Rabobank zet datacenters in Twincenter-concept. Testen en specificeren van kabels voor 10GBASE-T

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rabobank zet datacenters in Twincenter-concept. Testen en specificeren van kabels voor 10GBASE-T"

Transcriptie

1 In samenwerkingen met datacenterworks mei 2009 management Complexiteit cloud wordt onderschat praktijk Rabobank zet datacenters in Twincenter-concept bekabeling Testen en specificeren van kabels voor 10GBASE-T en verder zijn valse alarmmeldingen te voorkomen? nachtelijke operatie bij verhuizing datacenter vsphere geeft grip op technische infrastructuur beschikbaarheid versus green it? kosten drukken van uw klimaatinstallatie

2

3 in dit nummer datacenterworks In dit nummer management 04 complexiteit cloud wordt onderschat 16 zijn valse alarmmeldingen te voorkomen? 35 je ziet een behoefte aan ontzorging ontstaan Revolutie in het datacenter? Het fascineert me soms hoe een nieuwe boodschap ineens vanuit verschillende hoeken kan opduiken. De laatste maanden zijn het vooral de netwerkfabrikanten die een duidelijke boodschap hebben voor datacentermanagers en netwerkbeheerders, en in alle gevallen is het dezelfde boodschap: de netwerken in datacenters zijn complex, moeilijk te onderhouden en niet schaalbaar. Voor Cisco, Juniper, HP, IBM, Brocade en nog vele andere reden om producten aan te kondigen die voor eenheid in het datacenter moeten zorgen. Andy Ingram, bij Juniper Networks vicepresident Productmarketing and Businessdevelopment, pleitte onlangs tijdens een persbijeenkomst voor een totaal nieuwe opzet van datacenters. Er is heel veel veranderd: we zijn van een clientarchitectuur naar een servicegeoriënteerde architectuur gegaan, we hebben de servers verder ontwikkeld en de storage anders ingericht. Maar wat niet is veranderd, is het datacenternetwerk. Je zou bijna gaan denken dat beheerders de afgelopen jaren van het datacenter een enorme puinhoop hebben gemaakt. Dat is zeker niet het geval, verzekert Junipers Emea-topman Gert-Jan Schenk tijdens een interview met DatacenterWorks. Het is eerder dat datacentermanagers zijn overrompeld door de enorme groei. Vergelijk het met een computer waar je nieuwe software op blijft installeren en die steeds langzamer wordt. De levensduur van die computer wordt vervolgens weer wat opgerekt door het bijsteken van geheugen. En dat is precies wat in het datacenter is gebeurd: het aantal verbindingen en servers is enorm geworden. Daar komt nog eens bij dat we steeds meer applicaties gaan centraliseren in het datacenter. Het interview met de Nederlandse topman van Juniper leest u volgende maand in Datacenter Works. Deze maand staan we stil bij een aantal trends dat het datacenter mogelijk onder druk gaat zetten. Een daarvan is cloud computing, een trend waarvan de complexiteit vaak wordt onderschat, zo blijkt. Er komt echt heel veel denkwerk aan te pas om een goede cloud-computinginfrastructuur neer te zetten, zegt Marcel den Hartog van CA. Dat denkwerk heeft dan vooral betrekking op de inrichting van het serverpark. Ik durf echter te wedden dat heel wat leveranciers u de komende tijd gaan overhalen ook zaken als koeling en energievoorziening geschikt te gaan maken voor de cloud. Maar uw moderne datacenter is toch al lang geschikt voor gevirtualiseerde highdensity-omgevingen? Lijkt me wel. Ferry Waterkamp praktijk 08 nachtelijke operatie bij verhuizing datacenter 10 rabobank zet datacenters in twincenter-concept 20 vsphere geeft grip op technische infrastructuur bekabeling 13 testen en specificeren van kabels voor 10gbase-t energievoorziening 23 alles is ondergeschikt aan het energiegebruik 26 beschikbaarheid versus green it? koeling 30 efficiënt koelen centraal tijdens klantendag knürr 32 kosten drukken van uw klimaatinstallatie en verder 40 it room infra 41 productnieuws 45 bicsi 46 column 3

4 management Complexiteit cloud wordt onderschat Je moet overweg kunnen met grillige workloads Teus Molenaar is freelance journalist De gereedschapskist om cloud computing in het rekencentrum toe te passen, is al aardig gevuld. De grootste uitdaging is van tevoren goed na te denken over hoe je de load gaat verdelen en meten. Denken in mainframetermen, vindt Marcel den Hartog van CA. Van ongestructureerde data bedrijfsinformatie maken is de belangrijkste uitdaging, meent Frank van der Wal van IBM. 4

5 datacenterworks Big Blue heeft al veel ervaring met cloud computing in het rekencentrum. We zijn daar al mee begonnen toen Deep Blue Kasporov met een spelletje schaak versloeg, vertelt Frank van der Wal, client IT-architect bij IBM. Het project eliza ging van start, waarin het woord lizard is verwerkt, omdat zelfs Deep Blue de intelligentie van een hagedis had in vergelijking tot wat wordt verlangd van een computeromgeving. In dit project is gezocht naar mogelijkheden om computers self healing te maken, om computers autonoom te laten werken, zonder dat legertje database-, netwerk-, applicatie- en storagespecialisten dat altijd rond en in een rekencentrum zwermt. Daar is de kiem gelegd van cloud computing, zegt Van der Wal. Wij hebben dat bijvoorbeeld toegepast bij websites van grote tennistoernooien, zoals Wimbledon. Op het moment dat beroemde tennissers een balletje slaan, is de toeloop naar het online-scorebord erg groot. Terwijl dan niemand naar het e-commercedeel van de site gaat. De resources van het e-commercedeel worden dan vrijgegeven voor het online-scorebord. Als de tennispartij is afgelopen, zijn die resources weer beschikbaar voor de online-merchandisewinkel. IBM heeft zich verplicht binnen een halve seconde de uitslag live te hebben. Dan moet je dus overweg kunnen met een grillige werklast. Automatisch bijschakelen wanneer er iets nodig is. Unix-omgevingen zijn daar beter op toegesneden dan de x86-markt, maar met VMware kom je een heel eind. Met Tivoli is het geheel goed te beheersen. Maar het is geen sinecure, waarschuwt Van der Wal. hulpmiddelen noodzakelijk Ook Marcel den Hartog, marketingdirecteur mainframe Emea bij CA, waarschuwt dat cloud computing geen makkie is. Je kunt definitie cloud Vrijwel dagelijks wijzigen de definities over wat cloud computing inhoudt; niet in het minst aangewakkerd door marketeers die hun bedrijf op de hypetoppen mee willen laten surfen. Grid computing, utility computing, on demand computing, managed hosting zijn allemaal termen die op de een of andere manier verband houden met cloud computing. Aspecten die in elk geval bij cloud computing passen, zijn een makkelijk toegankelijke infrastructuur, realtime, instantane schaalbaarheid, afrekenen naar gebruik, betaalbaarheid via credit card, platform. Dit zijn aspecten die niet opgaan voor managed hosting. Daarbij komt dat een beheerde dienst vaak nog draait op dedicated servers en in dat geval dus helemaal niets met cloud computing te maken heeft, want daarbij zijn data al naar gelang de beschikbaarheid verspreid over servers en opslagmedia. Daarbij gaan preciezen soms zo ver dat alleen van cloud computing sprake is als de data ook nog eens verspreid zijn over geografisch gescheiden rekencentra. Daarentegen vinden de rekkelijken dat er al van cloud computing sprake is als een dienst via internet (of een afgesloten netwerk) wordt afgenomen. Hier gaan we uit van een cloud als sprake is van virtualisatie en geautomatiseerde load balancing. 5

6 niet zonder virtualisatie. Eigenlijk staat cloud computing gelijk aan virtualisatie, zegt hij. Maar dan komt meteen de vraag om de hoek hoe je dat gaat beheersen. En hoe ga je dat allemaal meten? Met onze eigen Unicenter, of Tivoli of Open View is dat allemaal wel goed te doen, maar dan moet je natuurlijk wel eerst goed weten wát je wilt meten en hoe je dat wilt meten. Er komt echt heel veel denkwerk aan te pas om een goede cloud-computinginfrastructuur neer te zetten. Hij wijst erop dat het bijvoorbeeld niet mogelijk is een drempelwaarde bij een bepaalde server aan te geven, waarboven deze server een bepaalde werklast overdraagt aan een andere server. Dat is de gewone gang van zaken, maar bij een cloud werkt dat niet, omdat je geen dedicated servers meer hebt. De werklast is verspreid over het complete serverspark. En dan lopen database-, applicatie- en transactieservers ook nog eens door elkaar. Als je een aantal servers net hebt gekocht, zijn de karakteristieken precies dezelfde, maar na een maand gebruik beginnen die karakteristieken al te verschillen. Hoe moet je dan tot een optimale provisioning van servers komen? Dat is handmatig niet meer te doen. Daar moet je hulpmiddelen voor inzetten. Die zijn wel voorhanden, maar dan nog moet je heel goed van tevoren nadenken om tot een 80 % benutting van een server te komen. vereiste samenwerking Stel dat een applicatie erg traag werkt. Als dat aan de internetverbinding ligt, heeft het geen zin nieuw serverimages te gaan verspreiden. Dat moet je dus eerst helder hebben, geeft Den Hartog een praktijkvoorbeeld. Bij een gedistribueerde omgeving met dedicated servers heb je altijd overcapaciteit. Dat valt weg in een cloud-omgeving, want je haalt de geldelijke winst door consolidatie en virtualisatie. Er zit geen rek meer in. Dat moet je goed beseffen bij de inrichting van de cloud. Je moet in mainframetermen denken. Iets dat maar langzaam op gang komt. Cloud computing is een technisch verhaal met een bedrijfskundige achtergrond. Het moeilijkst is wellicht nog de vereiste samenwerking tussen ITmanager, architect, database-, applicatie- en netwerkbeheerder. ongestructureerde data Van der Wal en Den Hartog stellen beiden dat je tevoren goed moet nagaan of je wel een interne of externe omgeving voor cloud computing nodig hebt. Dat hangt sterk af van de (beoogde) bedrijfsvoering. Zij menen beiden dat er hybride omgevingen gaan ontstaan. Waarbij afrekenmodellen (zeker in de cloud) een belangrijke rol gaan vormen. Hiervoor werkt IBM nauw samen met itricity. Van der Wal haalt nog een aspect naar voren dat de noodzaak over te gaan naar cloud computing aangeeft. De wereld wordt steeds slimmer. Elke maand komt er wereldwijd 1 exabyte aan informatie bij. Een groot deel kan gegevens bevatten die belangrijk kunnen zijn voor jouw bedrijfsvoering. Het merendeel betreft dan ongestructureerde data. Het kenmerk daarvan is dat je niet kunt voorspellen wat de peak-load zal zijn. Noch kwaliteit noch aanbod van ongestructureerde data is van tevoren in te schatten; heel anders dan met gestructureerde data. Voor medewerkers van een bedrijf kan het bijvoorbeeld heel nuttig zijn te weten wat er in een bepaald Word-document staat, of op een filmpje op internet, of in een publiek profiel van iemand. Dit alles heeft een hele grillige werklast. Daar kun je alleen maar efficiënt mee omgaan als je een cloud-computingomgeving hebt. Daarom alleen al zouden organisaties cloud computing op de agenda moeten zetten, meent Van der Wal. En ik zie ook dat bedrijven dit beginnen te beseffen. Zij staan voor de taak van al die ongestructureerde data (in- én extern) bedrijfsinformatie te maken. En uiteindelijk komen al die data ergens in een applicatie op jouw infrastructuur terecht. framework beschikbaar Cloud computing is een technisch verhaal met een bedrijfskundige achtergrond (flexibel en kostenefficiënt de bedrijfsdoelstelling met ict ondersteunen). Van der Wal en Den Hartog stellen dat cloud computing een hype is op dit moment. Het zal uiteindelijk wel uitkristalliseren naar een hybride model, waarin mainframe en al dan niet gevirtualiseerde, gedistribueerde omgevingen een rol spelen. Niet elke applicatie heeft een cloud nodig, geven zij aan. In dat hybride model staan Linix-, Unix-, Intel- en AMD-servers, die eventueel worden aangevuld met een mainframe. Applicaties doen een beroep op het eigen rekencentrum, maar in toenemende mate ook op de rekenkracht van derden (via Software-as-a-Service), waarbij de resultaten dan toch weer worden verwerkt in een lokale applicatie. De grilligheid van de werklasten neemt enorm toe, evenals de manieren waarop die tot stand komen (intern, extern, gebruikers die vanaf elke mogelijke plaats met elk mogelijk apparaat toegang tot applicaties hebben). IBM exploiteert wereldwijd zelf een aantal cloud-computingcentra. Op grond van ervaringen met deze centra heeft het bedrijf een Frank van der Wal van IBM: Van ongestructureerde data bedrijfsinformatie maken is de belangrijkste uitdaging. 6

7 cloud-computingframework ontwikkeld. Dat helpt bij het tijdig beschikbaar stellen van servers, netwerken, opslag, besturingssystemen en middleware. Evenals het verzorgen van aspecten als beveiliging, load balancing en continuïteit. Maar het vereist wel een doordachte, integrale aanpak waar alle beheerders bij betrokken zijn, zegt Van der Wal. Den Hartog voegt eraan toe dat het niet makkelijk is. Google is een van de partijen die met een grote cloud werkt. Zij zijn voorlopers. Maar zelfs daar gaat het niet altijd vlekkeloos. Marcel den Hartog van CA: Je moet in mainframetermen denken; iets dat maar langzaam op gang komt. delingen verrichten, hoe zit het met de beschikbaarheid van energie? Op dat soort vragen moet je een antwoord hebben. De meeste klanten kijken of Qualys zo n certificaat heeft. De kleinere nemen genoegen met het ondertekende certificaat; de grotere sturen zelf nog auditeurs om na te gaan of alles volgens de hoogste standaarden op het vlak van beveiliging en beschikbaarheid is geregeld. zorg voor certificering Qualys voorziet in SaaS-oplossingen voor IT security risk en compliancemanagement. Om een indicatie te geven van de schaal waarop dit gebeurt: Qualys scant on demand meer dan 200 miljoen IPadressen op jaarbasis. Aan de infrastructuur van zijn rekencentrum hoefde volgens Wolfgang Kandek, CTO van Qualys, niet zoveel te worden veranderd om beveiligingsdiensten in de cloud te leveren. Het belangrijkste volgens hem is aan klanten aan te tonen dat je in staat bent op een veilige en continue manier de diensten te leveren. Voor ons was het belangrijk het ISO certificaat te bemachtigen. Want daarmee laat je zien dat je aan de eisen voldoet, zegt Kandek. Die eisen betreffen vooral de procedures en naleving ervan. Waar staat de apparatuur, wie mag de apparatuur verplaatsen, hoe voorkom je dat onbevoegden binnen komen of dat mensen onbevoegde hanadvertentie All IT Rooms is een computerruimte System Integrator. Wij ontwerpen en bouwen nieuwe computerruimtes maar ook de herinrichting, verbouwing of verhuizing van uw huidige computerruimte is bij ons in goede handen. Onze dienstverlening op een rij: Consultancy Ontwerp Project management Realisatie Service Lange Kleiweg 50B 2288 GK Rijswijk Tel

8 praktijk Energie en glas bepaalden locatie nieuw hostingcenter Rackspace Nachtelijke operatie bij verhuizing datacenter Robbert Hoeffnagel is uitgever van DatacenterWorks Hostingprovider Rackspace verhuisde eind vorig jaar twee Britse datacenters in de buurt van Londen naar een nieuwe locatie in Slough. Vooral de beschikbaarheid van elektriciteit het nieuwe gebouw staat hooguit 200 m van een energiecentrale bepaalde de locatiekeuze. De verhuizing verliep probleemloos op enkele kleine problemen na. Vastzittende bouten bijvoorbeeld waardoor servers niet uit racks konden worden gehaald. Of wat te denken van racks waarvan soms tijdens transport een wiel afbrak. 8

9 datacenterworks Het verhuizen van een datacenter waarin honderden, zo niet duizenden servers staan waarop klanten bedrijfskritische applicaties draaien, is een operatie die maar beter met militaire precisie kan worden uitgevoerd. Wie twee bestaande hostingcenters opheft en alle apparatuur verplaatst naar één nieuwe locatie zal daar liefst nog een schepje bovenop doen. Daarom riep Rackspace een team in het leven dat de verhuizing tot op de minuut voorbereidde. Zelfs de routes die de vrachtwagens moesten rijden, werden gecontroleerd, zodat ze niet onverwacht op - bijvoorbeeld - wegwerkzaamheden zouden stuiten. onverwachte problemen Het nieuwe datacenter ligt op 30 km afstand van de oude sites en bestaat uit drie hallen. Deze hallen bieden ruimte aan servers. De keuze voor deze locatie is volgens operationmanager Gary Boyd bepaald door twee aspecten: er is energie beschikbaar en het bedrijventerrein is door zeven aanbieders voorzien van glasvezelverbindingen. Dat maakt het niet alleen handig om te onderhandelen, maar zorgt ook voor goede back-upvoorzieningen. De grootste uitdaging bij dit soort operaties zit m in het verhuizen van de apparatuur, waarop de applicaties en de data van de klanten staan. Hoe strak de planning ook is, onverwachte problemen als vastzittende bouten in een serverrack kun je niet voorzien. Uiteindelijk kon sommige apparatuur alleen uit kabinetten worden gehaald, nadat de bouten met een haakse slijper waren verwijderd. Kennelijk zijn bouten toch een selectiecriterium, stelde Boyd. enkele nachten Andere potentiële problemen waarmee ze dan wel weer rekening hadden gehouden, bleken zich niet voor te doen. Zo hadden ze speciaal voor het geval dat zich een storing zou voordoen in een van de liften van de gebouwen, verhuisliften stand-by staan. Wel hadden ze problemen met de wielen van sommige racks. Vooral bij compleet gevulde racks zijn gewichten van kg en meer heel gewoon. Dat veroorzaakte in een aantal gevallen afgebroken wielen van de vaak al jaren op dezelfde plaats staande racks. Ook bleek het grote gewicht soms tot spannende situaties te leiden op de verhoogde vloeren in de oude gebouwen, die oorspronkelijk niet voor dit soort gewichten waren gedimensioneerd. De gehele operatie nam uiteindelijk enkele nachten in beslag. Juist om te voorkomen dat de s nachts letterlijk op straat staande apparatuur zou worden gestolen, hadden ze extra personeel ingeschakeld. Hierdoor waren er altijd eigen medewerkers bij de vrachtwagens en de apparatuur aanwezig. alternatieve technieken Interessant is dat Rackspace in Slough serieus naar alternatieve technieken heeft gekeken. Operationmanager Boyd heeft bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de mogelijkheid een windmolen naast het gebouw te plaatsen. Energietechnisch zou het de moeite waard zijn geweest, ware het niet dat de nabijheid van het vliegveld Heathrow het onmogelijk maakt om een vergunning voor plaatsing te krijgen. En een op een vliegwiel gebaseerde koeling vonden ze technisch nog te riskant. advertentie brengt ideeën tot leven Deerns Green Data Center bespaart 80% op koelingskosten Het Green Cooling Data Center Design (GC-DC ) Voordelen: beproefde technieken, 80% reductie op koelkosten, lagere investering en volledig gefaseerd met energievraag tijdens gebruiksfase, geen watervoerende leidingen in het datacenter, lagere onderhoudskosten en eenvoudiger beheer. 9

10 Praktijk Ferry Waterkamp is hoofdredacteur van DatacenterWorks Rabobank zet datacenters in Twincenter-concept Van disaster recovery naar disaster tolerance Na een grondige verbouwing van het datacenter in Best bouwt Rabobank Nederland momenteel aan een nieuw datacenter in Boxtel. Na opleveringen worden de twee datacenters volgens het Twincenter-concept aan elkaar gekoppeld, waardoor het mogelijk is gegevens op twee plaatsen te verwerken en op te slaan. We stappen over van disaster recovery naar disaster tolerance, zegt programmamanager Harry Grevinga. Door de keuze voor het Twincenter-concept moest de Rabobank op zoek naar een nieuwe locatie voor in elk geval één van de twee bestaande datacenters. De Rabobank past nu nog de klassieke disaster recovery-methode toe waarbij het passieve datacenter in Best de taken kan overnemen van het actieve datacenter in Zeist. Volgens Harry Grevinga, programmamanager van Rabobank Nederland Directoraat Groep ICT, voldoet dit actieve/passieve -concept echter niet meer aan de hoge continuïteitseisen die aan banken worden gesteld. In de klassieke situatie wijk je uit als er iets gebeurt, maar dat krijg je bijna niet voor elkaar als heel veel applicaties tegelijkertijd moeten uitwijken. Zeker niet als, zoals bij de Rabobank, applicaties sterk met elkaar verweven zijn. Je moet het zo ontwerpen dat je uitwijk kunt voorkomen, zegt collega Paul Veldhoen, die als controlling architect betrokken is bij de datacenters van de Rabobank. Je moet proberen in twee datacenters de verwerking aan te hebben staan, zodat elke transactie kan kiezen op welk datacenter de verwerking wordt uitgevoerd. In dit actieve/actieve -scenario blijft altijd een datacenter over als een datacenter uitvalt. Omdat de twee datacenters voor de kritische systemen identiek aan elkaar zijn, kunnen nieuwe transacties in het geval van een calamiteit naadloos door blijven gaan. De uitdaging bij het Twincenter-concept is het voorkomen dat twee transacties dezelfde data bewerken en dus de integriteit van de data in gevaar brengen. Om dat te voorkomen gebruikt de Rabobank clustertechnologie. De grote sprong voor de Rabobank is dat we een aantal clustertechnieken over afstand gaan toepassen. Dat is nog niet eerder gedaan, want nu zitten de twee datacenters een kabellengte van 250 km uit elkaar en dat is te veel om clustering te kunnen toepassen, vertelt Veldhoen. nieuwe locatie Door de keuze voor het Twincenterconcept moest de Rabobank dus op zoek naar een nieuwe locatie voor in elk geval één van de twee bestaande datacenters. Maar volgens Grevinga waren er nog meer factoren die nieuwbouw rechtvaardigden. Toen we in 2005 nieuwe continuïteitseisen opstelden, kwam een aantal zaken samen. Op dat moment waren de datacenters in Best en Zeist beide zo n vijftien tot twintig jaar oud en technologisch 10

11 datacenterworks afgeschreven. Dan krijg je te maken met problemen op gebieden als koeling, warmteontwikkeling en stroomvoorziening. Bovendien past de voorgenomen datacenterbeweging in een huisvestingsplan voor Rabobank Nederland dat leidt tot de afstoting van een aantal locaties. Volgens Grevinga stond in 2005 al direct vast dat de locatie in Best zou worden gehandhaafd. Best was toekomstvast. Het pand is gebouwd als datacenter en relatief goedkoop te moderniseren. De verbouwing en in het verlengde daarvan de interne migratie van het datacenter in Best is begin 2007 in gang gezet en begin april 2009 afgerond. Het heeft ruim twee jaar geduurd, omdat we de verbouwing en de daaraan gekoppelde noodzakelijke verhuizingen in fasen moesten aanpakken. Uiteindelijk heeft het negen maanden gekost om de begane grond een oppervlakte van m² te verhuizen naar de eerste verdieping. Een knappe prestatie, zo oordelen de Rabobank-woordvoerders. Volgens Veldhoen is het soepele verloop te danken aan de strakke regie waarbij negentig dagen worden uitgetrokken om een systeem te verhuizen. Een migratie wordt volledig uitgeschreven en gecontroleerd door een speciaal ingesteld migratiebureau. De migraties proberen we bovendien zoveel mogelijk binnen de onderhoudswindows uit te voeren, waardoor een migratie voor de buitenwacht onopgemerkt verloopt. tweede locatie Na de definitieve keuze voor Best kon de zoektocht beginnen naar een geschikte locatie voor het andere deel van het Twincenter. Toen zijn we gaan kijken wat binnen een straal van 15 km van Best de opties waren. Daarbij hadden we een omvangrijk pakket aan eisen: de tweede locatie mocht bijvoorbeeld niet in een stroomgebied van een grote rivier liggen, of binnen 300 m van een spoorweg. Bovendien moet de nieuwe locatie ver genoeg van Best zijn verwijderd om te voorkomen dat een calamiteit beide datacenters kan treffen, vertelt Grevinga. Na een afweging van alle eisen bleef Boxtel als enige locatie over. Maar het moeilijkste was nog om een terrein te vinden van voldoende omvang. We hebben namelijk circa vijf hectare nodig en terreinen van deze omvang zijn niet zomaar beschikbaar. Bovendien hanteren gemeenten strikte eisen met betrekking tot de hoeveelheid werkgelegenheid die elke hectare moet opleveren. Na een eerste bezoekje aan Boxtel begin 2007 volgde een traject, waarin de vergunningen moesten worden geregeld. Allereerst werd een Artikel 19-procedure in gang gezet om het bestemmingsplan aan te passen. Hierin stond namelijk dat het terrein was bedoeld voor lokale ondernemers en dat een kavel maximaal een halve hectare groot mocht zijn. De Artikel 19-procedure werd in oktober 2008 afgerond. Tegelijkertijd moet een groot aantal vergunningen worden aangevraagd, stelt Grevinga. Daarnaast wordt het terrein onderworpen aan een archeologisch onderzoek. Ook de brandveiligheid vereiste special aandacht. Er worden eisen gesteld aan hoe je een melding moet doen, aan hoe je bent gekoppeld aan een meldkamer, aan de inrichting van het gebouw, zegt Veldhoen. En dat wordt allemaal bepaald door de lokale brandweer. 11

12 Praktijk oxy-reduct Volgens Grevinga wordt in Boxtel fors ingestoken op brandpreventie, waarbij de nadruk ligt op het voorkomen in plaats van het blussen van brand. We zijn verplicht tot een sprinklerinstallatie in het gebouw en dat is in een datacenter niet de meest wenselijke vorm van brandrepressie, al zijn het dan ook droge sprinklers. Wij hebben daarom een Oxy-reduct -systeem toegevoegd dat het zuurstofniveau beperkt tot 18 %; een niveau waarop je nog gewoon kunt werken maar waarop de meeste materialen niet meer kunnen branden. Als er dan toch nog iets brandt of smeult, kunnen we het zuurstofniveau verder verlagen naar 15 %. Volgens collega Veldhoen wil je ook ten koste van alles het gebouw beschermen. Hoe kostbaar de apparatuur ook is, het gebouw wordt leverancier datacenterdiensten Met zijn datacenters bedient de Rabobank niet alleen de lokale banken, maar ook de internationale kantoren en andere onderdelen die vallen onder de Rabobank Groep, bijvoorbeeld de maatschappijen op het gebied van verzekeringen, vastgoed, lease en vermogensbeheer. Al die onderdelen kunnen datacenterfaciliteiten bij ons afnemen, inclusief serviceovereenkomsten. Uiteraard tegen marktconforme tarieven, vertelt Peter Reinders, bij de Rabobank productmanager Data Center Management. In dat opzicht zijn wij een dienstenleverancier, vergelijkbaar met andere leveranciers van datacenterdiensten. Wij hebben voldoende schaalgrootte om dat voor de complete Rabobank Groep te doen. We hebben zo n m² in beheer. altijd als nog kostbaarder beschouwd. De bouwtijd van een nieuw gebouw is namelijk veel langer. Voor een bank zijn de gegevens nog waardevoller, maar die staan minstens dubbel opgeslagen. blauwdruk boxtel Centraal in de blauwdruk voor het datacenter in Boxtel staat een eenvoudige uitbreidbaarheid. Een paar zaken worden structureel groot neergezet, terwijl de rest modulair van opzet is. We hebben bijvoorbeeld gekozen voor luchtkoeling waarbij lucht van onder de verhoogde vloer in een cooling alley wordt geblazen, vertelt Grevinga. Maar we gaan ook al waterleidingen onder de vloer aanleggen voor het geval we naar een highdensity-omgeving willen. Dat heeft wel tot gevolg dat de bekabeling aan het plafond wordt gemonteerd, want onder de vloer ligt het al vol. Bovendien wil je stroom scheiden van ict om operationele risico s te mijden. In het nieuwe datacenter in Boxtel komt 800 tot 900 km aan bekabeling te liggen, waarmee in totaal aansluitpunten worden verbonden. Daarbij is voornamelijk voor glasvezel gekozen met daar waar nodig nog koper. Om te kunnen voldoen aan de groeiende bandbreedtebehoefte is glas het uitgangspunt, stelt Grevinga. Maar de keuze voor glas heeft ook te maken met ruimtebesparing. Voor koper is in de racks met blade-apparatuur te weinig ruimte. Het nieuwe datacenter wordt eind december 2009 bouwkundig opgeleverd, daarna heeft begin 2010 de ict-inrichting plaats. In een volgend nummer van DatacenterWorks kijken we naar het groene karakter van het nieuwe datacenter en de maatregelen die de Rabobank heeft genomen om de PUE (power usage effectiveness) in de richting van 1,25 te brengen. Zo is alle gebruikte energie afkomstig uit windenergie en wordt de restwarmte gebruikt om het kantoorpand te verwarmen. 12

13 Bekabeling datacenterworks Barry Elliott (RCDD) is werkzaam bij het Britse adviesbureau Capitoline (www.capitoline.eu) Alien crosstalk beperkende factor in transmissie Testen en specificeren van kabels voor 10GBASE-T Extreme Networks bracht eerder dit jaar de eerste 10GBASE-T-switch op de markt, de Summit X650. Hiermee is deze techniek realiteit geworden voor hoge snelheden. Een goed moment dus om te evalueren wat op het gebied van bekabeling, installatie en testen nodig is om deze hoge snelheid LAN-techniek te ondersteunen. Het verhaal begon in juni 2006 met de goedkeuring door de IEEE van 10GBASE-T. De IEEE-standaard werd gepubliceerd als een wijziging op de fysieke laag en managementparameters en staat bekend als IEEE 802.3an. 10GBASE-T is ontworpen om een afstand tot 100 m af te leggen over verbeterde (augmented) Cat 6-bekabeling (goedgekeurd in 2008) of een kortere afstand over bestaande Cat 6-bekabeling. Die kortere afstand bedraagt maximaal 55 m of zelfs maar 37 m, afhankelijk van de kabelstandaard die van toepassing is. De ethernet-standaarden geven niet eenduidig aan of afgeschermde of onafgeschermde bekabeling moet worden gebruikt en geven slechts een elektrische specificatie waaraan moet worden voldaan. standaarden De nieuwe standaarden voor 10GBASE-T komen in principe uit drie families en hebben betrekking op drie applicaties. De IEEE omschrijft de ethernet-standaard die een subsectie heeft, waarin de fysieke interfaces staan omschreven die nodig zijn om alles goed te laten werken. IEEE 802.3an omschrijft de vereisten voor 10GBASE-T en is goedgekeurd in juni De TIA heeft twee kabelstandaarden geproduceerd: TSB 155 om de bestaande bekabeling voor 10GBASE-T te meten, en amendment 10 van de TIA/EIA-568-B.2-standaard om de prestatie-eisen van de nieuwe Cat 6Aproducten te beschrijven. TSB 155 is beschikbaar gesteld in maart 2007, terwijl 568- B.2 in de lente van 2008 is afgerond. Al deze veranderingen en wijzigingen zullen worden samengevat in de laatste editie van de 568-standaard die bekendstaat als ANSI/ TIA/EIA-568.C. ISO heeft een nieuwe standaard, ISO/IEC TR 24750, om dezelfde parameters te meten. De huidige ISO norm is bewerkt tot De Summit X650 van Extreme Networks is de eerste 10GBASE-T-switch op de markt. amendment 1 van ISO nd edition. ISO nd edition amendment 1 is gepubliceerd in april Cenelec, de organisatie die elektrische normen schrijft voor de Europese Unie, blijft niet achter en werkt aan een ontwerpversie van NL om geïnstalleerde bekabeling te meten. Ook zal EN op punten worden uitgebreid om tegemoet te kunnen komen aan de hogere eisen van Cat 6A. De Cenelec-normen worden eind 2009 verwacht. Een ding kunnen we nu al stellen: als iemand beweert een systeem te leveren dat compatibel is met 10GBASE-T moeten we ons eerst afvragen conform welke standaard dat dan is. Alle genoemde standaarden zijn vergelijkbaar, maar bij lange na niet identiek. 13

14 wat doet 10gbase-t? 10GBASE-T-techniek maakt transmissiesnelheden van 10 Gbps mogelijk over Cat 6- en augmented Cat 6-bekabeling. Deze laatste categorie staat ook wel bekend als Cat 6A of Class EA. De nieuwe Cat 6A-kabels moeten in staat zijn het protocol over 100 m te ondersteunen. Volgens TSB 155 bedraagt de overbrugbare afstand over bestaande Cat 6 UTP-kabels echter maar 37 m. Beschermde Cat 6-bekabeling daarentegen moet nog altijd goed zijn voor 100 m. Als iemand beweert een systeem te leveren dat compatibel is met 10GBASE-T moeten we ons eerst afvragen conform welke standaard dat dan is. Cat 7, of Class F, zal ook geen probleem hebben met 10GBASE-T over 100 m. Cat 7 zal worden heringedeeld in de nieuwe ISO- en Cenelec-normen en worden beoordeeld op MHz in plaats van de huidige 600 MHz, wat ten opzichte van de 500 MHz bij Cat 6A een grote stap vooruit betekent. Cat 5 is helemaal niet gespecificeerd voor 10GBASE-T. cat 6 en cat 6a? Het belangrijkste verschil tussen Cat 6 en Cat 6A is dat Cat 6 is gespecificeerd tot 250 MHz en Cat 6A tot 500 MHz. Deze extra ruimte stelt natuurlijk hoge eisen aan de gebruikte kabels. Cat 6 is reeds goed gedefinieerd met: insertion loss: hoeveel signaal wordt opgevangen door de kabel? return loss: hoeveel energie wordt teruggekaatst door de kabel en aansluitingen? crosstalk: een maatstaf voor de hoeveelheid energie die in een kabel lekt van de ene naar de andere geleider. Crosstalk is verder onderverdeeld in near end (in de buurt van de zender) en far end (het andere uiteinde van de kabel en helemaal langs de kabel). Next is de naam voor de near end crosstalk tussen twee paren in dezelfde kabel. Power sum next is de optelling van alle crosstalk van drie paren op de vierde. Cat 6A heeft dezelfde parameters, maar is uitgebreid tot maximaal 500 MHz. Op deze hogere frequenties moeten wij rekening houden met storing die van buiten de kabel komt, van aangrenzende kabels (meest waarschijnlijk) of van een externe bron. Inmenging van buiten de kabel wordt aangeduid met alien crosstalk en onderverdeeld in Anext en Psanext. Er is een fundamenteel verschil tussen alien crosstalk en interferentie binnen een kabel, zoals bij Cat 6 beschreven. De insertion loss, return loss, Next and Fext zijn voorspelbaar. Deze parameters veranderen nauwelijks. Het verzendende apparaat kan deze effecten dus zelf meten en eventueel corrigeren om schadelijke effecten op het uitgezonden signaal te voorkomen. Dit vermogen is erg belangrijk om weerstand te kunnen bieden tegen intern gegenereerde ruis en tegelijkertijd signalen op Gb-snelheid door te sturen. Alien crosstalk is niet voorspelbaar en de technieken voor de verwerking van het digitale signaal kunnen het dus ook niet uitschakelen. Dit is de reden waarom alien crosstalk de beperkende factor is in de 10GBASE- T-transmissie. praktische overwegingen Er zijn twee manier om alien crosstalk tegen te gaan. Bij de eerste methode wordt een metalen scherm rond de kabel aangebracht. Alternatief is te zorgen voor voldoende afstand tussen de kabel en de storingsbron. Afgeschermde kabels zijn erg goed bestand tegen alien crosstalk en andere vormen van inmenging. Niet-afgeschermde kabels zijn echter aangewezen op de alternatieve oplossing en moeten daarnaast nog extra maatregelen nemen om het probleem van alien crosstalk het hoofd te bieden. De belangrijkste maatregel is een uitbreiding van de totale kabeldiameter. De TIA-normen zijn onlangs gewijzigd om kabels mogelijk te maken met een diameter van 0,354 inch. Dat is bijna 9 mm! Het effect op de cross-sectionele ruimte die door bundels van deze kabels in beslag wordt genomen, is dramatisch. Ten opzichte van de conventionele UTP Cat 6-kabels met een diameter van 6 mm nemen de kabels met een diameter van 9 mm maximaal 225 procent meer ruimte in beslag. Ook andere aanbevelingen voor niet-afgeschermde kabels, zoals scheiding van patchcords en waar mogelijk ontvlechting van kabels, zorgen ervoor dat meer ruimte in beslag wordt genomen. Afgeschermde bekabeling, waar om elk paar aluminiumfolie is gewikkeld, kan zoals eerder opgemerkt, veel beter omgaan met alien crosstalk en kent geen EMC-problemen. Een afgeschermde Cat 6A-kabel is meestal ongeveer 7,5 mm in diameter en is daarmee dikker dan een Cat 6-kabel, maar nog altijd een stuk dunner dan unshielded Cat 6A. Afgeschermde bekabeling moet netjes worden geïnstalleerd en correct worden geaard om naar verwachting te kunnen functioneren. gevolgen voor testers Handheld testers voor gebruik in het veld kunnen alle interne bronnen van ruis en elektrische parameters meten, zoals insertion loss en Next, tot aan de vereiste 500 MHz. Maar om alien crosstalk tussen kabels te meten is veel meer nodig. Gezien de enorme hoeveelheid combinaties die mogelijk zijn, is het niet praktisch elke verbinding te testen. De fabrikanten van kabeltesters zijn bezig bestaande apparatuur aan te passen om op alien crosstalk van sommige kabelbundels te meten. Eerste testen hebben aangetoond dat: overspraak van andere kabelbundels is te verwaarlozen. Het slechtste scenario is een bundel van zeven kabels waar de centrale kabel het slachtoffer is van de zes omringende kabels. De andere worst case is een korte verbinding die parallel loopt aan een lange verbinding die meer stroom uitstraalt dan de korte verbinding; overspraak meestal optreedt binnen de eerste 20 m; niet-afgeschermde patchpanels ook een belangrijke bron van overspraak zijn. Hoewel de standaarden alien-crosstalktesten lijken voor te schrijven, hebben de meeste fabrikanten van unshielded bekabeling dergelijke testen niet echt opgenomen in hun garantieprogramma. De meeste fabrikanten zullen hun componenten testen in een labomgeving. Voor veel klanten, vooral klanten 14

15 advertentie die 10GBASE-T gaan toepassen op bestaande Cat 6 UTP, is het echter verstandig de prestaties van hun bestaande installaties op de proef te stellen door een aantal algemene crosstalktesten uit te voeren. wie kiest de samples? Voor de kabelinstallateur is het belangrijk aan de klant te tonen dat het bestelde product werkt, waarna de rekening kan worden ingediend. De werking van Cat 5- en Cat 6-bekabeling is vrij eenvoudig aan te tonen. Een aantal fabrikanten van testapparatuur biedt geavanceerde testapparaten waarmee een volledige test binnen tientallen seconden kan worden afgerond. De interne prestaties van een Cat 6A-kabel kan op eenzelfde manier worden getest. De testapparaten zijn doorgaans ontwikkeld om de 600 MHz van Cat 7 aan te kunnen, dus de 500 MHz van Cat 6A mag geen probleem zijn. Bij Cat 6A is echter ook behoefte aan testen tussen de kabels om aan te tonen dat geen sprake is van alien crosstalk. Een belangrijke fabrikant van test- en meetapparatuur heeft uitgebreide informatie verstrekt over hoe aangepaste apparatuur kan worden gebruikt om op alien far en near end crosstalk te meten. Tijd is hier echter een belangrijk probleem. Er zijn zoveel combinaties van kabeltesten mogelijk dat het testen van een kabelbundel uren in beslag zal nemen. Installaties voor de volle 100 % testen is daardoor onhaalbaar, waardoor het uitvoeren van steekproeven het enige alternatief is. Maar het uitvoeren van steekproeven brengt een nieuw probleem met zich mee: wie kiest de samples uit? En wat als de klant het niet eens is met de selectie van de installateur? Wat nog verontrustender is: wat gebeurt er als een van de testen negatief uitvalt? Wat zegt het contract van de installateur daarover? inbegrepen in de prijs Als het resultaat van een of meer testen negatief is, zou de klant kunnen weigeren te betalen, tenzij maatregelen worden genomen die nodig zijn om de verbinding met succes door de testen te laten komen. Ook kan de klant aansturen op een nieuwe test, desnoods van de volledige installatie. Maar wat gebeurt er als vervolgens een ander paar verbindingen niet door de test komt? De klant zou in zijn recht staan om helemaal niet te betalen, zolang de installateur niet kan aantonen dat de installatie werkt volgende de specificatie. Helaas voor de installateur zal in de opdracht van de klant waarschijnlijk staan dat de installatie moet voldoen aan de Cat 6A-specificatie en alle aanverwante technische voorschriften, met inbegrip van demonstratie van de Anext- en Afext-parameters. Hierdoor kan de installateur aardig in het nauw komen. De installateur moet in het contract duidelijk maken welke testmethoden in de prijs zijn inbegrepen, wat de consequenties zijn van falende verbindingen en wat binnen de betaling een acceptabele fit-for-purpose installatie is. De andere optie is het gebruik van Afgeschermde bekabeling kan veel beter omgaan met alien crosstalk en kent geen EMC-problemen. afgeschermde kabels (of glasvezels) waar alien crosstalk en mitigatietechnieken geen probleem zijn, want er is geen significante overspraak tussen kabels. conclusie De 10GBASE-T- en Cat 6A-standaarden zijn nu gepubliceerd en de eerste 10GBASE- T-switch is op de markt. De aanschaf van 10GBASE-T-componenten is echter niet zonder gevolgen. Kopers moeten zich bewust zijn van de extra ruimte die nodig is voor de UTP-varianten, de aanpassingen die nodig zijn om UTP optimaal te kunnen gebruiken en de eisen die aan bekabeling worden gesteld om alien crosstalk te voorkomen. Afgeschermde Cat 6A-kabels (en optische vezel) zijn kleiner dan hun UTP-equivalenten en hebben niet te lijden onder alien crosstalk of EMC-problemen. Het worst case -scenario voor alien crosstalk: zes kabels rondom een slachtoffer. De relatieve omvang van 24 Cat 6- en Cat 6A-kabels. 24 CAT6A Unscreened 24 CAT6A Screened 24 CAT6 Unscreened Compertius B.V. Joop Geesinkweg AZ, Amsterdam, The Netherlands T +31 (0) F: +31 (0) E Website: Connecting your datacenter to your business critical platforms 15

16 Management Elvira Dragstra is werkzaam bij advies- en projectmanagementbureau Merpa Van alle onderzochte apparaten garandeerde de fabrikant dat ze ook bij een omgevingstemperatuur van 35 C zonder problemen functioneren. 16

17 datacenterworks Ergernissen en onzekerheid door gevoelige sensoren Zijn valse alarm meldingen te voorkomen? Detectie is noodzakelijk om ons vroegtijdig te alarmeren over oneffenheden en dreigend gevaar in ons datacenter. Maar wat als de alarmmeldingen die volgen (te) regelmatig vals zijn en daardoor leiden tot ergernissen en onzekerheid? Midden in de nacht uit zijn bed worden gesms t, omdat er een alarmerend bericht komt vanuit het datacenter, dat overkomt menig ict-manager. De manager stapt slaperig in de auto en snelt naar het datacenter toe. Maar wat schetst zijn verbazing, er is niets aan de hand! Alles draait uitstekend: de koelinstallaties draaien, de temperatuur en luchtvochtigheid zijn binnen de vastgestelde marges, er is geen stroomuitval en er is geen brand. Hij loopt nogmaals een rondje langs de installaties en pas als hij er zeker van is dat alles in orde is, reset de manger het meldsysteem, sluit af en gaat terug naar huis om nog wat te slapen. Gelukkig, het was vals alarm. Alhoewel, gelukkig? De vraag is natuurlijk: Waar komt dan dat alarm vandaan? niet te achterhalen Dit voorbeeld is gebaseerd op praktijksituaties. Soms heeft de ict-manager kunnen achterhalen waardoor de valse alarmen werden veroorzaakt en waar ze vandaan kwamen, maar in sommige gevallen ook niet. Bij een alarm dat wel te achterhalen was, bleek uit de historie van het meldsysteem dat de bevochtigingsunit van de koelinstallatie af en toe vocht uitstootte, waardoor de luchtvochtigheid kort en hevig opliep tot boven de ingestelde drempelwaarde. Hierdoor volgde er, terecht overigens, een alarm. Nadat de instellingen van de bevochtigingsunit en drempelwaarden waren gewijzigd, leek de boosdoener gevonden. Maar nee, de valse alarmen bleven terugkomen, helaas vaak midden in de nacht. Ict-specialisten, maar ook onderhoudsmonteurs van de diverse installaties konden de veroorzaker(s) niet achterhalen en ook uitwisseling met een nieuw systeem, loste de alarmeringen niet op. Na veel ergernissen, verloren tijd en moeite heeft deze situatie geresulteerd in verwijdering uit het datacenter van het meldsysteem met zijn accessoires (met uitzondering van de brandmelders). Wat is overgebleven, is de onzekerheid van wat komen gaat. valse alarmmeldingen Wat verstaan we onder valse alarmmeldingen? Onder valse alarmmeldingen verstaan we alarmen die in de praktijk geen gevaar of dreiging van gevaar vormen. Ze zijn daarom ongewenst. Regelmatig is niet te herleiden wie of wat het alarm heeft veroorzaakt of hoe het is veroorzaakt. Vaak hebben ze plaats op momenten waarop er geen gevaar kan zijn (geweest). Deze meldingen gaan ons verstand te boven en brengen ergernissen en onzekerheid met zich mee. Een verhoging van de luchtvochtigheid is voor te stellen in de eerste uren nadat personen in of uit het datacenter zijn gelopen, maar niet midden in de nacht! De historie van de meldsystemen moet uitkomst bieden, maar doet in de meeste gevallen slechts melding van datum, tijdstip en type. type valse alarmmelding De meest voorkomende valse alarmmeldingen in het datacenter zijn afkomstig van brandmelders en temperatuur- en luchtvochtigheidopnemers en/of -sensoren. De vraag is of valse alarmmeldingen zijn te voorkomen? Hiervoor is het van belang iets te vertellen over het ontstaan van (valse) alarmen. Alarmen ontstaan als ingestelde drempelwaarden in het aangeschafte alarmsysteem worden bereikt via signalen vanuit geplaatste sensoren, opnemers en/of melders (en er dus gevaar wordt gedetecteerd). Hoe valse alarmmeldingen ontstaan, weten we voornamelijk uit de praktijk. De maatregelen die we kunnen nemen om zoveel mogelijk valse alarmmeldingen te voorkomen, hangen af voor het type valse alarmmelding. 17

18 Management maatregelen bij een te hoge of te lage temperatuur en luchtvochtigheid 1 2 Stel de drempelwaarden van het meldsysteem zodanig in dat er voldoende marge is tussen de onder- en bovenwaarden, maar dat het toch veilig is. 30 en 70 C en 30 en 85 % RLV (relatieve luchtvochtigheid) zijn maxima. Hiermee lijken we klaar te zijn, maar zo simpel ligt het niet. Het ontstaan van een alarm volgt uit communicatie tussen het systeem en de daarop aangesloten sensoren (zogenoemde detectoren). Zonder de laatste wordt er niet gedetecteerd en dus ook niets gemeld. Voor correcte informatie is het dan ook van groot belang dat de sensoren juist zijn geplaatst. Als bijvoorbeeld een melding wordt vereist bij een te hoge temperatuur in de ruimte, dan worden in het datacenter vaak warmtesensoren geplaatst op plekken waar hotspots worden verwacht en/of bij de aanzuigzijde van de airconditioners. Dit lijkt logisch, maar de vraag is natuurlijk: heeft de klant hier wat aan en wat zijn de gevolgen ervan? De temperaturen in de ruimte fluctueren omdat, door communicatie tussen de airco s onderling en de bij hen ingestelde ruimtetemperatuur en luchtvochtigheidsgraad (RLV), zij af en toe even aanslaan om de temperatuur en de RLV weer op het peil te brengen van hun eigen instelling. Hierdoor detecteren de geplaatste warmte- en RLVsensoren in de ruimte een piek op temperatuur en RLV. De sensoren geven dit door aan het meldsysteem en er volgt een alarm als de temperatuur of luchtvochtigheidsgraad bui- 3 4 ten de ingestelde drempelwaarden van het systeem komt. Het gevolg is een vals alarm, maar zoals gezegd ook ergernis en onzekerheid omdat er niets aan de hand lijkt te zijn wanneer de gealarmeerde manager in het datacenter aankomt. Alles is weer terug naar normaal. Een andere vraag is wat heeft de klant aan informatie over de gemiddelde ruimtetemperatuur en RLV op een x-moment? Wat hij moet weten, is de temperatuur en RLV bij en in de bron (ict-apparatuur, storage en ups en). Deze bronnen bevinden zich in de rekken. Daarom is het beter zo dicht mogelijk bij en in de rekken of binnen de corridor te meten om accurate informatie te krijgen. Kiest de klant toch voor ruimtesensoren, zorg er dan in elk geval voor dat de drempelwaarden in het systeem niet te krap zijn ingesteld. Als er zowel in de ruimte als nabij de bron wordt gemeten, kan dit erg verwarrend worden. De ruimtesensoren geven een gemiddelde door van de door hen gemeten temperaturen en RLV en wijken af van de gemeten waarden bij de bron(nen). Hoe moet de klant een alarmmelding nu interpreteren? Het is verstandiger een keuze te maken uit een van de twee mogelijkheden. Zorg dat de instellingen van de koelunits binnen de drempelwaardes van het meldsysteem liggen, anders komen er (valse) alarmmeldingen van de apparaten zélf (lees: airco in storing) Zorg dat de sensoren zich niet in de omgeving van de toegangsdeur bevinden. Dit geeft geheid problemen. Zorg voor scheiding van warme en koude straten, zodat geen vermenging van koude en warme lucht plaatsheeft. Zorg ervoor dat alarmmeldingen niet alleen per sms worden gestuurd. Niet alle providers sturen sms jes direct door (soms pas uren later). Hierdoor kunnen alarmmeldingen veel later binnen komen dan het tijdstip waarop het probleem door het systeem is gedetecteerd. Midden in de nacht lijkt voor sommige providers de rustigste tijd om sms jes door te sturen (weinig bel- en dataverkeer). Zorg er ook voor dat meldingen goed te lokaliseren zijn voor degene bij wie de melding binnenkomt. Dit betekent per ruimte een up-to-datetekening waarop duidelijk alle apparaten en melders staan vermeld (genummerd en genaamd). Zowel de nummers als de namen moeten direct duidelijk maken waar de melding vandaan is gekomen. Voor meldkamers geldt dat er up-to-dategegevens moeten zijn van personen en/of instanties die bij een melding moeten worden benaderd. Kortom: duidelijkheid over wie wat moet doen bij een melding, voorkomt veel ergernissen en vooral missers! maatregelen tegen early warning bij brandmeldsystemen: 1 2 Zorg voor een schone en stofvrije ruimte, zodat er geen stofdeeltjes worden gedetecteerd die (valse) alarmen kunnen veroorzaken. Dozen die moeten worden uitgepakt, kunnen dan ook beter in het voorportaal of elders worden uitgepakt. Een nieuw systeem moet wennen aan zijn nieuwe omgeving. Zorg daarom voor een nastelafspraak na een rustperiode van circa vier weken om het meldsysteem bij te regelen. 3 4 Wijzigingen in het datacenter, zoals bijplaatsing van koelunits, heeft invloed op het meldsysteem. Laat daarom een controle uitvoeren, nadat de wijziging heeft plaatsgehad. Zorg ervoor bij testen of werkzaamheden in het datacenter, zoals onderhoud, dat degene(n) bij wie de melding binnenkomt, weet dat (valse) alarmen kunnen binnenkomen vanwege de werkzaamheden. Denk hierbij aan stof en trillingen bij boren en/of lassen, verhoging van RLV door in- en uitlopen van het datacenter. 5 6 Periodiek onderhoud is nodig om het systeem en melders schoon te maken en te testen op de juiste werking. Zijn met deze maatregelen nu alle valse alarmmeldingen voorbij? Het antwoord is nee, valse alarmen zullen niet 100 % verdwijnen. De omgeving blijft aan veranderingen onderhevig en daardoor wat onvoorspelbaar. Ook staat de detectieapparatuur heel gevoelig ingesteld: tenslotte willen we in een zo vroeg mogelijk stadium worden geïnformeerd over dreigend gevaar. 18

19 datacenterworks een alarmsysteem kiezen Door het datacenter met alle toebehoren optimaal te bewaken en te beheren (te monitoren) en hiervoor iemand verantwoordelijk te maken, is er continu realtime-informatie beschikbaar over de status ervan. Hiermee heeft de manager een dreiging van gevaar in een zo vroeg mogelijk stadium op zijn netvlies. Voorwaarde is wel dat het systeem up to date wordt gehouden. Voor een juiste interpretatie moet elke wijziging in het datacenter, zoals uitbreiding, consolidatie of vervanging van ict-apparatuur en storage, aanpassingen aan koelinstallaties, ups en, vermogens, in het systeem zijn opgenomen. Er zijn veel meld- of alarmsystemen op de markt en bij een keuze van een systeem moet rekening worden gehouden met de volgende factoren: - Niet elk willekeurig systeem is geschikt voor elke organisatie. Daarom moeten wensen en verwachtingen inzichtelijk zijn. Niet elk systeem is bijvoorbeeld flexibel en schaalbaar. Zo is het systeem van fabrikant x niet automatisch uitwisselbaar met het systeem van fabrikant y en is niet elk systeem uitbreidbaar bij de komst van een tweede of derde datacenter. Ook is niet elk systeem door meerdere personen vanaf verschillende locaties tegelijkertijd benaderbaar. Erg onhandig als datacenters verspreid liggen. - Als diverse disciplines, zoals facilitair en ict, verschillende informatie nodig hebben uit het systeem, moet hiermee bij de keuze rekening worden gehouden. - Is de software te integreren met de gekozen en gebruikte infrastructuur? Een platform waarin ook detectie en eventueel monitoring is opgenomen, is veel makkelijker te hanteren en te beheren dan een systeem met eigen software dat lokaal op een of meer pc s draait. Dit geldt zeker bij de aanwezigheid van meerdere datacenters. Wat moet de manager er zelf aan doen. Welke acties worden van hem verwacht? - Wie gaat het systeem beheren en up to date houden? Is daar tijd voor gereserveerd? - Wie verzorgt de instructie en opleiding van het gekozen systeem? - Let bij de keuze op kosten van aanpassingen en wijzigen van software. Sommige systemen kunnen en mogen alleen door de fabrikant worden aangepast. De kosten van deze aanpassingen kunnen zeer hoog oplopen. - Reserveer tijd om de verschillende systemen met elkaar te vergelijken en laat bij geavanceerde systemen eerst een pilot draaien om te zien hoe het systeem zich gedraagt en welke mogelijkheden het in zich heeft. - Laat plaatsing en installatie door een vakkundige partij uitvoeren. - Is de verkopende partij ook thuis als zich een probleem aandient? Dit type systemen wordt graag als sluitpost verkocht. Maar wordt er ook tijd gemaakt als er in het datacenter oneffenheden zijn? conclusie Detectie en monitoring van het datacenter zijn belangrijke onderdelen van de beveiliging in een datacenter en behoeven dan ook apart aandacht. Wensen en verwachtingen moeten aansluiten bij de definitieve keuze van een alarmsysteem en de verkopende partij. Laat de plaatsing en installatie verzorgen door partijen die hierin zijn gespecialiseerd. Stel de drempelwaarden van het meldsysteem zodanig in dat er voldoende marge is tussen de onder- en bovenwaarden, maar dat het toch veilig is. advertentie 19

20 Praktijk VMware introduceerde eind april met vsphere 4 de opvolger van zijn Virtual Infrastructure 3. Op het eerste gezicht lijkt vsphere vooral over virtuele servers en gevirtualiseerde applicaties te gaan. Niets is minder waar, zo bleek uit de voordracht die topman Paul Maritz van VMware hield tijdens de EMC World 2009-conferentie in Orlando. EMC World 2009 Robbert Hoeffnagel is uitgever van DatacenterWorks VSphere geeft grip op technische infrastructuur VSphere, het nieuwe paradepaardje van VMware, blijkt interessante mogelijkheden te bieden om de technische infrastructuur te beheren van computerruimten en datacenters. CEO Paul Maritz van VMware noemde tijdens EMC World in Orlando minstens acht punten waar VMware s virtualisatietechniek kan helpen meer grip te krijgen op de technische infrastructuur. fouttolerante servers Het eerste feit is dat vsphere een op software gebaseerde vorm van fouttolerante computersystemen mogelijk maakt. Fouttolerante servers van onder andere HP worden al jaren gebruikt voor bijvoorbeeld bancaire toepassingen die absoluut geen downtime mogen kennen. Dus wordt de hardware in de gebruikte servers liefst dubbel uitgevoerd, opdat bij een storing in het ene component de andere component de taken kan overnemen. Ook wordt vaak met clusters gewerkt, waarbij twee identieke servers worden gekoppeld zodat als de ene een probleem ondervindt de andere machines de taken kan overnemen. Probleem is alleen dat dubbel uitgevoerde hardware veel elektriciteit vergt, veel extra warmte produceert en bovendien veel extra ruimte in racks en kabinetten inneemt. Niet handig dus. vsphere maakt het nu mogelijk virtuele machines fouttolerant te maken. Hiervoor wordt de virtuele machine gekopieerd naar een andere fysieke server en vervolgens exact synchroon gehouden aan het origineel. Gaat de primaire virtuele machine onderuit, dan neemt de replica de taken over. Eén fysieke processor kan hierdoor tientallen of honderden van dit soort virtuele machines draaien. Waar voorheen fouttolerantie dus werd bereikt door hardware fysiek dubbel uit te voeten, kan dit nu geheel op basis van software gebeuren. De winst? Minder fysieke hardware, een kleinere warmteproductie en minder elektriciteitsverbruik, stelt Maritz. vmotion voor storage VMware-techniek was tot voor kort vooral bedoeld voor servers. Vooral een tool die luistert naar de naam VMotion, trekt hierbij vaak de aandacht. Deze maakt het namelijk mogelijk een virtuele machine die daadwerkelijk in gebruik is van de ene processor of processor core te verplaatsen naar een andere. De gebruikers kunnen gewoon doorwerken met de applicatie en merken verder niets van de verplaatsing. Maritz gaf aan dat VMotion nu ook voor storage beschikbaar is. Dat biedt interessante mogelijkheden, omdat nu ineens ook de data in een storage area network (SAN) kunnen worden verplaatst, terwijl gebruikers ermee aan de slag zijn. Dat is een opmerkelijke ontwikkeling, omdat VMotion nu een tool is geworden voor disaster recovery. Dit kan belangrijke gevolgen hebben voor de manier waarop een computerruimte fysiek wordt ingericht. overspecif ceren Interessant was ook de opmerking van Maritz dat veel IT-afdelingen nog niet erg gewend zijn aan virtualisatie. Als het om de aanschaf en plaatsing van hardware gaat, zijn zij gewend rekening te houden met de piekbelasting die een applicatie kent. Ook als maar tien minuten per week daadwerkelijk sprake is van die piekbelasting. Bij virtualisatie kan een IT-afdeling anders werken: kijk naar de gemiddeld benodigde hardwarecapaciteit en richt die in. Via virtualisatietools kan die piek van tien minuten namelijk makkelijk worden opgevangen door tijdelijk extra capaciteit toe te wijzen. Zijn die tien minuten voorbij dan wordt de capaciteit weer teruggebracht. Wat dit betekent voor de technische infrastructuur? Beduidend minder hardware die wél staat opgesteld, wel energie 20

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here kiezen van een datacenter! it starts here Inleiding Wanneer gekozen wordt voor een extern datacenter, dan wordt er vaak eerst gekeken naar een datacenter dat dicht in de buurt ligt. Dit is eenmaal makkelijk

Nadere informatie

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN JAARGANG 7, NUMMER 3, RAVU: Business Intelligence is een proces Opening nieuw kantoor Moordrecht Saxion bespaart fors door virtualisatie Glasvezelring verbindt datacenters

Nadere informatie

POP locatie. Straatkast. i-box. i-box NOC. i-box. Datacenter

POP locatie. Straatkast. i-box. i-box NOC. i-box. Datacenter Straatkast POP locatie Datacenter Het beheer van uw telecomruimten neemt veel tijd in beslag en is een kostbaar proces. U heeft immers 24/7 personeel nodig dat alle processen nauwkeurig in de gaten houdt.

Nadere informatie

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Whitepaper Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Hoe voorkomt u downtime? Hoe vermindert u de impact als het toch optreedt? Hoe bent u zo snel mogelijk weer online? INHOUD» Technische mogelijkheden»

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Klimaatbeheersing Jaco Verheij Defensie Materieel Organisatie 09 oktober 2013 IVENT NC 381888 - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Door toenemende automatisering en slimmere tools verdwijnt het werk voor de klassieke IT beheerder

Door toenemende automatisering en slimmere tools verdwijnt het werk voor de klassieke IT beheerder IT beheerder als bedreigde diersoort: Door toenemende automatisering en slimmere tools verdwijnt het werk voor de klassieke IT beheerder Auteur: Reinout Dotinga Quality Assured Services B.V. Thorbeckestraat

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Dromen, durven, doen, samen doen

Dromen, durven, doen, samen doen Overheids-DataCenter Noord-Nederland Dromen, durven, doen, samen doen Henk Bultje Projectmanager ODC-Noord Roelof Moraal Projectmanager RDW Aanleiding Samenwerking Noord versus Programma consolidatie

Nadere informatie

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit Whitepaper Cloud Computing 1 Computication BV 2013 Nu we op de toppen van de hypecyclus van cloud computing zijn beland, lijkt iedereen te denken dat deze vorm van automatisering zaligmakend is. Het is

Nadere informatie

Blauwdruk Hoog Beschikbaar. Theo Hoeks Merijn van de Schoot

Blauwdruk Hoog Beschikbaar. Theo Hoeks Merijn van de Schoot Blauwdruk Hoog Beschikbaar Theo Hoeks Merijn van de Schoot Project Blauwdruk Verhuizing datacenter Opsplitsen core (Dekkend) Wifi netwerk Greenfield backend infrastructuur Office 365 Windows 8.1 ICT Infrastructuur

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Fors besparen op uw hostingkosten

Fors besparen op uw hostingkosten Whitepaper Fors besparen op uw hostingkosten Hoe kunt u een kostenvoordeel behalen zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van uw dienstverlening? INHOUD» De hostingmarkt» Cloud technologie» Uitbesteden

Nadere informatie

Agenda. Aanleiding NPR 5313. Aanleiding NPR 5313. Aanleiding NPR 5313. Normontwikkeling. Opbouw NPR 5313. Feedback. Computerruimtes en datacenters

Agenda. Aanleiding NPR 5313. Aanleiding NPR 5313. Aanleiding NPR 5313. Normontwikkeling. Opbouw NPR 5313. Feedback. Computerruimtes en datacenters Agenda Aanleiding NPR 5313 Normontwikkeling Computerruimtes en datacenters NEN Nederlandse Praktijk Richtlijn 5313 Federatie Het Instrument IT ROOM INFRA Raymond van den Tempel Jeffrey Gadellaa 6 november

Nadere informatie

Een stabiele storageomgeving

Een stabiele storageomgeving Een stabiele storageomgeving voor de Woonplaats IT met impact Referentie Het feit dat ITON ons altijd goed van dienst is, rekening houdt met onze MVO doelstellingen én uit dezelfde regio komt, speelde

Nadere informatie

Whitepaper Wat is de beste locatie voor een datacenter?

Whitepaper Wat is de beste locatie voor een datacenter? Whitepaper it starts here Whitepaper Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Make or buy?... 4 2.1.1 Hoge eisen, hoge kosten... 4 2.1.2 Flexibiliteit... 4 2.1.3 De keuze... 4 3. Checklist keuze extern datacenter...

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Vragenlijst Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Haarlem, 2011 Inleiding Terremark heeft sinds de opkomst van server virtualisatie in het begin van deze eeuw veel RFI s en RFP s beantwoord. Deze

Nadere informatie

LexCom Office. Het complete netwerk voor professioneel gebruik

LexCom Office. Het complete netwerk voor professioneel gebruik LexCom Office Het complete netwerk voor professioneel gebruik LexCom Office: het complete netwerk voor professioneel gebruik. Snelle en veilige datacommunicatie is van vitaal belang voor een efficiënte

Nadere informatie

OpenX Hosting. Opties en Alternatieven

OpenX Hosting. Opties en Alternatieven OpenX Hosting Opties en Alternatieven Versie 1.0 Groningen, 9 juni 2009 Opgesteld door: Copyright 2009 ErikGeurts.com B.V. Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Uw IT schaalbaar, altijd vernieuwend en effectief beschikbaar > Het volledige gemak van de Cloud voor uw IT oplossingen > Goede schaalbaarheid en

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

in verhuur van IT en multimedia.

in verhuur van IT en multimedia. in verhuur van IT en multimedia. slim veilig voordelig bezoekers hebben de boodschap ontvangen Livingston levert jaarlijks voor meer dan 200 beurzen, evenementen en congressen IT-oplossingen op maat. Dit

Nadere informatie

Verbouwen, nieuw bouwen of verhuizen, QLiCT helpt graag een handje mee!

Verbouwen, nieuw bouwen of verhuizen, QLiCT helpt graag een handje mee! Verbouwen, nieuw bouwen of verhuizen, QLiCT helpt graag een handje mee! 1 1. Bekabeling en Elektra : Juiste bekabeling ( Cat 5 e of Cat 6, hoger is niet nodig) is essentieel voor de goede en snelle werking

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Ronald van Vugt NetWell ronald@netwell.info www.netwell.info Herkent u dit? Of u vandaag nog twee servers beschikbaar wilt stellen Geen goede testomgeving

Nadere informatie

Brandbeveiliging in het hart van datacenters

Brandbeveiliging in het hart van datacenters Brandbeveiliging in het hart van datacenters Wij begrijpen uw zakelijke omgeving en uw uitdagingen Brandveiligheid is vandaag de dag een grote uitdaging voor bedrijven De veiligheidsproblemen voor computerruimten

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

Leven na Windows Server 2003 end of service

Leven na Windows Server 2003 end of service whitepaper Leven na Windows Server 2003 end of service Gedwongen migratie is vooral een kans 2 De dagen van Windows Server 2003 zijn geteld. Op 14 juli 2015 trekt Microsoft definitief de stekker uit dit

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Optimaliseer de performance van uw dienst

Optimaliseer de performance van uw dienst Whitepaper Optimaliseer de performance van uw dienst Succes van uw online applicatie hangt mede af van de performance. Wat kunt u doen om de beste performance te behalen? INHOUD» Offline sites versus trage

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN Hardwarevirtualisatie en licenties Financieel risico? Vijf belangrijke vragen Prakijkscenario en advies Inleiding Virtualisatie

Nadere informatie

Overwegingen bij bekabeling architectuur

Overwegingen bij bekabeling architectuur Overwegingen bij bekabeling architectuur HellermannTyton B.V. Michel Frakking Deze lezing wordt u aangeboden door: HellermannTyton is fabrikant van Innovatieve Connectivity Oplossingen voor zowel LAN als

Nadere informatie

De nieuwe generatie Toegangsbeheer.

De nieuwe generatie Toegangsbeheer. De nieuwe generatie Toegangsbeheer. Toekomstgericht Toegangsbeheer. Software eigenschappen. Simpel en visueel. Simpel betekent niet basis, het betekent dat het product correct werd ontworpen. Het systeem

Nadere informatie

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan!

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Een probleem met uw ICT omgeving is kostbaar en pijnlijk. De managed services van VBVB zijn ontworpen voor organisaties die 100% controle willen

Nadere informatie

Tilaa client case Dutchdrops Altijd beschikbaar door geclusterde oplossing

Tilaa client case Dutchdrops Altijd beschikbaar door geclusterde oplossing Tilaa client case Dutchdrops Altijd beschikbaar door geclusterde oplossing Tilaa client case Dutchdrops Voor veel van onze klanten, zoals Dutchdrops, is continuïteit cruciaal. Een geclusterd platform kan

Nadere informatie

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Veel zorginstellingen hebben te maken met personele onderbezetting. Lastig in de dagelijkse praktijk,

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Van business eisen naar een minimale datacenter footprint De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Even voorstellen Versie 1.0 Het UMC Utrecht Het

Nadere informatie

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten.

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. CASE STUDY FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder

Nadere informatie

Cloudscan We nemen de tijd om uw organisatie goed in kaart te brengen en de Cloud op uw organisatie aan te passen.

Cloudscan We nemen de tijd om uw organisatie goed in kaart te brengen en de Cloud op uw organisatie aan te passen. Veel ondernemers vragen zich af wat de Cloud nu precies is en wat het voor hun onderneming kan betekenen. CAB holland geeft u duidelijkheid. Cloud kan een antwoord zijn op drie IT vraagstukken: 1. U wilt

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter. Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD

De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter. Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD Met het Programma Consolidatie Datacenters heeft de Rijksoverheid de 66 datacenters

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud.

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Met z n allen naar de cloud? 3. Voordelen van een hybride cloud 4. In de praktijk: Template voor moderne manier van werken

Nadere informatie

Industry Glas. Wel zo zorgeloos

Industry Glas. Wel zo zorgeloos Industry Glas Wel zo zorgeloos IndustriesConnect is uniek voor uw branche. Eén totaalconcept voor alle IT & Communicatie diensten. IndustriesConnect biedt u diensten en oplossingen van een gecertificeerd,

Nadere informatie

2 Dyzle Horeca. Ontzorgen

2 Dyzle Horeca. Ontzorgen Horeca 2 Dyzle Horeca Ontzorgen 3 eenvoudig en geautomatiseerd HACCP-rapportages opstellen met dyzle. Bevrijd uzelf en uw medewerkers van onnodige zorgen en administratie. Of u nu cateraar bij evenementen

Nadere informatie

DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12

DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12 MSD-300 DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12 De MSD-300 Multi sensor detector kan als er zichtbare rook en/of temperatuurstijging is, een vroeg stadium van brand detecteren. Deze kan standalone

Nadere informatie

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 Executive summary Cloud computing is een veelgehoorde term. Cloud computing is geen architectuurconcept maar een manier om een

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875. g GE Interlogix

Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875. g GE Interlogix Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875 g GE Interlogix Een gerustgevoel, comfortabele beveiliging De comfort security systemen van GE Interlogix zijn meer dan eenvoudige alarmsystemen, zij

Nadere informatie

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE PUE Het is algemeen geaccepteerd dat er iets moet gebeuren om het energieverbruik en de CO2-uitstoot van datacenters terug te dringen. Er is immers nu al sprake van een significant energieverbruik en een

Nadere informatie

90 minutes of Fiber & Lunch

90 minutes of Fiber & Lunch 90 minutes of Fiber & Lunch Opening 12.00u 12.15u René van Holsteijn Platform Bedrijventerreinen Het Programma 12.00u 12.15u Opening 90 mins of Fiber & Lunch Opening door de voorzitter van het Platform

Nadere informatie

SLA Hosting camerabeelden

SLA Hosting camerabeelden SLA Hosting camerabeelden DAXIS WEB B.V. Maagdenburgstraat 22 7421 ZC Deventer 1 DEFINITIES 3 2 BESCHIKBAARHEID DIENSTEN 5 2.1 BESCHIKBAARHEID DATACENTER 5 2.2 ALGEMENE BESCHIKBAARHEID VAN HET NETWERK

Nadere informatie

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid Inhoud Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 7 Aarding is onzichtbaar 8 Een veilige installatie 8 Wanneer

Nadere informatie

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt de markt 1 het IT-landschap is aan het veranderen De risico's en uitdagingen van computerservices in meerdere omgevingen moeten

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek

imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek Een complete werkplek inclusief hard- en software zonder zorgen? Laat WerkPlek voor u werken Thuis, op kantoor

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT 25 11 2009 Spreker Olaf van Oord Gebruikersvereniging Transport ICT virtualisatie van systemen en back-up procedures 2 AGENDA Wie is PROXSYS? Welke vormen van virtualisatie? Server virtualisatie Online

Nadere informatie

Parking Glas. Wel zo zorgeloos

Parking Glas. Wel zo zorgeloos Parking Glas Wel zo zorgeloos ParkingsConnect is een uniek concept voor parkeergarages. Eén totaalconcept voor alle IT & Communicatie diensten binnen uw parkeergarage. ParkingsConnect biedt u diensten

Nadere informatie

Dé IT-hardware dienstverlener voor Nederland

Dé IT-hardware dienstverlener voor Nederland Retourname Dé IT-hardware dienstverlener voor Nederland Scholten Awater is dé IT-hardware dienstverlener voor Nederland. Met onze uitgebreide IT-diensten nemen wij u veel werk uit handen. Hierdoor kunt

Nadere informatie

Galaxy Flex BEVEILIGING DIE PAST BIJ UW BEDRIJF EN LEVENSSTIJL. Bescherm uw bezittingen

Galaxy Flex BEVEILIGING DIE PAST BIJ UW BEDRIJF EN LEVENSSTIJL. Bescherm uw bezittingen Galaxy Flex BEVEILIGING DIE PAST BIJ UW BEDRIJF EN LEVENSSTIJL Bescherm uw bezittingen Beveiliging die staat als een huis Bent u op zoek naar een beveiligingssysteem dat... Uiterst effectief en toch goed

Nadere informatie

Een centrale Operations bridge met Service Level Management

Een centrale Operations bridge met Service Level Management HP Software: Apps meet Ops 2015 Een centrale Operations bridge met Service Level Management Marcel de Wit/ March 31 st, 2015 HP Software: Apps meet Ops 2015 Operations Bridge "A physical location where

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services CLOUD MANAGEMENT Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar

Nadere informatie

AlarmServiceCentrale, telefoondiensten en tal van extra s. Altijd iemand die waakt over uw mensen, gebouwen en installaties

AlarmServiceCentrale, telefoondiensten en tal van extra s. Altijd iemand die waakt over uw mensen, gebouwen en installaties AlarmServiceCentrale, telefoondiensten en tal van extra s Altijd iemand die waakt over uw mensen, gebouwen en installaties Een veilig gevoel dat er iemand actie onderneemt als dat nodig is Laat uw waardevolle

Nadere informatie

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure Caag CRM info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl Informatie Brochure Over Ons Caag CRM is een cloud- based software onderneming. Onze kracht ligt in het ontwikkelen van slimme software oplossingen gebaseerd op

Nadere informatie

De zin en onzin van PUE

De zin en onzin van PUE De zin en onzin van PUE Energiebesparing 9 november 2011 Ir. Karel Haverkorn van Rijsewijk Adviseur Energie InvesteringsAftrek (EIA) Waarom energie besparen? Geld en concurrentie Nu al vaak duurder dan

Nadere informatie

Quote Wouter Hermsen, MultiBel BV

Quote Wouter Hermsen, MultiBel BV Een crisis is een onverwachte gebeurtenis die de normale operationele processen verstoort en potentieel veel schade veroorzaakt. Een goede voorbereiding in combinatie met het MultiBel systeem beperkt de

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over de Kenteken Herkenning

Veel gestelde vragen over de Kenteken Herkenning Veel gestelde vragen over de Kenteken Herkenning Hieronder vindt u een opsomming van de vragen die ons de afgelopen tijd gesteld zijn: Uit welke modules bestaat het systeem? Hoe is de werking van het systeem

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions 22 April, 2010 Woerden, Nederland Introductie Transfer Solutions Transfer Solutions is een gespecialiseerde

Nadere informatie

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7 Het jaar 2011/2012 staat voor veel organisaties in het teken van Windows 7. De overstap van Windows XP naar Windows 7 lijkt in eerste instantie eenvoudig te zijn maar blijkt in de praktijk toch complex.

Nadere informatie

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur We behandelen in dit document de 5 stappen naar een dynamische it-infrastructuur:

Nadere informatie

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Lagere kosten en kortere doorlooptijden zonder datacentrum 11 september 2012 Rolf Zaal ING zet in rap tempo haar datacentra buiten de

Nadere informatie

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is!

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is! Heeft u wèl inzicht in de ICT kosten? De laatste jaren vragen organisaties zich steeds vaker af waarom ICT toch altijd duurder uitvalt dan gedacht, en wat men daar als organisatie aan kan doen. Daarom

Nadere informatie

Handleiding voor de SYSTIMAX GigaSPEED X10D FTP-oplossingen

Handleiding voor de SYSTIMAX GigaSPEED X10D FTP-oplossingen Handleiding voor de SYSTIMAX GigaSPEED X10D FTP-oplossingen SYSTIMAX GigaSPEED X10D FTP-oplossing www.systimax.com Inhoudsopgave Inleiding 1 SYSTIMAX GigaSPEED X10D FTP-channelprestaties 2 SYSTIMAX GigaSPEED

Nadere informatie

Physical IT Security Jeroen Beelen Accountmanager Lampertz

Physical IT Security Jeroen Beelen Accountmanager Lampertz Physical IT Security Jeroen Beelen Accountmanager Lampertz Cito Benelux Holding Opgericht in 1978 280 werknemers in de Benelux Financieel-, automatiseringsen personeelsmanagement Logistiek- en kwaliteitsmanagement

Nadere informatie

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming

MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming MAATWERK: blussysteem voor de bijzondere BRANDRISICO S in het hart van úw onderneming JAN DE BRUIN (adviseur blussystemen) PIETER BIKKER (drs ing, manager blussystemen) 22 MAART 2007 Uitwerking praktijk

Nadere informatie

HA in de praktijk. Database en Server Consolidatie

HA in de praktijk. Database en Server Consolidatie HA in de praktijk Database en Server Consolidatie SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin, Peter Vermaat jwesterduin@transfer-solutions.com, pvermaat@transfer-solutions.com 14 oktober 2010 WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM

Nadere informatie

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater.

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater. Janjoris van der Lei Gedelegeerd bestuurder LCP nv E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater Start Overzicht probleem Deel oplossingen Toekomstige oplossingen Wat doen

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie