Handleiding indicatorontwikkeling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handleiding indicatorontwikkeling"

Transcriptie

1 Kiezen in zorg Handleiding indicatorontwikkeling Drs. N. Beersen Dr. M. Kallewaard Drs. J.J. van Croonenborg Dr. J.J.E. van Everdingen Ir. T.A. van Barneveld

2 Handleiding indicatorontwikkeling Handleiding indicatorontwikkeling Versie 1.0 d.d. 28 maart 2007 Drs. N. Beersen (Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO) Dr. Dr. M. Kallewaard (Orde van Medisch Ir. Mw. T.A. J.J.E. Drs. van J.J. van Barneveld van Everdingen Croonenborg (Kwaliteitsinstituut (Kwaliteitsinstituut voor voor de gezondheidszorg de voor de gezondheidszorg CBO) CBO) CBO) Specialisten) Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 1

3 Inhoudsopgave Handleiding indicatorontwikkeling Introductie 1.3 Inleiding Indicatoren als onderdeel van het kwaliteitsbeleid Wat zijn indicatoren? Richtlijnen 1.7 Appraisal Gebruik van of Indicators, indicatoren Research and Evaluation (AIRE) instrument 78 2 Methodiek Update van de handleiding 9 1 Vaststellen van het algemene doel van de indicatorontwikkeling 10 Stap 2 Projectorganisatie / samenstellen werkgroep 3 Opnieuw vaststellen doel(en) binnen de werkgroep 11 4 Afbakening 12 5 Inventarisatie 14 6 Groslijst potentiële indicatoren 17 7 Samenvatting potentiële indicatoren 18 8 Uitwerking indicatoren in factsheets 19 9 Leeswijzer Toetsen van de specificaties en inschatting van de haalbaarheid 21 Stap Formuleren Consultatie van beroepsverenigingen generieke specificaties en overige partijen door de werkgroep 22 3 Referenties 13 Aanpassen en vaststellen indicatoren : Bijlagen 3: 1: Mogelijke Voorbeeld Taken werkgroep methodologische groslijst en adviseurs eisen en ter agendapunten beoordeling per groslijst vergadering Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 2

4 4: Samenvattingstabel Handleiding indicatorontwikkeling 5: Factsheet 33 7: 6: Bijlage Leeswijzer 6 variabelenlijst met de specificaties behorende bij cataract : 9: Bepaling Verwerken staaroperaties indicatoren commentaar in de etalage) (voorbeeld (voorbeeld cataract) uit: Kwaliteit van zorg rond Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 3

5 Handleiding indicatorontwikkeling Het indicatoren 1.1 doel Inleiding van deze handleiding is een praktische leidraad te geven voor het ontwikkelen van De Kwaliteitsinstituut structuur van dit voor document de Gezondheidszorg volgt de ontwikkeling handleiding CBO (CBO) indicatorontwikkeling van een en de indicatoren: Orde van is Medisch van geschreven het vaststellen Specialisten door van het (OMS). het indicatorenontwikkeling algemene deze handleiding doel van is werkgroepleden indicatorontwikkeling en anderen tot het die vaststellen zich (gaan) van bezighouden indicatorenset. met Het doel van kwaliteitsfunctionarissen voor etc.) zorgsector van een stappenplan (clinici, onderzoekers, en voorbeelden beleidsmedewerkers, suggesties de indicatorontwikkeling. en verbeteringen. Het CBO staat open voor commentaar te op faciliteren deze handleiding bij hun activiteiten en voor De en testen De handleiding praktijktest is tot Ziekenhuistransparantie stand gekomen in het kader. Deze van projecten het projecten waren Kwaliteit gericht op van het Zorg ontwikkelen in de Etalage rond een op tiental haalbaarheid Diagnose van Behandel zogeheten Combinaties externe indicatoren, (DBC s). met betrekking tot effectiviteit en veiligheid en De behoeve maatschap, ontwikkelstappen van vakgroep andere doeleinden, of deze wetenschappelijke handleiding bijv. kwaliteitsvisitaties zijn vereniging echter ook (zie of te verder verbeteracties gebruiken paragraaf bij indicatorontwikkeling binnen 1.2). een afdeling, ten 1 Introductie de gezondheidszorg. De Fase 4 Implementatie - Implementatie en monitoren van de indicatoren als standaard onderdeel van kwaliteitsborging en kwaliteitsverbeteringactiviteiten van alle betrokken partijen. Fase 1 Ontwikkeling - Bepaling doel ontwikkeling - Afbakening - Literatuurstudie - Expertbijeenkomsten. - Ontwikkeling concept indicatoren - Operationalisatie indicatoren/ specificaties Fase 3 Evaluatie Fase 2 Pilotonderzoek Figuur Versie 1.1 1: Verschillende Kwaliteitsinstituut fasen van voor indicator de Gezondheidszorg ontwikkeling CBO 4 - Beschouwing rapportage meetresultaten - Inhoudelijk revisie van indicatoren - Revisie van indicator definities en operationalisatie - Acceptatie en publicatie van indicatoren door partijen - Meten indicatoren in een representatieve set ziekenhuizen - Analyses meetresultaten - Rapportage meetresultaten

6 Handleiding indicatorontwikkeling gebruikt Figuur 1 kan laat worden. alle fasen De zien huidige die doorlopen handleiding moeten indicatorontwikkeling worden voordat (versie een set 1.0) indicatoren beschrijft optimaal alleen fase Indicatoren als onderdeel het kwaliteitsbeleid toepassing Voor verzameld een oordeel worden indicatoren. over die informatie kwaliteit over van de zorg kwaliteit is informatie zorg nodig. verschaffen. Door te meten Dit kan kunnen onder meer gegevens door de gegevens kan Het belang van voor het management van instellingen en de professionele praktijkvoering het primaire groot zijn. en proces gegevens Zo kunnen gevolgd over managers en medewerkers- zonodig indicatoren bijgestuurd klanttevredenheid) gebruiken kan worden. om sturingsinformatie Professionals te genereren kunnen aan (o.a. de financiële indicatoren hand waarvan vergelijkingen gebruiken betrokken zijn om gegevens (spiegelinformatie). maken met te verzamelen de prestaties Deze over informatie van de zorgverleners uitkomsten kan vervolgens van in andere weer zorgprocessen instellingen gebruikt worden waar (benchmark zij om (direct) bij gepast informatie). Ook kan informatie die indicatoren opleveren gebruikt worden om richting te geven aan Naast wetenschappelijk onderzoek, daar inzicht wordt geboden in de gebieden waarvoor meer bewijs voor indicatoren medisch handelen moet komen. Medisch het gebruik van indicatoren voor eigen organisatie / praktijkvoering krijgt het gebruik van werkzaamheden. behoeve van het afleggen van verantwoording aan derden steeds meer nadruk. Verzekeraars specialisten zijn als en inkopers ziekenhuizen en financiers worden van geacht geïnteresseerd rekenschap af te in leggen informatie over over hun kwaliteit, kosteneffectiviteit en onnodig gebruik van zorgvoorzieningen. Patiënten- en cliëntenorganisaties hun hebben behoefte aan informatie over beschikbaarheid van zorg, de kwaliteit van het zorgaanbod en bejegening. Dergelijke informatie biedt hun de mogelijkheid keuzes maken met betrekking tot van de toezichthouder behandeling. bijdrage van Beleidsmakers de op verschillende zoek naar informatie en zorgvoorzieningen overheden over willen het realiseren informatie aan de volksgezondheid. van over minimale de toegankelijkheid De IGZ van is van zorg. haar de zorg rol audits, Indicatoren samen patiëntvoorlichting, met zijn andere idealiter kwaliteitsinstrumenten onderdeel complicatieregistratie van een zoals geïntegreerd richtlijnen, een samenhangend professioneel visitatie, accreditatie, geheel kwaliteitsbeleid, vormen. nascholing, waarin medical deze Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 5

7 Handleiding indicatorontwikkeling 1.3 Indicatoren Wat indicatoren? kwaliteit zijn meetbare elementen van de zorgverlening die een aanwijzing geven over mate van Een van maar de wijst geleverde op een zorg. bepaald Een aspect indicator van heeft presteren een signaalfunctie: en kan aanleiding het is zijn geen tot directe nader onderzoek. maat voor wordt bruikbare indeling van indicatoren is die structuur-, proces- uitkomstindicatoren. podotherapeut Structuurindicatoren geven informatie over de (organisatorische) randvoorwaarden waarbinnen zorg Procesindicatoren geleverd. Een voorbeeld van een structuurindicator het Percentage diabetesteams met een uitgevoerd of aanwezigheid van een stroke unit. zijn: geven informatie over de handelingen die binnen een zorgproces worden patiënten om kwaliteit te leveren. Het kenmerk van procesindicatoren is dat ze direct beïnvloedbaar Indicatoren ze meten die diabetes hoe betrekking (vaak) dat iets hebben jaarlijks is gedaan. op een oogheelkundig indicatiestelling Een voorbeeld onderzoek van zijn een een procesindicator speciaal krijgt. soort procesindicatoren. is het percentage patiëntniveau. Deze indicatoren geven informatie of de juiste groep patiënten juiste behandeling krijgt. herleiden Uitkomstindicatoren geven informatie over de uitkomsten van zorgprocessen gemeten op patiënten met tot directe ernstige Uitkomstindicatoren patiëntenzorg. pijn 36 uur na zijn Een een van voorbeeld electieve vele factoren van ingreep. een afhankelijk uitkomstindicator en daardoor is Het vaak percentage moeilijk te het In figuur 2 staan verschillende type indicatoren weergegeven die direct betrekking hebben op het een behandeltraject behandelproces, richtlijn (zie dat verder een en paragraaf uiteindelijk patiënt doorloopt. 1.4). een behandeluitkomst. Beginnend met Idealiter indicatiestelling, worden indicatoren de volgende gebaseerd stappen op in Indicatie Juiste populatie stelling Proces Juiste handelswijze Uitkomst Juiste uitkomst (korte termijn) (lange Uitkomst Juiste uitkomst termijn) Figuur Versie 1.1 2: Proces Kwaliteitsinstituut en uitkomst voor indicatoren richtlijn de Gezondheidszorg CBO 6

8 Handleiding indicatorontwikkeling Ontwikkelaars van indicatoren dienen vroegtijdig afspraken te maken over het gebruiksdoel. In het het kwaliteitsbeleid van gezondheidszorg hebben vele functies en doelen. Het gebruiksdoel Vaak dient dan ook leidend te zijn de ontwikkeling van indicatoren. Methodologische vereisten kunnen uit gebruiksdoel gebruiksdoel worden afgeleid. teleurstellend zijn er hoge niet ervaren helder verwachtingen wordt. is geformuleerd van het dat gebruik de ontwikkeling van indicatoren. gebruik Het gevaar van indicatoren bestaat dat als als zeer het valide 1.4 Een Richtlijnen en indicatoren kwaliteitscriteria gefundeerde uitspraak over kwaliteit van een bepaald zorgproces is pas mogelijk als op een wetenschappelijke wijze (aan de hand van indicatoren) kan worden gemeten of wordt voldaan aan de richtlijn. zoals beschreven een (multidisciplinaire) evidence-based richtlijn die door de indicatoren Een gebaseerd goede verenigingen evidence-based op het best is beschikbare geautoriseerd. richtlijn niet bewijs Idealiter altijd dat beschikbaar. over worden kwaliteit indicatoren In die van gevallen gebaseerd zorg voorhanden worden op een is. de Indicatoren gegevens richtlijn. die kunnen met een startpunt meting vormen zijn verzameld voor een een nog aanzet te formuleren geven tot richtlijn. het aanpassen Daarnaast of kunnen actualiseren van Dragen bij Indicatoren het implementeren Dragen bij aan aanpassen van richtlijnen indicatoren Richtlijnen het ontwikkelen van Figuur 1.5 3: Gebruik Samenhang van tussen richtlijnen en indicatoren Traditioneel indicatoren eigen instelling. is worden vooral Door indicatoren het bewaken het continu onderscheiden en meten verbeteren van in prestaties van interne de zorgprocessen kan en externe de zorgverlening of indicatoren. beroepsuitoefening kritisch Doel onder van de interne binnen loep Versie worden 1.1 genomen Kwaliteitsinstituut of kunnen voor ontwikkelingen de Gezondheidszorg (b.v. het CBO invoeren van een protocol) worden gevolgd. 7

9 Externe Handleiding indicatorontwikkeling bijvoorbeeld Deze onderverdeling indicatoren overheidsinstellingen, zijn is echter bedoeld niet voor altijd zorgverzekeraars het sluitend. afleggen Beroepsgroepeigen van of verantwoording patiënten. indicatoren over de kwaliteit die een van onderdeel zorg aan van vormen van kwaliteitsvisitatie, waaraan de herregistratie maatschappen vakgroepen is onderhandelingen) verbonden, zijn bijvoorbeeld ook bedoeld voor het afleggen van verantwoording. Voor de verbetering (veelal eigen praktijkvoering interne én externe indicatoren (bijv. ten behoeve DBC- (interne) externe indicatoren), gebruikt worden. kunnen eventueel Voor de beantwoording indicatoren worden van maatschappelijke benut die aanvankelijk informatievragen voor Inherent kwaliteitsverbetering waren bedoeld. methodologische vaak aan het doel van interne verbetering externe verantwoording is dat er verschillende ziekenhuizen) worden gebruikt dat eisen zij eenduidig voor worden onderlinge gedefinieerd gesteld vergelijking aan de en indicatoren. voldoende (tussen professionals, gevalideerd Zo maakt het dienen maatschappen feit dat te externe zijn. Vergelijkingen en/of indicatoren interne tussen zorgaanbieders moeten immers reëel zijn mogen niet veroorzaakt worden door verschillen zorgproces populatie of manier van meten tussen ziekenhuizen. De aanwezigheid van een uitgebreide set verder indicatoren of zorguitkomsten kan van waarde die door zijn externe voor de indicatoren validering van worden externe gesignaleerd, indicatoren. kunnen Afwijkingen immers in het Voor onderzocht worden met interne indicatoren. externe verondersteld een interne indicator behoeft men minder aandacht te besteden aan de validering dan voor een samengevoegd indicator. Het gaat hierbij immers om voor- en nametingen in de eigen situatie waarvan wordt ook validering kan worden worden van in een dat betreffende veel benchmark verstorende indicatoren daarmee variabelen belangrijk. onderlinge constant vergelijking blijven. Echter een rol zodra gaat gegevens spelen, appels Bij reëel externe indicatoren is uitgebreide validering cruciaal. De vergelijkingen moeten immers fair en worden zijn: relevante verschillen in zorgcontext mogen niet over het hoofd worden gezien. Om geen Er met peren vergelijken, moet voor alle mogelijk relevante verschillen tussen de zorgcontexten risicocorrectie. gecorrigeerd (case-mix-correctie, risicocorrectie). homogene bestaan verschillende methoden voor case-mix-correctie (correctie voor populatieverschillen) of ( propensity Gegevens kunnen vaak al vergelijkbaar worden gemaakt door die te beperken tot van multivariate patiëntengroepen scores ) lineaire/ uitkomst. logistische of De deze meeste regressies. stratificeren. geavanceerde In sommige wijze voor gevallen case-mix-correctie bieden risicoscores met behulp 1.6 Naarmate Versie indicatoren Appraisal aan 1.1 zorgvuldig indicatoren of Indicators, Research and Evaluation (AIRE) instrument Kwaliteitsinstituut worden een voor ontwikkeld groter belang wordt toegekend, wordt het des te belangrijker dat de de Gezondheidszorg en aan een CBO aantal ontwerpeisen voldoen: Is helder voor 8

10 welk doel ze zijn ontwikkeld? Voor welke patiëntengroepen en behandelingen Handleiding zijn ze indicatorontwikkeling is wetenschappelijke de validiteit, de reproduceerbaarheid, onderbouwing? Zijn ze het nauwkeurig discriminerend gedefinieerd? vermogen, registreerbaarheid ontwikkeld? en de Wat In AMC, indicatoren. opdracht een methodologisch van de Orde van instrument Medisch ontwikkeld Specialisten dat kan door dienen afdeling als evaluatie- sociale geneeskunde toetsingskader van het Research and Dit Evaluation) instrument voor is vergelijkbaar het beoordelen het van AGREE-instrument richtlijnen. (Appraisal of Guidelines voor De Te instrument ontwikkelen (Appraisal indicatoren of Indicators dienen aan through methodologische Research and Evaluation) eisen van te dit voldoen zogenaamde (de Koning, AIRE toetsing 2.0-versie beschikbaar. van het Medio AIRE-instrument 2006 is een is (internationale) sinds januari 2007 validatiestudie als leidraad gestart.. bij indicatorontwikkeling Naar verwachting en 2007). is Bij gevalideerde het opstellen versie van van de het CBO-Orde AIRE-instrument indicatorhandleiding eind 2007 beschikbaar. zijn de criteria uit het AIRE instrument als een uitgangspunt genomen. 1.7 Deze worden CBO-Orde Update van indicatorhandleiding de tenminste bijgewerkt twee keer zodra per jaar nieuwe kijken ontwikkelingen of is aanpassing een levende daar nodig aanleiding handleiding, is. Op de toe website dat geven. wil zeggen van Het het CBO dat CBO zal hoofdstukken wordt Het CBO per staat hoofdstuk open zichtbaar voor commentaar gemaakt op wanneer deze handleiding deze voor het en voor laatst suggesties is aangepast. en verbeteringen ( Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 9

11 Handleiding indicatorontwikkeling Voor een consensus het maken methodiek van indicatoren (Jones, in het 1995; project Brook, dat 1986), tot deze waarbij handleiding in een werkgroep heeft geleid verschillende is uitgegaan van bijvoorbeeld indicatoren. professionals Andere die direct methodieken de zorg zijn te o.a. maken de RAND-modified hebben, komen Delphi tot overeenstemming Procedure (Normand, over een 1998) set of Stappen concept mapping (Trochim, 1989). Figuur stappen van indicatorontwikkeling beschreven. 4 zijn laat gebaseerd Ieder stappen wordt op zien, het afgesloten die AIRE-instrument. idealiter met worden een Op genomen de volgende om te pagina's komen worden tot een set de stappen indicatoren. De Stap aantal 13 actiepunten. Aanpassen vaststellen indicatoren Stap Stap 1011 Stap Toetsen Formuleren 12 van Consultatie de specificaties van generieke van overige en specificaties inschatting partijen van beroepsverenigingen de haalbaarheid Stap Stap 7 Stap Samenvatting 8 Uitwerking 9 Leeswijzer potentiële indicatoren factsheets Stap Stap 4 Afbakening Stap 5 Inventarisatie 6 Groslijst potentiële indicatoren Figuur Stap Stap 1 Idealiter 4: Vaststellen 2 Stap Projectorganisatie 3 Opnieuw Stappen worden alle voor van stappen de het vaststellen ontwikkeling algemene / samenstellen doel(en) die in figuur van indicatoren van werkgroep binnen de indicatorontwikkeling de werkgroep volgorde verschillen worden of sommige genomen. stappen Ook meerdere tijdsduur 4 malen genoemd van worden verschillende zijn genomen doorlopen. stappen of Het dat kan stappen kan echter sterk in per een variëren project projecten. iets andere tussen Indicatoren indicatoren Stap 1 te kunnen Vaststellen ontwikkelen verschillende van is het het algemene essentieel gebruiksdoelen om vast van hebben. de stellen indicatorontwikkeling Alvorens waarvoor men de een indicator (AIRE traject 2.1, start gebruikt 2.3) worden wie hem gaat gebruiken kwaliteitsverbetering, voor het afleggen van verantwoording om zal (bijv. Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 10 2 Methodiek

12 aan Handleiding indicatorontwikkeling elke Daarnaast de inspectie), voor de zorginkoop door zorgverzekeraars, voor keuze door patiënten etc. etc.. Niet gaat indicator is voor elk doel gebruiken. maatschap/vakgroep, het om is de het bijv. belangrijk de kwaliteit voor van wie zorg de indicator geleverd gebruikt door de gaat individuele worden professional, (het organisatorisch de verband): Acties stap het ziekenhuis, de keten, het zorgsysteem etc. het 1: algemene doel van de indicatorenset vaststellen; Stap 2 vaststellen Projectorganisatie van het organisatorisch / samenstellen verband. (AIRE 3.6, 3.7) vertegenwoordigers een Als de aanvraag voor het ontwikkelen van een set is goedgekeurd, het formeren van onderwerp indicatorenwerkgroep van de set van indicatoren beroeps- de eerste en/of maken stap. patiëntenorganisaties De hebben. indicatorenwerkgroep Hierbij wordt van zoveel alle bestaat disciplines mogelijk idealiter die rekening uit met het gehouden patiënten, met setting. een evenredige verdeling qua scholen, geografie academische versus niet-academische Als het indicatoren zijn voor externe verantwoording het van belang om zorgverzekeraars, indicatorontwikkeling inspectie dergelijke van meet af aan te betrekken. De initiatoren van De stellen een voorzitter voor. In het geval een wetenschappelijke vereniging de dat initieert, zal de voorzitter vaak een medisch specialist zijn. betrekking voorzitter van werkgroep is meestal vertegenwoordiger van de vereniging van een specialisme In het grootste deel van de zorg levert patiëntencategorie waarop de indicatorenset Zorg bijlage 1 heeft. staan taken en verantwoordelijkheden weergegeven, zoals in het project Kwaliteit van Acties stap de Etalage afgesproken. Per werkgroep kunnen hier afspraken over worden gemaakt. benaderen 2: vaardigen maatschappen van partijen ((wetenschappelijke) verenigingen e/o, beroepsorganisaties e/o, aanwijzen e/o patiëntenorganisaties e/o verzekeraars etc.) om vertegenwoordigers af te de indicatorenwerkgroep; maken van voorzitter afspraken van over de taken penvoerderschap verantwoordelijkheden van indicatorenset. werkgroepleden en adviseur(s); Stap 3 Opnieuw vaststellen doel(en) binnen de werkgroep (AIRE 2.1, 2.3) Versie mogelijk nogmaals Hoewel het 1.1 vast te doel doen van de indicatorontwikkeling stap 1 reeds werd bepaald is het van nodig dit Kwaliteitsinstituut te leggen. nadat Bij de de werkgroep is samengesteld. Het is van groot belang het doel zo specifiek voor interpretatie de Gezondheidszorg van de resultaten CBO wordt hier namelijk veelal op 11

13 Handleiding indicatorontwikkeling indicatorenset maken teruggegrepen. primaire voor In sommige meerdere secundaire gevallen doelen doelen. is wensen het De denkbaar voorzitter te gebruiken. dat van deelnemers Het werkgroep is dan in belangrijk werkgroepen kan hier een dan onderscheid rekening mee te specialist, houden Ook bij het aansturen van de werkgroep. in is het maatschap, van belang dat ziekenhuis, om het reeds keten eerder etc.) waarop genoemde te organisatorisch ontwikkelen indicatoren verband (individuele betrekking hebben Acties werkgroepverband stap nogmaals expliciet wordt vastgelegd. doel(en) herbevestigen 3: van de van indicatorenset het organisatorisch vaststellen verband. met alle betrokkenen; Patiëntengroepen Stap Het 4 Afbakening (AIRE 2.4, 2.5, 5.13) worden is van belang om en verrichtingen: helder te omschrijven voor welke en verrichtingen indicatoren omschreven De ontwikkeld. Er wordt gestreefd naar homogene patiëntengroepen. CTG-codes, te includeren excluderen patiëntengroepen verrichtingen dienen zoveel mogelijk discussies ICD10 te worden codes, in terminologie vorm van bestaande gebruikt omschrijvingen richtlijnen e.d.). dan Hierdoor wel definities kunnen (DBC-codes, veel oneigenlijke Voorbeeld: over case-mix en onvergelijkbaarheid in het verdere traject worden voorkomen. codes: de ontwikkeling Afbakening 1701 van patiëntengroep indicatoren voor project totale kwaliteit heup- bekken/ en van knievervanging, zorg heup/ in bovenbeen.operatief de etalage. betrof het de DBC- met In klinische episode(n) met gewrichtsprothese) betrekking (Reguliere zorg.arthrosis knie.operatief met klinische episode(n) met Voorgesteld gewrichtsprothese). vanwege verband met onvoldoende homogeniteit van de patiëntengroep waarop genoemde DBC s gewrichtsprothese hadden was een verdere afbakening nodig. behandeltraject Naast Fasen knievervanging werd om het ontwikkelen van indicatoren met betrekking tot totale heupvervanging aanzienlijk artrose van patiëntengroepen behandeltraject: meer beduidend complicaties te krijgen. beperken Bij slechter, tot patiënten worden meegenomen. (indicatiestelling, De uitkomst en verrichtingen voordoen. mannen terwijl ouder bij vrouwen patiënten dan 80 jaar jonger die zijn een dan de revisieoperatie resultaten 80 jaar die van voor ondergaan totale het eerst heup- zich een of therapie van een (indien behandeling/ moet van ook toepassing duidelijk verrichting zijn pre-, welke is per-, meestal fasen postoperatief, een van het resultante nazorg) van het Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 12

14 Handleiding indicatorontwikkeling gehele traject. Het behandeltraject dient dan te worden doorgenomen en die elementen die een relatie indicatiestelling hebben met de uitkomst duidelijke dienen relatie te worden heeft benoemd. met uitkomst. Het kan Er bijvoorbeeld kan dan gekozen zo zijn worden dat voor de Kwaliteitsdomeinen: een (proces)indicator op te nemen (zie ook figuur 2). Nadat welke onderverdeeld patiëntengroepen en verrichtingen zijn afgebakend, wordt aanbevolen om vast te stellen op gelijkheid. kwaliteitsdomeinen in zes domeinen: de indicatoren veiligheid, met effectiviteit, name betrekking patiëntgerichtheid, hebben. Kwaliteit tijdigheid, van doelmatigheid zorg kan worden Effectiviteit: Veiligheid: aan vermijden patiënten van en medewerkers. veiligheidsrisico s en fouten die schade kunnen toebrengen Patiëntgerichtheid: het leveren van nauwkeurige en juiste - gebaseerd op wetenschappelijke Tijdigheid: kennis - zorg. patiënten respecteren leveren en van medewerkers. van zorg op unieke juiste noden, tijd, verhinderen wensen en waarden van wachttijden van voor patiënt. Gelijkheid: Doelmatigheid: het die leveren vermijden niet redelijkerwijs van van gelijke zorg zorg die kosteneffectief niet voor bijdraagt alle patiëntengroepen, is, aan vermijden vraagstelling van ongeacht verspilling. van de sekse, patiënt In etniciteit, geografische afkomst sociaal-economische status een discriminerende sommige werkgroepen zal bijvoorbeeld specifiek gekozen worden indicatoren te ontwikkelen voor andere bepaald domein. Deze afbakening is echter niet limitatief. Ingeval er bijvoorbeeld geen geval effectiviteits- veiligheidsindicatoren voorhanden zijn, kunnen indicatoren over balansmaten zijn dimensies daarnaast informatief zijn over geleverde kwaliteit van zorg (b.v. patiëntgerichtheid). In dat Voorbeeld: indicatoren betreffende doelmatigheid, tijdigheid en gelijkheid te overwegen als Beademing ter voorkoming van ongewenste effecten. zorgt Gebruik van balansmaten aten ter voorkoming van ongewenste effecten IC: is voor de patiënt een potentieel bedreigende interventie; hoe langer de patiënt aan ontslagen. beademing ligt, hoe groter kans op complicaties zoals een longontsteking. Bovendien verkorten reductie van de beademingsduur ook voor winst met betrekking tot de capaciteit van werkwijzen, hoe eerder patiënten van beademing af kunnen, hoe sneller zij van IC kunnen worden lighouding. In het Doorbraak project IC hebben in totaal zeven IC-teams gewerkt aan het men van de beademingsduur. De teams maakten gebruik van verschillende nieuwe kunnen zoals het opstellen van protocollen het verbeteren van voedingstoestand en Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut geïntubeerd Als echter het doel is de beademingsduur te bekorten, dan dreigt het gevaar dat van de te nieuwe vroeg sporen wordt. detubeerd, werkwijze. werd als balansmaat met alle gevolgen gekozen van voor dien. het Om aantal eventuele keren dat ongewenste een patiënt effecten opnieuw te voor Registraties de Gezondheidszorg lieten zien dat CBO het aantal intubaties niet toenam na invoering 13

15 Handleiding indicatorontwikkeling Acties stap de kwaliteitsdomeinen. afbakening 3: van patiëntengroepen, verrichtingen, fasen van behandeling en Stap 5 Inventarisatie (AIRE 4.9, 4.10, 4.11) potentieel kwaliteitsdomeinen Nadat is vastgesteld (internationaal) indicatoren met welk beschikbaar doel worden voor zijn ontwikkeld, of welke door patiëntengroepen, leden wordt van geïnventariseerd de werkgroep verrichtingen, welke relevant indicatoren behandelfasen worden geacht. en eerste A. Inventarisatie indicatoren in Nederlandse evidence based richtlijnen (structuur- Indien aanwezig bron en voor proces-) indicatoren. actueel indicatoren. ( Aanbevelingen < 3jaar Het oud) is (vooralsnog) vormen uit richtlijnen Nederlandse moeilijker kunnen evidence om veelal uitkomstindicatoren worden based richtlijnen omgezet uit in dan richtlijnen ook de verstandig te destilleren. Sinds kort wordt standaard bij richtlijnen een interne indicatorenset ontwikkeld. van Daarnaast is de het richtlijn ook mogelijk eerst te beoordelen om internationale met het richtlijnen AGREE-instrument te gebruiken. (instrument Het is dan voor echter de wel beoordeling Tabel de kwaliteit van richtlijnen) en na te gaan of deze ook voor de Nederlandse situatie kan gelden. Australië Land 1: Internet adressen voor het Organisatie zoeken naar richtlijnen Internet adres Duitsland National Council Health and Medical Research ch/index.htm Internationaal Wissensnetzwerk Herdecke (evidence.de) der Universität Witten/ Nederland Nieuw netwerk Guideline International Network (GIN) Verenigd Algemene site met veel relevante links Brittannië Zeeland New Zealand Guidelines Group Verenigd Koninkrijk Koninkrijk en Noord-Ierland van van Groot- Groot-The E-guidelines: zoeken National naar richtlijnen Institute een database for Clinical voor het http// Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 14

16 Brittannië Handleiding indicatorontwikkeling Verenigd en Noord-Ierland Excellence - a Special Health Authority Brittannië for England and Wales (NICE) Verenigde Koninkrijk en Staten Noord-Ierland van Groot-The Network Scottish (SIGN) Intercollegiate Guidelines (NGC ) National Guideline Clearinghouse kan B. Internationale publicaties van indicatoren tot Daar waar geen recente (zie eerdere opmerking) Nederlandse evidence based richtlijn beschikbaar is literatuurstudie een literatuurstudie plaatsvinden om uitkomstindicatoren te identificeren. Vastgelegd moet worden terug welk taalgebied en tot welke tijdsperiode de literatuurstudie beperkt is. Gangbaar is de Om gaan te dan identificeren beperken 5 jaar. tot waarin Engelstalige, de relatie tussen Franstalige uitkomsten Duitstalige van zorg literatuur enerzijds en en niet proces- verder en morbidity, structuurfactoren voor de gedefinieerde mortality anderzijds, verrichtingen outcome wordt and beschreven, en/of process patiëntengroepen assessment, kan gezocht health in worden combinatie outcome met behulp met en/of MesH-termen van quality MesH-termen of care. studies clinical De zoekresultaten worden beperkt tot meta-analyses, literature reviews, randomised controlled toegevoegd. trials en observational studies, including multicenter-studies. Om andere observationele Hierbij te includeren kunnen de MesH-termen case-control en retrospective studies worden structuur- gevallen gaat het om artikelen die een potentiële indicator beschrijven of een relatie beschrijven tussen gezondheidswinst. en/of proceskenmerken in de zorg en daaraan gerelateerde zorguitkomsten. In veel kunnen richten studies zich op relaties tussen zorgprocessen daaraan gekoppelde indicatoren of moeten beschreven. worden Echter, voor deze kwaliteitsindicatoren. studies geven nog niet Hierbij aan of worden deze aantoonbare alleen relaties relaties en niet gebruikt de kwaliteitsindicatoren. C. Identificatie van indicatoren uit databases van organisaties gespecialiseerd op het terrein van op Omdat is het het van gebied indicatoren belang van dat indicatoren, over zoekacties het algemeen zoals plaatsvinden AHRQ, niet vermeld BQS-outcome in databases staan in en van traditionele ACHS belangrijke (zie wetenschappelijke tabel internationale 2). organisaties databases, Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 15

17 Tabel Handleiding indicatorontwikkeling Nederland 2: Internet adressen voor het zoeken naar indicatoren Duitsland Land organisatie RIVM Internet adres Verenigde staten BQS AHRQ (bsq ubersicht aanklikken) (kijk even bij quality check) Australië UK Australian Healthcare International Indicator Council Standards on NHS Project Quality (IQIP) index.aspx Denemarken Canada Nieuw Wereldwijd Zeeland WHO aanvullend Google) Vaak zijn inhoudelijk experts op de hoogte van de meest relevante organisaties of websites. Om ondermeer of via op nog het Omni. relevante gebied Omni van websites is een gezondheidszorg catalogus vinden met kan en door gezocht geneeskunde specialisten worden ( via geëvalueerde een zoekmachine internetadressen, ).(bijvoorbeeld Bij D. Inventarisatie indicatoren ontwikkeld door andere organisaties gedacht verkenning van potentieel bruikbare indicatoren is het goed om andere organisaties te benaderen, Nationale die relevante indicatoren voor de gekozen verrichtingen en patiëntengroepen ontwikkelen. Hierbij kan Versie Consumentenbond, worden Patiënten aan Consumenten Zorgverzekeraars Federatie Nederland (NPCF), (ZN), categorale Inspectie patiëntenorganisaties, voor gezondheidszorg (IGZ), 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO voor 16 The Centre for Quality of Care Research (KWAZO Nijmegen), Rijksinstituut

18 Handleiding indicatorontwikkeling E. (NIVEL), Faculteit sociale geneeskunde van het AMC. Een werkgroep. Inventarisatie onder leden van de werkgroep een vijfde bron voor indicatoren wordt gevormd door informatie/meningen van de leden van de kunnen (veronderstelde) Werkgroepleden relatie met worden kwaliteit uitgenodigd van zorg om hebben, aan te zij geven belangrijk welke achten. aspecten Deze van aspecten de zorg, die Acties stap dan worden vertaald in een indicator. Nadere onderbouwing volgt dan later in het traject. relevante 5: richtlijnen bestuderen indicatoren overnemen of afleiden; indicatoren; internationale raadplegen publicaties van indicatoren verzamelen; van databases van belangrijke internationale organisaties op het gebied van inventariseren van indicatoren ontwikkeld die werkgroepleden door andere relevant (nationale)organisaties; vinden. Stap Van (groslijst). 6 Groslijst potentiële (AIRE 4.11, 2.2, 2.4, 2.5, 5.13.) hebben de resultaten van de inventarisatie kan een overzicht gemaakt van potentiële indicatoren allereerst met Van kwaliteit structuur van zorg. procesindicatoren De geïdentificeerde dient potentiële aannemelijk indicatoren, te worden inclusief gemaakt referenties, dat die een worden relatie bijlage gerangschikt naar structuur, of uitkomst. Daar waar beschikbaar wordt vermeld op De welke patiëntenpopulaties en op welk verrichtingen de gevonden indicatoren betrekking hebben. In indicatoren 2 staat een voorbeeld van een opzet voor een groslijst. de werkgroepleden van andere becommentariëren partijen etc) en maken de groslijst, eventueel leveren nog aanvullingen niet benoemde (literatuur, indicatoren experts, kenbaar aan Voorbeeld: overige Relatie werkgroepleden. tussen procesindicatoren en uitkomst van de behandeling. Een uit Development of quality indicators for Orthopaedic Care the Netherlands: A behandeling review, RIVM een heupfractuur heupfractuur. voorbeeld is wordt timing van Verscheidene een geadviseerd, van procesindicator chirurgie studies om (de complicaties tijd die laten tussen duidelijk zien te opname dat geassocieerd voorkomen vroege operatie. is met tijd) (binnen de bij uitkomst patiënten van uren) met de na Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 17 volksgezondheid en milieu (RIVM), Het Nederlands instituut onderzoek van de gezondheidszorg

19 Acties stap Handleiding indicatorontwikkeling groslijst 6: wordt samengesteld; Stap de werkgroepleden becommentariëren de groslijst en leveren aanvullingen. 5.19) In 7 Samenvatting potentiële indicatoren (AIRE 2.2, 2.4, 4.11, 5.12, 5.14, 5.15, 5.16, 5.17, mogelijk samenvattingstabel. deze stap worden de indicatoren van groslijst gereduceerd tot een beperkt aantal indicatoren dat De de eindset opgenomen kan worden. Deze beperkte set wordt uitgewerkt een beantwoorden groslijst kan aan op verschillende specifieke manieren doelen die worden werkgroep gereduceerd. heeft gesteld Indicatoren of sterk kunnen op elkaar niet lijkende betrouwbaarheid). indicatoren kunnen worden vervangen door één indicator. Verder kunnen indicatoren worden De verwijderd argumentatie op basis om In van potentiële bijlage methodologische 3 wordt indicatoren een lijst eisen te met schrappen (bv mogelijke validiteit, wordt methodologische discriminerend gedocumenteerd. vermogen eisen gepresenteerd. samenvattingstabel. In Binnen het project Kwaliteit van Zorg de Etalage is gekozen voor onderstaande indeling van de kwaliteitsdomein (zie bijlage 4) komen type indicator (proces, structuur, uitkomst) en het aanzien orde. (AIRE 2.4), waarop de indicator betrekking heeft (veiligheid, effectiviteit etc.) aan de of (en In zo deze van ja, hoe) de samenvattingstabel variatie er mogelijkheden kwaliteit wordt tot van verbetering tevens zorg het (AIRE zijn. bewijs 2.2). Een beschreven In volgende het verlengde stap dat de is hiervan een literatuur voorstel wordt oplevert tot beschreven ten het operationalisatie beschreven (teller, noemer etc). van de indicator 5.12). Voor elke indicator wordt ook Verder wat bekend is ten aanzien van de validiteit (AIRE 5.15), de betrouwbaarheid (AIRE 5.16), correctie, discriminerend vermogen (AIRE 5.17) en de registreerbaarheid (AIRE 5.19) van de indicatoren. van worden oplossingen vermeld voor eventueel geconstateerde beperkingen (bijv. case mix overall werkgroep balansindicatoren komen tot etc.) een (AIRE overall 5.14). oordeel Op ten basis aanzien van van samenvattingstabel de afzonderlijke indicatoren. kunnen de Dit leden Acties stap oordeel wordt toegevoegd in de laatste kolom van de samenvattingstabel. bespreken 7: groslijst eerste selectie potentiële indicatoren; aanwijzen invullen de werkgroepleden van indicatoreigenaar samenvattingstabel; becommentariëren (werkgroeplid) de samenvattingstabel per indicator. Dit kan en ook vullen bij stap de tabel 5. aan; Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 18

20 Handleiding indicatorontwikkeling 5.17, Stap 8 Uitwerking indicatoren in factsheets (AIRE 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 5.12, 5.13, 5.14, 5.15, 5.16, goed 5.19) literatuursearches De samenvattingstabel wordt verder uitgewerkt. Alleen die indicatoren waarvan het overall oordeel Hierbij was gaat blijven het dan behouden worden om zoekacties verricht. in samenvattingstabel. die informatie opleveren Eventueel om bijvoorbeeld kunnen nog de aanvullende volgende vragen te gezocht beantwoorden: meet indicator daadwerkelijk wat hij beoogt te meten?; Is het mogelijk met deze verbeterpotentieel, indicator een onderscheid aan te geven tussen goede, minder goede, en slechte zorg? Ook wordt Hiervoor naar wordt kenmerken voor iedere als ervaringen indicator de nauwkeurigheid een die in systematische het verleden van review indicator of elders gedaan als met meetinstrument, de in indicator bijvoorbeeld zijn het opgedaan. MEDLINE, Type] EMBASE, Relevante Cochrane zoektermen Database zijn: "Validation of Systematic Studies"[Publication Reviews. Type] OR "Evaluation Studies"[Publication Iedere in combinatie met trefwoorden voor potentiële indicatoren. volgende indicator wordt uitgewerkt in een factsheet (zie bijlage 5). In de factsheets worden per indicator het eigenschappen van de indicator beschreven: type doel van de indicator; het organisatorisch verband waarop de indicator betrekking heeft; - bestaande indicator(proces, structuur, uitkomst); - kwaliteitsdomein waarop de indicator betrekking heeft (veiligheid, effectiviteit, etc.); - methodologische operationalisatie variatie criteria in van de de kwaliteit als indicator; validiteit, van zorg betrouwbaarheid, en de mogelijkheden discriminerend tot verbetering; vermogen; - - De registreerbaarheid (administratieve lasten); - te roepen. werkgroepen geconstateerde - De ondersteuning kunnen beperkingen ervoor kan kiezen bestaan (noodzaak om uit de de factsheets vormgeving voor case-mix zelf en te correctie, het vullen redigeren en/of balansindicatoren). hiertoe van teksten ondersteuning tot het in - - dat schrijven van factsheets. In deze stap wordt veel werk verwacht van de werkgroepleden. bijbehorende Onderdeel van het ontwikkelen van indicatoren is ook het formuleren van specificaties. Dit betekent Versie vastgesteld, verschillende 1.1 Kwaliteitsinstituut die definities behulpzaam indicatoren (ook voor opgeknipt worden variabelen en dat (voor zover mogelijk) voor kunnen niet clinici ) coderingen (bv CTG, DBC of labcoderingen) worden de Gezondheidszorg zijn bij het daadwerkelijk CBO verzamelen van gegevens. 19

21 Handleiding indicatorontwikkeling Variabele 1 Indicator Variabele 2 Variabele 3 Teller Noemer Variabele 4 Figuur 5: Uitsplitsing van een indicator in afzonderlijke variabelen Acties In bijlage stap 6 is een variabelenlijst weergegeven met de specificaties behorende bij cataract aanvullen 8: samenvattingstabel; invullen overall eventueel oordeel van aanvullende een toevoegen factsheet literatuur per samenvattingstabel; indicator. zoeken; Stap Afhankelijk 9 van Leeswijzer het doel van de indicator kan het belangrijk zijn om een leeswijzer op te stellen. In een die leeswijzer wordt in voor leken begrijpelijke taal uitgelegd wat het doel en de context van de verantwoordingsinformatie zijn beogen en hoe de keuzeinformatie resultaten te voor interpreteren aan een de patiënt breed zijn. (leken)publiek. te Leeswijzers bieden. Verder zijn Een kunnen in aantal ieder leeswijzers wetenschappelijke geval nodig belangrijk bij die verenigingen indicatoren zijn bij Belangrijk beschikt een leeswijzer inmiddels en zeker zoals over uitdagend door leeswijzers het CBO bij het ontwikkeld bij schrijven de indicatoren van het leeswijzers, project van de Kwaliteit IGZ. is het In bijlage schrijven van Zorg 7 staat in in voor de een Etalage. patiënten voorbeeld van Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 20 Variabele 5 Variabele 6

22 begrijpelijke Handleiding indicatorontwikkeling consumenten taal. vertegenwoordigen Bij deze stap is het (bv belangrijk consumentenbond, om partijen NPCF, te raadplegen patiënten die verenigingen) patiënt en en of RIVM Acties (Kiesbeter.nl). stap inventariseren 9: van reeds bestaande leeswijzers; De maken van een opzet voor of schrijven van leeswijzers. indicatoren Voorbeeld: Indicatoren als consumenteninformatie: de noodzaak van leeswijzers moeilijk ervaringen na de rapportage van gegevens van de Basisset 2003 hebben geleerd dat de etalage zonder de juiste medisch inhoudelijke informatie over de achtergrond en context te geïnterpreteerd kunnen worden door het publiek. In het project Kwaliteit van zorg in de juist werd gebruik gemaakt van zogenaamde leeswijzers bij de indicatoren om het publiek De organisatorisch Stap indicatoren informeren. dit aspect ruwe 10 specificaties Toetsen geplaatst Per van indicator de verband van dienen zorg gemeten wordt worden waarvoor specificaties worden in wordt (voorbeeld leeswijzer welke aangegeven in de ze praktijk ontwikkeld en inschatting bijlage kanttekeningen 7). waarom bij resultaten het belangrijk op de is dat getest. zijn Dit (het gebeurd van ziekenhuis, de haalbaarheid bij voorkeur de maatschap, op (AIRE het niveau 5.18) Idealiter wordt getest op meerdere locaties. de keten van o.i.d.). het verschillende Bij al worden praktijktest vastgelegd. ziekenhuizen wordt De in registraties eerste verzameld instantie kunnen moeten gekeken op gaan papier welke worden, zijn, variabelen maar dan is ook het in digitaal. de belangrijk huidige Indien om registratiesystemen te houden dat in verschillende ziekenhuizen verschillende (digitale) registratiesystemen er indicatoren worden rekening in gebruikt, en dat gegevens ook op verschillende manieren vastgelegd (digitaal of op papier) worden. mee Indien vast Vervolgens gelegd variabelen kan (lokale inzichtelijk inderdaad definities). worden verzameld gemaakt worden, in hoeverre dan worden de variabelen de definities ook achter daadwerkelijk de huidige digitaal registraties gegevens niet toegankelijk uit de ook verschillende zijn. benaderbaar Hierbij systemen is de bijvoorbeeld bedoeling te achterhalen om via een specificeren datawarehouse. zijn. Idealiter welke zijn gegevens Maar alle digitaal het kan wel geregistreerde ook en welke zo zijn gegevens in bepaalde het geval gegevens dat een wel arts degelijk in verband (digitaal) met een worden bepaalde verzameld, studie of maar interesse niet benaderbaar een specifieke zijn. database Bijvoorbeeld dat Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 21

23 Handleiding indicatorontwikkeling gebracht. heeft aangelegd of een koppeling tussen een datawarehouse en een applicatie niet tot stand is Acties stap onderzoeken vastgelegd; 10: inventariseren welke van de variabelen lokale definities; in welke registratiesystemen (papier of digitaal) worden Stap achterhalen welke digitaal geregistreerde gegevens toegankelijk zijn. Uit definities stap zijn, is Formuleren duidelijk hoe de variabelen geworden van generieke geregistreerd welke specificaties verschillende worden registratiesystemen en of ze digitaal benaderbaar zijn gebruikt, waren. wat de Tevens lokale generieke geeft Op basis een praktijktest inzicht in de voor- en nadelen van de verschillende manieren van registreren. een van specificaties. lijst uitkomsten met alle Deze variabelen uit de generieke praktijktest die voor specificaties kan een indicatorenset werkgroep bestaan een idealiter verzameld voorstel uit: doen moeten ten worden; aanzien van de De beschikbare bronnen; verzamelen afspraken over hoe verzamelde variabelen worden verwerkt tot indicatoren (bijlage 8). registratiegids. generieke in specificaties de Een praktijk. registratiegids Een worden manier kan idealiter om ondersteuning dat beschikbaar doen bieden is door gesteld bij gebruik het aan verzamelen diegenen te maken die van de een de indicatoren benodigde de beschreven, gegevens en namelijk: het bepalen verkennen van de indicatoren. van de indicatoren, In registratiegids verzamelen van wordt de een variabelen stapsgewijze die nodig aanpak zijn voor Acties indicatoren stap en de bepaling van de indicatoren. handleiding voorstel 11: generieke specificaties (lijst variabelen, bronnen, voorstel voor bepalen indicatoren); bepaling de indicatoren; van voor de 2. indicatoren. registratie verzamelen indicatoren van de variabelen opstellen, die met nodig daarin zijn opgenomen: voor de indicatoren 1. verkennen en 3. van de Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 22

24 Stap 12 Consultatie van overige partijen en beroepsverenigingen gen door Handleiding de Werkgroep indicatorontwikkeling De 3.7) indicatorenset wordt voorzien van een korte procesbeschrijving, waaruit blijkt hoe de indicatoren (AIRE 3.6, tot procesbeschrijving, relevant stand geachte gekomen partijen, zijn. in geval Vervolgens zoals het bijvoorbeeld om wordt externe de indicatoren ZN, set indicatoren NPCF, gaat, NVZ, (factsheets verstuurd IGZ, consumentenbond, naar leeswijzer) de door de en etc. werkgroep de partijen op de set worden indicatoren. benaderd Parallel met aan de vraag dit traject om binnen worden een de gestelde conceptindicatoren termijn (bv. ook vier aangeboden weken) te reageren Deze beroepsverenigingen De die wordt betrokken gevraagd zijn de bij set het op zorgproces website waarop van de de vereniging indicatorenset te plaatsen, betrekking opdat aan heeft. leden Als het hiervan gaat om kennis een interne nemen indicatorenset met de werkgroep kan bijvoorbeeld hierover in gedacht discussie worden kunnen om gaan. de indicatorenset de versturen maatschappen aan de binnen raad van een bestuur ziekenhuis. van een ziekenhuis, wetenschappelijke vereniging of te Acties stap benoemen opstellen 12: versturen van van van procesbeschrijving; set relevante indicatoren partijen ter consultatie. voor consultatie; De Stap 13 Aanpassen en vaststellen indicatoren (AIRE 3.8) gemotiveerde deze werkgroep van belang reden bestudeert worden voor geacht. afwijzing de commentaren De (zie commentaren bijlage van 9). alle die partijen de werkgroep en verwerkt afwijst de commentaren voorziet zij van voor een zover formeel Nadat inclusief factsheets ontvangen en commentaren leeswijzer, vast. verwerkt Nadat zijn, stelt definitieve werkgroep set indicatoren formeel is de bepaald, set indicatoren worden geplaatst worden aangeboden op website aan van de deelnemende betrokken instanties. partijen en de opdrachtgever. Tevens kan kan deze set Acties stap verwerken vaststellen 13: formeel aanbieden van commentaar; factsheets aan betrokken leeswijzers; partijen en plaatsen op de website. Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 23

25 Handleiding indicatorontwikkeling 3 Brook Referenties: RH, Chassin MR, Fink A, Solomon DH, Kosecoff J, Park RE. A method for the Jones detailed Assess Health assessment Care 1986;2: of the appropriateness of medical technologies. Int J Tech De BMJ Koning 1995; J, Hunter J., 311: A. D. Smulders, Consensus N.S. methods Klazinga for Appraisal medical of and indicators health services through research. Research Normand and van Amsterdam, Evaluation SL, McNeil (AIRE), afdeling BJ, Peterson sociale Amsterdam: geneeskunde. LE, Palmer Academisch RH. Eliciting Medisch expert Centrum opinion Universiteit using the Trochim Delphi Qual Health technique: WM. Care An introduction Identifying 1998;10: performance to concept mapping indicators for for planning cardiovascular and evaluation. disease. Eval Int J Achtergrond Program Plann. 1989;12(1):1 16. Kwaliteitsinstituut Ontwikkeling literatuur: van indicatoren op basis van evidence-based richtlijnen. Berg Zuiden voor de gezondheidszorg CBO, Alpen aan den Rijn: Van externe M. Communications Schellekens interne kwaliteitsindicatoren. WMLCM. BV, Paradigma s Medisch van kwaliteit. Contact 2002; De verschillen 57: tussen clinical Braspenning J, Campbell S, Grol R. measuring changes in patient care: development Campbell and use of indicators. In: improving patient care. The implementation of change in health practices. Grol, Wensing M, Eccles M. Elsevier. Edinburgh, 2005; primary care: care. S.M, Research BMJ Braspenning 2003;326:816-9 methods J, Hutchinson used developing A, Marshall and M applying N. Improving quality the indicators quality of in Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 24

26 Geraedts Have Mainz Wollersheim M, Selbmann H, Ollenschlaeger G. Critical appraisal Handleiding of clinical indicatorontwikkeling measures Number in Germany. International Journal for Quality in Health Care, Volume performance P ten. 1, February Indicatoren 2003, verbeterprojecten, pp Alpen aan den Rijn: Van Zuiden 15, Communications International J. Defining BV. 530 Journal and for classifying Quality in clinical Health indicators Care 2003; for Volume quality improvement. H, Hermens R, Hulscher M, Braspenning J, Ouwens 15, Number M, Schouten 6: pp. J, 523 Netherlands Marres H, Dijkstra Journal R, of Grol Medicine, R. Clinical jan indicators: 2007; 65 (1): development and applications. The Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 25

27 Bijlage Handleiding indicatorontwikkeling (Uitwerking 1: Taken zoals gehanteerd werkgroep in en project adviseurs Kwaliteit en van agenda Zorg in punten de Etalage) per vergadering dering Verga Voorbereiding Taken aan 1e 1 vergadering: werkgroep voorafgaande Taken te nemen Orde adviseurs voorafgaande aan vergadering: Agenda punten CBO Vraagt benadert aan voorstel traject. relevante wetenschappelijke voor een partijen voorzitter vereniging met verzoek deel 1ste Oriënterende gesprekken met werkgroepleden, ZN, onderwerp patiëntenvertegenwoordigers en Uitwerken taken verantwoordelijkheden verzekeraars vertegenwoordigers De afzonderlijke van en gesprek inspectie van tijdens gemeenschappelijke voor patiënten/ de besprekingen gezondheidszorg. consumentenorganisaties, tussen doelen projectleiders zijn Aanleiding In de eerste gesprekken tussen de adviseurs, de voorzitters Uitleg van de werkgroepen, afgevaardigden in werkgroepen namens Volledigheid patiënten/consumenten, verzekeraars (indien van toepassing) Vaststellen project de inspectie voor de gezondheidszorg worden de voorgestelde methodiek indicatorenontwikkeling doelen vastgelegd. Uit de gestelde doelen volgt op welk werkgroep - organisatorisch verband de indicatoren betrekking hebben. doelen - afgevaardigde aanzien De adviseur van te expert(s)) includeren werkt met van en excluderen voorzitter werkgroep (of patiëntengroepen een de daartoe Afbakening organisatorische verband - voorstel uit ten Bespreking patiëntengroepen en verrichtingen - Eerste fasen kwaliteitsdomein van behandeling Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg verrichtingen indicatoren CBO worden binnen ontwikkeld. deze clustering van DBC s waarvoor toegestuurd inventarisatie van de planning indicatoren wordt meegegeven/

28 Handleiding indicatorontwikkeling afgevaardigde effectiviteit kwaliteit De adviseur gaat samen met de voorzitter (of de daartoe verbeteringen expert) na of er ten aanzien van veiligheid en nader van een specifieke DBC sprake is van variatie in praktisch van geleverde zorg of er mogelijkheden voor verder onderzocht Stap haalbaar, 5). in zorg tijdens voorafgaande zijn. het De literatuur conclusies aan onderzoek, uit eerste dit gesprek vergadering daar waar worden (zie (o.a. Eerste inventarisatie aanvullen. Voorstel geschreven (binnen Groslijst becommentariëren Eventuele op korte basis Per periode) van nog criteria niet toezenden benoemde AIRE) en partijen 2 e indicatoren overige werkgroepleden kenbaar maken naar de werkgroepleden Groslijst Voorafgaand etc) aanvullen de aangevulde (literatuur, 2e vergadering groslijst. experts, ontvangen indicatoren de van andere adviseurs op de groslijst verfijning indicatoren (bijlage Een 4) scoringslijst wordt als hulpmiddel met een beperkt aangeboden aantal aan selectie de criteria - Introductie Bespreken en werkgroepleden voor een eerste selectie van potentieel relevante wegstrepen) ZN. vertegenwoordiger indicatoren op de groslijst consumenten/npcf (aanvullen en relevantie (o.a. Input literatuurreferenties) tav indicatoren onderbouwing indicatoren op groslijst NPCF Voorgesprek ZN uit of de eventueel groslijst. met vertegenwoordiger later betrokken consumentenbond/ partijen De voor resultaten dd 3e Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut Input tav verfijning onderbouwing indicatoren Documentatie voor Gezondheidszorg Samenstellen CBO samenvattingstabel afgevallen indicatoren Bespreken Beoordelen samenvattingstabel, van de indicatoren in selectie de indicatoren

29 relevantie indicatoren (o.a. Handleiding indicatorontwikkeling literatuurreferenties) Co-redactie samenvattingstabel samenvattingstabel De voor resultaten dd Uitwerking instrument indicator(en) op basis van bewijs en AIRE- 3e en 4e - relevantie literatuurreferenties) Input tav indicatoren verfijning onderbouwing (o.a. indicatoren Eventueel Co-redactie samenvattingstabel Verdere Indicatoreigenaar levert In inhoudelijk en tekstueel commentaar rgumentatie vullen uitwerking, factsheet verrichten voor per afwijzing aanpassing aanvullende indicator vastleggen samenvattingstabel literatuursearches op lijst afgevallen Bespreken indicatoren Uitwerking Maken leeswijzer voor gekozen indicator instrument Aanwijzen samenvattingstabel per indicator(en) op basis van bewijs en AIRE- Factsheets indicator per eigenaar (werkgroep lid/ leden) e en 6e Lijst afgevallen indicatoren bespreken inhoudelijk Leeswijzer - op factsheet Indicatoreigenaar en tekstueel levert commentaar - Alle werkgroepleden en leeswijzer feedback Aanpassen - conceptteksten factsheets en Eindredactie factsheets en leeswijzers Discussie leeswijzers Vaststellen conceptteksten leeswijzers set indicatoren rapportage / factsheets Commentaarronde Benoemen te consulteren partijen - 7e - naar Zorgen de indicatorenset achterban voor goed verspreiding Verwerken Verwerken overige commentaar partijen commentaar versturen Wetschappelijke vereniging en Vaststellen definitief rapport / indicatorenset - - A - - Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 28

30 Bijlage Handleiding indicatorontwikkeling Indicator 2: Voorbeeld Type groslijst indicator (Structuur/ proces/ kwaliteitsdomein bron betrouwbaarheid validiteit discriminerend uitkomst) vermogen opmerkingen Voorbeeld: Indicator Structuur een deel van de groslijst voor de aandoening liesbreuk Adequate Proces indicator indicator Uitkomst Type indicator Referentie Populatie Onderbouwin g bewijskracht en Voorlopige opmerkingen vanuit CBO indicatiestelling? Symptomatische Wanneer bij breuk Proces Richtlijn, asymptomatische 13, 15 blz Niveau 2B Er Nederland breuk? of van liesbreuken, het asymptomatische electief (het met opereren onzeker plaatsvindt. is geen reden veel over- om aan en onderbehandeling te nemen dat in Pre-operatieve bij enig oudere voordeel patiënten, biedt) name Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut beoordeling van voor belang Proces Ref de Gezondheidszorg CBO richtlijn 151 Algemene geen specifieke indicator, indicatoren eventueel overblijven bruikbaar als er 29

31 Handleiding indicatorontwikkeling Gebruik voor dagbehandeling Gebruik Mesh-techniek Recidiefpercen tage Proces Richtlijn, blz 12 > (volwasse nen) 18 jaar Niveau 1A LIJKT EEN POTENTIEEL NUTTIGE Mesh-techniek INDICATOR. keus enkelzijdige Lichtenstein), van primaire open (eerste bij Maten liesbreuk bij leeftijd > veiligheid, 18/25 jaar kosten voor Proces Richtlijn, blz 14 Volwassen en, primaire ongecomplniveau 4 Onvoldoende iceerde subgroep te destilleren hard onderbouwd uit totale patiëntengroep. moeilijk om Heroperaties Uitkomst IGZ symptomat , BQS IGZ: leeftijd ische 16 liesbreuk jaar > Heroperatie moet verricht omdat worden een Het vorige veel operatie tot de praktijk registreren complicaties 1) inzicht in de van kwaliteit heroperaties van zorg geeft maar op stuit zich in heeft of verwachte resultaat niet geleid heeft gehad. het 2) veel mensen op mensen bezwaren: die terug met een komen, recidief gaan komen vaak 3) niet diverse kwaliteit als terug naar hun operateur (om geregistreerd, redenen, waarvan onvoldoende meest een aangewezen heroperatie één zou kan de zijn) als instantie verzekeraar zodanig zijn is om de de Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 4) gegevens uitgaande van deze verzekeraar. indicator te dat verschaffen; patiënten heeft alleen niet ervan zin switchen als 30 men

32 Handleiding indicatorontwikkeling Aantal het recidief eens en valt. is het over tijdsbestek de definitie waarin van een endoscopisc het he operateur (>50/jaar) operaties Structuur Richtlijn Zorgverzekera ars 2005 Nederland, blz 36 Niveau 2B Wordt endoscopische leercurve zeldzame geen met complicaties onderbouwing hierin liesbreukchirurgie potentieel aan ernstige gegeven, heeft maar lange maar Polikl. complicat. registratie Hoe worden besproken? hoe complicaties vaak Maatregelen op complicatieregi stratie basis van Te operationaliseren algemeen; wel in nuttig, een indicator maar moeilijk te Postoperatieve wondinfecties BQS 2004 F. Referenties 1. Richtlijn Behandeling van de liesbreuk. Nederlandse Vereniging voor Heelkunde NVvH, 2003 ( 2. Kwaliteitsindicatoren segment B. Kenniscentrum DBC - Zorgverzekeraars Nederland, BQS Bundesgeschäfsstelle Qualitätssicherung ggmbh Modul 03/1: Leistenhernie, Qualitätsindikatoren. 4. IGZ (2005) Basisset prestatie-indicatoren ziekenhuizen 2004, Den Haag 5. Kwaliteitsindicatoren ten behoeve van de zorginkoop Zorgverzekeraars Nederland/Kenniscentrum DBC, 2005 Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 31

33 Bijlage 3: Mogelijke methodologische eisen ter beoordeling groslijst Handleiding indicatorontwikkeling Begripsvaliditeit Kan de indicator (AIRE problemen 5.15): Deskundigenvaliditeit (AIRE met 5.15): kwaliteit van zorg identificeren? Omvat Precisie de (betrouwbaarheid indicator een aspect ( AIRE van 5.16), kwaliteit, discriminerend dat algemeen vermogen als belangrijk AIRE beschouwd 5.17): wordt en is het door zorgverleners te beïnvloeden? Is Mogelijkheden er een aanzienlijke tot verbetering variatie tussen : zorgverleners dat niet is toe te wijzen aan toevallige variatie? Kunnen Minimale verbeteringen bias/ beschrijving van de relevante zorgprestaties case-mix daadwerkelijk (AIRE 5.14): door de professionals zelf bewerkstelligd worden? Is methoden er weinig om effect voor van (bijna) variatie alle bias in ernst te corrigeren? van de ziekte en co-morbiditeit op de indicator, of bestaat de mogelijkheid tot risico correctie en statistische Registreerbaarheid/ haalbaarheid registratie/tijdsinvestering (AIRE 5.19): Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 32

34 Bijlage 4: Samenvattingstabel indicatoren Handleiding indicatorontwikkeling Indicator Type* # Domei n Variatie Kwaliteit van zorg in Mogelijkheden tot verbetering satie Operationali- indicator Validiteit baarheid Betrouw- rend vermogen Discrimine- baarheid Registreer- gen Oplossin- Overall oordeel * Proces, structuur, uitkomst Voorbeeld # Veiligheid, effectiviteit, patiëntgerichtheid, doelmatigheid, tijdigheid, gelijkheid Indicator Type* samenvattingstabel # Domein Variatie in indicatoren heup/ knie: Kwaliteit Mogelijkheden van zorg verbetering tot indicator Operationalisatie Validiteit baarheid Betrouw- rend Discri- vermogen mine ne- baarheid Registreer- singen Oplos oordeel Overall Sterfte tijdens opname Uitkomst indicator tiviteit en veiligheid Cijfers NL bekend?! niet In sterftecijfers variërend de literatuur van gevonden 0,18% worden tot N Effec- 1,80%. Zou o.m. overleden samenhangen met heupoperatie patiënten en die een hebben zijn totale - anesthesiologiemanagement ondergaan / N (zeer operatievolume. patiënten die een totale afhankelijk +/- +/ heupoperatie hebben van ondergaan casemix (leeftijd, comorbiditeit) Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 33

35 Bijlage 5: Format factsheet Handleiding indicatorontwikkeling onderstaand Instructie: De cursief gedrukte teksten zijn bedoeld als hulpmiddel/ uitleg. Na het invullen van <<Indicator format moeten alle cursief gedrukte teksten worden verwijderd. Relatie naam>>:. Definitie tot kwaliteit Korte samenvatting van het belang van deze indicator in Teller (s)(aire (AIRE 5.12) 5.12) relatie tot kwaliteit van zorg In/ exclusiecriteria Noemer (AIRE (AIRE 5.12) 5.13) Indien niet Nauwkeurige van er toepassing sprake van een structuurindicator is, dan is noemer indicator doelgroep betrekking vertaalt beschrijving zich op uiteindelijk heeft van Een de duidelijke patiëntenpopulatie in duidelijke definiëring in- en waar exclusie van de Type criteria Kwaliteitsdomein indicator (AIRE 2.4) Structuur/ Effectiviteit, doelmatigheid proces/ veiligheid, en gelijkheid uitkomst patiëntgerichtheid, tijdigheid, Beschrijving of Het verantwoordingsinformatie. doel van van de indicator de belangrijkste (AIRE 2.1) doel(en) die met de indicator worden nagestreefd, bijv verbeteracties Beschrijving maatschap/vakgroep Het organisatorisch van organisatorisch verband van specialisten waarop verband de of indicator ziekenhuis waar betrekking de als indicatoren geheel. heeft betrekking (AIRE 2.3): op hebben. Bijvoorbeeld Beschrijving Achtergrond en variatie in kwaliteit van zorg (AIRE 2.2): Mogelijkheden van de belangrijkste achtergrondinformatie en de bekende variatie in zorg. Kunnen Versie bewerkstelligd? verbeteringen tot verbetering van de zorgprestaties daadwerkelijk door de professionals zelf worden 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 34

36 Handleiding indicatorontwikkeling Kan Validiteit de indicator (AIRE 5.15): verschillen in kwaliteit van zorg identificeren (zoals beschreven in literatuur of belangrijk richtlijn)? Beschrijving beschouwd van de argumentatie wordt is het dat door de indicator zorgverleners een aspect te beïnvloeden? van kwaliteit meet, dat algemeen als Een resultaten Betrouwbaarheid (AIRE 5.16) of graadmeter voor de kwaliteit van de indicator vormt mate van overeenstemming tussen herhaling verschillende van die verkregen meting personen. de worden resultaten Wanneer wanneer gelijk de een meetcondities blijven. meting meerdere gelijk blijven malen wordt mag worden uitgevoerd verwacht door dezelfde dat bij ziekenhuizen Discriminerend Beschrijving dat van vermogen niet de is wijze toe (AIRE waarop wijzen 5.17): aan de toevallige indicator variatie, in staat te meten is de variatie tussen zorgverleners/ Controle belangrijk Minimale bias/ beschrijving relevante case-mix (AIRE 5.14): of voor verschillen in patiëntengroepen (case-mix en mogelijk andere co-variabelen) is geslacht wanneer wij prestaties tussen bijvoorbeeld verzekeraars, zorginstellingen, maatschappen, statistische andere en groepen methoden co-morbiditeit professionals om voor die (bijna) relevant onderling alle worden bias willen te corrigeren. geacht vergelijken. bij de Beschrijving mogelijkheid van tot factoren risico correctie als leeftijd, Beschrijving geautomatiseerde Registreerbaarheid/ haalbaarheid registratie/tijdsinvestering (AIRE 5.19): worden van de inschatting die gemaakt over de toegankelijkheid van bestaande en opbrengstverhouding. opgezet het gegevensbronnen. noodzakelijk goed Wanneer inzicht te additionele verkrijgen systemen in de kosten voor (in dataverzameling termen van geld en moeten tijd)- Bron: Voor het verzamelen van de gegevens kunnen verschillende bronnen gebruikt worden. Meetfrequentie: Bijvoorbeeld DBC-registratie, verrichtingenregistratie, poli(klinische) status, EPD. indicatoren eenmaal nodig De zijn frequentie worden voor waarmee sommige de indicatoren continu gemeten verzameld. worden. De Andere gegevens gegevens die voor worden Meetperiode: afgesproken periode verzameld. Versie deze meetperiode De gegevens 1.1 Kwaliteitsinstituut worden landelijk worden opgevraagd over een zogenaamde meetperiode. Afspraken over voor de Gezondheidszorg gemaakt. Bijv CBO t/m

37 Handleiding indicatorontwikkeling Rapportagefrequentie: per jaar. Afspraken over de rapportagefrequentie worden landelijk gemaakt. Bijv 1 keer Beschrijving Ongewenste effecten van mogelijke (optioneel) tot uitgelokt. gevolg Het hebben gebruik dat van heroperaties een ongewenste indicator worden die effecten uitgesteld bijvoorbeeld die tot door na heroperaties één het maand. gebruik binnen van één de maand indicator bepaalt worden kan Vancouver Referenties stijl (AIRE gebruiken 4.9; 4.10) Voorbeeld uitgewerkte factsheet: Diabetes 4. Oogzorg Relatie tot kwaliteit Retinopathie is een veel voorkomende complicatie die tot blindheid kan leiden. De prevalentie van retinopathie is sterk gerelateerd aan de duur van diabetes (American Diabetes Association, 2004). Oogheelkundige screening draagt bij aan het voorkomen van ernstige oogheelkundige complicaties bij mensen met diabetes mellitus (Richtlijnen diabetes CBO/NDF, 1998). Definitie Het percentage mensen met diabetes mellitus bij wie de afgelopen 12 maanden een oogonderzoek heeft plaatsgevonden. Teller Noemer Mensen met diabetes mellitus, bij wie de afgelopen 12 maanden een oogonderzoek is gedaan Totaal aantal mensen met diabetes mellitus In/ exclusiecriteria Inclusie : DBC-codes 221, 222 en 223. Diabetes mellitus type 1 en type 2. Exclusie : DBC-code 224 Type indicator Kwaliteitsdomein Procesindicator Effectiviteit Achtergrond en variatie in kwaliteit van zorg De hoofdbehandelaar van de cliënt met diabetes is verantwoordelijk voor de screening van de ogen (Richtlijnen diabetes CBO/NDF, 1998). Volgens deze richtlijn is eens per twee jaar een funduscontrole nodig. Bij diabetes die langer dan 10 jaar bestaat, een HbA1c boven de 7, verhoogde bloeddruk, zwangerschap, puberteit, micro- of macroalbuminurie of verminderde nierfunctie dient dit jaarlijks te gebeuren. Uit tweedelijns onderzoek blijkt dat deze taak sterk wisselend wordt ingevuld en dat veel cliënten met diabetes niet het oogonderzoek krijgen waar ze volgens de norm (IGZ, 2005) recht op hebben. De oorzaak hiervan kan zowel bij de hulpverlener als bij de cliënt liggen. Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 36

38 Handleiding indicatorontwikkeling Uitzondering: funduscontrole type 1 is pas noodzakelijk na 5 jaar na het stellen van de diagnose. Mogelijkheden tot verbetering Door bijvoorbeeld bij de jaarcontrole systematisch na te gaan of oogheelkundige onderzoek het laatste jaar heeft plaats gevonden, kan zo nodig tijdig worden verwezen naar een oogarts of fundusfotografie. In het inspectierapport voor de externe prestatie-indicatoren blijkt dat de mate van registratie en van funduscontrole veel verbetering behoeft (IGZ, 2005). Deze indicator kan een goede registratie in de ziekenhuizen bevorderen wat een belangrijke kwaliteitsverbetering tot gevolg zal hebben. Beperkingen bij gebruik en interpretatie Oogheelkundig onderzoek is de verantwoordelijkheid van de hoofdbehandelaar van de diabetes. Deze dient dit vast te leggen in het medisch dossier van de mens met diabetes. Vaak is het moeilijk om deze aantekeningen terug te vinden en meestal zal hier geen elektronische registratie van zijn. Dit hoeft geen probleem te zijn als de oogheelkundige controles alleen bij de oogartsen in hetzelfde ziekenhuis plaatsvinden omdat dan door het matchen van de DBC codes diabetes van de mensen met diabetes van de internist te matchen zijn met de poli populatie van de oogarts. Maar mensen met diabetes kunnen natuurlijk ook naar een oogarts gaan die niet aan het ziekenhuis verbonden is, zoals dikwijls het geval is. Verder hoeft het verzoek van de hoofdbehandelaar aan de mens met diabetes niet altijd door hem/haar gevolgd te worden of door de oogarts te worden gehonoreerd door een tijdige afspraak. Validiteit Mensen met diabetes horen 1-2 jaarlijks een oogcontrole te ondergaan. Exclusie: nieuwe type 1 mensen met diabetes pas 5 jaar. Dit wordt aanbevolen in de richtlijnen, zoals ze zijn opgesteld onder leiding van het CBO en de NDF (CBO/ NDF, 1998). De organisatie van de oogzorg is een spiegel van de organisatie van de totale zorg voor de mens met diabetes door het team. Door de oogzorg als een belangrijk deel op te nemen in de jaarlijkse controle is het organisatorisch mogelijk om de kwaliteit op korte termijn op een aanvaardbaar niveau te brengen. Betrouwbaarheid Fundusinspectie is de gouden standaard voor het screenen op diabetische oogziekte. Bij herhaling van het onderzoek zal dit veelal dezelfde ernst van de retinopathie opleveren. Vastleggen van de fundussituatie via fotografie maakt een objectief oordeel mogelijk. Een kwantitatieve beoordeling in de verschillende stadia van retinopathie is internationaal vastgelegd. Bij grotere studies als de DCCT (DCCT, 1993) is hiermee veel ervaring opgedaan. Discriminerend vermogen De hierboven gedefinieerde indicator oogzorg is niet sterk afhankelijk van case mix, mits de groep mensen met recent (< 5 jaar) vastgestelde type 1 diabetes niet te groot is. Hoewel de medewerking van zowel de verwijzend arts, als de cliënt als ook de oogarts nodig is voor een tijdige oogheelkundige screening, ligt de verantwoordelijkheid bij de hoofdbehandelaar. Lage percentages voor oogheelkundige controle zijn dan ook vooral toe te schrijven aan organisatorische beperkingen bij de hoofdbehandelaar. Uit het rapport van de IGZ blijkt bij de ziekenhuizen die getallen kunnen leveren een duidelijke variatie te bestaan in het percentage oogfundus inspecties. Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 37 Minimale bias/ beschrijving relevante case-mix Het betreft hier een proces indicator die niet sterk afhankelijk is van case mix. Al komt bij bepaalde groepen meer retinopathie voor, dan bij anderen, toch heeft dit weinig invloed op deze proces

39 Handleiding indicatorontwikkeling indicator. Wel is het zo dat mensen met diabetes korter dan 10 jaar, zonder complicaties, een normale bloeddruk en een HbA1c onder de 7 maar 1 keer per twee jaar een funduscontrole nodig hebben, maar deze groep hoeft bij de internist niet groot te zijn. Bij onderzoek in twee ziekenhuizen werd het percentage mensen met diabetes dat jaarlijks controle nodig hebben bepaald op 78 en 85%. Daarbij moet nog geteld worden de helft van de mensen die tweejaarlijks een controle nodig hebben, zodat de percentage op 89 en 92% uitkomen (Storms et al, 2002) Het percentage kan ook lager zijn wanneer de jaarcontrole of fundusfotografie niet precies ieder jaar maar bijvoorbeeld iedere 13 of 14 maanden plaats vindt. In dit geval daalt het percentage mensen jaarlijks oogheelkundig onderzoek heeft ondergaan met ongeveer 10% zonder dat er nu sprake hoeft te zijn van slechte zorg. Dit betekent dat de uitkomst van deze indicator best kan variëren (70 tot 90) zonder slechte kwaliteit aan te geven. Registreerbaarheid/ haalbaarheid registratie/tijdsinvestering Om te kunnen registreren wie op een bepaald moment fundusonderzoek heeft ondergaan is een geautomatiseerd systeem nodig. Uit het rapport van de IGZ, Het Resultaat Telt, blijkt dat dit in veel ziekenhuizen nog niet beschikbaar is (IGZ, 2005). Een aantal ziekenhuizen registreert echter wel, zodat het haalbaar lijkt te zijn. Een toenemend gebruik van een elektronisch patiëntendossier zal de registratie in de komende jaren zeker fors doen toenemen. Een relatief eenvoudig tijdelijk alternatief is aan de bestaande systemen (bv mirador) een veld te hangen waarop de behandelaar kan aangeven wanneer oogheelkundig onderzoek heeft plaats gevonden. De invoering van deze systemen zullen de poort openen voor onder andere de transparantie in de oogheelkundige zorg voor mensen met diabetes. Samenvatting Diabetische retinopathie kan, indien op tijd gediagnosticeerd, worden behandeld zodat het risico op blindheid aanzienlijk kleiner wordt. Voor deze diagnose is fundusonderzoek nodig. De behandelend internist is primair verantwoordelijk voor de tijdige controle van de fundus. De organisatie hiervan ligt bij het diabetesteam. Er bestaat geen discussie over de validiteit van de indicator percentage funduscontrole bij mensen met diabetes, die is vastgelegd door de standaard van CBO en NDF. Uit het inspectierapport blijkt dat er ruime variatie is in zowel het al dan niet registreren, als ook in de aangegeven percentages door ziekenhuizen die wel een registratie hebben. Kwaliteitsgroei van de diabeteszorg zal door deze indicator dan ook worden gestimuleerd. Het organiseren van de oogzorg is complex, maar de verantwoordelijkheid hiervoor ligt volgens de standaard bij de hoofdbehandelaar. Referenties American Diabetes Association: Clinical Practice Recommendations Retinopathy in Diabetes (Position Statement). Diabetes Care. 2004;27(suppl 1):84-87 Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO/ Nederlandse Diabetes Federatie Richtlijnen: diabetische retinopathie, diabetische nefropathie,diabetische voet & hart- en vaatziekten bij diabetes mellitus. Utrecht: CBO; 1998 Diabetes Control and Complications Trial research Group, The Effect of Intensive Treatment of Diabetes on the Development and Progression of Long-Term Complications in Insulin-Dependent Diabetes Mellitus. New England Journal of Medicine, 1993 September 30, (329) Inspectie voor de gezondheidszorg. Het resultaat telt. Prestatie indicatoren als onafhankelijke graadmeter voor de kwaliteit van in ziekenhuizen verleende zorg. Mei 2005 Bereikbaar op: t.pdf Storms, ten Have en Dijkstra. Indicatoren voor verbetering van de diabeteszorg, CBO, , pp Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 38

40 Bijlage 6: Variabelenlijst met de specificaties behorende bij cataract Handleiding indicatorontwikkeling Varia bele Naam Vast te leggen waarde Bron Instructie Beno digd voor indica tor C0 Patiëntnummer ZIS Het patiëntennummer is het unieke element dat de basis vormt om koppelingen tussen registratiesystemen mogelijk te maken C1 Geboortedatum dd-mm-jjjj ZIS 2 2, 3a en 3b C2 Cataract (1 e oog) Bij het vaststellen van de populatie gaan het om de onderstaande DBC-codes: Zorgtype : 11 reguliere zorg Diagnoses: 554.cataract Behandelingen: 31 verrichtingen in poliklinisch 32 verrichtingen in dagbehandeling 33 verrichtingen klinisch 36 klinisch zonder dagen; kzd verrichtingen met klinische episoden Alle combinaties van de bovenstaande onderdelen zijn toegestaan. DBC registratie Noot ingeval bij een patiënt in een jaar 2 DBC s afgesloten zijn waar bij ook een cataractoperatie heeft plaatsgevonden is het 1 e oog het oog dat als eerste werd geopereerd. (datum variabele C4 is ligt dus altijd voor datum variabel C13) Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 39 C3 Cataractoperatie (1 e oog) C4 Datum verrichting index oog CTG code: cataractok extracaps. Met kunstlens: Verrichtingen registratie dd-mm-jjjj Verrichtingen registratie Verrichting behorende bij DBC gedefinieerd in C2 Datum eerste cataract extractie bij een patient; datumbij verrichting C3 2, 3a/b 2,3a/b 2,3a/b

41 Handleiding indicatorontwikkeling Varia bele Naam Vast te leggen waarde Bron Instructie Beno digd voor indica tor C5 Postoperatieve follow-up index oog C6 Datum postoperatieve fup C7 Glaucoom 1=ja 2=nee 9=onbekend C8 Maculadegenerat ie C9 Diabetische retinopathie CTG code DBC-registratiecode voor herhaalpolikliniekbezoeken bij een lopende DBC Verrichtingen registratie dd-mm-jjjj DBC registratie 1=ja 2=nee 9=onbekend 1=ja 2=nee 9=onbekend CPO n.v. (poli) klinische status CPO n.v. (poli) klinische status CPO n.v. (poli) klinische status Polikliniek bezoek volgend op operatie index oog C1+C3 Datum poliklinische controle na operatie; C5 valt na C4 Exclusiecriterium/ Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). Exclusiecriterium/Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). Exclusiecriterium/Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 40 C10 Dementie/Down 1=ja 2=nee 9=onbekend CPO n.v. (poli) klinische status Exclusiecriterium/Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). C11 Doofheid 1=ja CPO n.v. Exclusiecriterium/Contextinformatie 2 3b 3b 2, 2 2 2

42 Handleiding indicatorontwikkeling Varia bele Naam Vast te leggen waarde Bron Instructie Beno digd voor indica tor 2=nee 9=onbekend C12 COPD 1=ja 2=nee 9=onbekend C13 Nekklachten /Houdingsproble men C14 Hypermatuur cataract 1=ja 2=nee 9=onbekend 1=ja 2=nee 9=onbekend C15 Vitrectomie CTG verrichting code vitrectomie (poli) klinische status CPO n.v. (poli) klinische status CPO n.v. (poli) klinische status CPO n.v. (poli) klinische status Verrichtingen registratie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). Exclusiecriterium/Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). Exclusiecriterium/Contextinformatie De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract). De vast te leggen waarde is arbitair gekozen en bruikbaar als men handmatig gaat vastleggen. De gegevens zijn beschikbaar in het CPO nieuw versie (Kwaliteitsregistratie Cataract) Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 41 C16 Diagnose en verrichting 2 e oog Zie C2 DBC registratie C17 Operatie 2 e oog Zie C4 Verrichtingen registratie 2 e DBC afgesloten in een registratieperiode CTG code CATARACTOK EXTRACAPS. MET KUNSTLENS verrichting behorende bij C17 3a/b 3a/b

43 Handleiding indicatorontwikkeling Varia bele Naam Vast te leggen waarde Bron Instructie Beno digd voor indica tor C18 Datum verrichting 2 e oog dd-mm-jjjj Verrichtingen registratie Datum behorende bij C18. C19 valt na C4 3a/b C19 Preoperatief poliklinisch bezoek (2 e oog) C20 Datum Preoperatief poliklinisch bezoek (2 e oog CTG code eerste polikliniekbezoek DBC-registratiecode voor een niet- decl. Polikliniekbezoek dat leidt tot opening Verrichtingen registratie dd-mm-jjjj DBC registratie Polikliniek bezoek voorafgaand aan op operatie index oog C1+C3 Datum poliklinische consult voorafgaand aan operatie 2 e oog; C21 voor C19 en na C4 3b 3b Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 42

44 Bijlage Handleiding indicatorontwikkeling Leeswijzer 7: Leeswijzer bij staaroperatie bij geselecteerde (cataract) aract) indicatoren (voorbeeld cataract) prestatiegegevens worden Deze leeswijzer is bedoeld als begeleidende tekst voor consumenten/patiënten bij de gemeten gemaakt door middel op van hun van ziekenhuizen eigen indicatoren. (ziekenhuis)websites over cataract (die en op zijner tijd door de oogartsen Prestaties openbaar worden Als 1. weet Wat is een indicator? spelen. u in het ziekenhuis wordt behandeld dan gaat u ervan uit dat u beste zorg krijgt. Hoe De u dat de zorg goed is? Dat is lastig te bepalen omdat hierbij meerdere factoren een rol indicator informatie oogartsenvereniging (Nederlands Oogheelkundig Gezelschap) geeft aan patiënten Als over de kwaliteit van geleverde zorg. Hiervoor gebruiken indicatoren. Een kunnen indicatoren ze is ook niet onderling uniform meer dan worden vergeleken een signaal gehanteerd worden. dat een en Het globale op NOG systematische indruk heeft geeft grond wijze over zijn van de verzameld, kwaliteit Evidence, van in zorg. indicatoren samenwerking met verzekeraars na verwerking van het commentaar van Consumentenbond voor de kwaliteit van zorg rond staaroperatie (cataract) volgende gekozen: van Complicatieregistratie bij staaroperatie Het een registreren staaroperatie van achterste lenskapselruptuur met glasvocht in voorste oogkamer als complicatie Voldoende tijd tussen operatie van 1e 2e i.v.m resultaten van het 1e informatie 2. Wat is het van de gekozen oogheelkundige indicatoren? indicatoren. Het is de bedoeling dat de komende jaren door alle oogartsen in Nederland dezelfde van wordt geleverd over kwaliteit van zorg rond staar aan hand van verschillende Deze informatie is openbaar voor het publiek toegankelijk via websites gezondheidszorg, ziekenhuizen van de overheid (KiesBeter.nl). De informatie wordt gebruikt door hiervan partijen zoals patiënten consumenten(organisaties), de Inspectie voor de ziekenhuis vergelijkingen en behandeling. zorgverzekeraars maken De Inspectie zijn en dan zorgverleners voor mogelijk de Gezondheidszorg beter zelf. in staat Patiënten keuzes gebruikt kunnen te maken de in de gegevens wat toekomst betreft voor op het basis zal uitoefenen van toezicht op de veiligheid van de zorg. Zorgverzekeraars voeren vanaf 2006 Versie gegevens onderhandelingen informatie 1.1 om met ziekenhuizen op basis van de aangeleverde gegevens. De Consumentenbond Kwaliteitsinstituut inzicht gebruiken te krijgen in een soort ziekenhuisvergelijker. De zorgverleners zelf gebruiken de voor in de hun Gezondheidszorg eigen prestaties CBO en verbeteringen aan te brengen. 43

45 Handleiding indicatorontwikkeling samenwerking ontwikkeld.2 Voor het toezicht Ziekenhuizen met op ziekenhuizen de veiligheid leveren en van jaarlijks medisch de zorg de specialisten gegevens heeft de Inspectie die de gevraagd Basisset voor de worden Prestatie Gezondheidszorg in Indicatoren de Basisset in Prestatie van de ontwikkelde Indicatoren indicatoren bij de Inspectie voor cataract voor de opgenomen, Gezondheidszorg. namelijk In complicatieregistratie deze Basisset voor cataract één Prestatie van Ook de kan Inspectie Indicatoren deze leeswijzer voor Gezondheidszorg. gebruikt worden als toelichting bij de indicator cataract uit de Basisset Universitair 2 Te weten: MedischeCentra met de Nederlandse en de Vereniging Orde van van Medisch Ziekenhuizen, Specialisten de Nederlandse Federatie van Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 44

46 3. Kernfeiten over cataract (grijze staar of grauwe staar) Handleiding indicatorontwikkeling Wat Cataract of grauwe is een is staar. cataract? een vertroebeling De ooglens zit van in de het ooglens. achter Een de andere pupil en naam de iris voor cataract is omgeven is grijze door staar veraf lenszakje. De lens zorgt ervoor dat het scherp kan stellen op voorwerpen die dichtbij het breekt zijn. het Bij staar beeld is wazig de lens vertroebeld wordt. waardoor Kleuren de zijn lens minder het invallend intens, licht ziet minder minder goed of contrast. schemering tegenlicht. Er De is of ernst meer s nachts. van licht de nodig Ook klachten geven om goed hangt patiënten te af kunnen van aan welk dat zien ze deel wat makkelijk van vooral de problemen lens verblind is vertroebeld raken geeft door de de mate van vertroebeling. In het ergste geval leidt staar tot blindheid. en van Figuur 6: Dwarsdoorsnede van het oog Versie 1.1 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 45

HANDLEIDING INDICATORENONTWIKKELING

HANDLEIDING INDICATORENONTWIKKELING HANDLEIDING INDICATORENONTWIKKELING VERSIE VOOR WERKGROEPLEDEN Versie juni 2013 VERANTWOORDING De handleiding indicatorenontwikkeling voor werkgroepleden is gemaakt door medewerkers van het Kennisinstituut

Nadere informatie

Handleiding Ontwikkeling van Indicator. ndicatoren. @ CBO Handleiding Ontwikkeling van Indicatoren [versie 17 juli 2013] 1

Handleiding Ontwikkeling van Indicator. ndicatoren. @ CBO Handleiding Ontwikkeling van Indicatoren [versie 17 juli 2013] 1 Handleiding Ontwikkeling van Indicator ndicatoren @ CBO Handleiding Ontwikkeling van Indicatoren [versie 17 juli 2013] 1 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 WAT ZIJN INDICATOREN?... 4 1.2 INDICATOREN ALS

Nadere informatie

Indicatoren. Richtlijn urine-incontinentie voor de tweede- en derdelijnszorg. Definitief mei 2013

Indicatoren. Richtlijn urine-incontinentie voor de tweede- en derdelijnszorg. Definitief mei 2013 Indicatoren Richtlijn urine-incontinentie voor de tweede- en derdelijnszorg Definitief mei 2013 Inhoud 1. Procesbeschrijving... 3 1.1. Indicatorenwerkgroep... 3 1.2. Achtergrond over interne indicatoren...

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren in verband met de preventie, diagnostiek en behandeling van hyperbilirubinemie bij de pasgeborene, geboren na een

Kwaliteitsindicatoren in verband met de preventie, diagnostiek en behandeling van hyperbilirubinemie bij de pasgeborene, geboren na een Kwaliteitsindicatoren in verband met de preventie, diagnostiek en behandeling van hyperbilirubinemie bij de pasgeborene, geboren na een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken. CBO, oktober 2008 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Uniforme Rapportage en Indicatoren voor de kwaliteit van de huisartsenzorg

Uniforme Rapportage en Indicatoren voor de kwaliteit van de huisartsenzorg Uniforme Rapportage en Indicatoren voor de kwaliteit van de huisartsenzorg vrijdag 31 oktober 2008 Uniforme Rapportage en Indicatoren voor de kwaliteit van de huisartsenzorg Versie 1.0 TR. van Althuis,

Nadere informatie

Implementatieplan Indicatoren ambulancezorg

Implementatieplan Indicatoren ambulancezorg Implementatieplan Indicatoren ambulancezorg definitieve versie maart 2015 1 1. Inleiding In oktober 2014 heeft het bestuur van Ambulancezorg Nederland de indicatorenset ambulancezorg vastgesteld. Hiermee

Nadere informatie

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) heeft als doel kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen bij iedere uroloog ten gunste van iedere patiënt.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 15 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 15 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Indicatoren (update 2014) Update - Richtlijn urine-incontinentie voor de tweedeen derdelijnszorg. Update april 2014

Indicatoren (update 2014) Update - Richtlijn urine-incontinentie voor de tweedeen derdelijnszorg. Update april 2014 Indicatoren (update 2014) Update - Richtlijn urine-incontinentie voor de tweedeen derdelijnszorg Update april 2014 Inhoud 1. Procesbeschrijving... 3 1.1. Indicatorenwerkgroep... 3 1.2. Achtergrond over

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

Patient-reported outcome measures. Spreker Diana Delnoij Plaats Kwaliteitsinstituut

Patient-reported outcome measures. Spreker Diana Delnoij Plaats Kwaliteitsinstituut Patient-reported outcome measures Spreker Diana Delnoij Plaats Kwaliteitsinstituut datum Waarom PROMs Van complicaties naar toegevoegde waarde Gebruik PROMs: Wetenschappelijk, t.b.v. Klinische trials;

Nadere informatie

Factsheets indicatoren Verwisseling van en bij patiënten

Factsheets indicatoren Verwisseling van en bij patiënten aan Factsheets indicatoren Verwisseling van en bij patiënten Publicatienummer: 2010.1800 (Kijk op www.vmszorg.nl voor updates) Structuurindicatoren. Aanwezigheid, toepassing en registratie identificatie-

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren & Transparantie

Kwaliteitsindicatoren & Transparantie Kwaliteitsindicatoren & Transparantie - Een OECD blik - Resultaten van een studie over kwaliteitsregistraties voor NFU en ZiN - Niek Klazinga 15/11/16 Public report of the Quality Assessment Result of

Nadere informatie

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Inspectie voor de Gezondheidszorg drs. Jenneke van Veen Algemene leden vergadering VGN 27 juni 2006 Hoofdinspecteur Verpleging en chronische zorg www.igz.nl WAT

Nadere informatie

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT:

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Op weg naar een Kamer Mondzorg Josef Bruers LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Quality for the future 4 oktober 2013 Kamer Mondzorg Werktitel voor een initiatief om in Nederland te komen

Nadere informatie

Evidence zoeken @ WWW

Evidence zoeken @ WWW Evidence zoeken @ WWW Dirk Ubbink Evidence Based Surgery 2011 Informatie Jaarlijks: >20.000 tijdschriften en boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften Jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties

Nadere informatie

INTERNE INDICATOREN BEHORENDE BIJ DE RICHTLIJN ASPECIFIEKE LAGE RUGKLACHTEN

INTERNE INDICATOREN BEHORENDE BIJ DE RICHTLIJN ASPECIFIEKE LAGE RUGKLACHTEN INTERNE INDICATOREN BEHORENDE BIJ DE RICHTLIJN ASPECIFIEKE LAGE RUGKLACHTEN Samenstelling subwerkgroep indicatoren richtlijn Aspecifieke lage rugklachten : - Dr. P.R. Algra, Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

PROM-toolbox. Wat weten we uit de literatuur over de toepassing van PROMs?

PROM-toolbox. Wat weten we uit de literatuur over de toepassing van PROMs? https://www.zorginzicht.nl/kennisbank/paginas/prom-toolbox.aspx PROM-toolbox Tools voor de selectie en toepassing van PROMs in de gezondheidszorg Wat weten we uit de literatuur over de toepassing van PROMs?

Nadere informatie

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index 110309.08/03 Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index Inleiding In oktober 2007 is het Landelijk Zorgsysteem Veteranen (LZV) van start gegaan. Het LZV

Nadere informatie

Dirk Ubbink. Evidence Based Surgery Workshop 2010

Dirk Ubbink. Evidence Based Surgery Workshop 2010 Dirk Ubbink Evidence Based Surgery Workshop 2010 Jaarlijks: 20.000 tijdschriften 17.000 nieuwe boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties per dag!

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 155 Chapter 9 Samenvatting SAMENVATTING Richtlijnen en protocollen worden ontwikkeld om de variatie van professioneel handelen te reduceren, om kwaliteit van

Nadere informatie

Kwaliteit van Zorg in de Etalage

Kwaliteit van Zorg in de Etalage Kiezen in zorg Kwaliteit van Zorg in de Etalage Eindrapportage Dr. M. Kallewaard Drs. N. Beersen Dr. J.J.E. van Everdingen Drs. J.J. van Croonenborg Ir. T.A. van Barneveld Kwaliteit van Zorg in de Etalage

Nadere informatie

PROMs kwaliteit van leven onderdeel van DICA-registraties

PROMs kwaliteit van leven onderdeel van DICA-registraties PROMs kwaliteit van leven onderdeel van DICA-registraties C.Fransman Patient audit manager Inhoud 1. DICA 2. Methodiek 3. PROMs 4. Showcase darmkanker Auditing Inzicht in kwaliteit Feedback voor zorgverleners

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Afspraken ketenzorgindicatoren in S3

Afspraken ketenzorgindicatoren in S3 Afspraken ketenzorgindicatoren in S3 De nieuwe bekostiging voor huisartsen- en multidisciplinaire zorg voorziet in honorering via drie segmenten (S1, S2 en S3). Segment 3 biedt de mogelijkheid voor het

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren in de palliatieve zorg in Vlaanderen. Kathleen Leemans

Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren in de palliatieve zorg in Vlaanderen. Kathleen Leemans Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren in de palliatieve zorg in Vlaanderen Kathleen Leemans Ism. Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen Onderzoekers Kathleen Leemans, Onderzoeker Luc Deliens, Promotor Joachim

Nadere informatie

NOTA KWALITEITSINDICATOREN

NOTA KWALITEITSINDICATOREN NOTA KWALITEITSINDICATOREN Versie 1.0 Datum Goedkeuring 01-11-2004 Methodiek Consensus based Discipline Verantwoording NVOG Doelstelling Het doel van deze nota is het vaststellen van de beleidsvisie van

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Parkinson

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Parkinson 1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Parkinson Naam: Mevrouw S. de Vries Organisatie: Zorgverzekeraars Nederland Email: s.de.vries@zn.nl Telefoonnummer:

Nadere informatie

Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012

Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012 Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012 Miletus Doelstelling Stichting die voor zorgverzekeraars valide informatie

Nadere informatie

FORMULIER IV voor het beoordelen van een PATIËNT-CONTROLEONDERZOEK Versie oktober 2002, geldig t/m december 2005 Evidence-Based RichtlijnOntwikkeling Formulier IV: beoordeling patiënt-controleonderzoek

Nadere informatie

Handvat voor het opstellen van regioprotocollen

Handvat voor het opstellen van regioprotocollen Handvat voor het opstellen van regioprotocollen 1 Inhoud Definities... 3 Inleiding... 4 Opdracht voor werkgroep... 4 Doel van regioprotocol... 4 Eindproducten... 4 *Flowchart... 4 Praktische afspraken

Nadere informatie

Voorbeeld adviesrapport MedValue

Voorbeeld adviesrapport MedValue Voorbeeld adviesrapport MedValue (de werkelijke naam van de innovatie en het ziektebeeld zijn verwijderd omdat anders bedrijfsgevoelige informatie van de klant openbaar wordt) Dit onafhankelijke advies

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum Prestatie-indicatoren voor de fysiotherapie: een lange weg? Prof.dr. Rob Oostendorp Prof.dr. Richard Grol Afd.Kwaliteit van Zorg (WOK) Nederlands Paramedisch Instituut Wat mag u verwachten? Begrippenkader

Nadere informatie

Kennis in Beweging. 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1

Kennis in Beweging. 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1 Kennis in Beweging 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1 Eisen en doelen overheid Opdracht Kwaliteitsinstituut: maak kwaliteit transparant. Kwaliteitsstandaarden & Meetinstrumenten Tripartiet (patiënten,

Nadere informatie

12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur

12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur 12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur De Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR) is een deels gecorrigeerde maat voor ziekenhuissterfte bij 50 diagnosegroepen (de zogenoemde

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie

Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie Q Wat is het Kwaliteitsvenster? A Het Kwaliteitsvenster geeft patiënten op een heldere en eenduidige manier inzicht in de ziekenhuisbrede kwaliteit van zorg. Aan de

Nadere informatie

3. Wat is het moment waarop een herziene versie van het meetinstrument wordt aangeboden aan het Register?

3. Wat is het moment waarop een herziene versie van het meetinstrument wordt aangeboden aan het Register? 1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Indicatorgids Maligne lymfoom Aanbiedingsbrief indicatorensets medische specialistische zorg Naam: Mevrouw (Marilou)

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren in de paramedische zorg

Kwaliteitsindicatoren in de paramedische zorg Kwaliteitsindicatoren in de paramedische zorg Prof.dr. Rob Oostendorp, Afdeling Kwaliteit van Zorg (WOK), UMC St Radboud, Nijmegen Nederlands Paramedisch Instituut, Amersfoort Op weg naar kwaliteit Sinds

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum IMPLEMENTATIE: welke weg? Prof.dr. Rob Oostendorp Dr. Michel Wensing Prof.dr. Richard Grol Implementatie Kenmerken implementatie (ZON, 1997; Gezondheidsraad, 2000). Procesmatige en planmatige invoering.

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Heupprothese

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Heupprothese 1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Heupprothese Naam: Mevrouw S. de Vries Organisatie: Zorgverzekeraars Nederland Email: s.de.vries@zn.nl Telefoonnummer:

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg (GGZ)

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg (GGZ) 1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg (GGZ) Naam: Monique Strijdonck Organisatie: GGZ Nederland Email: MStrijdonck@ggznederland.nl

Nadere informatie

Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief

Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief Mr. Heleen Post,Team manager Kwaliteit, NPCF Dr. Ildikó Vajda, Beleidsmedewerker zeldzame aandoeningen, VSOP Dr. Philip van der Wees,

Nadere informatie

Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen

Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen Hoe zorgverzekeraars de kwaliteit van de zorg in beeld willen krijgen? De kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg is over het algemeen (zeer) goed. In verschillende Europese ranglijsten scoort Nederland

Nadere informatie

Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen.

Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen. aan Factsheets indicatoren Voorkomen van nierinsufficiëntie bij intravasculair gebruik van jodiumhoudende contrastmiddelen Publicatienummer: 2009.1901 Versiebeheer Wijzigingen 2009.1900 (okt 2009) Eerste

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

Vitaal bedreigde patiënt: de structuur van het spoed interventie systeem

Vitaal bedreigde patiënt: de structuur van het spoed interventie systeem aan Factsheets indicatoren Vitaal Bedreigde Patiënt Publicatienummer: 2010.1201 (Kijk op www.vmszorg.nl voor updates) Versiebeheer Wijzigingen 2009.1200 (feb 2009) Eerste versie 2010.1201 (mrt 2010) Bevindingen

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum KWALITEIT van de FYSIOTHERAPIE De spreekkamer Waar staan we en zijn we op de goede weg? Prof.dr. Rob Oostendorp Wat kunt u verwachten? Spreek- en behandelkamer van de fysiotherapeut: wat gebeurt hier?

Nadere informatie

VGN ledenbijeenkomst 15 december Dr. Piet Stam Jan Sonneveld MSc. Dr. Xander Koolman

VGN ledenbijeenkomst 15 december Dr. Piet Stam Jan Sonneveld MSc. Dr. Xander Koolman VGN ledenbijeenkomst 15 december 2010 Dr. Piet Stam Jan Sonneveld MSc. Dr. Xander Koolman 1 1 e ronde zorginhoudelijke indicatoren GZ ZiZo portal 1. SiRM heeft de prestatie-index berekend 2. gecorrigeerd

Nadere informatie

Indicatorenset Maculadegeneratie. Uitvraag 2014 over verslagjaar 2013

Indicatorenset Maculadegeneratie. Uitvraag 2014 over verslagjaar 2013 Indicatorenset Maculadegeneratie Uitvraag 2014 over verslagjaar 2013 Definitieve versie okt. 2013 Colofon Internet: Portal voor aanlevering kwaliteitsgegevens verslagjaar 2013: http://ziekenhuizentransparant.nl.

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting

Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting 147 Samenvatting 148 Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting Achtergrond en doel van het onderzoek De keizersnede was oorspronkelijk bedoeld als noodprocedure

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Indicatorenset Psoriasis

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Indicatorenset Psoriasis Aanbiedingsformulier Op grond van dit aanbiedingsformulier heeft Zorginstituut Nederland getoetst of de kwaliteitsstandaard voldoet aan de criteria uit het Toetsingskader. Dit document speelt een essentiële

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43602 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Fenema, E.M. van Title: Treatment quality in times of ROM Issue Date: 2016-09-15

Nadere informatie

Factsheets indicatoren Vroege herkenning en behandeling van pijn. Structuurindicatoren

Factsheets indicatoren Vroege herkenning en behandeling van pijn. Structuurindicatoren aan Factsheets indicatoren Vroege herkenning en behandeling van pijn Publicatienummer: 2010.1600 (jan 2010) (Kijk op www.vmszorg.nl voor updates) Versiebeheer Wijzigingen 2010.1600 (jan 2010) Eerste versie

Nadere informatie

richtlijnen basis voor kwaliteit

richtlijnen basis voor kwaliteit richtlijnen basis voor kwaliteit het IKNL alles-in-één concept Alle kankerpatiënten in Nederland hebben recht op de best mogelijke zorg tijdens en na hun behandeling. U, als zorgprofessional, zet zich

Nadere informatie

De zorgverzekeraar als innovator

De zorgverzekeraar als innovator De zorgverzekeraar als innovator maken vanuit het patiëntenperspectief Caroline van Weert Doelstelling Stichting die voor zorgverzekeraars valide informatie genereert over patiëntervaringen in de zorg

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

VAN KLINISCHE ONZEKERHEID NAAR EEN ZOEKSTRATEGIE

VAN KLINISCHE ONZEKERHEID NAAR EEN ZOEKSTRATEGIE VAN KLINISCHE ONZEKERHEID NAAR EEN ZOEKSTRATEGIE Drs. Willemke Stilma Docent verpleegkunde HvA Mede met dank aan dr. Anne Eskes 1 INHOUD 5 stappen EBP Formuleren van een klinische vraagstelling PICO Zoekstrategie

Nadere informatie

Aanbiedingsformulier. Algemene informatie

Aanbiedingsformulier. Algemene informatie Aanbiedingsformulier Op grond van dit aanbiedingsformulier heeft Zorginstituut Nederland getoetst of de kwaliteitsstandaard voldoet aan de criteria uit het Toetsingskader. Dit document speelt een essentiële

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) 20151105 Indicatorgids Cataract verslagjaar 2015 ZIN besluit

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) 20151105 Indicatorgids Cataract verslagjaar 2015 ZIN besluit Aanbiedingsformulier Op grond van dit aanbiedingsformulier toetst Zorginstituut Nederland of het kwaliteitsproduct voldoet aan de criteria uit het Toetsingskader. Dit document speelt een essentiële rol

Nadere informatie

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen December 2012 1. Inleiding In de algemene programmatekst Kwaliteit van Zorg zijn drie programmalijnen

Nadere informatie

Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers

Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers Ontwikkeld door: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) Versie

Nadere informatie

Publieke indicatoren diabeteszorg: hoever gaan we? Dr. Margriet Bouma, huisarts, senior wetenschappelijk medewerker NHG

Publieke indicatoren diabeteszorg: hoever gaan we? Dr. Margriet Bouma, huisarts, senior wetenschappelijk medewerker NHG Publieke indicatoren diabeteszorg: hoever gaan we? Dr. Margriet Bouma, huisarts, senior wetenschappelijk medewerker NHG Wat is publiek? Rapportage aan IGZ, verzekeraars, NPCF/consumentenbond, VWS Op de

Nadere informatie

Partijen betrokken bij het ontwikkelen of onderhouden van deze kwaliteitsstandaard zijn: NVK, NVvP, VKGN, NIP, NPCF, ZN

Partijen betrokken bij het ontwikkelen of onderhouden van deze kwaliteitsstandaard zijn: NVK, NVvP, VKGN, NIP, NPCF, ZN Aanbiedingsformulier Op grond van dit aanbiedingsformulier heeft Zorginstituut Nederland getoetst of de kwaliteitsstandaard voldoet aan de criteria uit het Toetsingskader. Dit document speelt een essentiële

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor zorgverzekeraars. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor zorgverzekeraars. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor zorgverzekeraars Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor zorgverzekeraars Het Toetsingskader voor zorgverzekeraars 3 Wat is het Toetsingskader? Het toetsingskader is één

Nadere informatie

Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren. Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V.

Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren. Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V. Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V. Agenda 1. Introductie DEKRA Certification 2. Inventarisatie 3. Wat is een (prestatie) indicator?

Nadere informatie

Context Informatiestandaarden

Context Informatiestandaarden Context Informatiestandaarden Inleiding Om zorgverleners in staat te stellen om volgens een kwaliteitsstandaard te werken moeten proces, organisatie en ondersteunende middelen daarop aansluiten. Voor ICT-systemen

Nadere informatie

Samenvatting. Nieuwe ontwikkelingen in de palliatieve zorg: kwaliteitsindicatoren en het palliatieve zorgcontinuüm.

Samenvatting. Nieuwe ontwikkelingen in de palliatieve zorg: kwaliteitsindicatoren en het palliatieve zorgcontinuüm. Samenvatting Nieuwe ontwikkelingen in de palliatieve zorg: kwaliteitsindicatoren en het palliatieve zorgcontinuüm Samenvatting 173 Vanaf halverwege de jaren '90 is palliatieve zorg door de Nederlandse

Nadere informatie

Kwaliteitsregister, criteria 2015-2020: Voorstel tot aanpassing door Ergotherapie Nederland

Kwaliteitsregister, criteria 2015-2020: Voorstel tot aanpassing door Ergotherapie Nederland Kwaliteitsregister, criteria 2015-2020: Voorstel tot aanpassing door Ergotherapie Nederland Ergotherapie Nederland, november 2014. Hieronder volgt het voorstel van Ergotherapie Nederland voor een aanpassing

Nadere informatie

Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien?

Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien? Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien? Joep Dille, Manager afdeling Innovatie en Wetenschap, Isala Gebruiker IT IS ALL IN THE CLOUDS Programma Drie Vragen: Waarom heeft Isala gegevens nodig? (management

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument. Praktijkvariatie De methodiek. CZ 27 februari 2013, versie 1.0

Verantwoordingsdocument. Praktijkvariatie De methodiek. CZ 27 februari 2013, versie 1.0 Verantwoordingsdocument Praktijkvariatie De methodiek CZ 27 februari 2013, versie 1.0 1 Inhoud 1. Achtergrond... 3 1.1 Wat is praktijkvariatie... 3 1.2 Waarom doet CZ dit?... 3 2. Basis van de gegevens...

Nadere informatie

NVA BEROEPSNORMEN. Zorgprocessen

NVA BEROEPSNORMEN. Zorgprocessen NVA BEROEPSNORMEN De NVA beroepsnormen worden uitgedrukt in een minimumnorm en een tweetal streefnormen. De systematiek van de kwaliteitsvisitatie sluit hierbij aan: 1. Minimumnorm - Het inzicht, de maatregel

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 2 Evidence-based gezondheidsbeleid Bewust, expliciet en oordeelkundig gebruiken van

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting 1 Chapter 10 Samenvatting 2 INLEIDING Adequate pijnbehandeling voor traumapatiënten is een complex probleem in de (prehospitale) spoedzorg. Met dit proefschrift willen we inzicht geven in de vroegtijdige,

Nadere informatie

Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut

Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut Regiebehandelaar & Kwaliteitsstatuut Niet meer Insurance Based werken? Joost Walraven, Klinisch Psycholoog / Manager Zorg Hoofddocent management KP-opleiding blog.walraven@gmail.com NVGzP 25 juni 2015

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.1 3 oktober 2016 Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk) maakt het NHG

Nadere informatie

5. Standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie ten aanzien van de Basisset Prestatieindicatoren

5. Standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie ten aanzien van de Basisset Prestatieindicatoren 1. Pijnmetingen bij postoperatieve patiënten 2. Externe verantwoording In het kader van de Kwaliteitswet Zorginstellingen leggen zorginstellingen en zorgverleners verantwoording af over de geleverde kwaliteit.

Nadere informatie

Bijlage 2: Handleiding ketenbrede focusgroepen ROAZ VUmc/AMC. Handleiding

Bijlage 2: Handleiding ketenbrede focusgroepen ROAZ VUmc/AMC. Handleiding Bijlage 2: Handleiding ketenbrede focusgroepen ROAZ VUmc/AMC Handleiding Juli 2014 1. Inleiding De elf ROAZ-regio s nemen vijf aandachtsgebieden van acute zorg onder de loep: acute verloskunde, acuut myocardinfarct,

Nadere informatie

Vlaamse Kwaliteitsindicatoren. Moeder en Kind Dirk De Wachter TTP & Agentschap Zorg en Gezondheid

Vlaamse Kwaliteitsindicatoren. Moeder en Kind Dirk De Wachter TTP & Agentschap Zorg en Gezondheid Vlaamse Kwaliteitsindicatoren Moeder en Kind Dirk De Wachter TTP & Agentschap Zorg en Gezondheid Agenda Kwaliteitsindicatoren een gezamenlijk project Plaats in het kwaliteitslandschap De domeinen Het domein

Nadere informatie

KCE Stichting KankerRegister

KCE Stichting KankerRegister Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg Centre fédéral d expertise des soins de santé Belgian Health Care Knowledge Centre KCE Stichting KankerRegister Een efficiënte samenwerking rond kwaliteit

Nadere informatie

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking?

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Jeroen van Oostrum Hoofd Business Intelligence Center 24 november 2009 Stellingen Stelling 1: Patiëntuitkomstmaten, zoals heropnames, complicaties en patiënttevredenheid,

Nadere informatie

but no statistically significant differences

but no statistically significant differences but no statistically significant differences Astma is een chronische aandoening, die niet te genezen is. Met de passende zorg kunnen symptomen tot een minimum worden gereduceerd en zou een astma patiënt

Nadere informatie

Centre for. Care Research (WOK, KWAZO) (CEBP) Universiteit Maastricht. Centre for Evidence Based Physiotherapy

Centre for. Care Research (WOK, KWAZO) (CEBP) Universiteit Maastricht. Centre for Evidence Based Physiotherapy Centre for Evidence Based Physiotherapy Centre Universiteit for Maastricht Quality of Care Research Universiteit Maastricht Karin Neeleman-van der Steen Jozé Braspenning Rob de Bie Rob Oostendorp 9 november

Nadere informatie

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Kraamzorg

1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Kraamzorg 1. Wat is de naam van het meetinstrument? (incl. versienummer of jaartal van ontwerp) Kraamzorg Naam: Sandra van Beek / Corina Munts Organisatie: ActiZ / BTN Email: s.van.beek@actiz.nl Telefoonnummer:

Nadere informatie

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD

Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Indicatoren Kwaliteit Huisartsenzorg bij patiënten met COPD Versie 2.2 1 maart 2017 Het NHG maakt Standaarden voor de huisarts. Voor het interne kwaliteitsbeleid van de huisarts(praktijk) maakt het NHG

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

Indicatorenset Galblaasverwijdering

Indicatorenset Galblaasverwijdering Indicatorenset Galblaasverwijdering Uitvraag ziekenhuizen/zbc s over verslagjaar 2018 Colofon Internet: OmniQ (portaal van DHD) voor aanlevering kwaliteitsgegevens (beschikbaar vanaf 1 februari voor leden

Nadere informatie

Werkinstructies voor de CQI Gehandicaptenzorg Lichamelijk. Gehandicapten

Werkinstructies voor de CQI Gehandicaptenzorg Lichamelijk. Gehandicapten CQI zorg Werkinstructies voor de CQI zorg In de vernieuwde werkwijze kwaliteitskader zorg heeft pijler 2B betrekking op het meten van cliëntervaringen. De CQI zorg maakt geen deel uit van een instrumentenwaaier

Nadere informatie

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN VOORBEELD VEILIGHEIDSPLAN EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN Hieronder ziet u de hoofdstukken en paragrafen van het veiligheidsplan. Per paragraaf ziet u welke informatie u moet geven.

Nadere informatie

Aan: zorgaanbieders en zorgprofessionals

Aan: zorgaanbieders en zorgprofessionals Aan: zorgaanbieders en zorgprofessionals Utrecht, 5 oktober 2017 Kenmerk: 17.158 SvB/CG Betreft: Indicatoren voor basisveiligheid Kwaliteitskader verpleeghuiszorg Geachte leden, Graag willen we u informeren

Nadere informatie

3. Zorgvraag/aandoening(en) waarop de kwaliteitsstandaard betrekking heeft: Gehandicaptenzorg

3. Zorgvraag/aandoening(en) waarop de kwaliteitsstandaard betrekking heeft: Gehandicaptenzorg Aanbiedingsformulier Op grond van dit aanbiedingsformulier heeft Zorginstituut Nederland getoetst of de kwaliteitsstandaard voldoet aan de criteria uit het Toetsingskader. Dit document speelt een essentiële

Nadere informatie

Review op uitgevoerde risico-inventarisatie implementatie resultaatgerichte bekostiging

Review op uitgevoerde risico-inventarisatie implementatie resultaatgerichte bekostiging Review op uitgevoerde risico-inventarisatie implementatie resultaatgerichte bekostiging mr. drs. E.P.J. de Boer Rotterdam, Aanleiding en opzet van de review In opdracht van de GR Jeugdhulp Rijnmond is

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Systematisch literatuur onderzoek RCT s worden gemaakt om

Nadere informatie

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken OEFENTOETS 1 Dit document bevat een uitwerking van de eindopdracht behorende bij de Praktijkcursus Gezondheidszorg, namelijk het schrijven van een verbeterplan voor de zorg aan chronisch zieke patiënten

Nadere informatie