betrouwbaarheid Kledij - Hoffelijkheid - Respect Taalgebruik Hygiëne Stiptheid 1).: Op tijd zijn voor zakelijke afspraken. Als je te laat komt op zakelijke bijeenkomsten en afspraken, kan je klanten verliezen. Als je wegens onvoorziene omstandigheden heel laat bent of een afspraak mist, verontschuldig je dan onmiddellijk (per telefoon) en op hoffelijke manier. 2).: Net zoals je klanten erop moeten kunnen rekenen dat je op tijd komt, moeten ze er ook op kunnen rekenen dat je product of dienst voldoet. Een succesvol bedrijf is gebouwd op klanten die blijven terugkomen omdat je product of dienst betrouwbaar is. 3).: Als je niet beleefd bent, zal je klanten en zakenrelaties wegjagen. Raad en steun zijn van heel groot belang voor de nieuwe ondernemer, maar je krijgt ze niet als je onbeleefd bent. 4).: Toon eerbied voor je klanten en andere bedrijfsmensen door stipt, betrouwbaar en hoffelijk te zijn. 5).: Toon respect voor anderen en jezelf door de manier waarop je spreekt. Gebruik geen platte taal (of dialect), vloek niet, verhef je stem niet. 6).: Vanaf het eerste moment dat ze je zien, beslissen de klanten of ze je kunnen vertrouwen. Voordat je product of dienst zichzelf kan bewijzen, word jij al beoordeeld op wat je draagt. Draag dus geen extravagante kleding of T-shirts met schreeuwerige vulgaire uitspraken erop. Draag niet teveel sierraden of juwelen. 7).: Zorg ervoor dat je er steeds netjes en verzorgd uitziet. Klanten beoordelen je al gauw op je uiterlijke verschijning. Wees niet te kwistig met make-up en parfum. Als je geen goed ondernemingsgedrag vertoont, zal je klanten en werknemers wegjagen en zal jouw bedrijf ten onder gaan. Bovendien delen andere ondernemers en zakenmensen geen informatie met iemand die een slechte reputatie heeft. 5

7 Meer en meer verwacht de samenleving van ondernemers dat ze een waardecharter opmaken. Bij het maken van een waardecharter denken ondernemers op vrijwillige basis na over de gevolgen van hun activiteiten voor hun omgeving en maken ze goede voornemens om er ook zelf iets aan te doen. Ondernemingen zien zich verplicht na te denken over het milieu, kinderarbeid, werkomstandigheden, verloning Tussen het waardecharter en de uitwerking ervan in de realiteit zijn er vaak nog grote verschillen. Spijtig genoeg staat een waardecharter soms enkel ten dienste van de publiciteit. Gevonden op de website van Nike: Uit de krant: Bron: De Standaard 2004/03/05 6

8 Wat zijn de 5 aandachtspunten van het waardecharter van Nike? Is het waardecharter van Nike in jouw ogen correct? Wat zou je eraan wijzigen/toevoegen? Wat leer je uit de tekst Olympisch goud voor schone kleren over het waardecharter van Nike? Hoe kan je ondernemingen dwingen om hun waardecharter ernstig te nemen? 7

9 DE MACHT VAN HET MERK Een persoonlijk standpunt over Schone Kleren Portret van Jelle, 14 en blitse student Jelle heeft net extra zakgeld gekregen. Het is immers koopjestijd, en zijn ouders vinden dat hij dan maar zelf op zoek moet naar kleren die hem aanstaan. Op klerenjacht gaan is niet zo makkelijk. Het aanbod is immers gigantisch en in kiezen gaat heel wat tijd steken. Jelle wil beslist dat zijn kleren in de smaak vallen van zijn klasgenoten. Hij wil er niet stom of ouderwets uitzien, hij wil niet uitgescholden worden voor nerd of ouwe hippie. Hij vindt ook dat de kleren duurzaam moeten zijn, stevig, goed gemaakt. Ze moeten wel even meegaan, zoveel zakgeld heeft hij nu ook weer niet. Jelle is al de hele middag op stap. Even de oogst bekijken: een paar Nike schoenen voor 45 euro, de max van een sweater voor maar 30 euro, van Reebok dan nog wel, en een super vest van Adidas die hem niet meer dan 25 euro kost. Alles bij elkaar heeft hij maar 100 euro uitgegeven! Van een koopje gesproken. Portret van Soraya, 14 en werkneemster bij Nike in Djakarta, Indonesië Soraya heeft net haar loon aan haar ouders gegeven. Haar familie is immers erg groot, en haar ouders vinden dat Soraya dan ook maar haar steentje moet bijdragen om alle monden te voeden. Geld verdienen is in Indonesië niet zo gemakkelijk. Het aantal werkzoekenden ligt immers heel hoog en je mag al van geluk spreken als je een job kan te pakken krijgen. Soraya zou wel meer willen verdienen. Ze wil graag nog gaan studeren en ze wil best wat gezonder eten. Ze weet ook wel dat ze tevreden moet zijn met de job die ze bij Nike kon versieren. Soraya is al de hele week aan het werk. Elke morgen staat ze om 5 op, ze helpt haar ouders bij hun dagtaken, ze kleedt de kleinere kinderen aan die nog schoollopen, en neemt dan de bus naar de fabriek. Tot 6 uur s avonds werkt ze, met op de middag een pauze van amper een half uur. De fabriek is donker en vochtig en de ploegbazen voeren het werktempo steeds meer op. Als de werknemers durven praten tijdens hun shift, krijgen ze boete. (Het lijkt wel op de situatie die je ziet in de textielfabrieken in Aalst in de 19e eeuw. Gelukkig kwam Daens toen op voor de arbeiders.) s Avonds telt Soraya, doodmoe, de centen die ze verdiend heeft: 15 dollarcent per uur, dat maakt in totaal $ 1.25 dollar. Van een koopje gesproken. 8

10 Tiger Woods en de Indonesische werknemer Natuurlijk beseft Jelle niet dat zijn goedkope Nikes gemaakt werden door een leeftijdsgenootje dat voor haar werk heel slecht betaald werd. Hij handelt immers te goeder trouw. Hij wil een goede prijs-kwaliteit verhouding voor de kleren die hij aankoopt en weet bitter weinig over hoe de wereldhandel functioneert. De werkomstandigheden bij fabrieken in de derde wereld zijn immers niet ideaal te noemen. Terwijl Tiger Woods, woordvoerder van Nike en wereldberoemd als golfspeler, meer dan $ per dag verdient om het logo te promoten, verdient een Indonesische werknemer slechts $ 1.25 om de schoenen te maken die hij draagt. Die $ 1.25 stellen hem niet eens in staat om te voorzien in zijn basisbehoeften: voor $ 1.25 kan hij zich geen voeding en onderdak veroorloven. Een Indonesische werknemer moet dus zijn hele leven werken om hetzelfde bedrag te verdienen als Tiger Woods krijgt voor één dag promotie voor Nike! Indonesische werknemers werken voor dat bedrag 8 tot 15 uur per dag. Onder druk van consumenten(organisaties) blijkt Nike nu wel bereid te zijn om iets te veranderen aan de werkomstandigheden en de lonen van zijn personeel in Azië. Maar het is een heel traag proces. Winst maken is immers de eerste bekommernis van een dergelijke multinational. De macht van het merk Zou Jelle nog Nike schoenen kopen als hij wist in welke omstandigheden ze geproduceerd werden? Dat valt moeilijk met zekerheid te zeggen. Er zijn immers zoveel factoren die bij zijn keuze meespelen. Schoenen uit eerlijke handel kent Jelle niet. Eén keer heeft zijn moeder hem al meegenomen naar een klerenwinkel van Greenpeace. Ze was gewoon wild van de jassen, pulls en T-shirts die in die winkel verkocht werden. Jelle was veel minder enthousiast: die kleren zagen er gewoon ouderwets of toch op z n zachtst gezegd maar saai en raar uit. In een dergelijke outfit zou zijn populariteit onder zijn vrienden vast een diepe duik nemen. De T-shirts zijn gemaakt van biokatoen, bij de productie daarvan zijn geen pesticiden te pas gekomen, probeerde Jelles moeder hem te overtuigen. En bij dit merk krijg je ook de garantie dat er geen kinderarbeid werd verricht en dat de kleermakers een eerlijk loon kregen. Maar Jelle vond dat een mooi principe maar toch waarom konden ze dan geen blitse kleren maken? Met Nike schoenen en een Eastpak-rugzak zie je er tenminste trendy uit! Schone kleren worden hip Toch zijn er redenen om Jelle gerust te stellen. Ook de producenten van Schone Kleren zijn er zich bewust van dat hun kledij van zijde, hennep en biokatoen niet altijd de jongeren aanspreekt. We moeten Fair Trade cool maken zegt René Roozendaal, commercieel directeur van het jeansmerk Kuyichi. Hij ontwerpt hippe jeansbroeken met een lage taille. Zijn T-shirts en topjes ogen jeugdig. Hij wil stijlvolle en mooie kleren verkopen, maar dan wel met respect voor de katoenteler, de wever, de naaier. Als Schone Kleren niet alleen rechtvaardig geproduceerd worden, maar ook betaalbaar, mooi en modieus zijn, dan is Jelle misschien wel te overhalen. Van een koopje gesproken! Sam Beké Bron: Modebewust en verantwoord: de omhelzing tussen mode en eerlijke handel in De Standaard, Fair Trade Magazine, 6 tot 16 oktober (http://www.cjp.be/magazine/future.pdf) 9

11 Waartegen voert de Schone Kleren Campagne actie?. Combineer de woorden uit de tekst met hun juiste verklaring. Plaats de juiste letter bij het juiste cijfer in het kadertje hierna. 1. multinational 2. fair trade of eerlijke handel 3. vakbond 4. ngo 5. Daens a. Deze organisatie verdedigt de belangen van de aangesloten werknemers en wordt ook wel werknemersorganisatie (of syndicaat) genoemd. b. Een belangrijk onderdeel van dit begrip is het bieden van een eerlijke prijs voor een product. Hiermee wordt een prijs bedoeld die in verhouding staat tot de productiekosten. Het idee wordt onder andere gepromoot door de wereldwinkels die rechtstreeks bij de producent aankopen tegen vaste prijzen. c. Meestal wordt deze term gebruikt voor een bedrijf dat in meerdere landen vestigingen heeft. d. Deze persoon werd getroffen door de mensonwaardige omstandigheden in de fabrieken en trok zich het lot de arbeiders aan. e. Een organisatie die onafhankelijk is van de overheid. Meestal zijn het niet-commerciële organisaties die een politiek doel of een maatschappelijk belang nastreven

12 DE STRIJD VAN HET WERKVOLK Lees de tekst en vul in de kaders de passende titel bij elke passage in. De vakbonden vandaag en morgen De drie grote vakbonden En 1 mei in dit alles? De Industriële Revolutie Geen vrije tijd en kinderarbeid Grote successen! De arbeidersklasse in opstand Op 1 mei kun je er niet om heen: op de radio en de televisie hoor je allerlei toespraken en in de straten zie je optochten met vlaggen en spandoeken. Drie kleuren vallen op: rood, groen en blauw. Dat zijn de kleuren van de drie grote vakbonden. Vakbonden zijn verenigingen die opkomen voor de rechten van werknemers. Het lijkt wel alsof ze al eeuwen bestaan. Dat is echter niet zo. Nochtans zorgden de vakbonden voor drie weken betaalde vakantie, een werkweek van 38 uur, een dertiende maand, werkloosheidsuitkeringen en tal van andere voordelen, In de 19 de eeuw gebruikten de Europeanen niet langer hun eigen spierkracht, lastdieren of wind- en waterkracht, maar machines. Machines werden voor het eerst gebruikt in Engeland. Daarna volgde heel Europa. We spreken van de Industriële Revolutie. De machines en niet langer de natuur regelden het ritme van het leven. Machines deden het werk veel sneller dan de best geschoolde ambachtslui. Bovendien was het, dankzij de machine, voor het eerst in de geschiedenis mogelijk om over te gaan tot de massaproductie van goederen. Fabrieken rezen dan ook massaal uit de grond. Om alle machines te bedienen, had men arbeiders nodig. Honderdduizenden mannen en vrouwen trokken van het platteland naar de steden om er te gaan werken voor de industrie. In 1840 telde de textielnijverheid in Aalst en Gent alleen al arbeiders. Tegen het einde van de 19 de eeuw was België een economische grootmacht. 11

13 De arbeiders hadden het in die tijd hard te verduren. Werkdagen van 15 uur of meer waren geen uitzondering. De lonen waren zo laag zodat ze amper genoeg te eten hadden. Bovendien werden de lonen cash uitbetaald in een café of winkel van de fabriekseigenaar, zodat een deel van het loon al onmiddellijk terug naar zijn portefeuille vloeide. De verleiding was immers groot om het geld weer onmiddellijk uit te geven. Van de ene op de andere dag kon je zonder enige verklaring of vergoeding ontslagen worden. De arbeiders waren overgeleverd aan de grillen van hun bazen. De leefwereld van de arbeidersgezinnen was miserabel. Ze woonden in kleine, slecht onderhouden huisjes zonder nutsvoorzieningen. De arbeiderswijken lagen ook meestal vlakbij de bedrijven met hun ongezonde en stinkende fabrieksschoorstenen. Kinderen hadden geen tijd om kind te zijn of om school te lopen. Om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen, moesten ze van jongs af met vader en moeder mee gaan werken. Velen waren niet eens tien jaar. Door de ongezonde en onveilige werkomstandigheden en door het gebrek aan voeding en hygiëne stierven veel kinderen in de 19 de- eeuwse fabrieken. Door de wantoestanden groeide het verzet bij de arbeidersklasse. Ze zochten steun bij elkaar. Maar door de Belgische grondwet van 1831 was het voor arbeiders wettelijk verboden om zich te verenigen en zich in groep te verdedigen. Betogers werden dan ook opgepakt, gerechtelijk vervolgd en gestraft. Toch pikten de arbeiders de ellende niet langer. Ze stortten een deel van hun karig loon in zogenaamde solidariteitskassen of stakingskassen. Zo konden ze collega s helpen die geen werk meer hadden of konden ze toch over een kleine reserve beschikken als er werd gestaakt. In die tijd was er zonder werk geen inkomen: werkloosheidsuitkeringen, vergoedingen voor ziekte, invaliditeit of pensioenen bestonden helemaal niet. Uit de stakingskassen zijn de vakbonden ontstaan. Dat liep echter niet van een leien dakje. De Gentse wevers en metaalarbeiders voerden actie vanaf Andere sectoren, verspreid over het hele land, volgden hun voorbeeld. In 1886 staakten de mijnwerkers en de metaalarbeiders van Charleroi een lange tijd. Omdat staken verboden was, werd de opstand op brutale wijze door de ordediensten neergesabeld. Er sneuvelden veel werknemers. Toen begreep de regering eindelijk dat ze iets aan de sociale wantoestanden moest doen. Kinderarbeid tot 14 jaar werd verboden en het oprichten van een vakbond werd toegelaten. Het aantal vakbonden groeide snel. Het zou echter nog tot 1921 duren vooraleer staken een recht werd. 12

14 Rond 1900 zijn al die kleine vakbonden samengesmolten. De toenmalige socialistische partij, die toen nog de Belgische Werkliedenpartij heette, besliste in 1898 om een grote vakbondswerking op te richten. Hieruit groeide het ABVV, de huidige socialistische vakbond. Niet alleen de socialisten waren begaan met het werkvolk. In 1891 vaardigde paus Leo XIII de encycliek Rerum Novarum uit. Daarin stond dat het een christelijke daad was om op te komen voor het lot van de arbeiders. Overal werden christelijke vakbonden opgericht. In 1912 kregen ook zij een overkoepelende organisatie, het ACV. Deze vakbond bestaat nog steeds. Vlak na de Eerste Wereldoorlog, in 1918, telden de vakbonden leden. Twee jaar later waren dat er In 1922 werd ook een liberale vakbond opgericht, het ACLVB. Deze vakbondsorganisatie was veel kleiner, maar telde in 1940 toch ook leden. Net zoals het ABVV en het ACV voert het ACLVB ook vandaag nog actie. In de loop der jaren hebben de drie grote vakbonden heel wat bereikt. In 1921 werd de werkdag van 8 uur en de 48-urenweek ingevoerd. In 1935 werden de eerste uitkeringen aan werklozen uitbetaald. Een jaar later mochten werknemers hun eerste betaalde vakantiedagen opnemen. Nu heeft iedere werknemer jaarlijks recht op 20 betaalde vakantiedagen. In sommige bedrijfssectoren komen daar nog eens extra vakantiedagen bovenop. Tijdens de jaren 1950 en 1960 was de economische groei enorm. De bonden verkregen toen spectaculaire loonsverhogingen. In 1962 stegen de lonen met 8;4 %, in 1963 met 7,8 %. En in 1964 zelfs met 12 %. Voor het eerst verdienden arbeiders zoveel dat ze niet langer verplicht werden de helft van hun loon of meer aan voeding te besteden. Door de hogere lonen was er meer geld voor kleding, betere huisvesting, vrije tijd, vakantie, moderne huishoudtoestellen en zelfs een auto. Op dit ogenblik zijn de vakbonden een onvervangbaar onderdeel van het bestuur van dit land geworden. Ze zijn de officiële vertegenwoordigers van het werkvolk. Ze sluiten sociale akkoorden over lonen en arbeidsomstandigheden in de bedrijven. De vakbonden verdedigen de persoonlijke belangen van hun werknemers. Zij geven ook juridische bijstand en advies. Op dit ogenblik zijn meer dan drie miljoen Belgische werknemers dit is een verhouding van zes op tien lid van een vakbond. Het ACV telt 1,6 miljoen leden. Op de tweede plaats komt het ABVV met 1,2 miljoen leden en het ACLVB heeft leden. 13

15 De vakbonden staan voor grote uitdagingen, namelijk het voortdurend gevecht voor het behoud van de bereikte successen en de aandacht voor het lot van de arbeiders elders op onze planeet. In heel wat landen is de situatie van de arbeiders en de bedienden nog zoals bij ons 150 jaar gelden. Zo bestaat er nog op veel plaatsen kinderarbeid. Toch is het heel moeilijk om op enkele jaren een sprong te maken waarover wij zelf meer dan honderd jaar hebben gedaan. Vakbondswerk is in veel derdewereldlanden trouwens gevaarlijk. In 2000 werden er wereldwijd 140 vakbondsafgevaardigden vermoord omdat ze opkwamen voor de rechten van de werknemers. Nog eens 700 vakbondsafgevaardigden kregen doodsbedreigingen mensen werden ontslagen omdat ze lid waren van een vakbond. Staken is momenteel in 80 landen verboden of nagenoeg onmogelijk. Daar iets aan veranderen, is ook een taak van onze vakbonden. Dat is een werk van lange adem. In 1885 stelde een Amerikaanse vakbond uit Chicago de werkgevers voor een ultimatum (= aan een tijdslimiet gekoppelde laatste voorwaarde, eis bij een onderhandeling): op 1 mei 1886 moest de 8-urenwerkdag zijn ingevoerd. De ondernemers voelden daar niets voor. Daarom gingen op 1 mei 1886, arbeiders in Chicago over tot een massale staking. Op 3 mei liep deze staking uit de hand. Stakende arbeiders vochten met werkwillige collega s en met de politie. Er vielen doden. Drie jaar later werd op het Internationale Socialistische Congres in Parijs besloten om 1 mei uit te roepen tot Dag van de Arbeid. In 1890 werd dit feest voor de eerste keer gevierd. Het werd een jaarlijkse herdenkingsdag voor degenen die waren omgekomen in de strijd voor betere werkomstandigheden en betere arbeidsvoorwaarden. Momenteel is 1 mei in veel landen een nationale feestdag. Zoek het juiste jaartal van deze feiten in de tekst op. 1) het jaar waarin de lonen met 12 % stegen: 2) de eerste Belgische grondwet: 3) de eerste viering van de Dag van de Arbeid : 4) het verbod op staken werd wettelijk afgeschaft: 5) de encycliek Rerum Novarum: 6) de eerste werkloosheidsuitkeringen in België: 7) het jaar waarin 140 vakbondsmensen zijn vermoord: 14

16 Zoek de websites van de drie grote vakbonden en noteer waarvoor de afkortingen staan.... FILM: DAENS VAN STIJN CONINX De film speelt zich af vlak na de Industriële Revolutie. De landbouwmiddelen waren door de Industriële Revolutie efficiënter geworden, wat leidde tot werkloosheid en armoede op het platteland. De mensen trekken naar de steden om daar hun "geluk" als arbeider te testen. Al snel merken de arbeiders dat hier niet alles rozengeur en maneschijn is. De uitbuiting en het misbruik van de arbeiders (mannen, vrouwen EN kinderen) laat de arbeidersklasse weinig of geen ruimte voor zelfontwikkeling. Gevolg: armoede in de steden. In "Daens" zien we al deze verschrikkelijke toestanden zoals ze "wellicht" echt gebeurd zijn. Bekijk de film Daens en omcirkel daarna de letter die bij het juiste antwoord past om zo het sleutelwoord te vinden. 15

17 1) In welke Vlaamse stad speelt het verhaal zich af? B G T R Antwerpen Aalst Gent Leuven 2) Welke maatregelen nemen de fabriekseigenaren om de loonkosten te drukken? I A S E Ze verlagen de lonen. Ze laten de arbeiders langer werken zonder loonsverhoging (meer werk voor hetzelfde loon). Ze ontslaan een deel van de werknemers en vervangen hen niet. De overgebleven werknemers moeten harder werken. Ze vervangen de mannelijke werknemers door vrouwelijke werknemers. 3) Bij de controle van de arbeidsomstandigheden in de fabrieken worden: T B L D speciaal meer mensen aangeworven, de machines extra gepoetst, kinderen verstopt, de vrouwen verplicht werkkledij en handschoenen te dragen. 4) Waarom gebeuren er veel ongelukken in de fabriek? A I E N De machines staan te dicht bij elkaar. De vermoeidheid van de werknemers weegt zwaar door. De arbeiders krijgen een slechte opleiding. Veel werknemers zijn onvoorzichtig. 5) De broer van priester Daens heet B Gustaaf. R J T Adolf. Pieter. Stijn. 6) Hoe wordt de opstand beëindigd? H K G N Door een toespraak van de fabrieksdirecteur. Door een aanval van gendarmes (rijkswachters) te paard. Door een onweer dat losbarst. Door een blokkade van het leger. 16

18 7) Waarvoor komen de arbeiders op straat? E O F H Een gezondere werkomgeving. Loonsverhoging. Afschaffing van de kinderarbeid. Algemeen stemrecht. 8) Welk mogelijk plan stelt men niet voor om priester Daens uit te schakelen? E I D S Hem vermoorden. Hem naar een andere stad sturen ver daar vandaan. Hem uit de katholieke partij zetten. Hem zijn priesterambt ontnemen. 9) Hoe wordt Daens dan wel aan de kant gezet? I Hij mag niet meer preken en het priesterambt niet meer uitoefenen. A M R Hij wordt gearresteerd en gevangen genomen. Hij wordt dement verklaard. Hij verliest zijn eigen aanhangers. 10) Hoe komt Jefke om het leven? D M N P Hij wordt verpletterd door een machine. Hij verdrinkt. Hij valt van een trap en breekt zijn nek. Hij wordt door een ploegbaas van de fabriek doodgeslagen. Sleutelwoord Bron: M., DE BEUCKER, 2004, PAV-Love -Prettige Feestdagen, Antwerpen, Uitgevrij De Boeck nv 17

19 Surf op het Internet naar de volgende sites en zoek waarmee de onderstaande organisaties zich bezighouden. ORGANISATIES TAKEN FOS, Socialistische Solidariteit: Made in Dignity, Magasins Du Monde (nietvoedingsproducten uit eerlijke handel) Oxfam Wereldwinkels KVK (Koepel van Vlaamse Kringloopcentra) Greenpeace 18

20 OVAM Amnesty International BBL Welzijnszorg Artsen zonder Grenzen 19

21 Keurmerken, logo s en labels In kleding vind je soms keurmerken en labels die verwijzen naar ecologische eigenschappen. Vaak is het eerder een verkoopmiddel en biedt het weinig milieugarantie. Zo kan het feit dat katoen niet met chloormiddel gebleekt is, aanleiding geven tot een milieuverwijzing, waardoor de consument denkt dat alles in orde is, terwijl het kledingstuk toch afkomstig is van een ernstig door pesticiden vervuilde teelt. Op andere producten zoals voedingswaren kan je nog andere logo s terugvinden die aangeven dat het product in goede werkomstandigheden werd gemaakt. Hieronder worden twaalf omschrijvingen weergegeven. Vermeld telkens het cijfers van het logo dat bij de omschrijving past. (Hierbij mag je ook het Internet gebruiken.) Belgisch Biogarantielabel: Als je een product koopt waar het Biogarantielabel opstaat, dan kan je er zeker van zijn dat het biologisch geteeld werd. Het label wordt immers enkel toegekend aan producten die volgens de wettelijke bepalingen betreffende biolandbouw en -voeding geproduceerd en verwerkt werden. Alle telers, verwerkers, verdelers en handelaars die biologisch werken, zijn wettelijk verplicht om heel wat regels na te leven. Zij dienen zich hierop te laten controleren door een officieel erkende controle-instantie. Pas als het product wettelijk de term biologisch mag dragen, kan het ook het Biogarantielabel krijgen. Internationaal Biodynamisch label: Dit keurmerk voor producten uit de biologische-dynamische landbouw duikt steeds vaker op: op doperwten, snijbloemen, olie, Het Groene Punt betekent niet dat de verpakking of het product milieuvriendelijk is. Het garandeert evenmin dat het als afval automatisch mag worden meegegeven met de selectieve ophaling van huisvuil. Het geeft enkel aan dat de producenten ervan aangesloten zijn bij een organisme dat instaat voor het beheer van verpakkingsafval. Op die wijze komen de producenten tegemoet aan de hen opgelegde verplichting om hun verpakkingsafval te beheren. Aangezien deze verplichting op alle producenten slaat, draagt het Groene Punt dus weinig bij tot de informatie van de verbruiker. De fabrikant heeft een bijdrage betaald voor het systeem Fost Plus. Möbiuskringloop: Dit kan zowel "recycleerbaar" als "gerecycleerd" betekenen. Het product is aan een ecotaks onderworpen. Dit is het geval voor kwikbatterijen. Eventueel staat het bedrag erbij. Blauwe Engel (Duitsland): Dit is het buitenlandse equivalent voor het Belgisch Biogarantielabel. Producten en diensten die dit label dragen, onderscheiden zich van gelijkaardige producten omwille van hun milieuvriendelijkheid. Max Havelaar koopt of verkoopt niets. Het is het onafhankelijk keurmerk voor eerlijke handel. Je vindt het keurmerk enkel op producten die aan de internationale criteria voor eerlijke handel voldoen. Deze hebben te maken met de manier waarop geproduceerd wordt en met de prijs. Het Max Havelaar keurmerk biedt de consument een garantie: het bewijs dat de boeren in het Zuiden een rechtvaardige prijs krijgen voor hun oogst en dat de landarbeiders in correcte omstandigheden werken. Vandaag zijn in totaal meer dan een half miljoen boerenfamilies en arbeiders bij deze rechtvaardige productie en handel betrokken. Het internationaal keurmerk voor eerlijke handel bestaat in veertien Europese landen, in Canada, de Verenigde Staten en Japan. 20

22 Europees milieukeurmerk: Kiezen om ecologisch te consumeren, is gemakkelijk. Dankzij het Europese milieukeurmerk of ecolabel. Dat vertelt je immers welke producten of diensten het meest milieuvriendelijk zijn, zonder in te boeten aan kwaliteit of doeltreffendheid. Een product dat dit label draagt, ontziet het milieu in zijn volledige levenscyclus (afval, waterverbruik,...). T-shirt: Dit T-shirt staat op bepaalde pakken waspoeder, maar het betekent niet dat dit wasmiddel het milieu minder schaadt dan een ander. De fabrikant wil de consument alleen maar wat tips geven om milieuvriendelijker te wassen. Die tips zijn best nuttig, maar het milieu wordt beter gediend door een geconcentreerd wasmiddel te gebruiken. Pijltjes: Betekent "recycleerbaar". Als er een cijfer in staat, verwijst dit naar het soort plastic. Maar let op, niet alle soorten plastic mogen mee met de blauwe zak. Het product is vrijgesteld van ecotaks. Let op, dat betekent niet dat het milieuvriendelijk is. EKOlabel (Nederland): Het is het buitenlandse equivalent voor het Belgisch Biogarantielabel. De controle van dit label voor biologische landbouw gebeurt door de onafhankelijke stichting SKAL (Stichting Keurmerk Alternatieve Landbouwproducten). Deze stichting is een samenwerkingsverband tussen consumenten- en milieuorganisaties en het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Dit label staat ook garant voor biologisch vlees

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

uitgave december 2007

uitgave december 2007 ... als je centen wilt uitgave december 2007 ... als je centen wilt Muziek op je kamer, met je vrienden naar de bioscoop, een cadeautje voor je lief,. Het kost allemaal centen. Je zakgeld aan de kant zetten

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 woensdag 21 mei 09.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

opleiding werkloosheid rechten arbeidskaart loon syndicaten Werk en opleiding Santé arbeidsovereenkomst werk zoeken gelijkschakeling van diploma s

opleiding werkloosheid rechten arbeidskaart loon syndicaten Werk en opleiding Santé arbeidsovereenkomst werk zoeken gelijkschakeling van diploma s rechten arbeidskaart arbeidsovereenkomst werk zoeken opleiding zelfstandige werkloosheid gelijkschakeling van diploma s loon syndicaten Werk en opleiding Santé Door te werken kan je jezelf en je familie

Nadere informatie

WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. TOELICHTING Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot democratie te komen.

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

En daarom werk ik,14 jaar later

En daarom werk ik,14 jaar later En daarom werk ik,14 jaar later opdrachtenblad Regie: Maarten Schmidt & Thomas Doebele Jaar: 2013 Duur: 55 minuten (film), 10 37 minuten (portret Raihan) Website: www.filmcompagnie.nl De jonge Raihan Opdrachten

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1

de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 De kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding de kortste weg naar eerlijke bedrijfskleding 1 waarom deze campagne? zit er een luchtje aan uw bedrijfskleding? Met deze campagne willen wij u de werknemers

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten?

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? 4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? Deze zomer was ik op familiebezoek in Honduras. Geheel onverwacht liep ik er twee oude bekenden tegen het lijf. Ze stonden pardoes voor mijn neus. Ik

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Inleiding In België, Nederland en Groot-Brittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen.

Nadere informatie

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen.

Nadere informatie

Kinderbijslag. Nog vragen? Sociale zekerheid. Studietoelage

Kinderbijslag. Nog vragen? Sociale zekerheid. Studietoelage Ouders ontvangen kinderbijslag voor hun schoolgaande kinderen tot 31 - Wanneer je minder dan 2540 netto ( 3670 voor een kind van een alleenstaande ouder) verdiend hebt op een jaar, dan blijf je ten laste

Nadere informatie

speelkaart grondstoffen

speelkaart grondstoffen speelkaart grondstoffen grondstoffen 100% biokatoen uit India. Bij de teelt komen geen pesticiden en kunstmest kijken. De oogst gebeurt handmatig. De katoenboer laat zijn arbeiders in goede omstandigheden

Nadere informatie

Vrouwen, durf kleur bekennen!

Vrouwen, durf kleur bekennen! Vrouwen, durf kleur bekennen! Sociale verkiezingen 9 > 22 mei 2016 Vrouwen, durf durf leur kleur bekennen! Afgevaardigde worden jouw in jouw onderneming, en een kans! kans! ehartig Behartig als vrouw als

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Peeters, H. & Larmuseau, H. (2005). De solidariteit van de gelijkgestelde periodes. Een exploratie van de aard, het belang en de zin van de gelijkgestelde

Nadere informatie

Ecologisch aankopen. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecologisch aankopen. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecologisch aankopen Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Inleiding Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Problemen Inleiding Keuze leveranciers: Leveranciers met

Nadere informatie

Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst!

Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst! Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst! Je gaat op zoek naar werk Je bent nog een tijdje werkzoekend Je vindt werk Je wordt ziek Wat met vakantiewerk? Schrijf je in

Nadere informatie

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) In een rollenspel ervaren de deelnemers de invloed van beleidsbeslissingen in het ene land op het leven van mensen in een ander land. De meerderheid

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs ntwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs Vraag 1: Zoek op de kaart van Nijmegen op welke straten er nog meer een naam hebben met een kolonie erin. Vraag 2a: Gezegde of spreekwoord met peper Vraag

Nadere informatie

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO De grote exportlanden (Ecuador, Costa Rica en Colombia) hebben je een contract aangeboden om nieuwe plantages te bouwen in hun landen. Je kan nu meer bananen telen en verkopen. Je winst stijgt enorm en

Nadere informatie

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20 Burgers en Stoommachines Tot 1:20 Wat gaan we leren? 1. Welke gevolgen de technische uitvindingen hadden. 2. Wat er in de grondwet van 1848 stond. 3. Welke groepen minder rechten hadden dan andere groepen.

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Labels en overheidsaankopen Praktische hulpmiddelen

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Werkblaadjes voor de leerling 1 www.oxfamwereldwinkels.be Wat zie je op deze foto s? Wat zou het verband hiertussen

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Informatie over Kinderarbeid.

Informatie over Kinderarbeid. Informatie over Kinderarbeid. (bron: lesbrief Per dag wijzer). Wat is kinderarbeid? Kinderen hebben recht op vrije tijd. Die kunnen ze gebruiken om te spelen, naar een museum of een popconcert te gaan,

Nadere informatie

in de school Adv ocaat

in de school Adv ocaat Advocaat in de school LAGER ONDERWIJS Wat is het recht? Scheiding der machten Iemand pesten is niet tof, door het rode licht fietsen of lopen is gevaarlijk, met mes en vork eten is beleefd, roepen in de

Nadere informatie

Ik verlaat de school wat nu?

Ik verlaat de school wat nu? Ik verlaat de school wat nu? Je hebt geen werk? Schrijf je in bij de VDAB: Hoe? Via de website www.vdab.be Via het gratis nummer 0800/ 30 700 Via een kantoor in de buurt Wanneer? Voor 1 augustus Als je

Nadere informatie

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL @ LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL ! inleiding ONDERNEMEN Voor het maken van deze opdrachten moet je eerst het stripboek De 9 levens van Van Bommel hebben gelezen. Om de onderneming zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

(Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn sociale onrechtvaardigheid)

(Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn sociale onrechtvaardigheid) (Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn sociale onrechtvaardigheid) THEMA Sluit aan bij Mensenrechten of kinderrechten Doel Niveau Type KINDERARBEID TIJDENS DE INDUSTRIËLE REVOLUTIE

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Framing the Other. Opdrachtenblad

Framing the Other. Opdrachtenblad Framing the Other Ilja Kok & Willem Timmers 2013 25 minuten (film), 13 minuten (interview) http://framingtheother.wordpress.com/ 1 Kijkopdracht 1. Titel hoofdstuk Toeriste Nell maakt foto van Mursi Nadonge

Nadere informatie

WOORDZOEKER. ABVV Socialistische vakbond. ACV Christelijke vakbond. ACLVB Liberale vakbond

WOORDZOEKER. ABVV Socialistische vakbond. ACV Christelijke vakbond. ACLVB Liberale vakbond WOORDZOEKER Spel Alle kaarten worden omgekeerd op de tafel gelegd. De leerlingen mogen beurtelings twee kaartjes omdraaien. Als ze twee kaarten hebben die bij elkaar horen mogen ze deze kaarten houden.

Nadere informatie

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Deze leidraad met vraag en antwoord bevat de basiskennis voor biowinkeliers en verkoopspersoneel. Een goede kennis van bio geeft immers vertrouwen aan jouw

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Zijn de werknemers tewerkgesteld in de visnijverheid met deze nieuwe trends beter af?

Zijn de werknemers tewerkgesteld in de visnijverheid met deze nieuwe trends beter af? HOE DUURZAAM IS ONZE VIS? Gekweekte vis, vegetarische zeevruchten uit algen, genetisch gemanipuleerde zalmen het zijn de nieuwe trends in de visindustrie. Maar zijn deze nieuwe trends bevorderend voor

Nadere informatie

Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Dit is een simulatie van een vergadering tussen werkgevers en werknemers met hun vakbondsafgevaardigden om over lonen en voorwaarden te onderhandelen

Nadere informatie

Werkloosheidsuitkeringen

Werkloosheidsuitkeringen je rechten op zak Werkloosheidsuitkeringen Het bedrag van je werkloosheidsuitkering wordt berekend op basis van je laatst verdiende loon en je gezinstoestand. De hoogte van de uitkering is ook afhankelijk

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 April- 30/04/ 12 Artikel 1. Jean-Luc Dehaene van de CD&V kan bijna 3 miljoen euro opstrijken. Door een aantal jaar geleden een pakket aandelenopties te kopen

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Problemen 1 Voordelen labels Concrete informatie Vergemakkelijken

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Geld Wat is de index?

Geld Wat is de index? Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Geld Wat is de index? Het leven wordt steeds duurder. Een brood kost vandaag meer dan vorig jaar. Het index-cijfer is gestegen, is dan

Nadere informatie

En daarom werk ik, 14 jaar later

En daarom werk ik, 14 jaar later En daarom werk ik, 14 jaar later Regie: Maarten Schmidt & Thomas Doebele Jaar: 2013 Duur: 55 minuten (film), 7 24 minuten (portret Asia) Website: www.filmcompagnie.nl Opdrachtenblad De klas van 1998 Urenpakket

Nadere informatie

RESP. NR. : MULTI- HH NR.: VERSIE 1. Europees Sociaal Onderzoek 2008. Aanvullende vragenlijst

RESP. NR. : MULTI- HH NR.: VERSIE 1. Europees Sociaal Onderzoek 2008. Aanvullende vragenlijst RESP. NR. : 1 2 3 4 5 6 MULTI- HH NR.: 7 VERSIE 1 Europees Sociaal Onderzoek 2008 Aanvullende vragenlijst ALS U EEN MAN BENT, WILT U DAN VRAAG 1 BEANTWOORDEN? ALS U EEN VROUW BENT, WILT U DAN VRAAG 2 BEANTWOORDEN?

Nadere informatie

FLEXI-JOBS : DREIGINGSNIVEAU 4 IN DE HORECASECTOR!

FLEXI-JOBS : DREIGINGSNIVEAU 4 IN DE HORECASECTOR! FLEXI-JOBS : DREIGINGSNIVEAU 4 IN DE HORECASECTOR! FLEXI-JOBS : DREIGINGSNIVEAU 4 IN DE HORECASECTOR! De wet betreffende de nieuwe horecamaatregelen werd op 26 november 2015 gepubliceerd. Sinds 1 december

Nadere informatie

EERLIJKE HANDEL OF FAIR TRADE? WAT?

EERLIJKE HANDEL OF FAIR TRADE? WAT? EERLIJKE HANDEL OF FAIR TRADE? We staan niet stil bij wat er elke dag op ons bord ligt. En toch dragen vele ingrediënten een heel verhaal met zich mee. Sommige producten hebben de halve wereld afgereisd.

Nadere informatie

START OCMW ABVV ACLVB

START OCMW ABVV ACLVB WOORDENDOMINO Spel Elke leerling krijgt evenveel kaartjes. De leerling met start legt de beginkaart op tafel. Wie bij het woord op de dominokaart het juiste logo kan aanleggen mag verder spelen. Hij/zij

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK 12 REDENEN OM VANDAAG NOG TE STARTEN MET NETWERK MARKETING LETSPLAYBUSINESS.BE Enkele jaren geleden maakte mijn vrouw kennis met netwerk marketing. Ze leerde de Aloé Vera producten van Forever Living Products

Nadere informatie

SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1. mode is niet schoon

SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1. mode is niet schoon SCHONE KLEREN CAMPAGNE 1 99van de % mode is niet schoon 2 SCHONE KLEREN CAMPAGNE SCHONE KLEREN CAMPAGNE 3 Voor jouw kleren worden wereldwijd mensen uitgebuit en mensenrechten geschonden. Jij kunt helpen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning Ashique s verhaal (Uit: Kompas) Kinderarbeid genereert noodzakelijk inkomen voor families en gemeenschappen. Door het af te schaffen zullen kinderen de grootste slachtoffers worden. Klopt dat? Bij deze

Nadere informatie

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be Watwaaromwiehoe voorstelling > Handel, uit respect. oww.be 200 winkels van eerlijke handel Heb JIJ er s morgens al eens bij stilgestaan wie er achter die lekkere kop koffie zit? Of waar je vers gestreken

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Loon naar werk? (Uit: Kompas)

Loon naar werk? (Uit: Kompas) Loon naar werk? (Uit: Kompas) In deze simulatie worden mensen geconfronteerd met de realiteit van de arbeidsmarkt. De volgende thema s komen aan bod: verschillend loon voor dezelfde job, discriminatie

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Onderzoekrapportage Eerlijke Kleding? Draag het uit!

Onderzoekrapportage Eerlijke Kleding? Draag het uit! Hoe denken jongeren over Eerlijke Kleding? Onderzoekrapportage Eerlijke Kleding? Draag het uit! CNV Jongeren CNV Internationaal Juni 2010 Inleiding Deze onderzoeksrapportage bevat de resultaten van een

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II DE INDUSTRIËLE SAMENLEVING IN NEDERLAND DE VERHOUDING MENS EN MILIEU + 1p 21 Geef één voorbeeld van aantasting van het milieu door menselijk ingrijpen in Nederland uit de periode vóór de Industriële Revolutie.

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Motivatie. Motivatie verhogen

Motivatie. Motivatie verhogen Motivatie verhogen Inleiding: Spanning is een woord dat meestal negatief bekeken wordt. Het wordt dan gezien als stress of faalangst. Toch is dit niet correct. Er zijn heel wat voorbeelden te vinden waarbij

Nadere informatie

Mijn kledinggebruik. Succes! Dit gedeelte gaat over het kopen van kleding.

Mijn kledinggebruik. Succes! Dit gedeelte gaat over het kopen van kleding. Mijn kledinggebruik Wellicht weet je al dat verschillende aspecten van kleding slecht zijn voor het milieu. In deze opdracht gaan we bekijken op welke manier jij zelf je steentje bij kan dragen aan het

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies. De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm!

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies. De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm! Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Reflectie Geschiedenis De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm! 1. Maar droegen de

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

Milieuopdrachten Sarahs Wereld

Milieuopdrachten Sarahs Wereld Milieuopdrachten Sarahs Wereld Om de wereld milieuvriendelijker te maken, heeft Sarah zeven milieutips. 1. De ruil je rijk! tip 2. De koop tweedehands! tip 3. De kijk uit wat je koopt! tip 4. De haal het

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 tijdvak 1 dinsdag 31 mei totale examentijd 2 uur ECONOMIE CSE GL EN TL Vragen 1 tot en met 23 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt

Nadere informatie

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2 INTRODUCTIELES OP MIJN RECHTEN = JOUW RECHTEN De snelle mensenrechtenquiz Vul de vragen snel in zonder al te lang na te denken. Je krijgt er maar drie minuten voor! 1) Geef je eigen definitie van een mensenrecht.

Nadere informatie

Achter de blinkende façades in Gurgaon Nicky Coninck Landelijke India Werkgroep

Achter de blinkende façades in Gurgaon Nicky Coninck Landelijke India Werkgroep Achter de blinkende façades in Gurgaon Nicky Coninck Landelijke India Werkgroep Gurgaon India shining Om me heen overal lelijke, spiegelende bank- en kantoorgebouwen. Alsof ik in een advertentieplaatje

Nadere informatie

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON

het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON het leefloon Versie december 2013 LEEFLOON HET RECHT OP EEN LEEFLOON in twaalf stappen... Een leefloon, wat is dat? Wanneer krijg ik het leefloon? Waar moet ik het leefloon aanvragen? Wat zal er na de

Nadere informatie

Thema: Arbeidsmarkt vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73796

Thema: Arbeidsmarkt vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73796 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 23 March 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/73796 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ)

Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ) Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ) Op onderstaande link vind je een leuk filmpje waarmee je deze methodiek over genderongelijkheid

Nadere informatie

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10

door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 door denken werkboek DAMON 01_Doordenken_WB_v1a.indd 1 27-12-12 14:10 Hoofdstuk 1 Wat is filosofie? paragraaf 1 filosoferen: doordenken! Opdracht 1, p. 5 Doordenken kun je over alles. In deze eerste opdracht

Nadere informatie