koffie & Fairtrade Een boon voor (h)eerlijke koffie!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "koffie & Fairtrade Een boon voor (h)eerlijke koffie!"

Transcriptie

1 koffie & Fairtrade Een boon voor (h)eerlijke koffie!

2

3 Koffie is hot 4 Arabica en robusta, van boon tot kop 6 Van boon tot kop 6 De belangrijkste koffieproducerende landen 8 De belangrijkste koffie-importerende landen 8 De koffieketen onder druk 10 Wat zijn de uitdagingen voor de producenten? 13 De sterk schommelende koffieprijzen 13 De klimaatsverandering bedreigt duizenden producenten 15 Meer macht bij prijsonderhandelingen 16 Toegang tot technische ondersteuning 17 Fairtrade en koffie 19 Wat doet Fairtrade? 19 Fairtradekoffie in cijfers 21 Fairtrade legt de lat nog hoger 22 Getuigenissen van producenten 24 Switchen naar Fairtrade, een goede zaak 26 Daarom kiezen deze bedrijven voor Fairtrade 26 De vraag naar Fairtradekoffie blijft stijgen 28 Fairtrade buitenshuis : laat u inspireren 28 En u? Bent u consument of consumens? 30

4 4 Koffie is hot Verleidelijk zwart. Gloeiend heet. Goddelijk sterk. Bijna iedereen is er gek van. U ook? U bent niet alleen. Koffie is vandaag wereldwijd 'hotter' dan ooit. Trendy koffiebars trekken elke dag miljoenen mensen. De nieuwste generatie ondernemers bedenkt steeds hippere concepten. Denk aan Wash & Coffee, een wassalon waar u meteen ook geniet van een 'propere' koffie. Of het stijlvolle Stilleven met koffie waar u koffie nipt uit een antiek kopje, omringd door vintage meubels. En in The village mixt koffie perfect met lekkere muziek. Goed voor een hoog rock-'n-rollgehalte. Koffie drinken is een lifestyle Ook het aanbod in de supermarkt is overweldigend. Thuis is een heerlijke latte snel én volgens de regels van de kunst gemaakt. Het vroegere bakje troost is een bakje genot geworden dat perfect past in onze moderne food lifestyle. Want ja hoor, koffie drinken is een manier van leven. En reken maar dat we met z n allen veel koffie drinken. Héél veel koffie. s Morgens om wakker te worden, s namiddags om wakker te blijven, en s avonds na het eten, gewoon omdat het lekker is. Wist u dat de gemiddelde Belg jaarlijks gemiddeld 7,3 kg ruwe koffie of 4,3 kopjes per dag drinkt? Laten we daarom even kijken waar al die koffie vandaan komt. Elke koffieboon heeft z'n eigen verhaal Een verhaal over productie en handel: U denkt dat de koffieproducenten het goed voor elkaar hebben? Toch niet. Gemiddeld krijgen ze amper 7 tot 10% van de verkoopprijs in de supermarkt. Bijna alles gaat naar de vele (overbodige) tussenschakels in de keten. Het gevolg? Miljoenen kleine producenten hebben grote problemen. In onderhandelingen met opkopers delven ze vaak het onderspit. Wat de kwaliteit van uw koffie niet ten goede komt. Gelukkig is er Fairtrade Ons doel? Een brug bouwen tussen de kleine producenten aan het begin van de koffieketen en u als eindconsument. Een brug die steunt op faire handelsrelaties die producenten een eerlijke prijs garanderen voor hun product. Een prijs die hoog genoeg is om armoede te bestrijden én de toekomst in eigen handen te nemen. Hoe we ons concreet inzetten voor de koffieboeren in het Zuiden, leest u in deze brochure. En neem er voor de gezelligheid gerust een kopje koffie bij. Fairtrade, natuurlijk.

5 5 Wereldwijd leven zo'n 125 miljoen mensen van koffie. Koffie is het meest waardevolle en meest verhandelde tropische landbouwproduct. 25 miljoen kleinschalige producenten leveren 80% van alle koffie. In 2011 werd er wereldwijd 7,9 miljoen ton koffie geproduceerd, verkocht in zakken van gemiddeld 60 kg groene koffiebonen. Koffie had in 2011 wereldwijd een marktwaarde van meer dan 70 miljard dollar. Tegen 2019 wordt een consumptie van 9,09 miljoen ton koffie verwacht.

6 6 Arabica en robusta, van boon tot kop Aan de productie van koffie komen weinig machines te pas. Planten, wieden en oogsten, gebeuren manueel. Het duurt zo'n 4 jaar voordat een koffieplant vruchten oplevert, en 6 jaar voordat de productie echt op peil is. Vanaf dan kan een koffieplant nog 20 jaar vrucht dragen als de temperatuur en de hoeveelheid regen constant blijven. VAN BOON TOT KOP Goed om weten De gemiddelde Belg drinkt 3 à 4 koffies per dag. Dat is 7,3 kg koffie per jaar. Goed voor een kleine 44 kg bessen van iets meer dan 17 koffieplanten. 1kg Goed om weten Eén volgroeide koffieplant is elk jaar goed voor zo'n 2000 bonen of ongeveer 1kg ruwe koffie. Koffieplant met enkel blaadjes Koffieplant met bloemen De regen doet de plant bloeien en de koffiebessen groeien. Nu heeft het plantje dagelijks onderhoud nodig: wieden, water geven, snoeien op oogstbare hoogte en de planten onderhouden die voor schaduw zorgen. Na 7 tot 10 weken Koffieplant met rode besjes De koffiebessen kunnen geoogst worden. De oogst duurt 2 tot 3 maanden en gebeurt op kleine plantages met de hand. Elke bes bevat 2 koffiebonen. Deze worden van de vrucht gehaald en dan behandeld volgens 1 van deze methodes: 1. DE NATTE METHODE 2. DE DROGE METHODE

7 7 1. DE NATTE METHODE De natte methode is vooral geschikt voor arabicakoffie. Het proces zorgt voor een betere kwaliteit en een betere verkoopprijs. Wassen De bessen worden gewassen bij de producent of in het wasstation. Slechte bessen verwijderen In een bad komen de 'slechte' bessen bovendrijven. Ze worden verwijderd. Vruchtvlees verwijderen In de pulpmachine wordt het vruchtvlees verwijderd. Zo komen de koffiebonen vrij. Fermenteren en drogen Na een fermentatieproces worden de bonen gedroogd op een betonnen plaat in de zon. Pellen en verpakken In de pelmachine wordt de laatste hoornschil verwijderd. Daarna worden de bonen verpakt. 2. DE DROGE METHODE De droge methode wordt toegepast voor bijna alle robustakoffie en voor Braziliaanse arabica. Drogen De bessen worden uitgespreid op droogvloeren in de zon. 4 weken lang worden ze regelmatig omgekeerd om gisting te vermijden. Bonen doppen en verpakken De bonen zitten nu los in de bessen. De schil, het vruchtvlees en de hoornschil worden machinaal verwijderd. De bonen zijn klaar voor verpakking. Export Aankomst in de haven van Antwerpen De groene koffiebonen worden 8 tot 15 minuten gebrand bij een temperatuur van 180 C tot 240 C. De manier van branden beïnvloedt de koffieprijs: hoe korter het branden, hoe zachter de smaak. Voorwaarde: de temperatuur mag niet te hoog zijn. Een korte branding op hoge temperatuur zorgt voor een hoog rendement en een lagere prijs, maar de kwaliteit is minder. Verpakt : Binnen de 24 uur na het branden

8 8 Andere 36.5% VSA 23% Duitsland 9.8% Japan 7.8% VK 3.3% Spanje 3.5% Canada 3.6% Frankrijk 6% Italië 6.3% Bron: ICO DE BELANGRIJKSTE KOFFIEPRODUCERENDE LANDEN Wereldwijd produceren meer dan 70 landen koffie. Deze 4 koplopers staan echter in voor 60% van de totale koffieproductie: 1. Brazilië Oeganda 2.3% Honduras 2.9% Andere 14% Peru 2.9% Guatemala 3.1% Mexico 3.4% Brazilië 34% India 3.7% 2. Vietnam Ethiopië 4.5% 3. Colombia Indonesië 7% Vietnam 14% 4. Indonesië Colombia 7% DE BELANGRIJKSTE KOFFIEIMPORTERENDE LANDEN Bron: ICO De koffieproducerende landen consumeren zelf 30% van de koffie op de wereldmarkt, met Brazilië op kop. De andere 70% wordt internationaal verhandeld. Met de Verenigde Staten, Duitsland en Japan als grootste importeurs. Andere 36.5% VSA 23% Duitsland 9.8% Waar de Verenigde Staten in ,5 miljoen ton koffie importeerde, liet België ton koffie toekomen. Daarvan wordt een groot deel opnieuw verkocht in Europa. VK 3.3% Spanje 3.5% Canada 3.6% Frankrijk 6% Bron: ICO Japan 7.8% Italië 6.3%

9 9 DE 2 BELANGRIJKSTE KOFFIESOORTEN Arabica Robusta Smaak milder, fijner sterker Groeitemperatuur 15 C - 25 C 24 C - 30 C Locatie hoger gelegen gebieden zeeniveau

10 10 Opkopers Goed om weten Uit een studie van de waardeketen van een kwaliteitskoffie uit Kenia (2011) bleek dat 87% van de verkoopprijs in de supermarkt in handen kwam van de importeurs, branders en de supermarktketens, terwijl de producent slechts 7% opstreek. 25 miljoen kleinschalige producenten Verwerkingsbedrijven Coöperaties Lokale exporteurs Importeurs of handelaars De 5 grootsten controleren zo'n 50% van de markt: Kraft, Nestlé, Sara Lee, Procter&Gamble en Tchibo. Branders De 4 grootsten controleren 40% van de markt: ECOM, Louis Dreyfus, Neuman en VOLCAFE Supermarktketens In België verkoopt de supermarkt gemiddeld: 52% van de koffies onder haar eigen merk 43% onder een merk van de Douwe Egberts-groep 5% onder andere merken of cateraars 7 miljard consumenten DE KOFFIEKETEN ONDER DRUK Kleinschalige producenten De meeste producenten oogsten hun koffie zelf. Als de koffiebonen rijp zijn, vullen ze enkele zakken om die zo snel mogelijk te verkopen. Ze wonen afgelegen, en hebben vaak moeilijk toegang tot stromend water, elektriciteit en transport. Daardoor weten ze (te) weinig over de wereldmarktprijzen en kunnen ze amper of niet kiezen aan wie ze hun bonen verkopen. Ze zijn blij met elke opkoper die hun koffie meeneemt. Ook al betaalt die een veel te lage prijs. Gelukkig hebben heel wat producenten zich de laatste jaren verenigd. Ze staan iets sterker door informatie uit te wisselen via gsm. In de jaren 70 kreeg een producent 20% van de finale verkoopprijs, dat aandeel daalde tijdens de koffiecrisis tot 1 à 3%. Momenteel ligt het tussen 7 en 10%. 7% van de verkoopprijs

11 11 Importeurs en branders Het is moeilijk vast te stellen hoeveel winst bedrijven exact maken met de verkoop van koffie. Enkele multinationals splitsen die winst in hun financiële rapportering immers per product op. Maar zelfs een voorzichtige schatting maakt duidelijk dat het jaarlijks om honderden miljoenen dollar gaat. Bij Kraft Foods bijvoorbeeld was koffie in 2010 goed voor 11% van de globale inkomsten van 49,2 miljard dollar, met 2 merken die elk meer dan 1 miljard dollar verwierven. Besluit: koffie is een grondstof waarmee tal van voedingsbedrijven een smak winst maken. Veel keuze voor de consument. Of toch niet? Als consument lijkt u in de supermarkt heel wat keuze te hebben. Er worden tal van koffiemerken uitgestald. Toch schuilen er slechts enkele grote bedrijven achter. Er zit niet alleen koffie van Douwe Egberts in de pakjes die letterlijk die naam dragen. Ook merken zoals Chat Noir, Mildou, Jacqmotte en Senseo behoren tot de Douwe Egberts-groep. Dat maakt dat bijna 1 op 2 verkochte pakjes van Douwe Egberts is. Daarnaast is er nog de koffie van het eigen supermarktmerk. Tenslotte blijft er nog 5% andere merken over. Van kleinere maar niet minder gepassioneerde koffiebranders. 87% van de verkoopprijs

12 12

13 13 Wat zijn de uitdagingen voor de producenten? DE STERK SCHOMMELENDE KOFFIEPRIJZEN De globale koffieproductie varieert van jaar tot jaar Regen, droogte of ziektes zijn factoren die de koffiemarkt tot een instabiele markt maken die onderhevig is aan sterke prijsschommelingen. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de producenten. Voorspellen hoe hun inkomen er het volgende seizoen uitziet, en welk budget ze hebben voor hun gezin en hun koffieplantage is jaar na jaar... euh, koffiedik kijken. Enkele slechte seizoenen kunnen ervoor zorgen dat oude planten niet vernieuwd kunnen worden, dat gezondheidszorg te duur wordt en dat de kinderen niet naar school kunnen omdat ze moeten helpen op de plantage. De globale koffieproductie varieert van jaar tot jaar Coffee prices Price volatility Global coffee production varies from year to year according to weather conditions, disease and other factors, resulting in a coffee market that is inherently unstable and characterised by wide fluctuations in price. This price volatility has significant consequences for those who depend on coffee for their livelihood, making it difficult for growers to predict their income for the coming season and budget for their household and farming needs. When prices are low farmers have neither the incentive nor resources to invest in good maintenance of the farms by applying fertilisers and pesticides or replacing old trees. When prices fall below the costs of production, farmers struggle to put adequate food on the table and pay medical bills and school fees a major reason for children being taken out of school to contribute to the family income by working on the farm or in the informal sector. In recent years the price of arabica has swung from a 30-year low of 45 cents a pound in 2001 to a 34-yea high of almost 309 cents in 2011 (Figure 5). Similarly, robusta crashed to 17 cents a pound in 2001 before climbin to 120 cents in 2011 (Figure 6). Prijsschommelingen in de arabicakoffiemarkt tussen 1989 en 2011 Figure 5: The arabica coffee market US cents/lb

14 14 Hoe wordt koffie verhandeld? Net als bij andere grondstoffen gebeurt dit op 2 manieren: 1. fysiek kopen en verkopen 2. op de internationale termijnmarkten De tweede methode wordt toegepast door commerciële handelaars. Zo beschermen ze zich tegen toekomstige risico s bij prijsschommelingen en tegen veranderingen in de wisselkoersen. Op zich een normale manier van zakendoen, want zo wordt de koffieprijs internationaal bepaald. Maar wanneer de relatie tussen koffie en handelaars helemaal zoek is, komen we in een spiraal van speculatie terecht. Speculeren verstoort de markt Financiële instellingen (via bijvoorbeeld hedge funds) en privépersonen speculeren via deze termijnmarkten, zonder dat ze een relatie hebben met het verhandelen van koffie. Deze praktijk staat onder zware druk van de industrie omdat het de markt ernstig verstoort. Om de tragische stijging van de koffieprijzen in 2010 te verklaren, wees Howard Schultz, CEO van Starbucks, de financiële speculanten met de vinger: 'Dit is financiële speculatie op zijn slechtst. Met sterke prijsschommelingen tot gevolg die niet afhankelijk is van weerschommelingen of plagen. Deze speculatie moet dan ook dringend aan banden gelegd worden.' 3.5 Long-term price decline in real terms Recent spikes in coffee prices in both current terms and real terms adjusted for inflation are contrary to long-term downward trend in real prices which farmers have been exposed to for more than fifty years (Fig 8). Current high coffee prices are matched by corresponding increases in farm input costs which, coupled devaluation of the US dollar, means there is limited real income growth for coffee growers. Figure 8: Arabica coffee prices in real terms US cents/kg Tegenover de recent piekende koffieprijzen staat een prijsdaling op lange termijn. Een grote stijging van de productiekosten is het gevolg van de huidige hoge marktprijzen. Zo kosten voedsel (voor de armsten vaak 60% tot 80% van hun budget), benzine, transport, school en medische zorg plots een pak meer. Net als arbeid, meststoffen (prijsstijging van 43% tussen 2010 en 2011) en pesticides. Door de devaluatie van de dollar en de gestegen marktprijzen zijn de productiekosten verdubbeld. Resultaat: de boer verdient minder dan voorheen De arabicakoffieprijzen in reële termen tussen 1960 en Source: World Bank Prospects, commodity markets, historic data 3.6 Threat to coffee communities and coffee supply Decades of unstable and low coffee prices have left a legacy of indebted farmers organisations with scarc t in technical support for their members. As a result many farmers have neither the incentive fields or in purchasing expensive inputs necessary to produce a high qua perpetuated, so that younger generations who see no ere. Therefore, by failing to suffici heir businesses.

15 15 Anna Mlay, koffieproducente en lid van KDCU, Tanzania 'De boeren hebben honger.' 'In januari verwachtten we veel regen. Dat is nodig voor de planten om te bloeien. Maar er kwam niets. Het gevolg? Veel van onze koffieplanten bloeiden niet zoals het hoort en gaven geen vruchten. Veel organisaties binnen onze coöperatie laten ons weten dat de boeren honger hebben en hun kinderen niet meer naar school kunnen sturen. De mensen hier zijn afhankelijk van koffie. Er zijn weinig alternatieven omdat het klimaat er niet gepast voor is.' DE KLIMAATSVERANDERING BEDREIGT DUIZENDEN PRODUCENTEN Nieuwe strategische oplossingen zijn broodnodig De bedreiging laat zich nu al voelen. Producenten worden extra door de klimaatsverandering geraakt omdat ze ook voordien al kwetsbaar waren. Ze moeten nieuwe strategieën zoeken om zich aan te passen aan de veranderingen, en om er zelf zo weinig mogelijk toe bij te dragen. Bijvoorbeeld: een efficiënter irrigatiesysteem, terrassen op grote hoogtes en het planten van extra schaduwbomen om vochtverlies en bodemerosie tegen te gaan. Er is nood aan technische en financiële ondersteuning In extreme omstandigheden moeten boeren misschien verhuizen naar hoger gelegen gebieden. Een andere optie is diversificatie van de landbouwgewassen. Voor veel boeren zijn deze 'oplossingen' niet realistisch door een gebrek aan grond, financiële middelen en training. De overheid heeft hier een belangrijke rol door boeren grond en de nodige infrastructuur te geven.

16 16 MEER MACHT BIJ PRIJSONDER- HANDELINGEN Kleine producenten hebben vaak geen of beperkte toegang tot marktinformatie en -prijzen. Omdat de verkoop van koffie hun (enige) inkomstenbron is, doen ze er alles aan om die koffie zo snel mogelijk te verkopen. Het resultaat? Hun onderhandelingspositie bij de verkoop van de bonen is bijzonder zwak en dat zorgt consequent voor een te laag inkomen. Tussen de consument en de producent zit een hele keten sterke spelers. Als producent is het moeilijk om te weten wat de consument precies wil, en om daar slim op in te spelen. Meerwaarde creëren door rekening te houden met de wensen van de consument is dus bijna onmogelijk. Verschillende grote bedrijven nemen daarom de volledige keten in handen. Ze binden producenten aan zich: ze kopen hun land op en stellen hen als arbeider te werk. Zo verliezen de producenten de controle over hun eigen productie. Er is een voorbeeld van een bedrijf dat producenten voor zich probeert te winnen met genetisch gemanipuleerde koffieplanten: de opkoper krijgt de koffie die hij/zij voor zijn klanten wil, en de producent is lange tijd gebonden aan de opkoper.

17 TOEGANG TOT TECHNISCHE ONDERSTEUNING Vele kleine koffieboeren blijven arm door hun al te kleine landbouw-oppervlaktes. Zonder toegang tot technische ondersteuning is het voor hen onmogelijk om hun inkomen te doen groeien. Immers: 17 ze slagen er zelf niet in om de kwaliteit en de productiviteit van hun planten te verbeteren ze hebben geen geld om oude planten te vervangen ze kunnen zich moeilijk op eigen houtje aanpassen aan de klimaatsverandering

18 18

19 19 Fairtrade en koffie Fairtrade, in België 'Fairtrade Max Havelaar', is een internationaal kwaliteitslabel in handen van producenten, fairtrade-organisaties, ngo s en economische actoren. WAT DOET FAIRTRADE? Fairtrade geeft kleine producenten in het Zuiden de kans om: hun onderhandelingspositie in de markt te versterken; hun armoede te bestrijden; hun toekomst in eigen handen te nemen. Met andere woorden: Fairtrade stimuleert de sociale, economische en ecologische ontwikkeling van kleinschalige producentenorganisaties. In ruil voor een duurzame productie krijgen de producenten van Fairtrade een eerlijke prijs die de productiekosten dekt. Zo biedt Fairtrade de producenten een leefbaar vangnet in een onstabiele markt. Fairtrade wordt gecontroleerd en gecertificeerd door FLO-Cert De onafhankelijke certificeringsorganisatie FLO-Cert voldoet aan ISO-norm 65. Dit waarborgt de integriteit van het systeem en garandeert dat de normen, vastgelegd door Fairtrade International, worden nageleefd.

20 20 Wat zijn de belangrijkste Fairtradenormen voor koffie? Fairtrade is enkel voor kleinschalige producentenorganisaties Om in aanmerking te komen, moeten producenten zich verenigen in coöperaties. Zo staan ze sterker in de markt en genieten ze van schaalvoordelen. Aangepaste productietechnieken gegarandeerd Dankzij de focus op de kleinschalige landbouw garanderen we productietechnieken, aangepast aan de natuur die ook de biodiversiteit stimuleren. Een zekere minimumprijs Onze minimumprijs bedraagt $1,4 per pond arabicakoffiebonen of de marktprijs wanneer die hoger ligt (+$ 0,3 voor biokoffie). Voor robustakoffiebonen is de minimumprijs $1,01 per pond of de marktprijs wanneer die hoger ligt (+$ 0,3 voor biokoffie). Een premie voor de coöperatie De producentenorganisatie krijgt $0,2 per pond koffiebonen. Dit bedrag dient om: te investeren in de gemeenschap. Bijvoorbeeld in onderwijsprojecten. te investeren in milieuprojecten. Bijvoorbeeld om te switchen naar biologische landbouw. de kwaliteit van de koffieproductie te verbeteren. 25% van het totale premiebedrag wordt sowieso geïnvesteerd in een programma om de kwaliteit en productiviteit te verbeteren. Voorfinanciering mogelijk tot 60% van de aankoopprijs Concreet betekent dit dat de coöperatie haar leden meteen kan uitbetalen bij de levering van de koffiebonen. Democratisch beslissingssysteem met dezelfde rechten voor alle leden Dankzij dit systeem hebben alle leden van de coöperatie gelijke rechten. Verantwoorde landbouwpraktijken via strikte milieucriteria De Fairtrade milieucriteria focussen op: een beperkt en veilig gebruik van pesticiden; een goed afvalbeheer; een verantwoord beheer van de bodemvruchtbaarheid en waterbronnen; een verbod op gebruik van genetisch gemanipuleerde organismes, de zogenaamde ggo s. Dwangarbeid en kinderarbeid zijn niet toegelaten Faire handelsrelaties worden gestimuleerd via eerlijke onderhandelingstechnieken; via goede contracten; door speculatie tegen te gaan.

21 21 Getuigenis uit Matagalpa: 'Van 1999 tot 2004 liet de koffiecrisis zich in Matagalpa hard voelen. Vele plantages verdwenen. Duizenden arbeiders verloren hun job en trokken naar de stad. Daar vonden ze geen werk. Onze regio leeft van koffie. Wanneer het zoals toen niet goed gaat met de koffieprijzen heeft dat een dominoeffect: banken gingen failliet, winkels sloten en veel mensen trokken naar Costa Rica of de Verenigde Staten. Gelukkig gingen de leden van onze coöperatie er niet onderdoor. We verbouwden onze koffie zoals voorheen. Omdat we geïnvesteerd hadden in diversificatie waren we ook minder afhankelijk van koffie. Onze kinderen konden nog naar school. Zonder Fairtrade was ik hier nu niet geweest. Ik zou mijn stukje grond kwijt zijn. Mijn kinderen zouden niet kunnen studeren en ook ikzelf zou geen kans gekregen hebben om naar de universiteit te gaan. Dit alles was enkel mogelijk omdat we als coöperatie samen sterk stonden. En omdat we ook toen het niet goed ging, konden rekenen op een stabiele minimumprijs.' Blanca Rosa Molina, Cecocafén, Nicaragua KOFFIE IN CIJFERS Fairtrade: koffieproducenten 29 landen* 369 coöperaties In 2010 werd er wereldwijd meer dan ton Fairtradekoffie verkocht. * Latijns-Amerika : Mexico, Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica, Colombia, Peru, Ecuador, Bolivia, Brazilië Caraïben : Haïti, Dominikaanse Republiek Afrika : Kameroen, Ivoorkust, Sierra Leone, Oeganda, Ethiopië, Demokratische Republiek Congo, Rwanda, Kenia, Malawi, Tanzania Azië-Pacific : Laos, Vietnam, India, Indonesië, Papoea-Nieuw Guinea, Thailand

22 22 Focus op Herkomst FAIRTRADE LEGT DE LAT NOG HOGER Fairtrade Rainforest Alliance UTZ Certified Empowerment van producenten (armoedebestrijding) Ontstond in 1950 binnen de civiele maatschappij met pioniers als de Oxfam- Wereldwinkels Zorg voor de natuur (biodiversiteit) Opgericht in de VS in 1986 door de milieubeweging ter bescherming van het regenwoud Traceerbare en duurzame aanvoerketen Opgestart in 2002 door een Nederlands bedrijf en een koffieplantage om voedselveiligheid en traceerbaarheid te garanderen Doelgroep Kleinschalige producenten Plantages Plantages en kleinschalige producenten Bereik producerende landen (2012, alle grondstoffen) 63 landen 1,2 miljoen producenten en arbeiders 36 landen 2 miljoen producenten en arbeiders 21 landen (enkel koffie) producenten (enkel koffie) 3 duurzaamheidspijlers Koffie draagt het label als Traceerbaarheid koffie Ecologisch: sterk Sociaal Economisch: minimumprijs, premie en recht op voorfinanciering Ecologisch: zeer sterk Sociaal Ecologisch: basis Sociaal Economisch: geen minimumprijs, wel een premie maar niet verplicht 100% gecertificeerd Vanaf 30% gecertificeerd Vanaf 90% gecertificeerd Ja Ja Ja

23 23 Fairtrade is uniek in waarden en uitwerking Fairtrade is een systeem van en voor kleine producenten 80% van de koffieproducenten zijn kleinschalige familiale landbouwers die vaak leven met minder dan 2 dollar per dag. Fairtrade wil hen helpen om zelf werk te maken van een duurzame toekomst. Tegelijk ijveren we wereldwijd voor een rechtvaardige handel in grondstoffen. Fairtrade vertrekt vanuit de producent Niet vanuit de bestaande koffieketens en de noden van de bedrijven. Fairtrade is een open systeem voor alle kleine producenten: Een langetermijnplan voor duurzame armoedebestrijding. Met beslissingsrecht voor elke producent over het te volgen parcours: de producenten hebben 50% van de stemmen in alle belangrijke beslissingsorganen van Fairtrade International. Fairtrade biedt bestaande en nieuwe leden maximale ondersteuning Per land of regio hebben de producentenorganisaties een Liaison Officer. Die geeft hen de gepaste ondersteuning (technisch, organisatorisch ) en brengt hen in contact met productspecifieke experten. Voor elk continent is er een organisatie die zorgt voor vertegenwoordiging en ondersteuning bij thema s zoals kindslavernij en voor uitwisseling tussen de producentenorganisaties. Fairtrade garandeert een ecologisch verantwoorde productie Via standaarden, premie-investeringen en andere projecten zoekt Fairtrade actief naar oplossingen om de klimaatsverandering tegen te gaan. En om producenten alternatieve productieprocessen aan te bieden met een zo laag mogelijke impact op het milieu. De hogere minimumprijs stimuleert de producenten ook om te switchen naar biologische landbouw. Fairtrade heeft een breed draagvlak in de samenleving De federale overheid erkent Max Havelaar België officieel als ontwikkelingsorganisatie. Zowel bij ons als internationaal heeft Fairtrade een breed draagvlak met ngo s, vakbonden, overheden en burgers als belangrijke Fairtrade-ambassadeurs. Bekende campagnes zijn Fair- TradeGemeente en Week van de Fair Trade.

24 24 GETUIGENISSEN VAN PRODUCENTEN Uit Nicaragua: 'Fairtrade bewaart en verbetert onze grond' 'Voor ons betekent Fairtrade het bewaren en verbeteren van onze grond. Het betekent zorg dragen voor het milieu en de lucht verbeteren die we inademen. Het betekent ook onderwijs voor onze kinderen en toegang tot gezondheidszorg voor onze gezinnen Fairtrade betekent meer mogelijkheden, vooral voor vrouwen. Mogelijkheden om te organiseren en beslissingen te nemen. Fairtrade betekent dat producenten en consumenten samenwerken aan een beter leven. Fairtrade is veel meer dan een minimumprijs alleen.' Blanca Rosa Molina, koffieproducente en voorzitter van CECOCAFEN Uit Peru: 'Samen met Fairtrade zorgen we voor een betere verkoop van onze koffie' 'Lid zijn van de coöperatie is belangrijk voor een kleine boer. Want samen kunnen we beter zorgen een goede verkoop. De overkoepelende organisatie COCLA regelt een betere prijs. Maar ik krijg ook technische ondersteuning bij de koffieteelt, en goedkoop krediet. Ik ben ervan overtuigd dat een coöperatie een van de beste organisatievormen is om je producten te verkopen. Fairtrade heeft geholpen onze levensstandaard te verbeteren. Ik geef mijn koffie veel aandacht: met een goede kwaliteit zijn er meer mensen die het willen drinken en ons willen steunen. Alle boeren zouden milieuvriendelijker moeten werken en een biologische productiemethode nastreven.' Alejandro, koffieproducent en lid van COCLA

25 25 Uit Uganda: 'Fairtrade geeft ons een eerlijke prijs' 'Fairtrade is een goed idee. Het maakt een groot verschil voor ons. Het geeft ons afzet op de markt en een eerlijke prijs. En we weten dat we niet bedrogen worden.' Oliva Kishero, koffieproducente Gumutindo Coffee Cooperative Enterprises Uit Tanzania: 'Fairtrade heeft ons gewezen op het belang van zorg voor de natuur' 'Werken binnen Fairtrade en voldoen aan de standaarden, heeft ons veel nuttige dingen geleerd. Het heeft ons gewezen op het belang van zorg voor de natuur. We mogen geen brandhout meer gebruiken voor vuurtjes op onze boerderij. En er werd ons aangeraden terrassen te bouwen om bodemerosie tegen te gaan. Naast de workshops waar we als lid van deze Fairtradecoöperatie aan konden deelnemen, zouden we graag in contact komen met milieu-organisaties. Zodat we echt goed kunnen begrijpen hoe de natuur in mekaar zit.' Anna Mlay, koffieproducente en lid van KDCU Uit Malawi: 'Fairtrade geeft boeren wat comfort' 'Het produceren van koffie wordt nu gezien als een interessante opportuniteit. Deel uitmaken van Fairtrade geeft boeren wat comfort omdat ze kunnen rekenen op een zekere prijs. Daarom zijn er veel nieuwe boeren die willen starten met koffie.' Bernard Kaunda, directeur Mzuzu Coffee Planters Cooperative Union

26 26 Switchen naar Fairtrade, een goede zaak DAAROM KIEZEN DEZE BEDRIJ- VEN VOOR FAIRTRADE Exki, kwalitatieve fastfoodketen 'Ik ken Fairtrade al minstens 20 jaar als consument. Exki koos in 2003 voor Fairtrade omdat Fairtrade het antwoord is op een echt probleem: de schommeling van de koffiekoers. Het is een faire, doeltreffende en gerichte oplossing voor 1 miljoen kleine producenten en hun gezinnen. Want het is bijzonder onrechtvaardig dat slechts een klein aantal beursspeculanten van de koersschommelingen in de koffiemarkt profiteren, terwijl ze een enorme schade aanrichten bij iedereen die actief bij koffie betrokken is: producenten, verwerkers, exporteurs en importeurs, branders en distributeurs. De grootste toekomstuitdaging voor Fairtrade is groeien met behoud van de huidige structuur en samenhang. En om zich duidelijk te positioneren tegenover de andere koffielabels.' Nicolas Steisel, co-founder en CEO Coffeeteam nv, groothandel in koffie 'Ik heb Fairtrade leren kennen via een scriptie van een student over het label. Door Fairtradekoffie in te kopen en te verkopen, doe ik net hetzelfde als wanneer ik 'gewone' koffie zou kopen. Maar: omdat ik met Fairtrade het leven van de kleine producenten echt kan verbeteren, vind ik mijn keuze niet meer dan logisch. Mijn bezoeken aan de plantages en de gesprekken die ik daar had met de producenten zijn voor mij doorslaggevend geweest om te switchen naar Fairtrade. Mijn uitdaging voor de toekomst? De huidige verkoopvolumes behouden in een steeds meer competitieve markt (conventionele koffie en andere certificaten) terwijl gans Europa een crisis doormaakt.' Gregory Dupuis, zaakvoerder Café Liégeois, koffiebranderij 'De eerste om warm te maken voor Fairtrade, is de industrie. Want als zij volgen, volgt iedereen. Bij Café Liégeois is Fairtrade geen ijdele belofte. Wanneer je koffiebrander bent en je reist naar het Zuiden, dan zie je al snel de moeilijkheden daar. Fairtrade ondersteunen, dat is een steentje bijdragen. Zo is het concept 'Mano Mano' geboren. En zo geven we onze steun aan de vzw Terre Solidaire in Chiapas (Mexico): voor elk verkocht pakje koffie, geven we 10 cent bovenop de aankoop onder Fairtradevoorwaarden. In dezelfde geest ontwikkelen we een project in Congo. Het menselijke in het centrum van onze aanpak plaatsen, en kiezen voor Fairtrade zijn altijd zeer aanwezig geweest. Ik ben er vandaag nog meer van overtuigd.' Michel Liégeois, co-owner

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

Vergelijking van drie koffie labels:

Vergelijking van drie koffie labels: Vergelijking van drie koffie labels: Fairtrade Rainforest Alliance UTZ Certified Juli 2010 1 Vergelijkende tabel voor koffielabels 1 Beheerder Startpunt/ Concept Fairtrade Rainforest Alliance UTZ CERTIFIED

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 Fair Trade als duurzame economische ontwikkelingsstrategie Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 SITUERING OXFAM-WERELDWINKELS Oxfam-Wereldwinkels Deel van Oxfam-in-België en Oxfam International Deel van

Nadere informatie

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen?

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Oxfam Wereldwinkels en Fairtrade Campagne Kindslavernij lust ik niet! Doelgroepen Partners: hoe elkaar versterken? En nu? Oxfam

Nadere informatie

Stichting Max Havelaar Brochure 2011. De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk

Stichting Max Havelaar Brochure 2011. De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk Stichting Max Havelaar Brochure 2011 De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Pagina 2 Voorwoord Pagina 3 Geschiedenis van Stichting Max Havelaar Pagina 4 Assortiment

Nadere informatie

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP BTC / Dieter Telemans WAT IS FAIR TRADE? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

Koffie. Inhoud. 1.Waarom ik heb gekozen voor dit onderwerp. 2.Geschiedenis van de koffie. 1. Waarom ik dit onderwerp heb gekozen

Koffie. Inhoud. 1.Waarom ik heb gekozen voor dit onderwerp. 2.Geschiedenis van de koffie. 1. Waarom ik dit onderwerp heb gekozen Koffie Inhoud 1. Waarom ik dit onderwerp heb gekozen 2. Geschiedenis van koffie 3. De koffieplant 4. Verbouwen van koffie 5. De koffieplantage 6. De koffiebranderij 7. Koffiesoorten 8. Cafeine 9. Manieren

Nadere informatie

Koffie. Inhoud. 1.Waar komt koffie vandaan. 1. Waar komt koffie vandaan

Koffie. Inhoud. 1.Waar komt koffie vandaan. 1. Waar komt koffie vandaan Koffie Inhoud 1. Waar komt koffie vandaan 2. Hoe groeit koffie 3. Oogsten 4. Het mengen en branden 5. 10 uur koffietijd 6. Volksdrank 7. De verpakking 8. Cafeïne en cafeïnevrije koffie 9. Koffiemolens

Nadere informatie

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop Fair trade in een notendop BTC / Dieter Telemans Wat is Fair trade? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

Van boon tot koffie.

Van boon tot koffie. Van boon tot koffie. Legende. Rond 300 V.Ch. Ontdekte geitenhoeder Kaldi dat zijn geiten, na het eten van bessen van een bepaalde struik, opvallend energiek waren. Een monnik ving dit op en maakte een

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in. vragen

Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in. vragen Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in vragen 1 Wat is eerlijke handel? Meer dan een miljard mensen in de wereld lijden honger. Driekwart van hen zijn boeren en landarbeiders in Latijns- Amerika, Afrika

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie VAKKEN PAV, Humane Wetenschappen, Aardrijkskunde DOELSTELLINGEN EN EINDTERMEN Gemeenschappelijke stam De leerlingen brengen belangrijke elementen van communicatief

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Inleiding In België, Nederland en Groot-Brittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages De bananenteelt Geen product ter wereld wordt meer verhandeld dan bananen. Jaarlijks produceren tropische landen als Colombia, Dominicaanse Republiek en Peru meer dan 100 miljoen ton bananen. Bananen worden

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Great coffee just enjoy it

Great coffee just enjoy it Great coffee just enjoy it Ik zoek lekkere koffie, met keuze uit verschillende koffievariaties, die snel en gemakkelijk bereid wordt. Al uw wensen in één koffiemachine. Dat is de kracht van NESCAFÉ Alegria.

Nadere informatie

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade.

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade. Jaarcijfers Fairtrade in het Zuiden arbeiders en Dit zijn cijfers die verzameld zijn in op basis van auditrapporten van FLO Cert. Ze zijn verwerkt door Fairtrade International in en gepubliceerd begin

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16 www.maxhavelaar.nl 05-03-2006 In dit artikel wordt ingegaan op de achtergronden van de koffieteelt en de problemen die de kleine koffieboeren arm houden. Initiatieven om deze boeren een eerlijker prijs

Nadere informatie

Duurzaamheid van boon tot kop

Duurzaamheid van boon tot kop Duurzaamheid van boon tot kop Inhoud Wat is Het Waarom zijn wij Het Plan? Het Plan in de praktijk verantwoorde landbouw verantwoorde productie verantwoorde consumptie Plan gestart? Elk kopje koffie vertelt

Nadere informatie

HET ZWARTE GOUD. Concentratie in de koffieketen is nefast voor de producent én de consument 2 KOFFIE 3

HET ZWARTE GOUD. Concentratie in de koffieketen is nefast voor de producent én de consument 2 KOFFIE 3 KOFFIE VERKEERD 1 HET ZWARTE GOUD Ik sta op, nog niet wakker. Ik strompel door het huis als een stakker. Maar ondanks alles vind ik mijn doel, op het gevoel. Ja ik ben een gebruiker, het pure spul, dus

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer?

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Meer dan 200 gemeenten en 5 provincies maken werk van de campagne FairTradeGemeente. Ze willen op een heel concrete manier bijdragen aan een waardig bestaan voor de

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Werkblaadjes voor de leerling 1 www.oxfamwereldwinkels.be Wat zie je op deze foto s? Wat zou het verband hiertussen

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2,34 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt 1. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite

Nadere informatie

Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje

Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje Koffiebranderij Peeze Al 135 jaar heeft Peeze haar identiteit weten te behouden. Een puur bedrijf, waar uitsluitend koffie

Nadere informatie

KNVKT feiten&cijfers 2010

KNVKT feiten&cijfers 2010 KNVKT feiten&cijfers 2010 inhoud 5 Feiten en cijfers koffie 9 Feiten en cijfers thee 12 KNVKT Ledenlijst KNVKT feiten en cijfers 2010 4 feiten en cijfers koffie kg per jaar liter per jaar kopjes per dag

Nadere informatie

Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo

Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo Verslag Fair Trade van Binnen naar buiten Vrijdag 10 januari 2014 Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo Welkom en kennismaking Na het invullen van

Nadere informatie

2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg

2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg Koffie Lijst 2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg dessentie.com Inhoud " Milde Koffies 2 Sterkere koffies 3 Espresso Koffies 4 Exclusieve Koffies 5 2015 D Essentie

Nadere informatie

Koffie. www.oww.be. Handel, uit respect. foto: Eric De Mildt

Koffie. www.oww.be. Handel, uit respect. foto: Eric De Mildt Koffie foto: Eric De Mildt > Handel, uit respect. www.oww.be De klacht van Multatuli Bij het begin van het vorige millennium was koffie zeer populair in de Arabische wereld. Hij werd er gedronken als een

Nadere informatie

BIJLAGE 1 3/4. (c)2001 Roemers, Martin

BIJLAGE 1 3/4. (c)2001 Roemers, Martin BIJLAGE 1 1/4 BIJLAGE 1 2/4 BIJLAGE 1 3/4 (c)2001 Roemers, Martin BIJLAGE 1 4/4 BIJLAGE 2 4 KOFFIEMERKEN/10 LOGO S 5 De vier grootste koffi ebedrijven in de wereld zijn Sara Lee, Kraft, Nestlé en Procter

Nadere informatie

Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE

Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE Wist u dat l Max Havelaar geen koffiemerk is maar het Keurmerk voor Fairtrade (eerlijke handel) l Max Havelaar geen koffie verkoopt

Nadere informatie

Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie!

Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! Meer

Nadere informatie

Van plantage tot kop koffie: stappen om verder te verduurzamen. Duurzaamheid

Van plantage tot kop koffie: stappen om verder te verduurzamen. Duurzaamheid Van plantage tot kop koffie: stappen om verder te verduurzamen Duurzaamheid Vanzelfsprekende duurzaamheid Basis voor groei Duurzaamheid, de basis om koffie en ons bedrijf te laten groeien. De klant wil

Nadere informatie

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection.

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. Uw footprint met MAAS International Duurzame koffie Introductie Het onderwerp duurzaamheid is zo breed dat velen door de bomen het

Nadere informatie

Sluit je aan bij GROW, genoeg te eten heeft..

Sluit je aan bij GROW, genoeg te eten heeft.. Sluit je aan bij GROW, de campagne voor een wereld waarin iedereen genoeg te eten heeft.. In 2050 zijn we met 9 miljard mensen op deze planeet. Om straks al die monden te kunnen voeden, moeten we samen

Nadere informatie

Het geheim. van finesse. www.cafeami.nl

Het geheim. van finesse. www.cafeami.nl Het geheim van finesse www.cafeami.nl Sterk concept voor de horeca Er gaat geen dag voorbij zonder dat er een kop koffie wordt geschonken. TopClass Group biedt met Café Ami een onderscheidend koffieconcept

Nadere informatie

Koffie Werkstuk van Hugo Thijssen Groep 6 2009 1

Koffie Werkstuk van Hugo Thijssen Groep 6 2009 1 Koffie Werkstuk van Hugo Thijssen Groep 6 2009 1 Inhoudsopgave Bladzijde 2 Inleiding Blz. 3 Hoofdstuk 1 : Van koffieplant tot koffieboon Blz. 4 Hoofdstuk 2 : Koffie branden en melangeren Blz. 5 Hoofdstuk

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 20132014 Inleiding In België, Nederland en GrootBrittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

Our mission, passion and obsession is to delight all those who cherish the quality of life, through our search for the best coffee nature can provide, enhanced by the best available technologies and by

Nadere informatie

waarom? hoe? inspiratiegids waar? wanneer?

waarom? hoe? inspiratiegids waar? wanneer? waarom? hoe? waar? wanneer? inspiratiegids Welkom in een eerlijke wereld! FAIRTRADE MEER DAN EEN BANAAN Kies voor het Max Havelaar Keurmerk en ontdek meer dan 1300 producten. ALLEMAAL FAIR. ALLEMAAL GOED.

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite te doen

Nadere informatie

2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg

2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg Koffie Lijst 2015 D Essentie Koffie, Thee & Meer Bergstraat 69, 2220 Heist-op-den-berg dessentie.com Inhoud " Milde Koffies 2 Sterkere koffies 3 Espresso Koffies 4 Exclusieve Koffies 5 2015 D Essentie

Nadere informatie

De markt voor eerlijke handel in België 2006

De markt voor eerlijke handel in België 2006 De markt voor eerlijke handel in België 26 Samenvatting studie uitgevoerd in opdracht van BTC-CTB September 27 1. Inleiding De groeiende belangstelling van de Belgische consument voor eerlijke handel is

Nadere informatie

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be Watwaaromwiehoe voorstelling > Handel, uit respect. oww.be 200 winkels van eerlijke handel Heb JIJ er s morgens al eens bij stilgestaan wie er achter die lekkere kop koffie zit? Of waar je vers gestreken

Nadere informatie

Fairtrade Max Havelaar Belgium

Fairtrade Max Havelaar Belgium Conference 2012, het Internationale Jaar van de Coöperaties. Voor Max Havelaar was dit hét moment om dieper in te gaan op de rol van coöperaties in hun eigen gemeeschappen en in de internationale handel.

Nadere informatie

www.fairtradeatwork.be Inspiratiekrant voor bedrijven en organisaties

www.fairtradeatwork.be Inspiratiekrant voor bedrijven en organisaties www.fairtradeatwork.be Inspiratiekrant voor bedrijven en organisaties KLEINE STAPPEN VOOR GROTE IMPACT FAIRTRADE@WORK ELKE DAG Maak kennis met het ruime en verrassende assortiment Fairtrade producten!

Nadere informatie

Inhoud INLEIDING. Inleiding 03 Onze producenten 04 Van bes tot kop 09 Koffie voor iedereen 11 De koffiekaart 14 Ons assortiment 15

Inhoud INLEIDING. Inleiding 03 Onze producenten 04 Van bes tot kop 09 Koffie voor iedereen 11 De koffiekaart 14 Ons assortiment 15 KOFFIEGIDS Inhoud INLEIDING Inleiding 03 Onze producenten 04 Van bes tot kop 09 Koffie voor iedereen 11 De koffiekaart 14 Ons assortiment 15 Koffie is meer dan louter een grondstof. Voor kleinschalige

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Inhoud. 1. Het Fairtrade systeem 4. 7. Noord vs Zuid 11. 2. Controles 5. 8. Prijzen & Financiën 12. 3. Fairtrade label vs andere labels 6

Inhoud. 1. Het Fairtrade systeem 4. 7. Noord vs Zuid 11. 2. Controles 5. 8. Prijzen & Financiën 12. 3. Fairtrade label vs andere labels 6 Fairtrade Q&A Inhoud 1. Het Fairtrade systeem 4 Wat is eerlijke handel / Fairtrade?...4 Wat is Fairtrade Belgium?...4 Welke garanties biedt het Fairtrade systeem?...4 2. Controles 5 Hoe worden de Fairtrade

Nadere informatie

GREAT COFFEE MADE EASY

GREAT COFFEE MADE EASY GREAT COFFEE MADE EASY HÉt koffieconcept dat iedereen perfect past Dat is de uitdaging! We hebben goed naar uw wensen geluisterd 1... Wisselende kwaliteit De vraag naar variatie Afval Tijdrovend Ingewikkelde

Nadere informatie

5.1 Wie wil DE zijn? Toekomst Duurzamer van kop tot teelt Douwe Egberts koffie Expertise en innovatie

5.1 Wie wil DE zijn? Toekomst Duurzamer van kop tot teelt Douwe Egberts koffie Expertise en innovatie 5. Douwe Egberts De afgelopen jaren zijn bedrijven bijna net zo gevoelig als politici geworden voor het belang en de voordelen van een goede reputatie. Een reputatie is een meer of minder uitgebreid beeld

Nadere informatie

HELP HET FiKSEN. FiKS. Fairtrade in Koffie & Schone Lucht

HELP HET FiKSEN. FiKS. Fairtrade in Koffie & Schone Lucht HELP HET EN Elke dag lekkere koffie? Vandaag nog vanzelfsprekend, straks niet meer. Oogstverliezen doen zich nu al voor op een nieuwe, ongekende schaal. Klimaatverandering is voor kleine boeren een donkere

Nadere informatie

De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl

De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl Yellowpaper De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl Yellowpaper De prijs van betaalbare bananen Inhoudsopgave Inleiding...3 Bananen in Nederland...3 De bananenteelt...5 Fairtrade bananen...7

Nadere informatie

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people Inhoud 1. Geschiedenis 2. Visie & Missie 3. Routekaart 4. Tony s & Fairtrade 5. Bean-to-Bar 6. Impact in Ghana 7. Impact in Ivoorkust 8. Chocolonely

Nadere informatie

Fairsterk je school!

Fairsterk je school! Fairsterk je school! Handleiding en achtergronden campagne Fairtrade School Versie april 2009 Fairtrade Scholen Inleiding In België en Groot-Brittannië is het al een groot succes: Fairtrade Gemeenten.

Nadere informatie

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO De grote exportlanden (Ecuador, Costa Rica en Colombia) hebben je een contract aangeboden om nieuwe plantages te bouwen in hun landen. Je kan nu meer bananen telen en verkopen. Je winst stijgt enorm en

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Lesmethodiek voor de tweede en derde graad Secundair Onderwijs Werkblaadjes voor de leerkracht Britt Hamblok en Loes

Nadere informatie

LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN

LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN LEVEN ZONDER KOFFIE? HELP HET FiKSEN KOFFIE IN GEVAAR Elke dag lekkere koffie? Vandaag nog vanzelfsprekend, straks niet meer. Oogstverliezen doen zich nu al voor op een nieuwe, ongekende schaal. Klimaatverandering

Nadere informatie

bacchi beans Voor de wholesale hebben we speciale kilo verpakkingen ontwikkeld. We bieden de volgende brandingen aan: Brazil, Crema en Italian Roast

bacchi beans Voor de wholesale hebben we speciale kilo verpakkingen ontwikkeld. We bieden de volgende brandingen aan: Brazil, Crema en Italian Roast meet bacchi Even rust, opladen, koffie van bacchi, een rijke smaak, heerlijk aroma, puur genieten, andere koffie, koester het moment met bacchi. Bacchi is een merk waarmee je gezien mag worden en om stil

Nadere informatie

Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST

Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Fair Trade Original, het Nederlandse merk van eerlijke producten, kocht in 1973 voor het eerst rechtstreeks koffie in van coöperaties van kleine

Nadere informatie

Koffie. www.oww.be. Handel, uit respect. foto: Eric De Mildt

Koffie. www.oww.be. Handel, uit respect. foto: Eric De Mildt Koffie foto: Eric De Mildt Handel, uit respect. www.oww.be Struik tussen Kreeft en Steenbok De klacht van Multatuli Bij het begin van het vorige millennium was koffie zeer populair in de Arabische wereld.

Nadere informatie

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Datum: september 2011 Introductie Mede op basis van onderzoek onder Wereldwinkels en consumenten heeft Fair Trade Original haar thee assortiment aangepast tot

Nadere informatie

ONZE 4 TROEVEN VOOR EEN HEERLIJKE KOFFIEBELEVING

ONZE 4 TROEVEN VOOR EEN HEERLIJKE KOFFIEBELEVING ONZE 4 TROEVEN VOOR EEN HEERLIJKE KOFFIEBELEVING U zoekt een professionele en totale koffieservice? Dan bent u bij ons aan het juiste adres. Naast producten van topkwaliteit serveren we u gebruiksgemak,

Nadere informatie

De klacht van Multatuli

De klacht van Multatuli De klacht van Multatuli In de achttiende eeuw maakte Europa kennis met een nieuw koloniaal product:. Vooral de Hollanders pionierden in de bonen en deden gouden zaken op hun plantages in Java. In de negentiende

Nadere informatie

De perfecte kop koffie in een wereld die continu beweegt

De perfecte kop koffie in een wereld die continu beweegt De perfecte kop koffie in een wereld die continu beweegt Nestlé Professional D LIKE A SKINNY LATTE CAPPUCCINO skimmed milk MOCHA OFFEE make it stronger cold WATER UNGO DRINK ESPRESSOAMERICANO LATTECHOCOLATEE

Nadere informatie

Een betere toekomst voor de boeren in Vietnam

Een betere toekomst voor de boeren in Vietnam Een betere toekomst voor de boeren in Vietnam Capaciteitsversterking van de thee-coöperatie LUSOTEC, voor een betere positionering op de markt Thee, de tweede meest populaire drank in de wereld, is een

Nadere informatie

De koffiemarkt kent een traditionele handelswijze waarbij een aantal leveranciers voor u bepaalt hoe u apparatuur en koffie aanschaft.

De koffiemarkt kent een traditionele handelswijze waarbij een aantal leveranciers voor u bepaalt hoe u apparatuur en koffie aanschaft. De koffiemarkt kent een traditionele handelswijze waarbij een aantal leveranciers voor u bepaalt hoe u apparatuur en koffie aanschaft. Ons inziens met weinig oog voor de koffiekwaliteit en uw daadwerkelijke

Nadere informatie

Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten. 17 april 2014

Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten. 17 april 2014 Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten 17 april 2014 de Wereldmaaltijd genoeg voor iedereen de berekening van de Wereldmaaltijd is als volgt uitgevoerd de wereldproduktie van tarwe in 2007 was 612530

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs ntwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs Vraag 1: Zoek op de kaart van Nijmegen op welke straten er nog meer een naam hebben met een kolonie erin. Vraag 2a: Gezegde of spreekwoord met peper Vraag

Nadere informatie

MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking.

MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking. MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking. Bernard MAZIJN Brussel, 26 januari 2012 Problemen in de keten. Soms in de media

Nadere informatie

Heerlijke koffiemomenten

Heerlijke koffiemomenten Heerlijke koffiemomenten Koffie drinken is gezellig en gebeurt vaak samen, of het nu s ochtends, s middags of tussendoor is. Een goeie kop koffie doet deugd en kikkert echt op. Bij Colruyt vindt u koffie

Nadere informatie

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten 1 Inleiding Word een 5 sterren FairTradeGemeente Een gemeente die de titel FairTradeGemeente behaald heeft, komt in

Nadere informatie

Educatief aanbod van Oxfam-Wereldwinkels Secundair onderwijs. > Handel, uit respect. oxfamwereldwinkels.be/scholen

Educatief aanbod van Oxfam-Wereldwinkels Secundair onderwijs. > Handel, uit respect. oxfamwereldwinkels.be/scholen Educatief aanbod van Oxfam-Wereldwinkels Secundair onderwijs > Handel, uit respect. oxfamwereldwinkels.be/scholen Laat je leerlingen kennismaken met het thema eerlijke handel Oxfam-Wereldwinkels n de voornaamste

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 Voor het veertiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal

Nadere informatie

25 jaar FAIRTRADE. Max Havelaar VAN KOFFIE TOT NU. Hoe het begon impact voor koffieboeren waar staan we nu toekomst Fairtrade koffie

25 jaar FAIRTRADE. Max Havelaar VAN KOFFIE TOT NU. Hoe het begon impact voor koffieboeren waar staan we nu toekomst Fairtrade koffie 25 jaar FAIRTRADE Max Havelaar VAN KOFFIE TOT NU Hoe het begon impact voor koffieboeren waar staan we nu toekomst Fairtrade koffie 25 jaar FAIRTRADE Max Havelaar VAN KOFFIE TOT NU Inleiding Inhoud In november

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten?

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? 4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? Deze zomer was ik op familiebezoek in Honduras. Geheel onverwacht liep ik er twee oude bekenden tegen het lijf. Ze stonden pardoes voor mijn neus. Ik

Nadere informatie

Oplossing: a) Chiquita b) APP Bosa c) Oxfam

Oplossing: a) Chiquita b) APP Bosa c) Oxfam Wanneer worden de bananen geoogst? a) Wanneer ze nog groen zien b) Wanneer ze geel zijn c) Wanneer ze op de grond vallen In welk klimaat worden bananen het best geteeld? a) Warm altijd nat klimaat b) Warm

Nadere informatie

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven:

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: 26-02-2011 ZLTO AGENDA 1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: Is er voor de supermarkt een belang

Nadere informatie

Inspiratiekrant. voor bedrijven en organisaties

Inspiratiekrant. voor bedrijven en organisaties Inspiratiekrant voor bedrijven en organisaties KLEINE STAPPEN VOOR GROTE IMPACT K R O W @ E D A R FAIRT ELKE DAG Maak kennis met het ruime en verrassende assortiment fairtradeproducten! Stap net als zo

Nadere informatie

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Deze leidraad met vraag en antwoord bevat de basiskennis voor biowinkeliers en verkoopspersoneel. Een goede kennis van bio geeft immers vertrouwen aan jouw

Nadere informatie

Plan België in een notendop

Plan België in een notendop Plan België in een notendop Plan België 1 het Plan Foto: Plan / Sigrid Spinnox Verander de toekomst van kinderen in het Zuiden en hun gemeenschap Wie zijn we? Plan België is een onafhankelijke niet-gouvernementele

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Duurzaamheidsraport Overwijk Koffiesystemen BV 1 mei 2015 ONS DUURZAAMHEIDSBELEID

Duurzaamheidsraport Overwijk Koffiesystemen BV 1 mei 2015 ONS DUURZAAMHEIDSBELEID Duurzaamheidsraport Overwijk Koffiesystemen BV 1 mei 2015 ONS DUURZAAMHEIDSBELEID Duurzaamheid Café Salento en duurzaamheid zijn al jarenlang nauw met elkaar verbonden. Ook in 2014/2015 hebben wij weer

Nadere informatie

ECOWIJZER. Gids voor duurzaam en (h)eerlijk consumeren in Kruibeke. Bioproducten. Fairtrade. Lokale producten. Duurzame materialen

ECOWIJZER. Gids voor duurzaam en (h)eerlijk consumeren in Kruibeke. Bioproducten. Fairtrade. Lokale producten. Duurzame materialen ECOWIJZER Bioproducten Fairtrade Lokale producten Duurzame materialen Gids voor duurzaam en (h)eerlijk consumeren in Kruibeke Beste lezer Deze Ecowijzer is een initiatief van de Gemeentelijke Raad voor

Nadere informatie

REISBEURZEN 2014. Studenten reizen naar het Zuiden

REISBEURZEN 2014. Studenten reizen naar het Zuiden REISBEURZEN 2014 Studenten reizen naar het Zuiden Wat? Wie? Waarom? Hoe? Ik? Duurzaam beheer van land en water in Tanzania Duurzame landbouw in Ecuador Toepassingen met niet-metallische materialen in Ecuador

Nadere informatie