Oefenen met het oplossen van strafrechtcasus in PROSA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oefenen met het oplossen van strafrechtcasus in PROSA"

Transcriptie

1 Oefenen met het oplossen van strafrechtcasus in PROSA Antoinette J. Muntjewerff Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Algemene Rechtsleer Inleiding PROSA is een elektronische instructieomgeving voor het leren oplossen van juridische casus (Muntjewerff, 2001b, Muntjewerff 2000). PROSA biedt een omgeving waarin de student kan oefenen met het construeren van een juridische oplossing voor een concrete probleemsituatie op basis van abstracte rechtsregels. PROSA volgt de student in haar doen en laten en geeft respons op activiteiten en resultaten van de student. PROSA is een generieke instructieomgeving. Dit betekent dat het programma de mogelijkheid biedt casus in te voeren uit ieder (deel)gebied van het recht. De eerste module die in PROSA is gerealiseerd is een PROSA bestuursrecht 1. Uit onderzoek blijkt dat studenten moeite hebben met het (leren) oplossen van casus (zie o.a Crombag, de Wijkerslooth & Cohen 1977, Muntjewerff, 2000). Muntjewerff (2000) heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar die moeilijkheden, naar de oorzaken van die moeilijkheden en naar mogelijke remedies. Beginners (studenten) blijken niet in staat een correcte en volledige juridische oplossing te construeren. Ze missen gegevens uit de situatiebeschrijving (de casus), ze missen elementen in de abstractie (de kwalificatie) en ze missen elementen in de redenering (de oplossing). Dit over het hoofd zien van de diverse typen elementen gedurende het proces van het oplossen van een casus wordt veroorzaakt door problemen met het beheren van informatie en problemen met het vinden van (de weg in) de benodigde kennis. Beide problemen zijn op hun beurt terug te voeren tot het gebrek aan kennis van de inhoud van het domein, of beter 'inzicht' in het domein, dat wil zeggen het hebben van kennis die voldoende gestructureerd is dat er (systematisch) een weg in gevonden kan worden. Het blijkt dat domeinkennis een grotere rol speelt dan het volgen van een oplosstrategie. Om het beheren van informatie te ondersteunen wordt studenten in PROSA een systematiek aangeboden om op het juiste pad te blijven en worden de activiteiten die studenten moeten uitvoeren beperkt tot de kernactiviteiten. Zowel de systematiek als de beperking van activiteiten worden gerealiseerd door visualisatie van de belangrijkste taakcomponenten en taakkarakteristieken in de instructieomgeving. Om het construeren van een expliciete kennisstructuur te ondersteunen worden de probleemsituaties die aan de student worden gepresenteerd ontworpen op basis van een conceptueel model van de kennis uit het domein dat als inhoud wordt gekozen. Dit model omvat een onderwerpenmodel, een begrippenlijst en een systeem van rechtsregels. Een uitgebreide evaluatie laat zien dat PROSA rechtenstudenten helpt bij het verbeteren van hun casusoplosprestaties (Muntjewerff 2001a, Muntjewerff, 2000). Deze uitkomst maakte dat docenten van de leerstoelgroep Strafrecht graag een PROSA voor strafrecht gerealiseerd zouden willen zien. Ook in het strafrecht moeten studenten oefenen met het oplossen van juridische casus 2. Het invoeren van een nieuw domein in PROSA is echter geen triviale bezigheid. Het betekent dat er van het nieuw in te voeren domein een uitgebreide analyse van de kennisinhoud moet worden gemaakt resulterend in een onderwerpenmodel, een begrippenlijst en een systeem van rechtsregels. Deze modellen vormen vervolgens de basis voor de constructie van de casus die worden gepresenteerd. 1 Zie voor een demonstratie van PROSA bestuursrecht en 2 Het gaat om de cursus Strafrecht voor tweedejaars Bachelorstudenten. Kennis van het strafrecht is miniem. Men zal bij Encyclopedie (1 e jaar) enige indruk van het strafrecht (positie en vorm tussen de andere rechtsgebieden) hebben gekregen. Bij Conflictbeslechting (1 e jaar), enige notie van het conflict naar aanleiding waarvan het strafrecht wordt ingeroepen. Men zal echter geen kennis hebben van de algemene leerstukken (materieel) strafrecht. Alsmede om de cursus Rechtshandhaving en Procesrecht gericht op derdejaars Bachelorstudenten. Men beschikt over kennis van de algemene leerstukken materieel strafrecht, maar niet of nauwelijks over de leerstukken strafprocesrecht.

2 Voor een deel zijn de modellen (meer of minder impliciet) aanwezig in het bestaande instructiemateriaal, voor een deel moeten de modellen ge(re)construeerd worden. Hierna wordt achtereenvolgens beschreven hoe de strafrechtcasus zijn geconstrueerd, hoe de specifieke domeinkennis in PROSA is ingevoerd en hoe men een strafrechtcasus kan oplossen in PROSA. Modelleren van het strafrecht voor PROSA Het realiseren van een strafrechtmodule PROSA betekent dat er een analyse van de kennisinhoud van het strafrecht moet worden gemaakt die moet resulteren in een onderwerpenmodel, een begrippenlijst en een systeem van rechtsregels. Vervolgens worden op basis hiervan de probleemsituaties waarmee de student kan oefenen geconstrueerd. Deze werkzaamheden zijn in samenwerking met twee docenten van de leerstoelgroep Strafrecht uitgevoerd 3. Allereerst zijn de meest relevante kennisbronnen van het strafrecht verzameld. De kennis voor de strafrechtmodule komt uit de bronnen wetten, uitspraken, strafrechtliteratuur en onderwijsmateriaal (werkboek, opgaven en antwoorden, tentamenvragen en antwoorden). Deze bronnen zijn gebruikt bij de constructie van de modellen. Het onderwerpenmodel wordt gebruikt als indelingsgrondslag voor de probleemsituaties. Zo kan worden gecontroleerd of van ieder onderwerp probleemsituaties aanwezig zijn en welke onderdelen er aanwezig moeten zijn in een probleemsituatie binnen een bepaald onderwerp. De begrippenlijst fungeert enerzijds als uitgangspunt voor de constructie van de probleemsituaties, anderzijds heeft de begrippenlijst een zelfstandige rol in de ondersteuningsfaciliteit in PROSA. Om een idee te geven van hoe het onderwerpenmodel, de begrippenlijst en het systeem van rechtsregels eruit zien geven we van elk een, gezien de ruimte incompleet) voorbeeld. Onderwerpenmodel Dit model is tot stand gekomen op basis van een analyse van de bovengenoemde bronnen en inbreng van de inhoudsdeskundigen. Het model geeft de centrale onderwerpen en de darbij behorende deelonderwerpen schematisch weer. Het model wordt gebruikt bij de constructie van casus. strafbaarheid voorwaarden menselijke gedraging handelen nalaten wettelijke delictsomschrijving bestanddelen objectieve gedraging causaliteit omstandigheden van de gedraging subjectieve opzet en schuld omstandigheden van de persoon wederrechtelijk (indien element, anders zie wettelijke delictsomschrijving) rechtvaardigingsgronden aan schuld te wijten (indien element, anders zie wettelijke delictsomschrijving) schulduitsluitingsgronden uitsluiting strafbaarheid strafuitsluitingsgronden rechtvaardigingsgronden schulduitsluitingsgronden uitbreiding strafbaarheid poging en voorbereiding deelneming Begrippenlijst De begrippenlijst is samengesteld door de inhoudsdeskundigen op basis van eerder genoemde bronnen. Van ieder begrip worden kenmerken en waarden opgenomen, verwijzingen naar wetgeving en verwijzingen naar jurisprudentie. De begrippenlijst is door de studenten te raadplegen binnen PROSA. De begrippenlijst heeft de functie van ophalen van kennis (naslag). Voor het begrip rechtsvaardigingsgronden ziet de vermelding in de begrippenlijst er als volgt uit. 3 Mr Martine Boerlage en mr Marc Bosch. 2

3 rechtvaardigingsgronden wet overmacht in de zin van noodtoestand 40 Sr Opticien-arrest NJ 1923, 1329 noodweer 41 lid 1 Sr Ruzie te Loon op Zand-arrest NJ 1989, 511 Gezochte confrontatie NJ 1990, 353 Blijf van mijn auto!-arrest NJ 1993, 691 wettelijk voorschrift 42 Sr bevoegd gegeven ambtelijk bevel 43 lid 1 Sr ongeschreven ontbreken van materiele wederrechtelijkheid; NJ 33, 918 Veearts Systeem van rechtsregels Rechtsregels zijn in PROSA aanwezig en te selecteren door de student. De rechtsregels zijn onderverdeeld in wetten en jurisprudentie. Bij de wetgeving wordt het systeem gevolgd dat studenten wordt aangeleerd in het vak Encyclopedie waar de indeling in de standaard wettenbundels wordt gevolgd. Publiekrecht Staatsrecht Verdragen EVRM (m.n. artt. 2, 3, 6, 7, 8, 13) BUPO (m.n. artt. 6 t/m 27) Grondwet Politiewet Gemeentewet Bestuursrecht Algemene wet inzake Rijksbelastingen Strafrecht Wetboek van Strafrecht Titel I Titel II Titel III Afdeling. Artikel 164 Wetboek van Strafvordering Algemene wet op het binnentreden Opiumwet Wet wapens en munitie Wegenverkeerswet Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens Wet op de Economische Delicten APV s Privaatrecht Burgerlijk Wetboek Boek 2 Wet op de Rechterlijke Organisatie Indelen casus materiaal strafrecht Op basis van het onderwerpenmodel, de begrippenlijst en het systeem van rechtsregels worden vervolgens de casus ge(re)construeerd 4. Per casus wordt een situatiebeschrijving gemaakt, een vraag die deze beschrijving problematiseert en het doel aangeeft voor het oplosproces, de standaard juridische oplossing, de toepasselijke rechtsregels om de oplossing te construeren en uitleg bij de oplossing. Op basis van het onderwerpenmodel worden casus geconstrueerd. Binnen het onderwerp strafbaarheid, deelonderwerp voorwaarden voor strafbaarheid is de casus de ontspoorde trein opgenomen. 4 Er is gebruik gemaakt van bestaande oefencasus uit het onderwijsmateriaal van de leerstoelgroep Strafrecht. De casus zijn echter allemaal herbewerkt voor gebruik in PROSA. 3

4 strafbaarheid voorwaardenstrafbaarheid uitsluiting strafbaarheid de ontspoorde trein de ontvoering de steekpartij de boze buurman Voor de casus de ontspoorde trein zijn de onderdelen situatiebeschrijving, vraag, oplossing, rechtsregels en uitleg opgesteld. De situatiebeschrijving geeft de feiten en omstandigheden nodig voor het construeren van de oplossing. In de tekst wordt vervolgens aangegeven welke feiten in de juridische oplossing terug moeten komen. Alexander plaatst gedurende een actie tegen de aanleg van de Betuwespoorlijn een tractor met aanhanger op een overweg op de spoorlijn Arnhem-Emmerich. Hij doet dit op een tevoren afgesproken moment waarop er volgens de dienstregeling geen trein kan komen. Hij waarschuwt telefonisch de verkeersleiding van de spoorwegen dat de spoorlijn geblokkeerd is. Eén minuut nadat Alexander gebeld heeft rijdt de vertraagde Eurocitytrein 'Frans Hals' met een snelheid van 120 kilometer per uur op de tractor in. De trein ontspoort; de machinist overleeft het ongeluk niet. Alexander wordt vervolgd ter zake van overtreding van art. 164, lid 1 j lid 2 Sr. Ter terechtzitting voert de raadsman van Alexander het verweer dat Alexander niet de bedoeling had om een spoorwegongeluk met dodelijke afloop te veroorzaken, want hij plaatste de tractor op een moment dat hij dacht dat er geen trein aankwam en hij had de spoorwegen gewaarschuwd. De vraag maakt van de situatiebeschrijving een probleemsituatie. Het doel van het oplosproces wordt hiermee aangegeven. Gegeven de vraag in de casus de ontspoorde trein Heeft het verweer van Alexander kans van slagen? moet de student op basis van de feiten uit de situatiebeschrijving toepasselijke rechtsregels selecteren om via een expliciete redenering een antwoord te geven (conclusie, beslissing) op de vraag. De oplossing bestaat uit de geselecteerde toepasselijke rechtsregels, waarbij per toepasselijke een decompositie plaatsheeft van de regel in componenten. Per component dient de student aan te geven of en zo ja met welk feit uit de situatiebeschrijving het component kan worden gekoppeld. Deze koppeling levert zo een redeneerstap in de redenering die uiteindelijk resulteert in een conclusie (antwoord, beslissing). selecteer artikel 164 Sr Artikel Hij die opzettelijk gevaar veroorzaakt voor het verkeer door mechanische kracht over een spoorweg, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie. 2. Indien het feit iemands dood ten gevolge heeft, wordt de schuldige gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste twintig jaren of geldboete van de vijfde categorie. selecteer artikel 164 lid 1 Sr 1. Hij die opzettelijk gevaar veroorzaakt voor het verkeer door mechanische kracht over een spoorweg, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie. koppel artikelcomponent feit over een spoorweg Betuwespoorlijn een tractor met spoorlijn Arnhem-Emmerich hij Alexander hij = Alexander gevaar veroorzaakt voor het verkeer door mechanische kracht plaatst gedurende een actie tegen de aanleg van de aanhanger op een overweg op de 4

5 koppel artikelcomponent feit gevaar veroorzaakt voor het verkeer door mechanische kracht over een spoorweg = plaatst gedurende een actie tegen de aanleg van de Betuwespoorlijn een tractor met aanhanger op een overweg op de spoorlijn Arnhem-Emmerich koppel artikelcomponent feit opzettelijk plaatst opzettelijk = plaatst selecteer artikel 164 lid 2 Sr 2. Indien het feit iemands dood ten gevolge heeft, wordt de schuldige gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste twintig jaren of geldboete van de vijfde categorie. Betuwespoorlijn een tractor met spoorlijn Arnhem-Emmerich koppel artikelcomponent feit Betuwespoorlijn een spoorlijn Arnhem-Emmerich Eurocitytrein 'Frans Hals' de tractor in. De trein ontspoort; de het feit plaatst gedurende een actie tegen de aanleg van de aanhanger op een overweg op de het feit = plaatst gedurende een actie tegen de aanleg van de tractor met aanhanger op een overweg op de iemands dood ten gevolge heeft eén minuut nadat Alexander gebeld heeft rijdt de vertraagde met een snelheid van 120 kilometer per uur op machinist overleeft het ongeluk niet. koppel artikelcomponent feit iemands dood ten gevolge heeft = eén minuut nadat Alexander gebeld heeft rijdt de vertraagde Eurocitytrein 'Frans Hals' met een snelheid van 120 kilometer per uur op de tractor in. De trein ontspoort; de machinist overleeft het ongeluk niet. nee het verweer heeft geen kans van slagen Op basis van veelvoorkomende fouten en misconcepties van studenten is uitleg geformuleerd door de inhoudsdeskundigen. Deze uitleg wordt gebruikt in de feedback (terugkoppeling) die in PROSA beschikbaar is. strafbaarheid voorwaarden menselijke gedraging wettelijke delictsomschrijving bestanddelen gedrag objectieve omstandigheden wederechtelijkheid causaliteit subjectieve omstandigheden opzet of schuld a. menselijke gedraging - de concrete gedraging in de casus wat doet Alexander? hij zet een tractor met aanhanger op een spoorwegovergang b. wettelijke delictsomschrijving artikel 164 Sr - strafbaargestelde gedrag gevaar veroorzaken voor het verkeer door - objectieve omstandigheid iemands dood ten gevolge hebben - subjectieve omstandigheid opzettelijk 5

6 artikel 164 Sr is een gevaarzettingsdelict Bij deze categorie delicten is de strafbaarstelling gebaseerd op het in gevaar brengen van een bepaald rechtsgoed. Ratio van de strafbaarstelling: het strafrecht treedt al in werking, nog voordat bepaalde gevaren zich hebben gerealiseerd (juist om deze in de preventieve fase te kunnen keren). gevaarzettingsdelicten abstract gevaarzettingsdelict artikel 131 is een voorbeeld van een abstract gevaarzettingsdelict. Het gevaar is niet concreet omschreven. Strafbaar is het aanzetten tot een strafbaar feit. Of het gevaar (het strafbare feit) zich heeft gerealiseerd (geconcretiseerd), doet er niet toe concreet gevaarzettingsdelict artikel 164 is een voorbeeld van een concreet gevaarzettingsdelict. De strafbepaling omschrijft het gevaar immers concreet: "hij die... gevaar veroorzaakt voor...". c. wat is het verweer Alexander, wat wilde hij niet? Het verweer is dat hij niet het opzet had een ongeluk met dodelijke afloop te veroorzaken; hij had dus geen opzet op de dood van een ander. Dit verweer heeft geen kans van slagen. Artikel 164 lid 1 Sr Alexander heeft het treinverkeer opzettelijk in gevaar gebracht. Dat is voldoende. Artikel 164 lid 2 Sr Het bestanddeel 'iemands dood ten gevolge heeft' is een geobjectiveerd bestanddeel. Dit bestanddeel is aan het opzetvereiste onttrokken; het opzet hoeft niet gericht te zijn op het gevolg (laat staan dat het bewezen zou moeten worden). Zou dit anders zijn, dan is sprake van doodslag. Invoeren van het materiaal in PROSA In de nieuwe versie van PROSA is de uitbreidbaarheid verbeterd door het toevoegen van een editor waarmee de docent de onderdelen van een casus kan invoeren en/of wijzigen (zie Fig. 1). De docent kan juridische bronnen invoeren en aangeven welke rechtsregels, welke wet, welke wetsartikelen, welke componenten binnen een artikel geselecteerd moeten worden om deze te koppelen met de feiten uit de situatiebeschrijving (zie Fig. 2). De docent kan een situatiebeschrijving invoeren en aangeven welke feiten geselecteerd moeten worden om deze te koppelen met de componenten uit de artikelen. De docent kan begrippen toevoegen, wijzigen of verwijderen uit de begrippenlijst. Figuur 1 : De editor in PROSA 6

7 Een strafrechtcasus oplossen in PROSA Figuur 2 : Invoeren van rechtsregels In PROSA moet de student voor een specifieke probleemsituatie een juridische oplossing construeren. Dit betekent dat de student gebruik moet maken van rechtsregels. In het construeren van een juridische oplossing moeten de abstracte rechtsregels en de specifieke casusfeiten op elkaar worden betrokken. Een juridische casus beschrijft een specifieke situatie. De situatie wordt geproblematiseerd door het stellen van een vraag over de specifieke situatie. Hierdoor ontstaat een probleemsituatie. Voor de probleemsituatie moet een juridische oplossing worden geconstrueerd. Om een juridische oplossing te construeren moet er gebruik worden gemaakt van rechtsregels. De student begint met het selecteren van een casus (zie Fig. 3 de ontspoorde trein). Vervolgens dient ze de toepasselijke rechtsregels te selecteren, te analyseren en te relateren aan de feiten uit de situatiebeschrijving. Dit constructieproces dient uiteindelijk te resulteren in een juridische oplossing bestaande uit redeneerstappen die uitmonden in een conclusie (het antwoord op de vraag bij de situatiebeschrijving). 7

8 Figuur 3: Selecteren van een casus in PROSA Figuur 4 : Construeren van de oplossing in PROSA. 8

9 Het ligt in de bedoeling dat de PROSA strafrechtmodule als aanvullend oefenmateriaal in de elektronische leeromgeving van de leerstoelgroep Strafrecht wordt aangeboden aan studenten. Literatuur Crombag, H.F.M., de Wijkerslooth, J.L. & van Tuyll van Serooskerken, E.H. (1972). Over het oplossen van casusposities. Groningen: Tjeenk Willink. Muntjewerff, A.J. (2004). Effective and Efficient Learning of the Law using Models of Legal Knowledge and Legal Reasoning. In Bundel Juridische Argumentatie. Muntjewerff, A.J. (2004). A Workbench for Learning the Law. In Proceedings Bileta Muntjewerff, A.J. (2001b). Een instructieomgeving voor het leren oplossen van juridische casus PROSA. NotaBene, Jaargang 7, Nummer 3 - Juni 2001, p Muntjewerff, A.J. & J.A. Breuker (2001a). Evaluating PROSA, a system to train solving legal cases. In Johanna D. Moore, Carol Luckhardt Redfield & W. Lewis Johnson (eds.). Artificial Intelligence in Education. AI-ED in the Wired and Wireless Future. IOS Press, pp Muntjewerff, A.J. (2000). An Instructional Environment for Learning to Solve Legal Cases. PROSA. Amsterdam: University of Amsterdam. 9

Een instructieomgeving voor het leren oplossen van juridische casus PROSA

Een instructieomgeving voor het leren oplossen van juridische casus PROSA Een instructieomgeving voor het leren oplossen van juridische casus PROSA Antoinette J. Muntjewerff Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Meta Juridica Leerstoelgroep Rechtsinformatica muntjewerff@lri.jur.uva.nl

Nadere informatie

CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken

CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken Antoinette J. Muntjewerff Afdeling Algemene Rechtsleer Faculteit der Rechtsgeleerdheid muntjewerff@lri.jur.uva.nl http://www.lri.jur.uva.nl/~munt

Nadere informatie

e-see een instructieomgeving voor het leren selecteren van juridisch relevante feiten uit een complexe werkelijkheid

e-see een instructieomgeving voor het leren selecteren van juridisch relevante feiten uit een complexe werkelijkheid e-see een instructieomgeving voor het leren selecteren van juridisch relevante feiten uit een complexe werkelijkheid Antoinette J. Muntjewerff Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Algemene Rechtsleer

Nadere informatie

Inleiding Strafrecht: Hoofdstuk 2

Inleiding Strafrecht: Hoofdstuk 2 Inleiding Strafrecht: Hoofdstuk 2 Voorwoord Beste student(e), Voor je ligt een (voorbeeld)samenvatting van het vak Inleiding Strafrecht. Dit stuk is gebaseerd op Hoofdstuk 2 van het boek Strafrecht met

Nadere informatie

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Mr. J. Kronenberg Mr. B. de Wilde Vijfde druk Kluwer a Kluwer business Deventer - 2012 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17

Nadere informatie

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Wetboek van Strafrecht in het algemeen Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Casus Een Belgische passagier aan boord van een Nederlands vrachtschip, haalt uit de koffer

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord. xiii. Lijst van afkortingen. Verkort aangehaalde werken

Inhoudsopgave. Voorwoord. xiii. Lijst van afkortingen. Verkort aangehaalde werken Voorwoord Lijst van afkortingen Verkort aangehaalde werken v xiii xv 1 Inleiding 1 1.1 De Nederlandse strafwetgeving 1 1.2 Ongeschreven recht, verdragsrecht, supranationaal recht 3 1.3 Het Wetboek van

Nadere informatie

De casuïstiek is relatief eenvoudig. Het betreft grotendeels enkelvoudige strafzaken. Met één verdachte en één strafbaar feit

De casuïstiek is relatief eenvoudig. Het betreft grotendeels enkelvoudige strafzaken. Met één verdachte en één strafbaar feit Algemene informatie Titel OWE Code OWE Eigenaar OWE Opleiding Inleiding Straf- en Strafprocesrecht ISSE de heer mr. dr. P Smith (SMTHP) HBO-Rechten Studiejaar 2011-2011 Periode (1-4) 1&2 en 3&4 Doorlooptijd

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 13. Aanbevolen literatuur 15. Afkortingenlijst 17. Hoofdstuk 1 Inleiding 19

Inhoudsopgave. Voorwoord 13. Aanbevolen literatuur 15. Afkortingenlijst 17. Hoofdstuk 1 Inleiding 19 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17 Hoofdstuk 1 Inleiding 19 1.1 Eerste kennismaking 19 1.2 Plaats van het strafrecht 19 1.3 Doelen van straffen 22 1.4 Materieel strafrecht,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord Chantage (art. 318 Sr) Verduistering (art. 321 Sr) Oplichting (art. 326 Sr) 37 4.

Inhoud. Voorwoord Chantage (art. 318 Sr) Verduistering (art. 321 Sr) Oplichting (art. 326 Sr) 37 4. Inhoud Voorwoord 5 Afkortingen 9 1 Inleiding strafrecht 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Inhoud en doel van het strafrecht 11 1.3 De bescherming van art. 1 Sr 12 1.4 Materieel en formeel strafrecht 14 1.5 De rechtsbronnen

Nadere informatie

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht Inleiding tot Recht Uit Praktisch Burgerlijk Recht 1. Wat is recht? Een exacte definitie is niet te geven. Elke klassieke definitie bevat vier elementen: Gedragsregels, normen Doel = maatschappelijk leven

Nadere informatie

Toetstermen Theorie-examen HTV openbare ruimte

Toetstermen Theorie-examen HTV openbare ruimte Onderwerp: recht en regelgeving rond de APV 1.2 Kan zaken die een gemeente in de APV kan regelen noemen Netjes en ordelijk houden van de gemeente, door iets toe te staan, aan regels te binden of door iets

Nadere informatie

Inleiding Recht Publiekrecht. Rechtsvinding Publiekrecht. Het toepassen van basiskennis op het recht (schriftelijk tentamen)

Inleiding Recht Publiekrecht. Rechtsvinding Publiekrecht. Het toepassen van basiskennis op het recht (schriftelijk tentamen) Titel Onderwijseenheid (OWE) Inleiding Recht Publiekrecht Code OWE IRUE Eigenaar OWE mevrouw mr. M. le Fèbre 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL E-learning Cluster A-cluster

Nadere informatie

de heer mr. D.W. de Jong (JNGDD) Rechtsvinding straf- en strafprocesrecht

de heer mr. D.W. de Jong (JNGDD) Rechtsvinding straf- en strafprocesrecht Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Materieel Strafrecht SRD 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL de heer mr. D.W. de Jong (JNGDD) E-learning Cluster D-cluster

Nadere informatie

Strafrecht. Bronnenboek. Mr. Lydia Janssen. Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk op pagina 10 van dit boek.

Strafrecht. Bronnenboek. Mr. Lydia Janssen. Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk op pagina 10 van dit boek. Strafrecht Bronnenboek Mr. Lydia Janssen Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk op pagina 10 van dit boek. Te activeren tot: Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl

Nadere informatie

Introductie in het recht

Introductie in het recht Introductie in het recht mr. A.J. Wierenga Introductie in het recht Hoofdstuk 1 Recht in het algemeen Programma Actualiteiten Rechtsbronnen Rechtsgebieden Indelingen 1 Wortels in de maatschappij Acties

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152)

BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152) BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Amsterdam tijdvak: februari 2011 t/m juni 2011 begeleider: JC Moree INLEIDING Dit begeleidingsplan behoort

Nadere informatie

Voorwoord. Hallo rechtenstudent aan de Vrije Universiteit te Amsterdam!

Voorwoord. Hallo rechtenstudent aan de Vrije Universiteit te Amsterdam! Voorwoord Hallo rechtenstudent aan de Vrije Universiteit te Amsterdam! Omdat het studentenleven al zwaar genoeg is, hebben wij voor alle rechtenstudenten aan de VU samenvattingen geschreven om het studeren

Nadere informatie

Inleiding. Hoofdstuk Eerste kennismaking. 1.2 Plaats van het strafrecht

Inleiding. Hoofdstuk Eerste kennismaking. 1.2 Plaats van het strafrecht Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Eerste kennismaking Het strafrecht is zonder twijfel een van de meest tot de verbeelding sprekende rechtsgebieden. Dit blijkt onder andere uit de aandacht die eraan geschonken

Nadere informatie

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Strafrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Strafrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Inleiding Strafrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: 2017 Periode: Blok 4, Inleiding Strafrecht Uitgifte: Januari 2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het graag easy

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

Formeel Strafrecht, De Verdachte. Hoofdstuk 6 SPV pagina 2 t/m 12

Formeel Strafrecht, De Verdachte. Hoofdstuk 6 SPV pagina 2 t/m 12 Formeel Strafrecht, De Verdachte Hoofdstuk 6 SPV pagina 2 t/m 12 Wat gaan we behandelen? Wat is formeel strafrecht? Doel strafvordering? Artikel 1 Strafvordering Waar vind je strafvordering? De drie fasen

Nadere informatie

Enkele begrippen uit het strafrecht. Belastingrecht en strafrecht. 2010 -- Formeel recht -- Deel 5. Verdachte. Formeel belastingrecht les 5 programma

Enkele begrippen uit het strafrecht. Belastingrecht en strafrecht. 2010 -- Formeel recht -- Deel 5. Verdachte. Formeel belastingrecht les 5 programma Formeel belastingrecht les 5 programma Enkele begrippen uit het strafrecht Belastingrecht en strafrecht Overtredingen en misdrijven Besluit bestuurlijke boeten Belastingdienst Verdachte Artikel 27 Sv Als

Nadere informatie

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 II. HET OBJECTIEVE RECHT... 17 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 17 1. Het objectieve

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 463 Wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven (Wet terroristische

Nadere informatie

Kerntaak: 1. Ziet toe op orde en veiligheid in het publieke domein 2. Treedt op bij incidenten en Hulpmiddelen: geen. calamiteiten Toetsduur:

Kerntaak: 1. Ziet toe op orde en veiligheid in het publieke domein 2. Treedt op bij incidenten en Hulpmiddelen: geen. calamiteiten Toetsduur: Kwalificatiedossier: Toezicht en veiligheid Jaartal: 203-204 Kwalificaties: 9480 Handhaver toezicht en veiligheid Niveau: 3 Kennisonderdeel: Toetsvorm: Wettelijke kaders Publieke Veiligheid 2 WKPV 2 Gesloten

Nadere informatie

Methoden in rechtswetenschap en rechtspraktijk

Methoden in rechtswetenschap en rechtspraktijk Methoden in rechtswetenschap en rechtspraktijk mr dr Antoinette J. Muntjewerff Leerstoelgroep Encyclopedie der Rechtsgeleerdheid Afdeling Algemene Rechtsleer Faculteit der Rechtsgeleerdheid Universiteit

Nadere informatie

Help voor het Verjaringsprogramma zeden

Help voor het Verjaringsprogramma zeden Help voor het Verjaringsprogramma zeden Inleiding Het is voor de professional in het zedenvakgebied steeds gecompliceerder geworden om de verjaring van een zedenzaak te berekenen. Dit is het gevolg van

Nadere informatie

Over algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheidnaar Nederlands recht

Over algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheidnaar Nederlands recht Materieel strafrecht Over algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheidnaar Nederlands recht J. de Hullu Raadsheer in de Hoge Raaden oud-hoogleraar straf(proces) recht aan de Universiteit

Nadere informatie

opleiding BOA Wetgeving adhv eindtermen

opleiding BOA Wetgeving adhv eindtermen In de eindtermen (juni 2005) voor de opleiding BOA wordt verwezen naar een aantal artikelen van wetten. Deze wetten zijn: de Algemene wet op het Binnentreden (Awob) Besluit Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Nadere informatie

Rechtsvinding staats- en bestuursrecht. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

Rechtsvinding staats- en bestuursrecht. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Staatsrecht STD De heer mr. C Wisse 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL E-learning Cluster C- en D-cluster Niveau van de

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets

Leidraad voor het nakijken van de toets Leidraad voor het nakijken van de toets STRAFPROCESRECHT 14 OKTOBER 2011 (Uit het antwoord moet blijken dat de cursist de stof heeft begrepen en juist heeft toegepast; een enkel ja of nee is niet voldoende)

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Prioritaire voertuigen

Prioritaire voertuigen Prioritaire voertuigen Wat doet de politierechtbank ermee? Kathleen Stinckens Rechter in de politierechtbank Leuven Inleiding Zonder ongeval Met ongeval Voor de burgerlijke rechtbank Voor de strafrechtbank

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Inhoudstafel

INHOUDSTAFEL. Inhoudstafel Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 10 I. INLEIDING... 11 II. HET OBJECTIEVE RECHT...15 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 15 1. Het objectieve

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Maatschappijleer 2 METHODE : Essener Criminaliteit druk 4 KLAS: : 3 NIVEAU : BASIS CONTACTUREN PER WEEK 3 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de economische delicten met het oog op het verbeteren van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging, alsmede het

Nadere informatie

Typeren van zaken en personen naar soort delict

Typeren van zaken en personen naar soort delict Typeren van zaken en personen naar soort delict Bij het typeren van een strafzaak, verdachte, veroordeelde of gedetineerde naar soort delict doet zich een probleem voor. In een strafzaak kan een verdachte

Nadere informatie

Formeel recht -- Deel 5

Formeel recht -- Deel 5 Formeel belastingrecht les 5 programma Verdachte Voorwaarden Enkele begrippen uit het strafrecht Belastingrecht en strafrecht Overtredingen en misdrijven Besluit bestuurlijke boeten Belastingdienst Artikel

Nadere informatie

BELEIDSREGEL HANDHAVING HELINGBESTRIJDING

BELEIDSREGEL HANDHAVING HELINGBESTRIJDING BELEIDSREGEL HANDHAVING HELINGBESTRIJDING 1. Inleiding Het tegengaan van heling is één van de speerpunten in het Integraal Veiligheidsplan van de gemeente. Het is onderdeel van de aanpak van woninginbraak

Nadere informatie

Praktisch Straf(proces)recht

Praktisch Straf(proces)recht Praktisch Straf(proces)recht Mr. H.J. Starrenburg Mr. M.P. de Graaf Tweede druk Praktisch Straf(proces)recht In de serie Praktisch Recht zijn inmiddels verschenen Praktisch Arbeidsrecht Praktisch Bedrijfsrecht

Nadere informatie

Oplegnotitie Tussentijdse wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening voor de Gemeente Brunssum Gemeenteblad nr. 64

Oplegnotitie Tussentijdse wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening voor de Gemeente Brunssum Gemeenteblad nr. 64 Oplegnotitie Tussentijdse wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening voor de Gemeente Brunssum Gemeenteblad nr. 64 Rol van de raad De raad krijgt dit raadsvoorstel voorgelegd omdat de raad op grond

Nadere informatie

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA 2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA LANDSVERORDENING van 18 juli 2013 houdende regels over de aanleg, het beheer en het onderhoud van spoorwegen en de daarbij behorende infrastructuur, alsmede over

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 239 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende

Nadere informatie

Grondslagen van het strafrecht

Grondslagen van het strafrecht Grondslagen van het strafrecht Minor, verbredend I. Algemene informatie 1. Naam van de minor: Grondslagen van het strafrecht 2. Taal van de minor: Nederlands (gebruik van anderstalig onderwijsmateriaal

Nadere informatie

Lecture Muntjewerff, A.J. Societal Complexity and Legal Problem Solving EURO 2015 12 15 July 2015 University of Strathclyde Glasgow pdf

Lecture Muntjewerff, A.J. Societal Complexity and Legal Problem Solving EURO 2015 12 15 July 2015 University of Strathclyde Glasgow pdf 2016 Presentatie Muntjewerff, A.J. & J. Nijkamp. TimeLiner Instructieomgeving voor het maken van tijdlijnen Europese Codificatiegeschiedenis. Grassroot 2016 ronde 1 18 February 2016 UvA Amsterdam pdf Muntjewerff,

Nadere informatie

1 Inleiding. 1.1 De Nederlandse strafwetgeving

1 Inleiding. 1.1 De Nederlandse strafwetgeving 1 Inleiding 1.1 De Nederlandse strafwetgeving Art. 107 van de Grondwet bepaalt dat het strafrecht en het strafprocesrecht in algemene wetboeken moeten worden ondergebracht, behoudens de bevoegdheid voor

Nadere informatie

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met ontoegankelijkmaking van gegevens op het internet, strafbaarstelling van het wederrechtelijk overnemen van gegevens

Nadere informatie

Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld

Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld Beroepsgeheim en Huiselijk Geweld Workshop Landelijk Congres Huiselijk Geweld 16 november 2009 Inhoud Waar hebben we het over Juridisch Kader Achtergrond Afweging: geheim doorbreken? Stappenplan Casusposities

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving α Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag An de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Projectvoorstel Grassroots VU 2015-2016

Projectvoorstel Grassroots VU 2015-2016 1. Gegevens van de aanvrager Naam aanvrager: Faculteit: Eric Vos Lisanne Möller Aard- en Levenswetenschappen E-mailadres: Functie: r.a.vos@vu.nl l.m.moller@vu.nl Docent Telefoon: 020 598 2671 2. Titel

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wijziging en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht, de lgemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in verband met de invoering van een identificatieplicht

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R.

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens

Nadere informatie

Levenseinde juridisch beschouwd

Levenseinde juridisch beschouwd Levenseinde juridisch beschouwd P.J.M. (Peter) Ros, advocaat Witte Paal 333b, Schagen Ros Ploeger advocaten Schagen 2015 www.advocatenschagen.nl Euthanasie opzettelijk leven van ander op diens uitdrukkelijk

Nadere informatie

Openingstijden: Maandag t/m donderdag: 09.00 21.30 uur*

Openingstijden: Maandag t/m donderdag: 09.00 21.30 uur* Algemene Informatie De Bibliotheek Rechten maakt deel uit van de Universiteitsbibliotheek. De bibliotheek biedt de gebruikers: - een gedegen en actuele collectie publicaties, die gericht is op ondersteuning

Nadere informatie

Gezamenlijke aanpak heling Rotterdam

Gezamenlijke aanpak heling Rotterdam Gezamenlijke aanpak heling Rotterdam Portefeuillehouder politie: K. van Moorsel Auteurs: T.M. Timmers (politie), M.B. Verhoef (gemeente Rotterdam), A. van den Brand (OM) Status: Definitief 2015 Politie,

Nadere informatie

Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT

Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT Mr.J.W.P. Verheugt Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT TWAALFDE DRUK Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Lijst van ajkortingen XV Recht in het algemeen 1 1 2 3 4 5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 6 7 8 2 1 2 2.1

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

13 mei 2014. De aansprakelijkheid van de veiligheidskundige. Rechtsgebieden (1) Rechtsgebieden (2)

13 mei 2014. De aansprakelijkheid van de veiligheidskundige. Rechtsgebieden (1) Rechtsgebieden (2) De aansprakelijkheid van de veiligheidskundige mr. Jan Harmen Kwantes Rechtsgebieden (1) - Publiek recht: Overheid burger - Strafrecht: Overheid - monopolie Openbaar Ministerie burger (Wetboek van strafrecht

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

LEERPLANSCHEMA S 2015-2016

LEERPLANSCHEMA S 2015-2016 LEERPLANSCHEMA S 2015-2016 LEERPLANSCHEMA JAAR 1 VOLTIJD PUBLIEKSTROOM LEERPLANSCHEMA JAAR 1 VOLTIJD PRIVAATSTROOM Jaar 1 Jaar 1 Jurist bij de overheid 1 Jurist bij de overheid 1 bedrijfsleven 1 bedrijfsleven

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 994 Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de economische delicten met het oog op het verbeteren

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR HET KENNISMAKINGS- TRAJECT BASISCURSUS RECHT (R01152)

BEGELEIDINGSPLAN VOOR HET KENNISMAKINGS- TRAJECT BASISCURSUS RECHT (R01152) BEGELEIDINGSPLAN VOOR HET KENNISMAKINGS- TRAJECT BASISCURSUS RECHT (R01152) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: september 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P.

Nadere informatie

JUVE JUVE1AR (Juridische Vaardigheden) JUVE1AP (Praktijkvaardigheden) JUVE1AM (Mediatheektraining)

JUVE JUVE1AR (Juridische Vaardigheden) JUVE1AP (Praktijkvaardigheden) JUVE1AM (Mediatheektraining) Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Opleiding Juridische en JUVE JUVE1AR (Juridische Vaardigheden) JUVE1AP () JUVE1AM (Mediatheektraining) JUVE: mevrouw mr. M. le Fèbre HBO-Rechten

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een ambtenaar van het regionale politiekorps Limburg-Noord op 14 juli 2008 heeft geweigerd de aangifte van diefstal van haar kat op te nemen. Beoordeling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 484 Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking van een aantal wettelijke strafmaxima

Nadere informatie

Gezondheidsstrafrecht

Gezondheidsstrafrecht Gezondheidsstrafrecht Mr. dr. W.L.J.M Duijst Deventer 2014 Omslagontwerp: H2R creatievecommunicatie ISBN 978-90-13-12600-6 E-book 978-90-13-12601-3 NUR 824-410 2014, W.L.J.M. Duijst Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

DEEL III. Het bestuursprocesrecht

DEEL III. Het bestuursprocesrecht DEEL III Het bestuursprocesrecht Inleiding op deel III In het voorgaande deel is het regelsysteem van art. 48 (oud) Rv besproken voor zover dit relevant was voor art. 8:69 lid 2 en 3 Awb. In dit deel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 125 Wet van 12 maart 2014 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de verbetering van de aanpak

Nadere informatie

RECHT EN EFFICIENTIE

RECHT EN EFFICIENTIE RECHT EN EFFICIENTIE Een inleiding in de economische analyse van het recht Eindredactie: dr. B.C.J. van Velthoven dr. P.W. van Wijck Met bijdragen van: dr. C.P. van Beers mw. mr. drs. A.E.H. Huygen prof.

Nadere informatie

Proefexamen JURIDISCHE KENNIS

Proefexamen JURIDISCHE KENNIS Proefexamen JURIDISCHE KENNIS Beschikbare tijd: 90 minuten 5063 Proefexamen HET PROEFEXAMEN BESTAAT UIT 7 GENUMMERDE PAGINA'S, waarin opgenomen: 5 CASES, waarbij in het totaal 5 vragen moeten worden beantwoord

Nadere informatie

Inleiding tot de rechtswetenschap 3 Inleiding in het Nederlandse recht Verheugt (17e druk, 2013 NIEUW) ISBN:9789089747839 53,10

Inleiding tot de rechtswetenschap 3 Inleiding in het Nederlandse recht Verheugt (17e druk, 2013 NIEUW) ISBN:9789089747839 53,10 BACHELOR 1 Inleiding tot de rechtswetenschap 3 Inleiding in het Nederlandse recht Verheugt (17e druk, 2013 NIEUW) ISBN:9789089747839 53,10 Schriftelijke vaardigheden en argumentatie 4 Schrijfhulp - Hesemans

Nadere informatie

Juridische kennis en professionele vaardigheden

Juridische kennis en professionele vaardigheden Eindtermen Bachelor Rechtsgeleerdheid master rechtsgeleerdheid De bachelor heeft kennis van en inzicht in het geldende recht alsmede recht met elkaar verbonden zijn. De bachelor is in staat om vanuit het

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Circulaire domeinen bijzondere opsporingsambtenaar

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Circulaire domeinen bijzondere opsporingsambtenaar STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 21333 22 oktober 2012 Circulaire domeinen bijzondere opsporingsambtenaar 1 Inleiding De uitvoering en de handhaving van

Nadere informatie

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 TITEL I TOEPASSINGSGEBIED Artikel 1 Deze wet regelt een

Nadere informatie

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek

ARRESTANTENVERZORGING. Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek ARRESTANTENVERZORGING Juridische aspecten De politie Het strafproces Verzorging Ethiek januari 2013 Doel van het strafproces / strafvordering = het nemen van strafvorderlijke beslissingen Bestaat uit =

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2015:3021. Uitspraak. Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer 14/05204

ECLI:NL:HR:2015:3021. Uitspraak. Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer 14/05204 ECLI:NL:HR:2015:3021 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 13-10-2015 Datum publicatie 14-10-2015 Zaaknummer 14/05204 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Conclusie: ECLI:NL:PHR:2015:2082,

Nadere informatie

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal Leg uit : het openbaar ministerie ( parket ) = hoeder van de openbare orde! 1) opsporen en onderzoeken 2) vervolgen 3) uitvoering van de straf samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal!

Nadere informatie

6 De taak van de rechter in het burgerlijk geding

6 De taak van de rechter in het burgerlijk geding 6 De taak van de rechter in het burgerlijk geding 1 INLEIDING Over de taak van de rechter in het burgerlijk geding bestaat weinig onenigheid. Het is zijn taak om ambtshalve te beoordelen of het recht op

Nadere informatie

Boekenlijst eerste semester 2014/2015 Aan deze lijsten kunnen geen rechten worden ontleend Kijk voor meer informatie op www.sbjs.

Boekenlijst eerste semester 2014/2015 Aan deze lijsten kunnen geen rechten worden ontleend Kijk voor meer informatie op www.sbjs. BACHELOR 1 LET OP! Je hoeft maar een van bovenstaande wettenbundels aan te schaffen. Het zijn beide wetboeken en bevatten dus ook allebei dezelfde inhoud. Inleiding tot de rechtswetenschap - Inleiding

Nadere informatie

Wegsleepverordening gemeente Leeuwarden 2014

Wegsleepverordening gemeente Leeuwarden 2014 Wegsleepverordening gemeente Leeuwarden 2014 Artikel 1: Begrippen In deze verordening wordt verstaan onder: a. RVV 1990: het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990; b. Wet: de Wegenverkeerswet

Nadere informatie

ECLI:NL:RBSHE:2012:BV8479

ECLI:NL:RBSHE:2012:BV8479 ECLI:NL:RBSHE:2012:BV8479 Instantie Rechtbank 's-hertogenbosch Datum uitspraak 14-03-2012 Datum publicatie 14-03-2012 Zaaknummer 01/889082-09 Rechtsgebieden Strafrecht Bijzondere kenmerken Eerste aanleg

Nadere informatie

De minister van Veiligheid en Justitie mr. G.A. van der Steur Postbus EH Den Haag

De minister van Veiligheid en Justitie mr. G.A. van der Steur Postbus EH Den Haag De minister van Veiligheid en Justitie mr. G.A. van der Steur Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 11 juli 2016 contactpersoon Voorlichting e-mail voorlichting@rechtspraak.nl telefoonnummer 06-46 11 65

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

Specialisatieopleiding. Deskundige in strafzaken

Specialisatieopleiding. Deskundige in strafzaken Specialisatieopleiding Deskundige in strafzaken Specialisatieopleiding De opleiding Deskundige in Strafzaken van Deskundige in strafzaken de samenwerkende faculteiten Rechtsgeleerdheid van de Universiteit

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

Verantwoordelijk docent en contactpersonen bij rechterlijke instellingen

Verantwoordelijk docent en contactpersonen bij rechterlijke instellingen Law Extra Stage bij Rechtbank Arnhem en Hof Arnhem (5 EC) Doelstelling Studenten maken kennis met de praktijk van het recht, nadat zij in het tweede jaar kennis hebben genomen van allerlei theorieën over

Nadere informatie

Misdrijven die tegen een BOA gepleegd kunnen worden. Pagina 176 tm 183

Misdrijven die tegen een BOA gepleegd kunnen worden. Pagina 176 tm 183 Misdrijven die tegen een BOA gepleegd kunnen worden Pagina 176 tm 183 Wat gaan we behandelen Ambtsdwang (Art. 179 Sr) Wederspannigheid (Art 180 Sr) Belediging (Art 266, 267 sub 2 Sr) Niet voldoen aan

Nadere informatie

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE Vastgesteld bij collegebesluit van 19 juni 2007, nr. 6a. Datum bekendmaking: 27 juni 2007. Datum inwerkingtreding: 28 juni 2007. Gemeenteblad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 208 Uitvoering van het op 20 december 2006 te New York tot stand gekomen Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen

Nadere informatie

Docenten: R. Cassiers, G. Franssens, D. Torfs, Y. Nachtegaele, P. Vandaele, Y. Vanden Bosch, N.N.

Docenten: R. Cassiers, G. Franssens, D. Torfs, Y. Nachtegaele, P. Vandaele, Y. Vanden Bosch, N.N. Juridische vorming Deze module bestaat uit drie onderwijsleeractiviteiten: de onderwijsleeractiviteit Juridische vorming, de onderwijsleeractiviteit Deontologie en de onderwijsleeractiviteit Rechtsmethodologie

Nadere informatie

Beleidsregel bestuurlijke boete basisregistratie personen gemeente Overbetuwe 2017

Beleidsregel bestuurlijke boete basisregistratie personen gemeente Overbetuwe 2017 Onderwerp: Beleidsregel bestuurlijke boete basisregistratie personen gemeente Overbetuwe 2017 Ons kenmerk: 16BWB00083 Burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe; gelet op artikel(en) 4.17 van

Nadere informatie

Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland

Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland Preadviezen Rechtswaarborgen in een herijkte welvaartsstaat 'Herijking van de rechtsstaat' en het Nederlandse recht Culpa in

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Opgaven

Hoofdstuk 1 - Opgaven Hoofdstuk 1 - Opgaven Algemeen Praktijkproblemen: opgaven 1.2-1.3 Plan van aanpak: opgaven 1.4-1.9 Juridisch kader: opgaven 1.10-1.26 Algemeen 1.1 a Zet voor uzelf op een rijtje welk beroep of welke functie

Nadere informatie

Praktisch Straf(proces)recht

Praktisch Straf(proces)recht Praktisch Straf(proces)recht Mr. H.J. Starrenburg Mr. M.P. de Graaf Derde druk Noordhoff Uitgevers bv Praktisch Straf(proces)recht Mr. H.J. Starrenburg Mr. M.P. de Graaf Derde druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Bijlage. Antwoorden op de vragen Wetsartikelenregister Jurisprudentieregister

Bijlage. Antwoorden op de vragen Wetsartikelenregister Jurisprudentieregister Bijlage Antwoorden op de vragen Wetsartikelenregister Jurisprudentieregister Versie 2016/2017 1 Inleiding recht Antwoorden Hoofdstuk 1 Antwoord 1: B Antwoord 2: B Antwoord 3: wetten (regelgeving), verdragen,

Nadere informatie

Betreft 1. Nieuw beleid inzake overlast Honden(poep). 2. Kredietbesluit.

Betreft 1. Nieuw beleid inzake overlast Honden(poep). 2. Kredietbesluit. Stein 7 december 2004 Gemeenteblad Afdeling A 2005, no. 6 Agendapunt 8 Bijlagen 2 Aan De Raad Betreft 1. Nieuw beleid inzake overlast Honden(poep). 2. Kredietbesluit. Inleiding Uit vele reacties, waaronder

Nadere informatie