VIP. twintig innovatieprojecten voor een duurzame visketen VISSERIJ INNOVATIE PLATFORM
|
|
- Alfred de Smet
- 8 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 VIP twintig innovatieprojecten voor een duurzame visketen 20 VISSERIJ INNOVATIE PLATFORM
2
3 Voorwoord Het Visserij Innovatieplatform is sinds 2007 actief om het innovatieklimaat in de visserij en de bijbehorende keten te verbeteren. Visserijondernemers worden aangespoord en ondersteund om hun bedrijfsvoering af te stemmen op de eisen van de toekomst. En met succes. Met financiële steun vanuit het Ministerie van LNV en het Europees Visserij Fonds zijn vele concrete innovatieprojecten gestart. Het betreft bijvoorbeeld projecten voor meer duurzame vistuigen of voor een betere vermarkting en afzet van vis. Andere projecten richten zich op betere samenwerking tussen de vele schakels in de visketen en op samenwerking met maatschappelijke organisaties. Een breed palet aan projecten waarmee visserijondernemers een bijdrage leveren aan een economisch florerende en ecologisch verantwoorde visserij. Vorig jaar werden in de publicatie VIP-30 de eerste 30 projecten gepresenteerd, die ik op advies van het VIP met nationale en Europese middelen heb ondersteund. Om de Nederlandse innovatieaanpak ook internationaal uit te dragen, volgde eind 2009 een Engelstalige publicatie met 10 nieuwe projecten. In het boekje dat u nu in handen heeft, kunt u kennisnemen van weer 20 nieuwe projecten. Dat is een mooie oogst, of meer in stijl: een mooie vangst. Een reeks bijzondere projecten, bedacht door innovatieve koplopers en visserijondernemers, veelal in samenwerkingsverband uitgevoerd. Projecten die bijdragen en passen in mijn visie voor het nieuwe gemeenschappelijke visserijbeleid: Vis als duurzaam kapitaal. Projecten, die een duurzame en rendabele visserij dichterbij brengen, waar het VIP en het Ministerie van LNV met trots naar kijken. Gerda Verburg Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Voorwoord 3
4 Inhoud Noordzeevisserij 00 SumWing puls 01 Less Fuel and Discards 02 Het zwevende bord 03 Krabbenvisserij 04 Samen de markt op met duurzame vis 05 Duurzame passieve visserij 06 Alternatief visplan duurzame platvisvisserij 07 Verse Hollandse Noordzeevis in het supermarktschap 08 Market Pride Scheveningen 09 Visserij Besluit Ondersteuning Systeem (VIBOS) Viskweek 10 Verbetering en modernisering laad- en weegsysteem 11 Afbreken van grondsmaak 12 Duurzame algenkweek voor aquacultuur Binnenvisserij 13 Glasaal project 14 Streekkeurmerk Zuiderzeezilver Schaal- en schelpdieren 15 Samen duurzaam 16 Samen verduurzamen voor een vitale oestersector Geïntegreerde innovatieprojecten 17 Zeeakkers 18 Geïntegreerde zilte aquacultuur 19 De mosselakker 20 Impuls voor zilte teelten 4 Inhoud
5 Verder met innoveren Anders denken, durven investeren in kennis, in materiaal en vooral: investeren in elkaar. Vanuit verschillende achtergronden toch luisteren naar elkaar en zoeken naar samenwerking. Dat gebeurt in het VIP, in de VIP-klankbordgroep en in de kenniskringen. Het is belangrijk dat deze beweging doorzet. Bram Bierens, voorzitter Visserij Innovatieplatform Het Visserij Innovatieplatform steunt ondernemers die willen innoveren. Dat gebeurt door het organiseren van activiteiten, bijeenkomsten en internationale uitwisselingen. Het VIP gaat daarbij de discussie met vissers aan, houdt vissers en andere partijen in de visketen een spiegel voor en werkt aan de bewustwording ten behoeve van een meer duurzame en rendabele visserij. Het VIP selecteert tevens concrete innovatieprojecten die in aanmerking komen voor subsidieondersteuning. De afgelopen jaren zijn vele tientallen projecten gestart. In dit boekje VIP-20 is een selectie van 20 inspirerende projecten opgenomen. 20 projecten: die in 2009 door het VIP zijn geselecteerd uit een totaal van ruim 60 ingediende voorstellen; waaraan de minister van LNV subsidie heeft toegekend, afkomstig uit nationale middelen en het Europees Visserij Fonds; die bijdragen aan de ontwikkeling naar een duurzame en rendabele producerende visserijsector met perspectief op lange termijn. Verder met innoveren 5
6 Vissen met visie Het VIP heeft, o.a. om een goede keuze uit de vele projectvoorstellen te kunnen maken, in 2007 een visie geformuleerd voor de toekomst van de Noordzeevisserij. 4 lange termijn ambities, die richting geven aan noodzakelijke innovaties en samenwerkingsvormen in de visserij. Ambities die ruimte scheppen voor slimme, en soms minder voor de hand liggende, oplossingen. VIP-ambities 1 De zee als ecologisch én economisch kapitaal Vissers veranderen van jagers in zorgvuldige beheerders van de zee. 2 Het neusje van de zalm Via waardecreatie ontwikkelt vis zich van een anoniem product tot een product met hoge toegevoegde waarde en een duidelijke eigen identiteit. 3 Van visser naar multipurpose maritiem ondernemer Vissers verbreden hun werkzaamheden met andere activiteiten op zee zoals de offshore, zeelandbouw en recreatie. 4 Naar nieuwe energie In 2025 is het gebruik van fossiele energie in de visserij met 90% teruggedrongen. Nederlandse innovatieaanpak De wijze waarop in Nederland de vernieuwing en verduurzaming van de visserij is georganiseerd, valt ook internationaal op. In Brussel wordt gesproken over de Dutch approach. De in Nederland ontwikkelde bredere innovatieaanpak bestaat uit 3 onderdelen: Activiteiten van het VIP; Stelsel van kenniskringen; Gerichte benutting van het Europees Visserij Fonds. 6 Verder met innoveren
7 De Noordzeevisserij moet durven de bakens gezamenlijk te verzetten in de richting van duurzaamheid. Vanwege een welbegrepen eigenbelang. Bram Bierens Het VIP zet innovatie op de agenda, ondersteunt vissers om zich aan te passen aan de nieuwe eisen van de tijd. Via selectie van projectvoorstellen wordt richting gegeven aan innovatie in de sector. Kenniskringen zijn studiegroepen van en voor vissers, die met steun van onderzoekers zoeken naar antwoorden en oplossingen op vragen uit de visserijpraktijk. De nieuw opgebouwde kennis ten behoeve van een meer duurzame en rendabele visserij wordt zodoende sectorbreed verspreid. Er zijn al enige tijd ruim 10 kenniskringen actief. Bij de benutting van de instrumenten uit het Europees Visserij Fonds ligt het accent nadrukkelijk op innovatie en samenwerking. En hiermee minder op sanering, investeringssteun of visserijinspanning. Het VIP hecht grote waarde aan de principes die ten grondslag liggen aan de gekozen Nederlandse aanpak. In de visie van het VIP moeten veranderingen voortkomen uit de praktijk. Breng ondernemers bij elkaar, laat de vissers van elkaar leren. Het gezamenlijk formuleren van vragen en oplossingen, met steun van wetenschap, banken, maatschappelijke organisaties of anderen, is een krachtig eerste principe. Als tweede principe geldt dat innovatie het beste gedijt in een klimaat van samenwerking én competitie. Voor het bevorderen van samenwerking staan de kenniskringen en de vele samenwerkingsprojecten in de visketen garant. Het competitieelement komt tot uiting via de tenderregelingen die met regelmaat worden uitgeschreven. Voor de vissers aanleiding om met enthousiasme vele voorstellen in te dienen. Het is de taak van het VIP om uit al deze voorstellen een zorgvuldige selectie te maken. Het is ook onze taak de projecten wereldkundig te maken. Met veel plezier doen we dat met deze uitgave. Na VIP-30 en het Engelstalige FIP-10, ziet nu VIP-20 het licht. Een mooi moment van inspiratie en reflectie, in de wetenschap dat het innoveren in de Nederlandse visserij verder gaat. Het vliegwiel is op gang gebracht en zal blijven draaien. Bram Bierens Verder met innoveren 7
8 8
9 9
10 00 SumWing puls Noordzeevisserij Jaap van der Vis Jaap van der Vis Slotskolk BG Oosterend-Texel Harmen Klein Woolthuis Waar vind je een bedrijfstak die 60% brandstofbesparing realiseert? De SumWing als alternatief voor de traditionele boomkor, blijkt één van de grotere innovaties in de Nederlandse visserij van de afgelopen jaren. Nadat het VIP in 2008 subsidie verleende om de vleugeltechniek afkomstig uit de vliegtuigindustrie uit te testen, zijn inmiddels vele vissers op de SumWing overgestapt. Door de geringe weerstand wordt 30 tot 40% brandstof bespaard en de zeebodem veel minder beroerd. De mogelijkheden van de pulstechniek worden al langere tijd onderzocht. De overheid investeert hierin ook veel. De pulskor is een alternatief voor de traditionele boomkor waarbij platvis niet met wekkerkettingen, maar via kleine elektrische prikkels loskomt van de zeebodem. In 2008 is eveneens een VIP-subsidie verleend voor verbetering van de techniek. In het SumWing puls project zijn beide innovatieve technieken in één nieuw vistuig gecombineerd. Aan boord van de TX 36 zijn in 2009 met succes proeven uitgevoerd. Het blijkt dat de gecombineerde SumWing puls methode, naast verminderde bodemberoering, meer brandstof bespaart, minder bijvangsten oplevert en tot een goede besomming leidt. HFK Engineering Harmen Klein Woolthuis Tolweg LM Baarn info@hfk.nl / 10 Noordzeevisserij
11 Noordzeevisserij 11
12 01 Less Fuel and Discards Noordzeevisserij Jacob van Urk Arjaan Willeboordse Deze innovatie is een must om te kunnen vissen in de toekomst. De dubbele aanleiding voor dit project is de noodzaak brandstof te besparen en discards te verminderen. Zeevisserijbedrijf A. van Urk heeft zich gespecialiseerd in de visserij op langoustines en vist met de twinrig en de quadrig (een dubbele twinrig). Het experiment is gestart met het ontwikkelen van een computersimulatie. Nadat de meest optimale nettenconfiguratie is ontwikkeld, wordt een prototype LFD Trawl gebouwd en op de UK 158 geïnstalleerd. Onderzoek naar brandstofbesparing in de bordenvisserij (trawl) heeft in Nederland nog niet eerder plaatsgevonden. Doel is vooral het spreidingsvermogen van de visborden te vergroten zonder dat de weerstand toeneemt. Doelstelling is het brandstofverbruik met 25% te reduceren. Vermindering van ongewenste bijvangsten door goed functionerende ontsnappingspanelen maakt de kans groter dat de gevangen langoustines levend aan boord komen en minder beschadigen. Deze verbetering van selectiviteit en kwaliteit is goed voor de prijs. Zeevisserijbedrijf A. van Urk Jacob van Urk Roggebot RA Urk Arjaan Willeboordse Viking Visserijproducten Waddenstraat XB Den Oever Noordzeevisserij
13 Het zwevende bord 02 Noordzeevisserij Gert-Jan Kooij Met het zwevende bord dringen wij zowel brandstofverbruik als bodemberoering aanzienlijk terug. Het hoofddoel van dit project is vermindering van bodemberoering. In de trawlvisserij gangbare visborden worden vervangen door borden die in de waterkolom zweven. In feite gaan twee bestaande technieken samen. In de pelagische visserij gebruikte visborden worden gecombineerd met bodemtrawls van de twinrigvisserij. Uitvoerder van dit project, Gert-Jan Kooij van Visserijbedrijf Zeemeeuw II BV, vist in de zomer met bordentrawls op Noorse Kreeft en in de winter met rockhopper trawls in het kanaal op inktvis. De inktvis zwemt een gedeelte van het seizoen s nachts hoog in het water. Dit biedt mogelijkheden voor een alternatief gebruik van de bodemborden. Met een speciaal ontwikkeld semi-pelagisch visnet wordt geprobeerd, in combinatie met de zwevende borden, inktvis hoger in de waterkolom te vangen. Verminderde bodemberoering leidt tot brandstofbesparing en minder slijtage van de borden. Deze effecten leveren ecologische en economische voordelen op. Visserijbedrijf Zeemeeuw II BV Gert-Jan Kooij Gemeenelandsweg NN Hippolytushoef / gjkooij@planet.nl Noordzeevisserij 13
14 03 Krabbenvisserij Noordzeevisserij In dit project start een zeevisserijbedrijf uit Urk een alternatieve vorm van visserij. Het gaat om een visserij die tot nu toe niet in Nederland wordt beoefend: de krabbenvisserij. Klaas Kramer Door deze nieuwe vismethode voorkomen wij elke bijvangst. Het hoofddoel van het project is een bestaand boomkorvaartuig technisch aan te passen en geschikt te maken voor de krabbenvisserij. Dit behelst een vangstmethode, waarbij gebruik gemaakt wordt van korven die op de zeebodem worden geplaatst en waarmee de krabben worden opgevist. Het is een zeer selectieve vorm van visserij en ook de omvang van het krabbenbestand is voldoende om deze soort verantwoord te kunnen bevissen. De visserij kan dus op een duurzame wijze plaatsvinden. Door het plaatsen van tanks aan boord, wordt de krab levend aangevoerd, iets wat de kwaliteit ten goede komt. De ombouw van het schip wordt zo uitgevoerd dat het ook geschikt blijft voor de visserij op platvis. Een multifunctioneel schip, en ook uit economisch oogpunt een verstandige keuze. K. Kramer (UK202) Het Rif DS Urk Noordzeevisserij
15 Samen de markt op met duurzame vis 04 Noordzeevisserij Barbara Rodenburg-Geertsema We combineren het creëren van meerwaarde van vis met verduurzamen van visserijbedrijven. De vissers die in dit project samenwerken, willen zich op de markt onderscheiden door hun vis, die naar eigen maatstaven duurzaam wordt gevangen. Hierdoor gaat de vis niet als een anoniem bulkproduct op in de massa. Deze ondernemers spannen zich in door goede keuzes te maken waar, wanneer en hoe gevist wordt. Zo wordt bijvoorbeeld uitsluitend volwassen vis gevangen, zijn er geen bijvangsten en wordt verstoring van het paaiproces vermeden. In dit samenwerkingsverband wordt getracht de gerealiseerde lagere vangsten toch tegen een goede prijs te vermarkten. Het doel is speciale handelskanalen te realiseren om deze duurzaam gevangen vis van hoge kwaliteit, zoals harder en baars, bij klanten te brengen. Individuele visserijondernemers kunnen dit moeilijk zelf doen, omdat er per bedrijf een beperkt volume en assortiment is en onvoldoende continuïteit in de aanvoer. Daarom is een gezamenlijke verkooporganisatie nodig, die de meerwaarde van extra kwaliteit en herkomstgarantie kan benutten. Barbara Rodenburg-Geertsema Noordzeevisserij 15
16 05 Duurzame passieve visserij Noordzeevisserij Ed Reker Rems Cramer We hebben inmiddels goede contacten en uitwisseling van kennis met Belgische, Deense, Franse en IJslandse vissers. Visserijbedrijf IJM 27 Tanja Ed Reker Beethovenstraat EG Akersloot edreker@live.nl Arjan Korving VEM BV/KW 2 Rems Cramer Golfweg JK Noordwijk rems@cbbn.demon.nl NZC/SCH 61 Arjan en Mario Korving Scholstraat WL Den Haag arjan@noordzeecharters.nl Dit project is gestart door een groep van vijf visserijbedrijven, een handelaar en een exporteur. Als groep zijn ze op zoek naar uitbreiding van kleinschalige visserijmethoden die een alternatief zijn voor de sleepnetvisserij. Men richt zich vooral op de ontwikkeling van variaties op de passieve visserij, zoals visserij met potten, korven, kieuwnetten, schakels en jiggers. Als duurzame voordelen gelden: selectiviteit, geen bodemberoering en beduidend minder brandstofgebruik. In dit project gaat het om het verzamelen, inventariseren en in de praktijk testen van de verschillende passieve visserijtechnieken. Qua vissoorten gaat het vooral om soorten waarvoor in het merendeel geen vangstquotum bestaat, zoals tarbot, krab, griet en sepia. De verkregen praktijkgegevens helpen andere visserijbedrijven, die in het kader van verduurzaming van de visserijsector overwegen over te schakelen naar de passieve visserij als alternatief voor de sleepnetvisserij. Doelstelling is ook meer continuïteit te bieden voor het gedeelte van de vloot dat al met passieve vistuigen vist. 16 Noordzeevisserij
17 Alternatief visplan duurzame platvisvisserij 06 Noordzeevisserij Hein Nentjes Het overschakelen op outrig en daarbij giek aan giek vissen was een hele ervaring, maar het resultaat was verbluffend! Het VIP heeft onder meer als doelstelling vissers te stimuleren over te schakelen naar vistechnieken die minder brandstof gebruiken en de belasting op het ecosysteem verminderen. Andere technieken houdt tevens in andere visgronden en andere visbestekken en visplannen. Vijftien boomkorvissers, die geheel of gedeeltelijk zijn overgestapt op nieuwe vangsttechnieken, zoals de outrig en hydrorig, verzamelen in dit project praktijkgegevens over de alternatieve technieken om zo de nieuwe benodigde visplannen te kunnen opstellen. Het gaat om gegevens als brandstofverbruik, discards en rendementen. Deze gegevens kunnen in de verschillende periodes van het voor- en najaar sterk variëren. Het doel dat wordt nagestreefd is het optimaliseren van de combinatie vistuig, visperiode, visgebied en vissoort. De schepen vissen giek aan giek, dus naast elkaar, om zo de verzamelde gegevens goed te kunnen vergelijken. Het project is een initiatief vanuit de kenniskringen Outrig en Slim ondernemen. H. Nentjes (UK47) Keteldiep MH Urk Noordzeevisserij 17
18 Staandwant visserij 18
19 noordzeevisserij / technisch 19
20 07 Verse Hollandse Noordzeevis in het supermarktschap Noordzeevisserij Pim Visser Wim Zaalmink Albert Heijn koopt bij vissers die op weg zijn naar MSC. Zo dragen we gezamenlijk bij aan verduurzaming van de Noordzeevisserij. De visafslag Hollands Noorden, vissers, het LEI, Marine Harvest en Albert Heijn hebben de handen ineen geslagen om de verkoop van verse Noordzeevis een impuls te geven. Het doel is bij te dragen aan een meer vraaggedreven markt voor Noordzeevis. Albert Heijn verkoopt gedurende enkele maanden per jaar duurzaam gevangen platvis uit de Noordzee, onder Vis van Dichtbij. Er wordt vis afgenomen van een beperkt aantal schepen met twinrig, pulstuig of staandwant. Vissers die aan het project leveren moeten op weg zijn naar MSC-certificering. Het is tevens nodig de bedrijfsvoering aan te passen aan de vraag van de supermarkt. Er moet bijvoorbeeld meerdere keren per week worden aangeland. Om dit te realiseren is goede samenwerking noodzakelijk. Visafslag Hollands Noorden VOF Pim Visser Het Nieuwe Diep 27b 1781 AD Den Helder LEI Wim Zaalmink Postbus AD Lelystad Noordzeevisserij
21 Market Pride Scheveningen 08 Noordzeevisserij Johan van Nieuwenhuizen Doordat we de markt in kaart brengen leren we de consument begrijpen. In dit project werken alle ketenpartners in de visketen samen. Vissers, de visafslag, een visgroothandel, een verpakker en een visspeciaalzaak zetten zich gezamenlijk in om een betere marktpositie te realiseren voor de Noordzeevis die wordt gevangen voor de eigen kust. Het is het geheel aan activiteiten van vangst, verwerking, verpakking en ontwikkeling van nieuwe houdbaarheidstechnieken en concepten voor meer gebruiksgemak, die dit project uniek maken. Het project heeft als belangrijk bijkomend doel de verbetering van het imago van vis en de visserij bij de Nederlandse consument. Hier wordt aan bijgedragen door middel van het inzetten van bekende koks, de ontwikkeling van nieuwe recepturen en het benutten van testpanels van consumenten. Wat de visserij betreft staan de nieuwe, duurzamere vormen van vis centraal, zoals flyshooten, twinrig en staandwant. Wat betreft vissoorten worden relatief onbekende vissoorten als inktvis, mul en poon, maar ook bekende soorten als kabeljauw, schol en tong in het project betrokken. UFA, United Fish Auctions Johan van Nieuwenhuijzen Mr. Snijderweg LJ Stellendam jvn@unitedfishauctions.com Noordzeevisserij 21
22 09 VIBOS Noordzeevisserij In dit project wordt aan boord van 3 visserijschepen het Visserij Besluit Ondersteuning Systeem (VIBOS) uitgetest. Dit systeem ondersteunt vissers bij operationele vistaken. Leeke van der Poel Het moet mogelijk zijn om via het combineren van omgevingsparameters de aanwezigheid van vis te voorspellen. Chartworx B.V. Leeke van der Poel Paleiskade AR Den Helder info@chartworx.nl Het VIBOS maakt nautische, visserijtechnische en biologische gegevens inzichtelijk en bruikbaar voor vissers. Het betreft informatie over bijvoorbeeld waterstroming, temperatuur, weersverwachting, bodemgesteldheid, de aanwezigheid van plankton, maar ook van obstructies als wrakken en pijpleidingen. Centrale vraag die de aanvrager, de Coöperatieve Producentenorganisatie Delta Zuid, wil beantwoorden is: waar vangt een visser zijn vis het meest optimaal, onder welke omstandigheden en tegen welke kosten. Naast aspecten van bedrijfsvoering, worden milieu- en ecosysteemeisen betrokken in dit project. In de testfase wordt het VIBOSsysteem aan boord ingezet, waarbij tevens informatie moet worden geleverd voor emissiereductie en vermindering van discards en bodemberoering. C.P.O. Delta Zuid UA Postbus AC Yerseke pomossel@zeelandnet.nl 22 Noordzeevisserij
23 Verbetering en modernisering laaden weegsysteem 10 Viskweek Ad van den Hurk Toos van den Hurk De nieuwe techniek maakt het werk minder omslachtig en tijdrovend en daarnaast diervriendelijker. De initiatiefnemers van dit innovatieproject hebben een aquacultuuronderneming waar onder meer claresse in recirculatiesystemen wordt gekweekt. Zij ontwikkelen een techniek om levende vis met zo weinig mogelijk handelingen te wegen en gereed te maken voor transport naar de visverwerking. Zo wordt het traditionele en omslachtige gebruik van kisten, die verplaatst worden met heftrucks, vervangen door een systeem van transportbanden en watergevulde containers. Vanuit de uitzwemkelder gaan de vissen via een transportband direct in een container gevuld met water. Het wegen van de vis geschiedt niet meer door de vis kort droog te leggen, maar via weegcellen op de containers. Deze methode voorkomt stress en verwondingen bij de vissen en is ook uit bedrijfshygiënisch oogpunt een verbetering. Het unieke en innovatieve aan dit project is dat bestaande technieken op een relatief simpele en goedkope manier worden gecombineerd. Dit komt het dierenwelzijn en de kwaliteit van de vis ten goede. Movis BV Viskwekerij Familie van den Hurk Doctor de Quayweg RL De Mortel Viskweek 23
24 11 Afbreken van grondsmaak Viskweek Pim Wilhelm Het afbreken van grondsmaak leidt tot een enorme kwaliteitsverbetering in de aquacultuur. De aanwezigheid van grondsmaak bij gekweekte vis is een bekend probleem in de sector. In dit project wordt onderzocht of de stoffen afkomstig van schimmels en blauwalgen, die de grondsmaak bij kweekvis veroorzaken, kunnen worden afgebroken. Dit gebeurt met behulp van een soort UV-licht in een fotokatalyse reactor. De stoffen die verantwoordelijk zijn voor de grondsmaak worden door oxydatie afgebroken met voor mens en dier onschadelijke korte golven. Er wordt een mobiele reactor ontworpen en getest, die eenvoudig te verplaatsen is naar andere afzwembakken en aquacultuurbedrijven. Via metingen en smaaktesten wordt inzicht verkregen hoe de fotokatalysator ingezet kan worden op verschillende locaties. Het project kan ook succes boeken via besparingen op het waterverbruik. Normaal worden kweekvissen immers voor de oogst minimaal 24 uur in vers en schoon water gehouden, het zogenaamde afzwemmen. Deze werkwijze biedt ook vanuit welzijnsoverwegingen voordelen. Wilhelm Aquaculture Enterprises (WAE) Drs. W. Wilhelm Eisenhowerlaan GK Delft 24 Viskweek
25 Duurzame algenkweek voor aquacultuur 12 Viskweek Cees van der Lans Het gebruik van restwarmte, CO 2 en meststoffen vanuit de tomatenteelt stelt ons in staat algen op duurzame wijze te kweken. Algen zijn onmisbaar in de aquacultuur. De productiekosten voor de kweek van algen zijn echter hoog, iets dat doorwerkt in de prijs van het eindproduct van de kweekvis. De initiatiefnemers, afkomstig uit de glastuinbouw, gaan mogelijkheden onderzoeken voor algenkweek in de glastuinbouw. Hoe kan in een kas met tomatenplanten een duurzaam en efficiënt systeem voor teelt, oogst en verwerking van algen worden opgezet? Kortom, een dubbele teelt die leidt tot een meervoudig ruimtegebruik in de glastuinbouw en tevens een gedeeld energiegebruik. Dit is uit milieuoogpunt van groot belang en ook kostprijstechnisch voor de ondernemers bijzonder interessant. Door deelname van een schelpdierbedrijf wordt onderzocht hoe de algenteelt ten dienste kan staan van binnendijkse schelpdierenteelt. Schelpdieren voeden zich immers slechts met levende algen. Het kweken van algen vormt dan ook een belangrijke stap in de richting van schelpdierenteelt op land. Lans Westland BV Cees van der Lans Maasambacht 2b 2676 CW Maasdijk / c.vanderlans@lans.nl Viskweek 25
26 26
27 noordzeevisserij / technisch 27
28 13 Glasaal project Binnenvisserij Hein Koning We implanteren de stamcel van een zebravis in een palingeitje en kweken de glasaal in gevangenschap via een larve. Het reproduceren van paling in gevangenschap en het kweken van glasaal zou een belangrijke bijdrage leveren aan de huidige problemen in de palingvisserij. Dit project heeft het uiteindelijke doel om glasaal op te kweken uit larven, zodat palingkwekerijen kunnen beschikken over betaalbaar en duurzaam uitgangsmateriaal. Behalve de kweek van glasaal voor de kwekerijen, is ook het uitzetten van gekweekte glasaal in natuurlijke wateren, zoals het IJsselmeer, een belangrijk doel van het project. Het hoofddoel is de intensivering van het onderzoek naar de reproductie van paling en het kweken van glasaal. Het bestaande academische onderzoek moet een vertaling krijgen naar de praktijk. Naast de beoogde beschikbaarheid van grondstof voor de palingkweek, zal de pootvis ook worden uitgezet in natuurlijke wateren. Zo draagt het project bij aan het behoud van de palingvisserij in Nederland. Bijkomend onderdeel van dit ambitieuze en niet eenvoudig te realiseren project, is de inrichting van een informatiecentrum voor publiek en sector, het Palingdrõme in Volendam. Hein Koning Glasaal Volendam B.V. Julianaweg 224-B 1131 NW Volendam Binnenvisserij
29 Streekkeurmerk Zuiderzeezilver 14 Binnenvisserij Peter van der Laar Derk Jan Berends In 2008 verleende het VIP steun aan de start van een project voor de introductie van het streekkeurmerk Zuiderzeezilver. Alle betrokken schakels in de visketen werkten samen om verantwoord gevangen vis uit de Zuiderzeeregio met een eigen kwaliteitskeurmerk in de markt te zetten. We moeten de manier waarop we met vis omgaan en naar vis kijken veranderen. Winkelcentrum Dukenburg Nijmegen Zwanenveld TA Nijmegen De eerste positieve ervaringen van de deelnemers, zijnde vissers, verwerkers, handel, horeca en visdetaillisten, waren de reden het project uit te breiden en te professionaliseren. Daarbij gaat de aandacht vooral uit naar kwaliteitsmanagement, een goed beheer van de visserij en verwerking, het certificeren van vis volgens het keurmerk Zuiderzeezilver, het opstellen van een online tracking & tracingsysteem en het opzetten van een distributieplan met een landelijke dekking. Inmiddels zijn instructies opgesteld voor de aangesloten 20 vissers, 4 afslagen, 5 groothandelaren, 150 visspeciaalzaken en 150 restaurants. Op deze wijze vindt kennisoverdracht plaats over de streekeigen producten uit het IJsselmeer. Nederlandse Vissersbond Derk Jan Berends Secretaris/Projectmanager Onder de Toren BV Emmeloord / info@zuiderzeezilver.nl Binnenvisserij 29
30 15 Samen duurzaam Schaal- en schelpdieren Jos van Damme We herontdekken keer op keer het nut van onze samenwerking. De traditionele mosselzaadvisserij in de Waddenzee staat onder druk, vanwege de bescherming van de natuur. Mosselvissers worden dan ook gestimuleerd alternatieven te ontwikkelen voor de (bodemberoerende) mosselzaadvisserij. In 2009 zijn hierover afspraken gemaakt tussen mosselkwekers, de overheid en NGO s, en in een convenant vastgelegd. Vooral de introductie van zogenaamde mosselzaadinvanginstallaties (MZI s), waarbij mosselzaad op substraat (bijvoorbeeld touwen) wordt ingevangen, biedt veel perspectief. In dit samenwerkingsverband van zes mosselkweekbedrijven worden kennis en financiële middelen gebundeld, zodat ook kleinere mosselbedrijven de ontwikkeling naar MZI s kunnen inzetten. In het project wordt gekozen voor een continuous dropline -systeem, oftewel een lussensysteem, waarmee een opbrengst van 4 tot 8 kilogram mosselzaad per strekkende meter touw kan worden gerealiseerd. In totaal worden 30 invanglijnen opgetuigd. Door de bundeling van deze groep relatief kleinere bedrijven blijft de diversiteit in de sector behouden. J.A. van Damme Molenpolderweg 9a 4401 NP Yerseke 30 Schaal- en schelpdieren
31 Samen verduurzamen voor een vitale oestersector 16 Schaal- en schelpdieren Jaap de Rooij We bewerkstelligen een overgang van bodemcultuur naar een hangcultuur. Het overgrote deel van de Nederlandse oesterkwekers bundelt in dit project de krachten op het gebied van innovatieve kweek, oogst en het vermarkten van oesters. De oestersector, waarin in Nederland ongeveer 30 bedrijven actief zijn, heeft de afgelopen jaren door tegenvallende bedrijfsresultaten weinig geïnvesteerd in vernieuwing en verduurzaming van de productie. Vanuit de kenniskring Oesterkweek is de Nederlandse Oestervereniging aangespoord dit project te starten om zo gecoördineerd en gericht te experimenteren met verbetering van de broedval en alternatieve invangmethoden en oogsttechnieken. Met name de ontwikkeling van andere broedcollectoren dan de traditionele mosselschelp is een belangrijk doel. De laatste jaren zijn er door een beperkte aanvoer van mosselen te weinig mosselschelpen om in de behoefte van de oesterkwekers te voorzien. Er wordt ook een studie verricht naar de ecologische draagkracht van oesters in de Oosterschelde en er worden marktonderzoeken uitgevoerd naar prijsvorming en potentiële afzetgebieden. Nederlandse Oestervereniging Jaap de Rooij Postbus AC Yerseke Schaal- en schelpdieren 31
32 17 Zeeakkers Geïntegreerde innovatieprojecten Irma Lit Willem Brandenburg Het cultiveren van zeewier creëert een beschermende omgeving voor mosselzaadvisserij op zee. Quite Write Irma Lit Hofstede GL Lopik irma.lit@quitewrite.nl Kees Groot Peter Terreehorst De Nederlandse mosselvissers zijn op zoek naar alternatieven voor de traditionele bodemberoerende mosselzaadvisserij. Zo wordt er geëxperimenteerd met mosselzaadinvanginstallaties (MZI s). Dit geschiedt vooral in de meer beschutte kustwateren. In dit project wordt deze techniek verplaatst naar volle zee in zogenaamde zeeakkers. Het bijzondere van dit project is dat op de netten waarop het mosselzaad wordt ingevangen, jonge zeewieren worden geënt. De zeewieren, die ook worden geoogst, hebben effect op de waterdynamiek, zodat de mossellarven zich beter kunnen hechten. Een bijkomend beoogd gevolg van de open zee boerderij is het ontstaan van kraamkamers voor jonge vis. Door de combinatie van de vangst van mosselzaad en het oogsten van zeewieren ontstaan economische voordelen. Ecologische voordelen van de zeeakkers zijn het beëindigen van de bodemberoerende mosselzaadvisserij, het sluiten van de nutriëntenstroom (de afvalstoffen van mosselen worden door zeewieren afgevangen) en het ontstaan van kraamkamers voor jonge vis. 32 Geïntegreerde innovatieprojecten
33 Geïntegreerde zilte aquacultuur 18 Geïntegreerde innovatieprojecten Job Schipper Zeewier zuivert het water van de viskwekerij en produceert tegelijk waardevol eiwit: een dubbel rendement! Doel van het innovatieproject Vis, Schelp en Wier is de verbetering van de waterkwaliteit in tarbotkwekerijen. Waar in het overgrote deel van de viskwekerijen in Nederland zoetwatervis wordt gekweekt, is de zilte aquacultuur nog in opkomst. Tarbot is hiervan een voorbeeld. Bij de kweek van tarbot treedt nog regelmatig onverklaarbare sterfte en groeivertraging op. De kwaliteit van het water is hierbij een van de belangrijkste factoren. Zeewier heeft als belangrijke eigenschap dat het water zuivert. Zeewieren zijn in staat om effectief en efficiënt stoffen als ammonium, nitraat en fosfaat uit water te verwijderen. In dit project wordt een zeewierteeltsysteem in een tarbotkwekerij geïntegreerd, waardoor een natuurlijk zuiverend recirculatiesysteem ontstaat. Er wordt kennis opgebouwd over hoe jong zeewier kan worden vermeerderd en hoe dit moet worden aangebracht op zogeheten dragers (lijnen of netten) in de viskwekerij. Het benutten van zeewieren in een hoogrendementswaterzuiveringsysteem in een binnendijkse zeeviskwekerij, is nog niet eerder toegepast. Hortimare J. Schipper E. de Boer-van Rijkpark LN Heerhugowaard Geïntegreerde innovatieprojecten 33
34 19 De mosselakker Geïntegreerde innovatieprojecten Wim van Nieuwenhuijzen Pionieren, creativiteit en analyseren zijn voor ons de sleutels tot succes. Binnen eerdere VIP-projecten is geëxperimenteerd met de binnendijkse kweek van mosselzaad. Bij mosselzaadkweek op landbouwgrond is de beschikbaarheid van voldoende en goed voedsel, in de vorm van algen, cruciaal. Algen moeten daarvoor in speciaal aangelegde bassins worden gekweekt. Tot op heden is deze kweek onvoldoende stabiel, wat een negatieve neerslag heeft op de efficiënte teelt van mosselzaad op land. In dit project werken de initiatiefnemers, afkomstig uit de akkerbouw en de mosselsector, samen aan een stabiele en efficiënte kweek van algen in open vijvers. Er wordt geëxperimenteerd met het gebruik van ozon in plaats van de tot nu toe gangbare chloorverbindingen, met nieuwe vormen van waterrecirculatie en met nieuwe algentypes. Als het project slaagt worden er belangrijke stappen gezet in een land-based systeem voor algenkweek. La Solitude v.o.f. Wendy Geluk en Wim van Nieuwenhuijzen Hogeweg PH St Philipsland Foto: ZLTO 34 Geïntegreerde innovatieprojecten
35 Impuls voor zilte teelten 20 Geïntegreerde innovatieprojecten Jeannette Hoek Het uitwisselen van kennis binnen een groep waarin verschillende expertises verenigd zijn, werkt enorm stimulerend. De ondernemers achter dit project willen de zilte productieketen in Nederland verder professionaliseren. Het gaat om producten als zeekraal en lamsoor (zeeaster) die worden geteeld in een zilte omgeving, te vinden in gebieden die aan zee grenzen. De zilte teelten worden vaak in combinatie met aquacultuur gezien en daarmee als één van de alternatieven voor de visserij. Zilte teelten worden steeds belangrijker, maar staan nog in de kinderschoenen. Daarom zijn de initiatiefnemers verenigd in een Zilte Kenniskring, die wordt gecoördineerd door de stichting OASE, organisatie voor landbouw in zilte omgevingen. Men richt zich vooral op de standaardisatie van de producten, zoals die in het winkelschap liggen. Daarbij gaat het om gekweekte en wilde zilte groenten uit Nederland en het buitenland. Standaardisatie zal leiden tot een betere marketingcommunicatie en heldere kwaliteitscriteria. Dit zal aanzetten tot teeltverbetering en marktgroei. Het doel is de zilte teelten in Nederland een volwaardige plaats te geven en een goede concurrentiepositie. Jeannette Hoek Director Research & Development OASE Foundation Prins Hendriklaan AX Amsterdam / / Geïntegreerde innovatieprojecten 35
36 Schelpdierkweek op het land (foto: ZLTO) 36
37 noordzeevisserij / technisch 37
38 VIP-leden A.W. (Bram) Bierens Algemeen bestuurder [voorzitter] L.M.E. (Emiel) Parlevliet Algemeen directeur Seafood Parlevliet Prof. dr. ir. N. (Niko) Wijnolst Voorzitter Nederland Maritiem Land Prof. dr. ir. J.L.A. (Leo) Jansen Voorzitter Stichting De Noordzee Ir. D.A.M. (Addy) Risseeuw Secretaris Productschap Vis Dr. ir. J.H.J. (Joanneke) Kruijsen Voormalig lid PvdA-Tweede Kamerfractie Dr. G. (Ger) Vos Directeur InnovatieNetwerk Ir. ing. A.J. (Albert) Vermuë Directeur Visserij, Ministerie van LNV Dr. M.C.Th. (Martin) Scholten Directeur Wageningen IMARES Ing. J.C. (Joop) Ehrhardt Schuttelaar & Partners (secretaris) Ir. F. (Frans) Vroegop Ministerie van LNV (secretaris) Het VIP wordt ondersteund door: Drs. E. (Ed) de Heer Projectleider Innovatie Noordzeevisserij 38 VIP-leden
39 Colofon Dit is een publicatie van het Visserij Innovatieplatform. Het VIP, ingesteld door de Minister van LNV, heeft de taak innovatie in de visketen te bevorderen en de overheid te adviseren over concrete innovatieprojecten. Redactie Frans Vroegop Joop Ehrhardt Grafische vormgeving Schuttelaar & Partners, Den Haag Druk Visserij Innovatieplatform Postbus JE Den Haag Drukkerij De Eendracht, Schiedam Oplage 1000 VIP/LNV Den Haag 2010 VISSERIJ INNOVATIE PLATFORM EUROPEES VISSERIJ FONDS INVESTERING IN DUURZAME VISSERIJ Colofon 39
40
Vissen met zorg. factsheets kwaliteit en duurzaamheid. staandwant-, puls-, twinrig- en flyshootvisserij. Kees Taal. Wim Zaalmink.
Vissen met zorg factsheets kwaliteit en duurzaamheid staandwant-, puls-, twinrig- en flyshootvisserij Kees Taal Wim Zaalmink Maart 2012 LEI, onderdeel van Wageningen UR, Den Haag Voorwoord Met trots presenteer
De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,
Directie Visserij De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 4 september 2008 2070828790 Viss. 2008/5042 25 september
TIENPUNTENPLAN DE NEDERLANDSE NOORDZEEVISSERIJ
TIENPUNTENPLAN DE NEDERLANDSE NOORDZEEVISSERIJ Tweede Kamerfractie ChristenUnie Arie Slob 22 januari 2011 TIENPUNTENPLAN VOOR DE NEDERLANDSE NOORDEEVISSERIJ Het gaat gelukkig beter met de visbestanden
Visserij in Cijfers. Trends in zeevisserij. Kees Taal en Mike Turenhout. Scheveningen. 28 februari 2014
Visserij in Cijfers Trends in zeevisserij Kees Taal en Mike Turenhout Scheveningen 28 februari 2014 Visserij in Cijfers Jaarlijkse publicatie Vanaf nu via LEI-internet te downloaden www.visserijincijfers.nl
SCHMIDT ZeeVIS ROTTeRDaM De allerbeste VIS VaN De allerbeste VISSeRS SCHMIDT ZeeVIS en MVO
SCHMIDT ZEEVIS ROTTERDAM De allerbeste VIS VAN DE ALLERBESTE VISSERS SCHMIDT ZEEVIS EN MVO Verantwoordelijkheid Alleen het beste is goed genoeg De maatschappij schreeuwt om verduurzaming. De vissers en
Den Haag 13 maart 2013. 1/6/2014 NEDERLANDSE VISSERSBOND - Derk Jan Berends
Den Haag 13 maart 2013 1/6/2014 NEDERLANDSE VISSERSBOND - Derk Jan Berends 1 Introductie Voorstellen Doel: kennis uitwisselen over de visserijpraktijk, knelpunten en oplossingen bespreken betreffende bemanningszaken.
Een nieuw ketenmodel voor langoustines
Een nieuw ketenmodel voor langoustines Ab Post (GPM Seafoods) en Wim Zaalmink (LEI Wageningen UR) Urk, 6 oktober 2012 Inhoud Economische betekenis langoustine visserij Consumptie van langoustines Keten
Verslag van het overleg tussen het Visserij Innovatieplatform (VIP) en de Klankbordgroep vissers (KBG), 23 mei 2008, Hoofddorp
Verslag van het overleg tussen het Visserij Innovatieplatform (VIP) en de Klankbordgroep vissers (KBG), 23 mei 2008, Hoofddorp Aanwezig: KBG: Jaap Albregtse, Gert -Jan Kooij, Jaap van der Vis, Klaas Kramer
Verslag bijeenkomst Klankbordgroep Visserijinnovatie
Betreft Datum Locatie Aanwezig Verslag bijeenkomst Klankbordgroep Visserijinnovatie 19 maart 2011, ochtendbijeenkomst Hoofddorp, Schiphol A4 Van der Valk Hotel KBG: Johan Baaij, Rems Cramer, Roos van Duijn,
Pulskor, Sumwing en PulsWing als alternatief voor de boomkorvisserij
Pulskor, Sumwing en PulsWing als alternatief voor de boomkorvisserij Urk 4 september 2010 Kees Taal, LEI Pulskor, Sumwing en PulsWing Wat is Pulskor, Sumwing en PulsWing? Historie Wat is nodig om met de
LFD: Less Fuel & Discards in Visserij op Noorse kreeft. Josien Steenbergen en Jacob van Urk, 4 mei 2012
LFD: Less Fuel & Discards in Visserij op Noorse kreeft Josien Steenbergen en Jacob van Urk, 4 mei 2012 Achtergrond: visserij in Nederland Advies taskforce duurzame Noordzeevisserij: Reduceren van de kosten
Co-management: Hoe verder te vervolmaken? Saneren of innoveren? Alternatieve beheersvormen: Quota, Zeedagen, Ruimte Discards: Hoe te voorkomen?
Betreft Verslag VIP-bijeenkomst De toekomst van het Gemeenschappelijk Visserij Beleid Datum 18 april 2009 Tijdstip 10:00 15:00 uur Locatie Visafslag Harlingen, Nieuwe Vissershaven 25 Aanwezig VIP: Bram
Trends in Zeevisserij 2013
Trends in Zeevisserij 2013 Innovatie loont! 22 maart 2013, Kees Taal Trends Innovatie Ondernemerschap Verduurzaming Markt Trends Investeringen Prestaties: Kottervloot - Platvis - Garnalen - Flyshoot -
Duurzame Visserij Convenantpartners aan het woord. 5 juni 2009: 1 jaar Maatschappelijk convenant Noordzeevisserij!
Certificering Communicatie Onderwijs en scholing Beschermde gebieden in de Noordzee Bestandsbeheer Duurzame Visserij Convenantpartners aan het woord 5 juni 2009: 1 jaar Maatschappelijk convenant Noordzeevisserij!
Masterplan Transitie Visserijvloot
Masterplan Transitie Visserijvloot Memorandum haalbaarheidsonderzoek GIBO Groep LEI WUR Januari 2010 1 Memorandum Transitie Visserijvloot 2010 2015 1. Inleiding De Nederlandse platvisvloot vist vooral
Kenniskring Slim Ondernemen in de Platvisserij. Hoezo dure gasolie?
www.kenniskringvisserij.nl Kenniskring Slim Ondernemen in de Platvisserij Hoezo dure gasolie? Tips voor boomkorvissers om brandstof te besparen en hun rendement te verhogen In deze brochure beschrijven
Kenniskring Slim Ondernemen. 7 maart 2009 MKB Adviseurs Jaap Luchies Tel.nr. 038 426 25 90 Email: jluchies@mkbadviseurs.nl
Kenniskring Slim Ondernemen 7 maart 2009 MKB Adviseurs Jaap Luchies Tel.nr. 038 426 25 90 Email: jluchies@mkbadviseurs.nl Programma 7 maart 2009 09.00 uur Opening 09.05 uur Voortgang Imago 09.15 uur Voorstel
Wij vangen deze. Uitgave natuurlijk verantwoord
Wij vangen deze vis wijzer Uitgave 2009 natuurlijk verantwoord Wij vangen deze VIS wijzer Overbevissing en illegale visserijpraktijken zijn onderwerpen die met regelmaat tot maatschappelijke discussie
Toch kunnen de vrolijk wapperende vlaggetjes buiten, niet verhullen dat de situatie in de Noordzeevisserij zorgelijk is.
Spreekpunten van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, dr. Henk Bleker, Dag van de Nederlandse zeevisserij, 2 juli 2011, uitgesproken door dr.ir. M. Kool, plv. directeur AKV.
Kenniskringen Visserij
Kenniskringen Visserij Bezoek aan de European Seafood Exposition 2011: Kenniskringen verdiepen zich in markt, trends en positionering Door Wouter Jan Strietman (LEI, onderdeel van Wageningen UR) en Caroline
Betreft. Besluitenlijst VIP-vergadering Datum Vrijdag 6 februari 2009 Tijdstip Locatie Aanwezig
Betreft Besluitenlijst VIP-vergadering Datum Vrijdag 6 februari 2009 Tijdstip Locatie Aanwezig 10.00 14.00 uur VNO-NCW-gebouw, Den Haag Bram Bierens, Joanneke Kruijsen, Wil van der Fliert, Leo Jansen,
Innovatiebeleid overheid
Innovatiebeleid overheid LEI symposium: Trends in de Zeevisserij 2013: Innovatie loont Inhoud presentatie Korte terugblik op het innovatiebeleid: 2007 tot 2013 Speerpunten en resultaten Vooruitblik: 2013
Afzetmarkt van tong en andere vissoorten van staandwantvissers
Afzetmarkt van tong en andere vissoorten van staandwantvissers Uitwerking van een kennisvraag voor de Kenniskring Staandwantvisserij op tong Birgit de Vos LEI, onderdeel van Wageningen UR 22 april 2011
Duurzaam vissen. Maatschappelijk convenant Noordzeevisserij
Duurzaam vissen Maatschappelijk convenant Noordzeevisserij Aanleiding Doel De wens om te komen tot een maatschappelijk convenant vloeit voort uit het Advies van de Task Force Duurzame Noordzeevisserij
Colofon. Dit is een uitgave van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Colofon Dit is een uitgave van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Directie Visserij Willem Witsenplein 6 Postbus 20401 2500 EK Den Haag Den Haag, maart 2008. Foto s: Visserijnieuws,
Werkgroep Gezonde Paling
Naar integrale ketenbeheersing in de Nederlandse sector Kenniskringen Visserij Emmeloord 28 juni 2011 Hans Boon Aquaculture Experience Algemene inleiding Aanleiding IKB gezonde paling Integrale Ketenbeheersing
Standpunt over duurzame vis en kwaliteit - Ondersteund door alle leden van het campagneteam Duurzame vis op de kaart
Standpunt over duurzame vis en kwaliteit - Ondersteund door alle leden van het campagneteam Duurzame vis op de kaart De volgende organisatie maken deel uit van het campagneteam: Wereld Natuur Fonds (WNF),
De visserij. Frank Beens Groep 7
De visserij Frank Beens Groep 7 Inhoud Inleiding Hoofdstukken 1. Geschiedenis 2. Waar wordt op gevist? 3. De Genemuider vissers 4. De visafslag 5. Vis is gezond 6. Vragen Eigen mening Bronvermelding Inleiding
Innovatie in de visketen GoFive Fishing
Innovatie in de visketen GoFive Fishing Het ministerie van LNV onder leiding van Minister Gerda verburg, heeft begin augustus 2010 de subsidie aanvraag van het Zeevisbedrijf Geertruida uit Urk en het Groene
Pionierprogramma Thema Visserij, Waddenfonds 2012-2013
Pionierprogramma Thema Visserij, Waddenfonds 2012-2013 Inleiding In het Waddengebied worden verschillende vormen van visserij bedreven: garnalenvisserij, schaal- en schelpdiervisserij en in beperktere
Kenniskring Oesterkweek
schelpdieren Kenniskring Oesterkweek Door Arie van Duijn en Kees Taal, LEI Wageningen UR Vorig jaar zijn in de Nederlandse visserijsector een aantal kenniskringen van start gegaan. De leden van zo n kring
Innovatief Ondernemerschap in de Visketen. Een visie op toekomstige blueports
Innovatief Ondernemerschap in de Visketen Een visie op toekomstige blueports 15 Oktober 2010 1. Inleiding Het Visserij Innovatieplatform (VIP) beëindigt eind 2010 na 4 jaar zijn activiteiten. Op verzoek
Werkstuk ANW Visserij
Werkstuk ANW Visserij Werkstuk door een scholier 2066 woorden 1 augustus 2003 6,1 57 keer beoordeeld Vak ANW Geschiedenis Vroeger al was de visserij erg belangrijk voor Nederland. Er zijn heel veel plaatsen
Profish & Duurzaamheid
Profish & Duurzaamheid Genieten van vis ook in de toekomst! Profish Food B.V. Januari 2012 wij werken samen, adviseren en ondersteunen de volgende organisaties: Inleiding Tegenwoordig zijn de meeste consumenten
Proefproject Zeeuwse Tong: Jan Ketelaars, namens Stichting Zeeuwse Tong
Proefproject Zeeuwse Tong: 2009-2013 Jan Ketelaars, namens Stichting Zeeuwse Tong Stichting Zeeuwse Tong Stichting Zeeuwse Tong Focus: ontwikkeling van binnendijkse zoutwateraquacultuur de kweek van zeetong
Certificering Communicatie Onderwijs en scholing Beschermde gebieden in de Noordzee Bestandsbeheer
Wereld Oceaan Dag werd op 8 juni 1992 in het leven geroepen om mensen bewust te maken van de zeeën en oceanen en wat deze voor ons betekenen. Sindsdien wordt deze dag jaarlijks wereldwijd gevierd. Een
Nederland en het EFMZV
Nederland en het EFMZV De Europese Unie en de Nederlandse overheid willen met het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) bijdragen aan de verwezenlijking van het nieuwe Gemeenschappelijk
Project Best Practices II Tussenrapportage Innovatieprojecten aanlandplicht Selectiviteit Periode 1 maart december 2016
Project Best Practices II Tussenrapportage Innovatieprojecten aanlandplicht Selectiviteit Periode Opgesteld door: R. Martens d.d. 20 maart 2017 Inhoudsopgave 1. Algemene Projectinformatie...3 2. Voortgang
Productie kweekvis,
Indicator 19 november 2009 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link [1] bekijken. De afgelopen jaren heeft een
Ontwikkelingen langoustine visserij (Noorse kreeft)
Ontwikkelingen langoustine visserij (Noorse kreeft) 2006-2012 Samenwerking, kennisuitwisseling en waardevermeerdering Door: Roelof van Urk Inleiding Twinrigvisserij door de kleinere schepen (
vis en duurzaamheid verantwoord vis eten = een beter geweten
vis en duurzaamheid verantwoord vis eten = een beter geweten is er nog wel voldoende vis in onze zeeën? waaraan kan ik zien dat vis verantwoord gevangen is? duurzame vis? wat betekent dit? hoe zit het
Kenniskring Slim Ondernemen. 28 maart 2009 MKB Adviseurs Jaap Luchies Tel.nr. 038 426 25 90 Email: jluchies@mkbadviseurs.nl
Kenniskring Slim Ondernemen 28 maart 2009 MKB Adviseurs Jaap Luchies Tel.nr. 038 426 25 90 Email: jluchies@mkbadviseurs.nl Programma 28 maart 2009 09.00 uur Opening 09.10 uur Efficiënt vistransport 10.00
Kenniskring Transitie Visserij Zuidelijke Noordzee Stellendam
Kenniskring Transitie Visserij Zuidelijke Noordzee Stellendam Kenniskring Transitie Visserij Zuidelijke Noordzee Stellendam 23 januari 2009 ViBOS (Visserij Besluit Ondersteuning Systeem) Cor Mallie Leeke
Ministerie van LNV, Directie Agroketens en Visserij. Evaluatie Visserij Innovatie Platform. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2.
Ministerie van LNV, Directie Agroketens en Visserij Evaluatie Visserij Innovatie Platform van Twickelostraat 2 postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 INHOUDSOPGAVE blz.
*PDOC01/209019* PDOC01/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 'S-GRAVENHAGE
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG
Publiekssamenvatting Jaarverslag EFMZV 2017
Publiekssamenvatting Jaarverslag EFMZV 2017 Focus van het programma De Europese Unie en de Nederlandse overheid willen met het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) bijdragen aan de verwezenlijking
Kenniskring garnaal Zuid West
Kenniskring garnaal Zuid West De weg naar bestandsbeheer Noordzeegarnaal Yerseke 30 Oktober 2015 Kenniskring garnaal zuid west AGENDA 14:00 Voorstelrondje en verwachtingen (Marieke / allen) 14:20 Intro
Productie kweekvis,
Indicator 25 juni 2013 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link [1] bekijken. De afgelopen jaren heeft een sterke
Verslag ondernemersgesprek Platform Innofish 13 september 2014, Amsterdam
Verslag ondernemersgesprek Platform Innofish 13 september 2014, Amsterdam Ik vond het goed om in deze groep over de aanlandplicht te praten. Het domste wat je nu kunt doen is je kop in het zand steken.
Duurzame Noordzeevisserij. Milieuprestaties Noordzeevis, kweekvis en vlees vergeleken
Duurzame Noordzeevisserij Milieuprestaties Noordzeevis, kweekvis en vlees vergeleken Betere positionering met duurzame vis Maatschappelijk wordt er veel waarde gehecht aan het duurzaam produceren van
VISSERIJ VERDUURZAAMT
VISSERIJ VERDUURZAAMT.;.' Maatschappelijk Convenant in uitvoering van de doelstellingen van Vistraject 12015-2020 1 ~\".\ Vlaams~ ILVO!nstituul voor Landbouwen Vis5,erijonderzoek 'l~ \ overheid Rederscentrale
De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 12 november 2009 Betreft MZI-beleid. Geachte Voorzitter,
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl Datum 12
Pulsvisserij: wat weten we wel en niet?
Pulsvisserij: wat weten we wel en niet? Nathalie Steins & Adriaan Rijnsdorp, IMARES Wageningen UR 20 juni 2016 Background NL vloot heeft 80% Noordzee tong quota Zorgen over traditionele vangstmethode (boomkor)
BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING
BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING Officiële uitgave van gemeenschappelijke regeling Waddenfonds. Nr. 390 1 augustus 2016 Verordening van 30 juni 2016 van het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling
De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,
Directie Visserij De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 12 november 2008 2008Z06577 Viss 2008/5769 19 november
Kenniskring Slim Ondernemen
Kenniskring Slim Ondernemen www.kenniskringvisserij.nl Bijeenkomst 16 Juni 2012 Verslag van de evaluatie van kenniskringactiviteiten Aanwezig: Klaas-Jelle Koffeman Willem Brands Henrik Romkes Jaap Luchies
Samenvatting praktijkonderzoek passieve vistuigen in de Noordzee
Het project Kenniskringen visserij wordt gefinancierd door het Europees Visserijfonds investering in duurzame visserij Afdeling Visserij Postbus 68 1970 AB IJmuiden Kenniskringen Visserij: staandwant T.a.v.
Innovatieagenda Melkveehouderij
Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de
Meervoudig ruimtegebruik op zee
Windturbineparken en aquacultuur Theo Reijs, senior adviseur Kader Ontwerp Nationaal Waterplan (min V&W, coördinerend), en daarbinnen Ontwerp Beleidsnota Noordzee (dec 2008) afstemming tussen gebruikers
De komende jaren ligt de prioriteit bij het aanscherpen van de huidige doelstellingen.
Ambities: De komende jaren ligt de prioriteit bij het aanscherpen van de huidige doelstellingen. Doelstelling: Topkwaliteit aanbieden tegen een scherpe prijs. Onze inkoop doen wij als Fix Fisch B.V. rechtstreeks
HET GEVECHT VOOR EEN DUURZAME TOEKOMST
HET GEVECHT VOOR EEN DUURZAME TOEKOMST Allereerst zal ik uiteen zetten wie wij zijn en wat wij doen. Mijn naam is Huub Lacor, algemeen directeur van het familiebedrijf Roem van Yerseke. Mijn voorvaderen
Uitkomsten enquête over de Noordzee visbestanden 2011
Uitkomsten enquête over de Noordzee visbestanden 2011 Inger Wilms, Pvis. Dit artikel beschrijft de uitkomsten van de Noordzee enquête die afgelopen zomer gehouden is onder Noordzee vissers uit België,
Pulsvisserij Overzicht Onderzoek
Pulsvisserij Overzicht Onderzoek Platvis Bob van Marlen Inhoud Historisch overzicht onderzoek RIVO-IMARES garnaal en vooral platvis EU-verbod ICES vragen in 2006 en onderzoek hierop gericht Vangstvergelijking
Vernieuwingen in de Mosselcultuur: Gebruik mosselzaadinvang installatie (MZI s) Aad Smaal, Wageningen Universiteit en IMARES Yerseke
Vernieuwingen in de Mosselcultuur: Gebruik mosselzaadinvang installatie (MZI s) Aad Smaal, Wageningen Universiteit en IMARES Yerseke Natuurkundig Gezelschap, 14 maart 2014 IMARES: sinds 2006, Fusie diverse
Mul Mul wordt het hele jaar door in de Noordzee gevangen, maar is in de zomer op zijn best. Wordt ook wel koningspoon genoemd, maar is geen familie van de poon. Het visvlees is stevig en een beetje zoet
Activiteiten Colruyt Group
Activiteiten Colruyt Group Waarom meedoen aan de Blauwe Cluster? Meerwaarde creëren Ecologie Maatschappij Economie = onze verantwoordelijkheid opnemen Geloof in duurzaam ondernemen Lange-termijngroei en
PERSDOSSIER MOSSELEN
PERSDOSSIER MOSSELEN Mosselen algemeen De mossel is een belangrijk product uit de Nederlandse schelpdierteelt. In Europa worden er jaarlijks circa 700 miljoen kilo mosselen geproduceerd, waarvan ongeveer
INFOfiche Langetermijnstrategie en Planning 2007
INFOfiche Langetermijnstrategie en Planning 2007 Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek Eenheid: Dier - Visserij Ankerstraat 1 B-8400 Oostende, België Tel.: +32 59 342250 Fax: +32 59 330629 www.dvz.be
Nota Duurzaam Voedsel. Publiekssamenvatting
Nota Duurzaam Voedsel Publiekssamenvatting Kernboodschap Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Wil de consument voor duurzaam voedsel kunnen kiezen, dan moet dat aanbod er ook zijn. Daarom
Project alternatief visplan duurzame platvisvisserij
Project alternatief visplan duurzame platvisvisserij In het kader van de regeling Collectieve acties in de visketen De ontwikkeling van een alternatief visplan voor het verduurzamen van de platvisvisserij,
Aquacultuur in Vlaanderen
Aquacultuur in Vlaanderen ILVO Daan Delbare Problematiek Problematiek Een geringe beschikbaarheid van productiegebieden (zeer korte kuststrook van 64 km, geen afgesloten baaien, competitie met andere gebruikers
Geachte heer, mevrouw,
Geachte heer, mevrouw, Inleiding Met deze brief willen wij u graag op de hoogte stellen van de beslissing van de CVO om het MSC certificaat voor de staand want visserij te beëindigen. De CVO biedt u een
ENERGIE BESPAREN EN VERDUURZAMEN IN DE GLASTUINBOUW
Besparen en verduurzamen ENERGIE BESPAREN EN VERDUURZAMEN IN DE GLASTUINBOUW Over Kas als Energiebron Kas als Energiebron is het innovatie- en actieprogramma voor de glastuinbouw met als doel de uitstoot
Kleine zelfstandige duizendpoot. - Profielschets van de kleinschalige kustvisser op de Waddenzee -
Kleine zelfstandige duizendpoot - Profielschets van de kleinschalige kustvisser op de Waddenzee - Inleiding Deze profielschets beschrijft in het kort de eigenschappen, kennis en beroepservaring die iemand
Een handreiking aan de regionale Blueports
Nederland duurzame als innovatieve draaischijf Vis Een handreiking aan de regionale Blueports Adviesgroep Blueports oktober 2012 Inhoud 3 Inleiding: Blueports, hoezo? 4 Waar staat het Nederlands viscluster?
Verslag overleg Visserij Innovatieplatform (VIP) en Klankbordgroep (KBG) Hoofddorp, Schiphol A4 Van der Valk Hotel
Betreft Datum Locatie Aanwezig Verslag overleg Visserij Innovatieplatform (VIP) en Klankbordgroep (KBG) 11 september 2010, ochtendbijeenkomst Hoofddorp, Schiphol A4 Van der Valk Hotel KBG: Jaap Albregtse,
Testproject Coastbusters vlak vóór De Rampe
Testproject Coastbusters vlak vóór De Rampe Geplaatst op 21 juli 2018door DE BLIEDEMAKER Hannelore Maelfait in de bar van de Pannevissers (de YCDP) Een BLIEDEMAKER is een eerste gevangen haring. Natuurlijk
Duurzaam ondernemen. Genieten van vis ook in toekomst! Maart 2014. Profish Food B.V. Oude Rijksstraatweg 24 7390 AB Twello
Duurzaam ondernemen Genieten van vis ook in toekomst! Maart 2014 Profish Food B.V. Oude Rijksstraatweg 24 7390 AB Twello Profish Deutschland GmbH Rottweg 79 D-48683 Ahaus Inleiding Al jaren zet Profish
Factsheet: Schol. versie maart 2013 VISSERIJ
Factsheet: Schol versie maart 2013 Schol is een belangrijke vissoort voor de Nederlandse vissector, zelfs één van de belangrijkste wat betreft aanvoer op de Nederlandse afslagen; bijna 50% van alle vis
VLISSINGEN & BRESKENS
VLISSINGEN & BRESKENS Vis met smaak Aanvoer uit de Zuidelijke Noordzee Mijn! Vis kopen in de mijnzaal of op afstand Een aantrekkelijke afslag Centrale ligging en goede infrastructuur De koers naar kwaliteit
Pulskor versus boomkor
Pulskor versus boomkor ARM 7 en ARM 44, economische uitkomsten en analyses Vertrouwelijk rapport Kees Taal Mike Turenhout Arie Klok LEI-rapport 2014-xxx Maart 2014 Projectcode Kenniskringen Visserij LEI,
Duurzaamheid van vis in sterrenrestaurants.
Good Fish Foundation Duurzaamheid van vis in sterrenrestaurants. Een onderzoek naar het aanbod van vis, schelp- en schaaldieren op de menukaarten van Nederlandse restaurants met Michelin onderscheiding.
Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie
Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te
Maatschappelijk Convenant Noordzeevisserij
Maatschappelijk Convenant Noordzeevisserij Juni 2013 Voor alle partijen een waagstuk Binnen het Maatschappelijk Convenant Noordzeevisserij gingen natuur- en milieuorganisaties, visserijorganisaties en
Advies. Aan: Waddenfonds Van: Waddenacademie Datum: April 2015 Betreft: Garnalenvisserij. Inleiding
Advies Aan: Waddenfonds Van: Waddenacademie Datum: April 2015 Betreft: Garnalenvisserij Inleiding Het Waddenfonds heeft de Waddenacademie gevraagd advies uit te brengen ten aanzien van het thema garnalenvisserij.
De zee heeft jou nodig!
De zee heeft jou nodig! Je houdt van producten die uit de zee komen en die doen je goed. Maar de vangst en zelfs de kweek van bepaalde vissoorten heeft nare gevolgen: overbevissing, bedreiging met uitsterven,
Week van de smaak. Verantwoord gevangen vis, schaal- en schelpdieren
Week van de smaak 2015 Verantwoord gevangen vis, schaal- en schelpdieren Puur genieten! Gezond, eerlijk én lekker De Week van de Smaak is een jaarlijks evenement waarin gezond en eerlijk eten extra onder
KRIMP INLEIDING. voor de welvaart. Bevolking -1,2% Banen -4% In 2012 hebben het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de provincie Zuid-Holland
SMART WATER INLEIDING In 2012 hebben het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de provincie Zuid-Holland - nieuw te ontwikkelen) projecten en activiteiten aan worden verbonden en worden KRIMP voor de welvaart
Kenniskring Langoustines
Kenniskring Langoustines www.kenniskringvisserij.nl Verslag Platformbijeenkomst Kenniskring Twinrig & Langoustines 24 maart 2012 Aanwezig: Adriaan de Visser (WR108), Pieter Kramer (Z525), Fokke Kramer
eel multifunctionele bedrijven verkopen hun
Vers voedsel Als je tussenhandel kunt voorkomen, blijft er meer voor de boer over. Dat is een argument voor korte ketens. Die vormen ook een antwoord op de toenemende vraag naar vers en ambachtelijke
http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=rq2m5pop 16/02/2010 Het Nieuwsblad - Gemeente Kruishoutem: 'Tomaten én tilapia houden beide van warmte' 'Tomaten én tilapia houden beide van warmte'
Wat hebben we geleerd? Dutch Coastline Challenge (over)leven in de Delta
Wat hebben we geleerd? Ambitie DCC We realiseren de opgave kustlijnzorg op een duurzame en efficiënte manier, door te investeren in het verbeteren en vernieuwen van de werkwijzen en daarvoor benodigde
Notulen Kenniskring IJsselmeervisserij en Binnenvisserij
Notulen Kenniskring IJsselmeervisserij en Binnenvisserij www.kenniskringvisserij.nl Datum: 04-04-2013 Tijd: 13:00 17:00 Locatie: Volendam Aanwezig: D.J.T. Berends (voorzitter KK IJsselmeervisserij), D.W.
Perspectieven en concurrentiepositie Scheveningen Vissershaven en Visafslag
Kees Taal Menno Smit Birgit de Vos Jan Willem de Wilde Notitie 30156 Juni 2004 LEI, Den Haag Perspectieven en concurrentiepositie Scheveningen Vissershaven en Visafslag Samenvatting De gemeente Den Haag
AQUAVLAN II. 21 november 2014, Vlaams Aquacultuur Symposium
AQUAVLAN II 21 november 2014, Vlaams Aquacultuur Symposium Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Waarom een opvolger van AquaVlan? Bedrijven die vandaag starten moeten ondersteund worden met
Notulen bijeenkomst Kenniskring Staandwant visserij
Notulen bijeenkomst Kenniskring Staandwant visserij Datum: 02-09-2011 Tijd: 14:00 17:00 Locatie: Zeemanshuis, Visafslagweg 1, Scheveningen Aanwezig: Afwezig m.k.: Derk Jan Berends (voorzitter), Durk van
Brandstofbesparing 75%
Brandstofbesparing 75% Energiebesparing en rendementsverbeteringen aan boord van een 2.000 pk viskotter Concept Taal C. Klok A.J LEI Wageningen UR Wageningen, juni 2014 Opdrachtgevers: Vis Vis BV, de heer
PROJECT PULSKOR. Kenniskring Duurzame Garnalenvisserij. Bart Verschueren, 23 januari 2009
PROJECT PULSKOR Ontwikkeling en demonstratie van een selectieve pulskor voor de visserij op grijze garnaal met het oog op een reductie van de teruggooi en de milieu-impact Kenniskring Duurzame Garnalenvisserij
Antwoord 1 Doorgaans wel, afgezien van enkele problemen. Vooral bij innovatieprojecten is niet altijd gegarandeerd dat de projecten zullen slagen.
Uitvoering van het Europees Visserijfonds Vraag 1 Vindt u, uitgaande van uw ervaring, dat het Europees Visserijfonds (EVF) in uw regio en/of sector op effectieve wijze is uitgevoerd? Zijn de gewenste doelstellingen
Publiekssamenvatting nota Duurzaam voedsel, 25 september 2009, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Publiekssamenvatting nota Duurzaam voedsel 25 september 2009 Populaire versie van de nota Duurzaam voedsel van het ministerie van LNV. Het verduurzamen van consumptie en productie van voedsel lukt alleen