Intern en extern verbinden: vastgoed in breder perspectief. Jaarrapportage 2012 Vastgoed Rijkswaterstaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Intern en extern verbinden: vastgoed in breder perspectief. Jaarrapportage 2012 Vastgoed Rijkswaterstaat"

Transcriptie

1 Intern en extern verbinden: vastgoed in breder perspectief Jaarrapportage 2012 Vastgoed Rijkswaterstaat

2 Inhoud Met deze jaarrapportage wordt beoogd een beeld te geven van de werkzaamheden die in 2012 binnen Vastgoed van Rijkswaterstaat hebben plaatsgevonden. Naast de verwerving van vastgoed is Vastgoed onder andere ook betrokken bij de afhandeling van bouwschades, gewassenschades, nadeelcompensatie- en planschadezaken, het opstellen van kostenramingen en de voorbereiding van onteigenings-kb s. Daarnaast heeft Vastgoed de zorg voor de afstoot van overtollige onroerende zaken, in het algemeen via het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB). Deze jaarrapportage is tot stand gekomen met medewerking van de vastgoedclusters van de regionale diensten Noord- Nederland, Oost-Nederland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid- Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg alsmede van de Corporate Dienst. Voorts is medewerking verleend door de Projectdirectie Ruimte voor de Rivier, De Maaswerken en RWS Centrale Informatievoorziening (CIV, voorheen de DID). De in deze rapportage opgenomen cijfermatige informatie is gebaseerd op opgaven van de regionale diensten van Rijkswaterstaat, die steekproefsgewijs aan accountantscontroles worden onderworpen. Intern en extern verbinden: vastgoed in breder perspectief 4 1. Rijkswaterstaat RWS in vogelvlucht Plaats van Vastgoed in de RWS-organisatie De Veranderopgave Vastgoed RWS Vastgoed in Kerncijfers Vastgoed Grondprijsontwikkelingen per regio Het vastgoedinformatiesysteem GROS Publicaties Kwaliteit dienstverlening Audits Diverse werkzaamheden Samenwerking en overleg Cijfers en tabellen Betrokkenheid Vastgoed bij projecten Vastgoed Diverse schadezaken Externe deskundigen, advocaten en notarissen Personeel en tijdsbesteding Interdepartementale ontwikkelingen Raad voor Vastgoed Rijksoverheid (RVR) Interdepartementale Commissie Rijksvastgoed 73 Bijlage 1: Adressen Vastgoed RWS 74 Bijlage 2: Afkortingen 77 In deze rapportage zijn enkele projecten nader beschreven. Zie de pagina s 9, 18, 22, 27, 37 en 72. Foto omslag: Rijksweg A50, Waalbrug bij Ewijk Jaarrapportage

3 Intern en extern verbinden: vastgoed in breder perspectief Verbinden als de ultieme sleutel tot succes. Dit loopt als een rode draad door het Ondernemingsplan van RWS en heeft voor Vastgoed nog een extra accent gekregen als gevolg van de rijksbrede ambitie om meer rendement te halen uit grond. Was grond tot nu toe uitsluitend een middel om (tijdig) projecten en programma s te kunnen realiseren, binnen deze nieuwe ambitie wordt grond nu ook interessant als inkomstenbron. Zeker nu RWS zelf over de inkomsten uit grondbeheer mag beschikken. Op basis van de nieuwe begrotingsregels, die eind 2012 door het kabinet-rutte II zijn vastgesteld, komen de lasten en lusten van vastgoedbeheer in één hand. Een belangrijke mijlpaal. Deze nieuwe situatie werpt ook een ander licht op de positie van grond binnen het primair proces. Grond wordt nu nog meer integraal onderdeel van dit proces en gaat daarmee het projectbelang overstijgen. Het intern verbinden van Vastgoed met andere onderdelen van de productieketen is hiervan het onvermijdelijke gevolg. Grondbeheer, gericht op meer rendement, is bovendien een nieuw expertiseveld, niet alleen voor RWS, maar ook voor de andere diensten die met vastgoed werken. Extern verbinden is daarom noodzakelijk om van elkaar te leren en elkaar scherp te houden. Maar ook kennis te delen en waar dit functioneel is te bundelen. Het belang van deze nieuwe realiteit zal doorwerken in Vandaar dat dit voorwoord start met een vooruitblik. De terugblik op het verslagjaar 2012 komt aan het eind en daaruit zal blijken hoe wezenlijk het omslagjaar 2012 is geweest. Vastgoed komt als het ware in een breder perspectief te staan. Verbinden vraagt om een nadere concretisering, want anders blijft het een abstract begrip. Waarom is verbinden juist voor Vastgoed met het oog op de nieuwe context cruciaal? Hierna een poging om dit aan de hand van een aantal concrete voorbeelden te verhelderen. Intern verbinden Al bij de (voorgenomen) aankoop van grond moeten de beheersmogelijkheden worden onderkend en mee ge wogen. Het kan bijvoorbeeld zijn, dat een iets ruimere aankoop dan strikt noodzakelijk is voor het project, zoveel extra opbrengsten genereert, dat deze serieus overwogen moet worden. Of vanwege nieuwe beleidsdoelen, bijvoorbeeld om toekomstige grondposities zeker te kunnen stellen. Dit meewegen vergt niet alleen een goede verbinding tussen aankoop en beheer, maar ook tussen beleid en uitvoering. Beslissingen over grondbeheer kunnen alleen goed genomen worden als het grondareaal op orde is en blijft. Dat we weten wat waar mag en onder welke condities. Vastgoedbeheer kan dus niet zonder actuele en betrouwbare data. Dit betekent dat vastgoedbeheer tijdig verbonden moet worden met de ontwikkeling van (nieuwe) systemen op het gebied van databeheer en informatie 4 Vastgoed Rijkswaterstaat

4 voorziening (denk aan het Netwerk Informatie Systeem en Assetmanagement). Zakelijk omgaan met Vastgoed vergt goede kosten- batenafwegingen ter ondersteuning van de besluitvorming. Dit is geen zaak van Vastgoed alleen, maar noodzaakt tot effectieve verbindingen met (opnieuw) assetmanagement en bedrijfs voering (kostenexpertise). Vastgoed en met name aankoop zit vaak aan het eind van de productieketen, met alle risico s vandien. Het is daarom van belang om Vastgoed consequent en eerder te verbinden met de projectplanning en contractvorming. Dit luistert extra nauw ingeval van innovatieve arrangementen met marktpartijen, waarin ook steeds vaker een beheerscomponent wordt opgenomen. Grond als inverdienpotentieel kan alleen maximaal worden benut, wanneer er effectieve verbindingen worden gelegd met thema s als duurzaam en energie. Maatwerk is nodig om vluchtige besluitvorming te voorkomen en win-win situaties te creëren. Bovendien bevordert dit de doelmatigheid en efficiency en draagt bij aan innovatie. Extern verbinden Wat vastgoedbeheer betreft gaat RWS niet zelf specialistische expertise opbouwen, maar gebruik maken van de expertise, die elders beschikbaar is of komt. Met name het nieuwe Rijksvastgoedbedrijf (RVB) bij Binnenlandse Zaken komt hierbij in beeld. RWS gaat alleen investeren in een aantal professionals om een goede regievoerder of opdrachtgever te kunnen zijn. Concreet betekent dit, dat RWS en RVOB hun onderscheidende expertises effectief met elkaar moeten verbinden om maximaal synergiewinst te kunnen boeken en overlap te voorkomen. RWS, ProRail en DLG zijn al eerder succesvolle verbindingen met elkaar aangegaan. Deze kunnen nog verder worden verdiept en uitgebouwd. Met name op het gebied van vastgoedbeheer liggen er mogelijkheden om tot onderlinge taakverdelingen te komen, waarbij de één loslaat wat de ander beter kan. De voorbeelden demonstreren de urgentie en de kracht van het verbinden. Zeker in een omgeving waar vastgoed tot nu toe uitsluitend als productiemiddel fungeert. De nieuwe context moet hier verandering in brengen. Het is daarom zaak om de relevante koppelvlakken goed in te vullen en daarmee de samenhang te borgen. Zowel intern als extern is dat een randvoorwaarde om maximaal rendement te kunnen halen uit vastgoedbeheer. Anders worden inkomsten en besparingen gemist en dat kunnen we niet gebruiken in een situatie waarin elke euro telt. De noties, zoals hiervoor geschetst, zijn deels al vastgelegd in de door het RWS-bestuur eind 2011 geaccordeerde RWSgrondvisie. In 2012 zijn de uitgangspunten uit deze visie vertaald in een eerste versie van de RWS-vastgoedportefeuillestrategie (VPS). De fundering ligt er dus en de drive is er om te oogsten. Via verdienmodellen proberen we daarom in 2013 resultaatgericht het potentieel van ons grondareaal verder te verzilveren. Van de nabije toekomst naar het nabije verleden. Dit jaarverslag is in de eerste plaats een productieverslag over het afgelopen jaar Een soort aankoopverantwoording voor project- en programmarealisatie. We mogen er vanuit gaan, dat de scope van dit verslag de komende jaren wordt verbreed met de eerste resultaten van vastgoedbeheer. De oorzaak hiervan heb ik hiervoor proberen te duiden: vastgoedbeheer moet een prominentere plaats krijgen op de RWS- agenda en effectiever worden benut als inkomstenbron. Maar zonder grond geen project of programma. Vastgoed heeft in 2012 opnieuw aangetoond gesteld te staan voor zijn taak. Alleen ging het dit keer niet zonder kraken en schuren, zoals dat heet. Want we hebben opnieuw mogen ervaren dat vastgoed als slotakkoord aan het eind van de productieketen vals kan klinken. Weerbarstige onteigeningsprocedures kunnen aardig wat zand in de wielen strooien en de planning in de war sturen. Met een ongewenste ontknoping als gevolg. Daarom is het van cruciaal belang dat Vastgoed, zoals eerder aangegeven, structureler en eerder verbonden wordt met de project- en programmaplanning. Verbinden aan de voorkant waarbij de wettelijke onteigeningsprocedures realistisch verdisconteerd worden in de doorlooptijd. Dit voorkomt stress in de finale en nazorg aan de achterkant. En dan wordt wat al goed was in 2012 nog beter in Jaap Danhof Projectdirecteur Veranderopgave Vastgoed Jaarrapportage

5 6 Vastgoed Rijkswaterstaat

6 1. Rijkswaterstaat Rijkswegen A2/A12, knooppunt Oudenrijn Jaarrapportage

7 1.1 RWS in vogelvlucht Bestuur Sinds 1 januari 2012 bestaat het bestuur van RWS uit acht leden. Het bestuur ziet toe op het functioneren van de organisatie als geheel, waarbij het accent ligt op de strategische sturing en besluitvorming. In het bestuur is niet elk organisatieonderdeel maar wel elk primair proces vertegenwoordigd. Daarnaast is een Groepsraad ingesteld bestaande uit de DG, de plaatsvervangend DG, de CFO, de (waarnemend) HID-en, de algemeen directeur van de Corporate Dienst en de directeur Algemene Corporate Taken. In de Groepsraad worden onderwerpen besproken voordat ze in het bestuur komen en wordt zo nodig de implementatie van door het bestuur genomen besluiten besproken. Primaire processen RWS Verkeers- en watermanagement Informatievoorziening Kaderontwikkeling Aanleg en Onderhoud Sterk in de regio Crisimanagement Missie Rijkswaterstaat beheert en ontwikkelt als uitvoeringsorganisatie, in opdracht van de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, op duurzame wijze de nationale infrastructurele netwerken. De organisatie is in 1798 opgericht en er werken ongeveer mensen. Rijkswaterstaat werkt aan: droge voeten voldoende en schoon water vlot en veilig verkeer over weg en water betrouwbare en bruikbare informatie Droge voeten Nederland ligt voor een belangrijk deel onder de zeespiegel. Dat is een bedreigende situatie. In het westen en noorden dreigt de zee en vanuit het zuiden en oosten brengen de grote rivieren soms plotseling enorme watermassa s ons land binnen. Bescherming tegen overstromingen door de zee, meren, rivieren en kanalen is dan ook een belangrijke taak van Rijkswaterstaat. Schoon en voldoende water voor alle gebruikers Nederland wordt doorsneden door grote en kleine rivieren, kanalen, beken en sloten en heeft veel meren en estuaria. Al deze wateren zijn boven- en ondergronds met elkaar verbonden. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor het beheer van de slagaders van dit netwerk: het hoofdwatersysteem. Rijkswaterstaat reguleert de waterstanden en stemt het waterbeheer af op de behoeften en de natuurlijke inrichting van Nederland. Dit gebeurt in goed samenspel met collega-ministeries, provincies en waterschappen. Rijkswaterstaat beheert ook een belangrijk deel van de Noordzee. Werken aan vlotte, veilige verkeersdoorstroming Dagelijks storten zo n drie miljoen automobilisten zich in het verkeer. Aan Rijkswaterstaat, als infrastructuurmanager, de taak om het verkeer vlot en veilig in goede banen te leiden. Vlot en veilig varen op het hoofdvaarwegennet De Nederlandse vaarwegen behoren tot de drukste ter wereld. Transport en overslag van goederen vormen een belangrijke motor van de economie. Rijkswaterstaat werkt aan vlot en veilig verkeer op het netwerk van hoofdwaterwegen, zowel voor de binnenvaart als voor de recreatievaart. Werken aan een betrouwbare, veilige infrastructuur Rijkswaterstaat is deskundige bij uitstek op het gebied van de planning, het beheer en het onderhoud van grootschalige infrastructurele werken. Leefbaar en bereikbaar, nu en straks De leefbaarheid van ons land komt steeds meer onder druk te staan. Dit is het gevolg van de stijging van de zeespiegel, de bodemdaling en de toenemende ruimtelijke druk en de luchtverontreiniging. Een schoon, veilig en bereikbaar Nederland is in de komende twintig jaar niet te halen zonder innovatie. Daarom investeert Rijkswaterstaat continu in kennis en vernieuwende oplossingen om Nederland leefbaar, bereikbaar en veilig te houden. 8 Vastgoed Rijkswaterstaat

8 Procedure A2 Traverse Maastricht 2012 was het jaar van de (onteigenings)procedures voor de realisering van het Tracébesluit A2 Passage Maastricht. Rijkswaterstaat werkt in dit project samen met de Provincie Limburg en de gemeenten Maastricht en Meerssen aan (onder meer) de (dubbellaagse) ondertunneling van de A2 door Maastricht en de herontwikkeling van het gebied. Een majeur infrastructureel project dat onder meer een oplossing biedt voor de huidige congestie (de verkeerslichten) op dit deel van de A2. Direct naast de huidige A2 (N2) door Maastricht liggen vijf flatgebouwen met bijhorende gronden. Die flatgebouwen behoren tot één Vereniging van Eigenaren (VvE), de Vereniging van Eigenaars Wyckerveldflat met 326 appartementsrechten. Van de 5 flatgebouwen moet 2,5 flatgebouw worden gesloopt voor de realisering van het tracébesluit. In een later stadium wordt de rest gesloopt voor de herontwikkeling van het gebied. Bijna lukte het alle 326 appartementsrechten te verwerven. Alleen de verwerving van twee garages in de te slopen flatgebouwen en een aantal woningen in de nog niet te slopen flatgebouwen was niet mogelijk. Wat volgde was een bijzondere, complexe en spannende onteigeningsprocedure. Bijzonder omdat het hier gaat om de onteigening van flatgebouwen en een deel van een gemeenschap van appartementsrechten. Dat komt (bijna) nooit voor. Complex omdat alle appartementsrechteigenaren gezamenlijk eigenaar waren van de te onteigenen gronden. Hierdoor moest iedereen worden gedagvaard (31 gedaagden) en bijvoorbeeld ook alle hypotheekgerechtigden worden verwittigd van de procedure. Dit terwijl er in feite dus maar één eigenaar was met een privégedeelte in de te slopen flatgebouwen. Spannend omdat een aantal appartementsrechteigenaren zich tot het uiterste verzetten tegen de onteigening en juridisch moeilijke vragen voorlagen, zoals: is het mogelijk grond betrokken in een splitsing van appartementsrechten te onteigenen? Kan een appartementsrecht worden onteigend? Heeft inschrijving titelzuiverende werking of moet de splitsingakte eerst worden gewijzigd? Uiteindelijk sprak de Rechtbank Limburg (toen nog Maastricht) de onteigening uit conform de vordering van de Staat. Daarmee was het nog niet gedaan. Een aantal appartementsrechteigenaren ging in cassatie en probeerde daarnaast voorbereidingen voor de sloop te frustreren. Dit resulteerde in allerlei procedures over de vernietiging van door de VvE genomen besluiten ter voorbereiding op de sloop en de wijziging van de splitsingsakte na de sloop. Het verzet bleek voor niets. Op 29 maart 2013 verwierp de Hoge Raad het cassatieberoep (LJN: BY8665). Kort daarna schreef de Staat het onteigeningsvonnis in en werd eigenaar van de benodigde gronden. Ook gaf de kantonrechter een bevel tot wijziging van de splitsingsakte, zodat deze straks weer zal beantwoorden aan de feitelijke situatie. De onteigende percelen worden dan uit de Vereniging van Eigenaars getild. De (voorbereidende werkzaamheden voor de) sloop is inmiddels in volle gang. Wat rest, is de discussie over de aan de betrokken eigenaren toekomende schadeloosstelling. Ook boeiend, maar minder van belang voor de voortgang van het project. Rijksweg A2, aanleg tunnel Maastricht Jaarrapportage

9 Beheergebied Hoofdwegennet kilometer auto(snel)weg inclusief verkeerssignalering kilometer op- en afritten en verbindingswegen 79 spitsstroken viaducten 22 tunnels 743 beweegbare en vaste bruggen 13 ecoducten 5 regionale verkeerscentrales 1 landelijk verkeerscentrum (VCNL) 119 Dynamische Route Informatie Panelen (DRIP s) camera s dynamische verkeersmanagementsystemen route-informatiesystemen Beheergebied Hoofdvaarwegennet kilometer kanalen en rivieren kilometer vaarweg in open water 84 sluizen 278 bruggen 10 natte verkeerscentrales 14 verkeersposten circa 120 patrouille-, meet- en oliebestrijdingsvaartuigen Beheergebied Hoofdwatersystemen km 2 oppervlaktewater 35 kilometer duinen 214 kilometer dijken en dammen kilometer oevers 10 stuwen Afsluitdijk en Houtribdijk 4 stormvloedkeringen 10 Vastgoed Rijkswaterstaat

10 Areaal Rijkswaterstaat heeft hectare in eigendom en materieel beheer, voornamelijk (maar niet uitsluitend) ten behoeve van de droge infrastructuur. Daarnaast beheert RWS hectare oppervlaktewater, waarvan circa hectare in Nederland, circa hectare in de Noordzee en circa hectare in de Caribische Zee nabij de eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Totaal voert RWS dus het materieel beheer over zo n hectare. Oppervlakte infrastructuur in eigendom en beheer bij RWS (op 1 september 2012) Dienst Oppervlakte (ha) Noord-Nederland Oost-Nederland IJsselmeergebied Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Noordzee 74 Totaal Netwerken Rijkswaterstaat beheert drie rijksinfrastructuurnetwerken, te weten het Hoofdwegennet, het Hoofdvaarwegennet en de Hoofdwatersystemen. Uitgaven en kosten De uitgaven en kosten van Rijkswaterstaat bedroegen in 2012 een bedrag van ruim miljoen. Dit bedrag was als volgt verdeeld: miljoen voor aanleg voor het hoofdwegennet miljoen voor het hoofdvaarwegennet 351 miljoen voor de hoofdwatersystemen 140 miljoen voor megaprojecten 351 miljoen voor regionale en locale infrastructuur 142 miljoen miljoen voor beheer en onderhoud voor het hoofdwegennet 673 miljoen voor het hoofdvaarwegennet 327 miljoen voor de hoofdwatersystemen 189 miljoen netwerk overstijgend 59 miljoen miljoen voor de organisatie voor de kosten van personeel 748 miljoen voor de kosten van materieel 299 miljoen voor overige organisatiekosten 59 miljoen 29 miljoen voor overige uitgaven voor verbetering leefomgeving (Geluidsisolatie Schiphol) 26 miljoen voor overige kosten 3 miljoen Rijksweg A 27 nabij Utrecht Jaarrapportage

11 1.2. Plaats van Vastgoed in de RWS-organisatie Sinds 1 april 2013 is Vastgoed binnen RWS gepositioneerd bij de organisatieonderdelen Corporate Dienst (CD), Algemene Corporate Taken (ACT), Grote Projecten en Onderhoud (GPO) en de projectdirectie Ruimte voor de Rivier (RVR). De regionale organisatieonderdelen Oud RWS Noord-Nederland RWS Oost-Nederland RWS Utrecht RWS IJsselmeergebied RWS Noord-Holland RWS Zuid-Holland RWS Zeeland RWS Noordzee RWS Noord-Brabant RWS Limburg Nieuw RWS Noord-Nederland RWS Oost-Nederland RWS Midden-Nederland RWS West-Nederland Noord RWS West-Nederland Zuid RWS Zee en Delta RWS Zuid-Nederland De Corporate Dienst verricht met name ondersteunende, adviserende en RWS-brede taken. De vastgoedmedewerkers zijn bij de afdeling Expertise van de Shared Services Eenheid Bestuurlijk Juridische Zaken & Vastgoed (BJV) gepositioneerd. BJV maakt onderdeel uit van de Directie Communicatie, Personeel en Recht (CPR). Het tijdelijk project Veranderopgave Vastgoed is ondergebracht bij het onderdeel Algemene Corporate Taken, dat gehuisvest is bij de Corporate Dienst. De vastgoedmedewerkers van de regionale diensten waren tot 1 april 2013 gepositioneerd bij het cluster Vastgoed dat onderdeel uitmaakte van de afdeling Bestuurlijk Juridische Zaken en Vastgoed (BBV). Deze afdeling BBV maakte onderdeel uit van de Directie Bedrijfsvoering. Met ingang van 1 april 2013 zijn de vastgoedmedewerkers uit de regio formatief bij het organisatieonderdeel Grote Projecten en Onderhoud ondergebracht en wel bij de afdeling Grondverwerving, onderdeel van de directie Inkoop- en Contractmanagement. Vooralsnog blijven deze medewerkers gehuisvest bij de regionale organisatieonderdelen, waarvan sommigen zijn samengevoegd en een aantal een andere naam hebben gekregen. Zie het kader De regionale organisatieonderdelen. Het Grondbureau Maasdal, dat de grondverwerving voor Maaswerken verzorgt, valt onder RWS Limburg, die samen met RWS Noord-Brabant sinds 1 april 2013 RWS Zuid- Nederland vormt. Bij de Programmadirectie Ruimte voor de Rivier is de taak van grondverwerving gepositioneerd bij het vastgoedcluster in de directie bedrijfsvoering, afdeling programmabeheersing. Het vastgoedcluster stelt de kaders voor de grondverwerving vast en autoriseert de voorstellen van een decentrale initiatiefnemer (gemeente, provincie, waterschap of RWS-projecten) met de vaststelling van het aankoopstrategieplan. Sturing op de inzet vindt plaats door middel van periodieke voortgangsoverleggen (met betrokkenheid van het decentrale projectteam) en de directe afstemming op dossierniveau, waarbij taxaties en overeenkomsten door het vastgoedteam moeten worden goedgekeurd. De Programmadirectie Ruimte voor de Rivier wordt per 1 juni 2013 ondergebracht bij het onderdeel Grote Projecten en Onderhoud. In figuur 1 zijn de organisatieonderdelen waarin Vastgoed formatief is vertegenwoordigd aangegeven in groen. 1.3 De Veranderopgave Vastgoed Op 1 juli 2010 is de projectdirectie Veranderopgave Vastgoed van start gegaan. De projectdirectie bestaat uit een kleine kern van vaste medewerkers. Deze kern wordt aangevuld met medewerkers van de Corporate Dienst. Daarnaast verlenen de clustercoördinatoren Vastgoed uit de regio medewerking aan het project. Zij zijn ook vertegenwoordigd in de deelprojecten. Aanleiding en doel RWS staat de komende jaren voor een hoge productopgave. Een tijdige juridische beschikbaarheid van grond is hiervoor cruciaal. Het is van belang dat de vastgoedexpertise wat de procedures betreft in de pas gaat lopen met de ambities van 12 Vastgoed Rijkswaterstaat

12 Rijkswaterstaat Bestuur/Bestuursstaf Rijkswaterstaat Noord-Nederland Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving Rijkswaterstaat Programma s, Projecten en Onderhoud Rijkswaterstaat Oost-Nederland Rijkswaterstaat Grote Projecten en Onderhoud Rijkswaterstaat West-Nederland Noord Rijkswaterstaat Verkeer- en Watermanagement Rijkswaterstaat Centrale Informatievoorziening Rijkswaterstaat Midden-Nederland Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid Rijkswaterstaat Corporate Dienst Rijkswaterstaat Zee en Delta Rijkswaterstaat Zuid-Nederland Figuur 1 Organogram RWS per 1 juni 2013 John Frostbrug, Arnhem Jaarrapportage

13 Sneller en Beter gericht op een halvering van de doorlooptijd van de projecten en programma s. Het Veranderprogramma moet daarbij borgen dat de vastgoedexpertise nog steviger verankerd wordt in de productieketen waarbij meer aandacht moet komen voor de adviesfunctie van Vastgoed in de initiatief- en verkenningsfase van het MIRTproces. Ook dient effectief invulling te worden gegeven aan portefeuillebeheer gericht op een betere benutting van grondposities voor doelrealisatie. Dit vraagt om een strategische visie op grond. Het Veranderprogramma zal deze visie moeten vormgeven. Dit programma omvat verder een aantal deelprojecten (organisatie, kennis en externe samenwerking). Grondvisie In 2011 is de door de Veranderopgave opgestelde strategische grondvisie Grond voor versnelling en vernieuwing door het bestuur van Rijkswaterstaat goedgekeurd. De nieuwe visie heeft twee hoofddoelstellingen: Een tijdige beschikbaarheid van grond tegen de achtergrond van de beoogde versnelling (Sneller & Beter) Meer (maatschappelijk) rendement uit grond conform de rijksbrede ambities Bij de nieuwe vastgoedvisie is uitgegaan van de volgende context: Ondernemingsplan 2015: Rijkswaterstaat opereert als één landelijke organisatie. De RWS Vastgoedvisie moet hiermee in lijn zijn Sneller & Beter: Rijkswaterstaat moet de realisatietijd van projecten halveren. Een tijdige beschikbaarheid van grond is daarvoor een kritische succesfactor Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte: het Rijk moet ruimte reserveren voor toekomstige beleidsopgaven op het gebied van mobiliteit en waterveiligheid. Het tijdig zekerstellen van cruciale grondposities is hierbij randvoorwaarde. Meer rendement uit grond: het Rijk heeft de ambitie om meer rendement te halen uit grond, voor het realiseren van beleidsdoelen tegen lagere kosten en respectievelijk hogere opbrengsten. Het visiedocument bevat de visie op hoofdlijnen. De implementatie moet de consequenties scherper in beeld brengen. Duidelijk is dat er gevolgen zullen zijn voor de wijze van taakuitvoering, de processen en de opleidingen. Houtskoolschets De uitwerking van de Grondvisie heeft zich vooral vertaald in de onder regie van de Programmadirectie Veranderopgave Vastgoed opgestelde gedetailleerde houtskoolschets Vastgoed. In deze schets is via de lijn van de processen het organisatie- en formatieplaatje (van Ist naar Soll ) nader ingekleurd. De schets is aangeboden aan de overdragende en overnemende partijen. Voor Vastgoed betekent de voorgestane transitie dat de capaciteit en kwaliteit van aankoop overgaat van de regionale diensten naar de directie Inkoop- en Contractrmanagement van het nieuwe organisatieonderdeel Grote Projecten en Onderhoud (GPO), de expertisetaken bij de Corporate Dienst (CD) blijven en de nieuwe tak van sport op het gebied van portefeuillemanagement ook bij de CD zal worden ondergebracht. Kr8 en Vastgoed Op initiatief van de vastgoedmedewerkers is onder regie van het Veranderprogramma Vastgoed en een Kr8-facilitator een aantal sessies gehouden met als doel om (onder meer) het complexe en bewerkelijke betalingsproces voor vastgoed en het daaraan gerelateerde parafencircuit kritisch tegen het licht te houden. Onder het motto de verspilling eruit heeft dit uiteindelijk geresulteerd in een werkwijze die tot een substantiële verkorting van de doorlooptijd heeft geleid, waar niet alleen Vastgoed zelf baat bij heeft maar ook de klant. Opleidingen De ontwikkelingen bij Vastgoed raken niet alleen de vastgoedsector zelf, maar hebben een veel bredere impact. Ook de projectmanagers zullen er iets van gaan merken. Grondposities zullen strategischer en zakelijker moeten worden ingezet in alle fasen van MIRT, dus ook de zogenaamde voorfasen (met name de verkenningsfase). Concreet betekent dit een afwegingsproces waarbij grond nadrukkelijker en eerder in beeld moet komen. Hoe benut je grondposities bijvoorbeeld bij de keuzebepaling van tracés en welke gronden moet je na projectrealisatie met het oog op toekomstige projecten aanhouden. Welke gebruikscondities hanteer je bij tijdelijk gebruik? Hoe borg je de grondposities die van belang zijn voor onze toekomstige netwerkambities? Ook nieuwe aanbestedingsconcepten respectievelijk contractvormen stellen andere of nieuwe eisen aan het omgaan met grond. Kortom: het hele veld rond grond is volop in beweging en dit verandert niet alleen de rol van de vastgoedadviseur, maar ook die van het project management. Om die reden bouwen de vastgoedsector van RWS en van ProRail samen met de Rijksprojectenacademie aan een opleidingsmodule waarin die nieuwe rol casuïstiek een plaats krijgt. De voorbereidingen zijn in 2012 gestart, met als doel om de module in het voorjaar van 2013 gereed te hebben. 14 Vastgoed Rijkswaterstaat

14 Vastgoedareaal op orde Ten behoeve van het voeren van goed portefeuillemanagement door RWS moet de informatie over haar eigendom op orde zijn en bijgehouden worden. In 2010 en 2011 is een systeem ontwikkeld waarbij (in de Mapviewer op het RWS-Intranet) met behulp van diverse kaartlagen inzicht gegeven wordt in de eigendommen van RWS. In 2012 is verder gewerkt aan het verfijnen van de beschikbare informatie over de grondportefeuille, zodat RWS uiteindelijk een volledig en actueel inzicht krijgt in al haar eigendom. Het gaat met name om het op perceelsniveau registreren van doel en gebruik van de gronden en overige benodigde informatie t.b.v. portefeuillemanagement. Dit project maakt onderdeel uit van de pijler Assetmanagement uit het Ondernemingsplan van RWS. Portefeuillemanagement krijgt vorm met de dienstspecifieke vastgoedportefeuillestrategie In 2012 is door het Veranderopgave vastgoedteam gewerkt aan het opstellen van de eerste RWS vastgoedportefeuillestrategie (VPS). Afgesproken is dat alle departementen die vastgoed in hun portefeuille hebben een dergelijke vastgoedportefeuillestrategie opstellen conform een gezamenlijk afgestemd model. Op termijn wordt aan de hand van de vastgoedportefeuillestrategieën één rijksbrede vastgoedportefeuillestrategie opgesteld door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). In de vastgoedportefeuillestrategie van RWS maken we transparant welke strategie RWS nastreeft met grond en welke activiteiten daarop worden uitgevoerd om de grondportefeuille goed en zakelijk te beheren. Gebouwen worden in de VPS-RWS meegenomen voor zover deze gerelateerd zijn aan het primair proces, maar de nadruk wordt gelegd op grond. Omdat er rijksbreed sprake is van een ontwikkelproces zullen alle diensten die met vastgoed werken elkaar hard nodig hebben en van elkaar moeten leren door intensief samen te werken. Door gezamenlijk vastgoedinformatie te benchmarken via de Raad voor Vastgoed Rijksoverheid (RVR) willen we dat onder meer bereiken. Omdat RWS een kleine eenheid portefeuillemanagement gaat oprichten bij de Corporate Dienst, die het vastgoed waar mogelijk laat renderen en gronden gaat overtolligstellen, zal de samenwerking met het RVOB geïntensiveerd moeten worden. RWS verdient Het programma RWS verdient is in 2012 van start gegaan. Het project richt zich op genereren van verdienmodellen voor de korte en lange termijn zodat o.a. (toekomstige) taakstellingen kunnen worden verzacht. Vastgoed is aangewezen als één van de pijlers waarop RWS verdient zich richt. Twee elementen zijn van belang: enerzijds het genereren van incidentele baten uit overtolligstellingen en anderzijds de exploitatie van vastgoed zodat structurele inkomsten worden gegenereerd in de vorm van gebruiksvergoedingen. Vooruitblik 2013 Medio 2013 wordt de eenheid portefeuillemanagement (PFM) geïntroduceerd bij RWS. Daarvoor wordt bij de Corporate Dienst van RWS een kleine hoogwaardige eenheid in het leven geroepen die specifiek belast gaat worden met de implementatie ervan. Deze eenheid moet zorg dragen voor een helder, zakelijk, open en transparant proces voor het beheren (exploiteren) en overtolligstellen van vastgoed, in principe grond en gebouwen. Aanbod gronden Om te beoordelen welk (tijdelijk) ander gebruik effectief is en in welke mate, gaan we samen met de programma s Tijdelijk Anders Benutten (TAB) en Duurzaam proactief gronden aan de markt aanbieden door middel van een aantal pilots. Zoveel mogelijk percelen grond die niet of onvoldoende benut worden, willen we inzetten voor duurzaamheid, innovatie of publieksgericht netwerkmanagement. Hiervoor maken we een digitale kaart met het aanbod van grondposities die geschikt worden geacht voor (tijdelijke) exploitatie. Het gaat voornamelijk om grondposities buiten beheergebied die voor RWS een strategisch karakter hebben omdat ze in de toekomst bijdragen aan RWS taken en processen. Na een bepaalde experimenteerperiode weten we dan echt welk gebruik het meest effectief is, in financiële en maatschappelijke zin. Prikkel Voorheen waren de kosten van beheer voor RWS en gingen de opbrengsten naar de Algemene Middelen van het ministerie van Financiën. Naar verwachting zijn de opbrengsten uit vastgoed (verkoop en verhuur etc.) in 2013 voor RWS, doordat de begrotingsregels dan zijn aangepast. Naast het opstarten en uitwerken van de pilots gaan we het komende jaar ook de portefeuillestrategie verder uitwerken en verder met de analyse van het vastgoedareaal. Jaarrapportage

15 16 Vastgoed Rijkswaterstaat

16 2. RWS Vastgoed in 2012 Rijksweg A50, bouw extra Waalbrug bij Ewijk Jaarrapportage

17 Saneringskosten voormalige gasfabriek Sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw heeft RWS West-Nederland Zuid (voorheen Zuid-Holland) een voormalig gasfabriekterrein in Hellevoetsluis in eigendom en beheer. RWS heeft hierop een steunpunt gehad dat niet meer nodig was en afgestoten diende te worden. Dit terrein is, mede als gevolg van een bombardement in de Tweede Wereldoorlog, zwaar verontreinigd en moet dringend gesaneerd worden. Op het gasfabriekterrein rust een saneringsplicht voor de bodem. RWS heeft de wettelijke verplichting en het budget om een eenvoudige sanering uit te voeren. De met deze functionele sanering gemoeide kosten bedragen circa 1 miljoen (inclusief circa voor de kosten van bodemonderzoek). De gemeente Hellevoetsluis wil het terrein overnemen voor het ontwikkelen van woningbouw en watergebonden activiteiten, echter daartoe is een verdergaande en duurdere sanering nodig. De kosten voor deze verdergaande saneringsvariant bedragen circa 7 miljoen. Dit leek te gaan leiden tot een impasse waar alleen uitgekomen zou kunnen worden als RWS meer budget voor de verdergaande sanering beschikbaar zou stellen. RWS had echter geen plicht of reden om het saneringsbudget te verhogen. Er vonden al langere tijd gesprekken plaats tussen de gemeente, RVOB en RWS over deze verkoop. Het cluster Vastgoed adviseerde samen met RVOB over de vastgoedaspecten, met name over de relatie tussen kosten en opbrengsten. Uiteindelijk is overeen gekomen dat de Staat circa ,- aan de gemeente zal betalen als bijdrage in de saneringskosten. Voorts was er nog discussie over de hoogte van de boete voor het niet opnemen van een kettingbeding dat RWS gevrijwaard dient te blijven voor eventuele claims van opvolgende eigenaren van de gemeente. Deze discussie is inmiddels beslecht en de grond is in mei 2013 juridisch geleverd aan de gemeente waarmee een einde is gekomen aan een reeds zeven jaar durende discussie Kerncijfers Vastgoed Op deze pagina treft u de belangrijkste cijfermatige informatie aan van de discipline Vastgoed van RWS in Voor uitgebreidere info wordt verwezen naar de desbetreffende pagina s in het hoofdstuk Cijfers en tabellen. Vastgoed Zie pagina Aantal aankooptransacties (inclusief pacht- en huurontbindingen) Aangekochte oppervlakte 792 ha 40 Uitgekeerde schadeloosstelling (inclusief pacht- en huurontbindingen) Overtollig gestelde oppervlakte 223 ha 46 Opbrengst uit overtollig gestelde gronden* Aantal t.b.v. RWS geslagen onteigenings-kb s 2 50 Aantal afgeronde gerechtelijke onteigeningsprocedures Gemiddeld betaalde agrarische grondprijs per m 2 (los land, pachtvrij) 5,55 56 * betreft de in 2012 ontvangen opbrengst; deze kan ook betrekking hebben op in voorgaande jaren overtollig gestelde gronden Diverse schadezaken Zie pagina Aantal bouwkundige vooropnames Aantal behandelde schadezaken (bouw-, en gewassenschades en 30 58/60 nadeelcompensatie*) Uitgekeerde schadebedragen (bouw- en gewassenschades en nadeelcompensatie*) /60 Aantal adviezen nadeelcompensatie* * Vastgoed behandelt nadeelcompensatieclaims maar adviseert ook bij claims die door andere afdelingen behandeld worden; de uitgekeerde schade heeft alleen betrekking op de door Vastgoed behandelde claims RWS wil er zeker van zijn dat de sanering door de gemeente wordt uitgevoerd. Om dit te waarborgen is in de overdrachtsakte vastgelegd dat de saneringsbijdrage aan de hand van de voortgang van de sanering aan de gemeente zal worden uitgekeerd. 18 Vastgoed Rijkswaterstaat

18 Figuur 2.1 Voornaamste uitgaven van Vastgoed 8,1% 1,1% 0,9% 1,5% 88,4% Schadeloosstellingen grondverwerving Schadeloosstellingen schades (bouw- en gewassenschades en nadeelcompensatie) Inhuur personeel Externe deskundigen Advocaten en notarissen Figuur 2.2 Personeel en inhuur 23,4% 76,6% Personeel RWS Inhuur Kosten externen Zie pagina Taxateurs grondverwerving Deskundigen schadezaken (bouwschades en nadeelcompensatie)* Onderzoekskosten bodemverontreiniging Kosten antikraakbewoning Diverse externe deskundigen Advocaten en notarissen Totaal externe deskundigen, advocaten en notarissen * voor zover betrekking hebbend op door Vastgoed behandelde claims Personeel Zie pagina Personeel t.l.v. interne kosten: Formatie op ,5 fte 64 Bezetting op ,8 fte 64 Personeel t.l.v. externe productiekosten: Externe inhuur van personeel 13,7 fte 67 Kosten externe inhuur van personeel Uitwisseling van personeel tussen regionale diensten 0,9 fte 66 Aanleg Rijksweg A4, Delft Schiedam Jaarrapportage

19 2.2. Grondprijsontwikkelingen per regio Onderstaand zijn per regio de ontwikkelingen van de grondprijzen in 2012 aangegeven. RWS Noord-Nederland In landelijk gebied varieerden de grondprijzen in 2012 tussen 2,50 en 4,50 per m 2. Er was sprake van een zich stabiliserende grondprijs. RWS Oost-Nederland De grondaankopen in de Dienst Oost-Nederland vonden voor het overgrote deel plaats in landelijk gebied. De agrarische grond is in 2012 licht in waarde gedaald. De gemiddelde grondprijs lag in 2012 ongeveer tussen 4,40 per m 2. RWS Utrecht De mobiliteit van met name de agrarische gronden in de regio Utrecht is wederom beperkt geweest. De prijzen zijn over het algemeen stabiel hoog gebleven. Voor de overige gronden lag de mobiliteit vrijwel stil. Agrarisch gebied In de regio Utrecht is de markt wederom stabiel. De grondprijzen varieerden in de gebieden met intensief grondgebruik en/of stedelijk gebied nog steeds tussen de 5,- en 8,- per m² en in de gebieden met een meer extensief grondgebruik tussen de 3,- en 5,- per m². De verwachting is dat de prijzen de komende jaren stabiel zullen blijven. Er zal geen sprake zijn van een grote daling. Stedelijk gebied Er is zo goed als geen sprake meer van mobiliteit op deze markt. Daar naast is er zelfs sprake van een omgekeerde markt. Projectontwikkelaars en gemeenten bieden, in tegenstelling tot wat gebruikelijk is, zelf gronden aan. Gronden die ingesloten liggen binnen (toekomstige) bouwlocaties worden nog wel sporadisch aangekocht door gemeenten, maar dan wel tegen prijzen die liggen in het lagere segment van de markt (onderkant): 30,00 tot 40,00 per m². Voor wat betreft uitgifteprijzen zitten de gemeenten nog steeds met een behoorlijk dilemma vanwege het feit dat er weinig tot geen vraag is. Hierdoor komen de prijzen verder onder druk te staan. Uitgifteprijzen worden in voorkomende gevallen verlaagd of met korting aangeboden. Voor wat dit betreft is er sprake van een verschuiving. De kantoren- en bedrijvenmarkt bleef onder druk staan. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat het aanbod nog steeds groter was dan de vraag. De leegstand is verder toegenomen met enkele procenten. De leegstand was echter nog steeds lager dan het landelijk gemiddelde. Naar panden op locaties met goed openbaar vervoer, een goede ontsluiting en waar het nieuwe werken kan worden toegepast bleef nog enigszins vraag. RWS Noord-Holland Landelijk gebied: de verwerving concentreerde zich in 2012 in hoofdzaak rond het gebied tussen Diemen en Muiden (Schiphol-Amsterdam-Almere), waar de agrarische grondprijzen slechts een lichte daling te zien gaven (van 5,- naar 4,75 per m 2 ). In dit gebied werd tot 200,- per m 2 betaald voor grond met een bedrijfsmatige bestemming. Dit houdt geen wijziging in ten opzichte van de prijstechnische situatie in Stedelijk gebied: hoewel bestemmingtechnisch nog agrarisch, is het gebied ten zuiden van Badhoevedorp (verwerving t.b.v. de omlegging van de A9 om Badhoevedorp) met het oog op het zich aandienende in gemeentelijke en provinciale plannen, als warm te beschouwen. Hier werd 27,50 per m 2 betaald. Dit verschilt niet van de situatie in het vorige jaar. RWS Zuid-Holland In het landelijk gebied lagen de agrarische grondprijzen tussen de 5,50 en 7,50 per m 2. De maximale agrarische waarde in 2012 van 7,50 per m 2 is enigszins gezakt ten opzichte van de grondwaarde in 2011 (was 8,- per m 2 ) doordat o.a. de Provincie Zuid-Holland voor deze waarde agrarische gronden heeft aangekocht. In het stedelijk gebied varieerde de grondwaarde tussen 20,- en 500,- per m 2. RWS Zeeland In het landelijk gebied van Zeeuws Vlaanderen (reconstructie N61) is de agrarische grondprijs in 2012 gestegen van 5,75 naar 6,00 per m 2. RWS Noord-Brabant De agrarische grondprijzen in het landelijk gebied zijn in 2012 licht gestegen. De prijzen lagen tussen de 6,- en 8,50 per m 2. De prijzen voor gebouwen en bedrijven geven een dalende tendens te zien, met uitzondering van de grotere melkveebedrijven. In de stedelijke gebieden was sprake van een sterke daling bij woningen en bedrijfsonroerend goed. RWS Limburg / Maaswerken De prijsontwikkeling in het werkgebied van de Dienst Limburg en van De Maaswerken volgde het beeld dat voort kwam uit de analyses van de provincie Limburg. In 2012 steeg de gemiddelde prijs (7,3%), nadat in het jaar daarvoor de grondprijs min of meer stabiel was gebleven. De verhandelde oppervlakte bleef nagenoeg stabiel (- 0,5%), het aantal transacties nam toe met 8,4% ten opzichte van Vastgoed Rijkswaterstaat

20 De gemiddelde grondprijs in heel Limburg steeg met 6,0%, de verhandelde oppervlakte bleef nagenoeg gelijk (+1%). In Zuid-Limburg deed zich hetzelfde beeld voor. De verhandelde oppervlakte bleef min of meer gelijk (-1%) bij een gemiddelde grondprijsstijging van 6,2%. De verwachting voor 2013 is dat zowel het aanbod als de prijs stabiel zullen blijven. Ruimte voor de Rivier De grondprijzen waren stabiel in In het Benedenrivierengebied (West-Brabant) bewogen de prijzen zich tussen de 5,50 en 6,50 per m 2 voor de binnendijkse gronden. In Gelderland en Overijssel is tussen de 5,- en 5,50 per m 2 betaald voor binnendijkse gronden en vanaf 3,50 per m 2 voor buitendijkse gronden. Hoogwater in de Rijn bij Elst Jaarrapportage

Grond op de voorgrond: om te versnellen en te vernieuwen. Jaarrapportage 2011 Vastgoed Rijkswaterstaat

Grond op de voorgrond: om te versnellen en te vernieuwen. Jaarrapportage 2011 Vastgoed Rijkswaterstaat Grond op de voorgrond: om te versnellen en te vernieuwen Jaarrapportage 2011 Vastgoed Rijkswaterstaat Inhoud Met deze jaarrapportage wordt beoogd een beeld te geven van de werkzaamheden die in 2011 binnen

Nadere informatie

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld : Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu Ir L.C. van Wagensveld 10 oktober 2013 Inhoud Introductie Wetenswaardigheden over Werkwijze Mogelijkheden 2 10 oktober 2013 Introductie

Nadere informatie

Grond of opstallen verkopen aan Rijkswaterstaat? Wat u moet weten over regelingen en procedures

Grond of opstallen verkopen aan Rijkswaterstaat? Wat u moet weten over regelingen en procedures Grond of opstallen verkopen aan Rijkswaterstaat? Wat u moet weten over regelingen en procedures Het land beschermen tegen overstromingen. Aanleg, reconstructie en onderhoud van rijkswegen. Het bevorderen

Nadere informatie

Rijksvastgoed en beleidsopgaven in Flevoland Een provinciale uitwerking van de RVPS

Rijksvastgoed en beleidsopgaven in Flevoland Een provinciale uitwerking van de RVPS Rijksvastgoed en beleidsopgaven in Flevoland Een provinciale uitwerking van de RVPS Landelijke vastgoeddag 2 oktober 2014 Rijksvastgoedbedrijf Directie Portefeuillestrategie en Portefeuillemanagement Afdeling

Nadere informatie

Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat.

Water. Wegen. Werken. Rijkswaterstaat. Water. Wegen. Werken.. Workshop "Privacy en geo-informatie: een onmogelijke combinatie!? Gebruik van Geo-informatie bij in Verkeersmanagement ir Jose A. Hernandez Procesmanager Verkeerscentrum Nederland

Nadere informatie

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 17 maart 2009 Nummer PS :PS2009RGW09 Afdeling : PRO Commissie : RGW Registratienummer : 2009INT238927 Portefeuillehouder : Krol Titel

Nadere informatie

Voorsprong door gebundelde kennis

Voorsprong door gebundelde kennis Advies- en ingenieursbureau dhv.nl Voorsprong door gebundelde kennis samenwerking bij complexe mobiliteitsprojecten Altijd een oplossing verder Een opdrachtgever met raad en daad bijstaan betekent meer

Nadere informatie

Voor een volledig overzicht van de uitspraken van mijn ambtsvoorganger verwijs ik naar bijlage 1.

Voor een volledig overzicht van de uitspraken van mijn ambtsvoorganger verwijs ik naar bijlage 1. a 1 > Retouradres: Postbus 20901, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070

Nadere informatie

Infrastructuurmonitor MIRT 2015

Infrastructuurmonitor MIRT 2015 Infrastructuurmonitor MIRT 215 Infrastructuurmonitor Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij de Stichting Economisch Instituut voor de Bouw. Overnemen van de inhoud (of delen daarvan) is uitsluitend

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Managementinformatie RWS-diensten Januari '08

Managementinformatie RWS-diensten Januari '08 Managementinformatie RWS-diensten Januari '08 Door Rijkswaterstaat Corporate Dienst Shared Service Eenheid (SSE) HRM & OO 21 februari 2008 Inhoudsopgave 1. Inleiding...2 2. Geleverde producten en diensten...3

Nadere informatie

8. Jaarcijfers 2013. Staat van baten en lasten 2013. Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12 - 2013 31-12 - 2012

8. Jaarcijfers 2013. Staat van baten en lasten 2013. Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12 - 2013 31-12 - 2012 8. Jaarcijfers 2013 Staat van baten en lasten 2013 Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12 - 2013 31-12 - 2012 Baten Opbrengst moederdepartement 2.270.042 2.230.363 Opbrengst overige

Nadere informatie

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015 Duurzame leefomgeving bij Schakeldag 2015 25 juni 2015 Één Samen met Anderen Elke dag beter uitvoeringsorganisatie I&M Missie/visie (OP2015): is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel:

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: TAB Verdienmodel 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: Stadslandbouw Tijdelijke (wind)energie Natte bedrijventerreinen Potentieel TAB

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Onderwerp: Voortgang grondaankoop voor project fietspad 't Woud - Alkmaar

Onderwerp: Voortgang grondaankoop voor project fietspad 't Woud - Alkmaar Agendapunt : 11. Voorstelnummer : 09-051. Raadsvergadering : 25 september 2014 Naam opsteller : Rienk van der Meer Informatie op te vragen bij : Rienk van der Meer Portefeuillehouder(s) : Peter van Huissteden

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 21 december 2006 DRZ. 2007/256 30 januari 2007

Nadere informatie

Het succes van de A12

Het succes van de A12 Het succes van de A12 Meer markt én meer samenwerking!! Carel van Belois (RWS) Jan Willem Bruining (BAM) Oktober 2014 1 Inhoud presentatie Het project A12 Luve: wat behelsde het? Wat was het Samenwerkingsmodel?

Nadere informatie

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012.

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012. B-PHO 20 december 12; agendapunt 5 MEMO Noties ter beoordeling van de voortzetting en positionering van de PHO werkgroepen Kwaliteit en Handhaving Bouwstoffen en Ketenbeheer in relatie tot de ontwikkeling

Nadere informatie

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Inzet van Middelen. Voorgenomen besluit. Zaaknummer: AVGCL37. Onderwerp Kavelruil 2012

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Inzet van Middelen. Voorgenomen besluit. Zaaknummer: AVGCL37. Onderwerp Kavelruil 2012 Zaaknummer: AVGCL37 Collegevoorstel Inleiding Kortheidshalve wordt naar het raadsvoorstel verwezen voor verdere informatie Feitelijke informatie Afweging Inzet van Middelen Voorgenomen besluit Wij stellen

Nadere informatie

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat De praktijk van duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Henk Tiemensma RWS Bouwdienst 16 september 2008 Inhoud presentatie Organisatie Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Organisatie Bouwdienst

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Ing. Johannes Wilhelmus Maria (Jos) van Maarschalkerweerd

Curriculum Vitae. Ing. Johannes Wilhelmus Maria (Jos) van Maarschalkerweerd T +31 618609473 E jos@zichtopinfra.nl W zichtopinfra.nl A Hobbemaplantsoen 31 1701 KD Heerhugowaard Curriculum Vitae Ing. Johannes Wilhelmus Maria (Jos) van Maarschalkerweerd Naam Geboortedatum 27 december

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat Assetmanagement bij Bijeenkomst NVRB 21 april 2011 in Delft Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Missie van (1) is de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van de minister en de staatssecretaris

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Jaarverslag 2015 Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Voorwoord Hierbij bied ik u het jaarverslag 2015 aan. Een jaar waarin de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) aanzienlijk is doorontwikkeld

Nadere informatie

Jaarcijfers 2014. Staat van baten en lasten 2014. Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12-2014 31-12-2013

Jaarcijfers 2014. Staat van baten en lasten 2014. Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12-2014 31-12-2013 9 Jaarcijfers 2014 Staat van baten en lasten 2014 Alle bedragen zijn vermeld in eenheden van 1.000 euro. 31-12-2014 31-12-2013 Baten Opbrengst moederdepartement 2.182.386 2.270.042 Opbrengst overige departementen

Nadere informatie

ORGANISATIEVERORDENING OMGEVINGSDIENST NOORDZEEKANAALGEBIED 2014

ORGANISATIEVERORDENING OMGEVINGSDIENST NOORDZEEKANAALGEBIED 2014 ORGANISATIEVERORDENING OMGEVINGSDIENST NOORDZEEKANAALGEBIED 2014 Het dagelijks bestuur van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, gelet op: artikel 37 lid 3 en 38 lid 1 van de Gemeenschappelijke Regeling

Nadere informatie

Huidige situatie. Heeft niet langer de voorkeur. Meer ruimte voor de rivier

Huidige situatie. Heeft niet langer de voorkeur. Meer ruimte voor de rivier Ruimte voor de Rivier Leonie de Jong Procesmanager vastgoed RvR Joost van der Poel Secretaris schadeloket RvR Seminar VVOR, Schadevergoedingsregeling in de Waterwet Inhoud ~ Programma Ruimte voor de Rivier

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland GLOBAL SERVICE / INDUSTRY Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland Provincie Flevoland 24 oktober 2008 Inhoudsopgave Conclusies Advies KPMG Overwegingen Aanpak Functies en bezetting NMF Consequenties uitvoeren

Nadere informatie

Aankoop, beheer en afstoten van gronden voor het primaire proces van Rijkswaterstaat

Aankoop, beheer en afstoten van gronden voor het primaire proces van Rijkswaterstaat Aankoop, beheer en afstoten van gronden voor het primaire proces van Rijkswaterstaat Een strategische verkenning ten behoeve van de Vastgoedstrategie van Rijkswaterstaat: - Terugblik op de situatie van

Nadere informatie

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 David van Hasselt Projectbureau ViA15 t.b.v. Kennismiddag RO & bereikbaarheid LEF Futurcenter Rijkswaterstaat d.d. 22 oktober 2008 Problemen rond Arnhem

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Commissie Ruimte, Verkeer en Wonen, 2 februari 2015 Agenda Onderwerpen 1. Verbetertraject beheersing grondexploitaties

Nadere informatie

De (kern)taken van DSO. Werkbespreking voor de commissie Ruimte 3 november 2010

De (kern)taken van DSO. Werkbespreking voor de commissie Ruimte 3 november 2010 De (kern)taken van DSO Werkbespreking voor de commissie Ruimte 3 november 2010 Inleiding De volgende onderwerpen komen aan de orde De structuur van DSO De activiteiten van DSO De nabije toekomst van DSO

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de jaren 2003 en 2004. De notitie is als

Nadere informatie

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Presentatie Regierol Bodemsanering Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Opbouw inleiding Beleidsmatige opzet Spelersveld Invulling Normblad SIKB 8001 Knelpunten Vragen en discussie Beleidsmatige

Nadere informatie

Gemeenten en vastgoed

Gemeenten en vastgoed Gemeenten en vastgoed Gebiedsregisseur & vastgoedgebruiker www.dtz.nl www.dtz.com Transparant en efficiënt omgaan met vastgoed Vooruitstrevende gemeenten grijpen kansen Een gemeente is naast eigenaar/gebruiker

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen.

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Startbeslissing Verbreding A4 Vlietland N14 Datum 12 september 2013 Status Eindversie De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Inhoud 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Afbakening

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Stadsdeel Zuidoost. illllllll. li', ü. Gemeente Amsterdam. COMMISSIE: MO DATUM : 3 oktober 2013 AGENDAPUNT NR.: TKN

Stadsdeel Zuidoost. illllllll. li', ü. Gemeente Amsterdam. COMMISSIE: MO DATUM : 3 oktober 2013 AGENDAPUNT NR.: TKN Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuidoost li', ü COMMISSIE: MO DATUM : 3 oktober 2013 AGENDAPUNT NR.: TKN ONDERWERP: Voortgangsrapportage (2e) Plan van aanpak Subsidies DOEL VAN DE BEHANDELING: Informeren

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer meer ruimte voor haven verbetering kwaliteit leefomgeving 2 Projecten voor haven en leefomgeving procedures voor de uitvoering Het Project Mainportontwikkeling

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

Samenvatting. Pagina 7

Samenvatting. Pagina 7 Samenvatting De rijksoverheid ziet zich de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld. Als gevolg van de financiële en economische crisis is de overheidsbegroting uit het lood geslagen. De oplopende

Nadere informatie

B. Verkleinen takenpakket Provincie Zuid-Holland

B. Verkleinen takenpakket Provincie Zuid-Holland Aanbiedingsformulier voor AB Bijlage bij agendapunt 3 Datum 14 maart 2016 Onderwerp Eerste begrotingswijziging 2016 Verseon: 2015015836 Vertrouwelijk Nee Doel van agendering Besluitvormend Toelichting

Nadere informatie

Delegatiebesluit verkoop provinciale eigendommen in Stationsgebied te Middelburg

Delegatiebesluit verkoop provinciale eigendommen in Stationsgebied te Middelburg &RPPLVVLH $OJHPHHQ %HVWXXU &RPPLVVLH 9HUNHHU HQ 9HUYRHU *HGHSXWHHUGH EHODVW PHW EHKDQGHOLQJ J.I. Hennekeij YHUJDGHULQJ 36: 30 juni 2000 QU: I&V - 224 DJHQGD QU: 0LGGHOEXUJ 25 april 2000 2QGHUZHUS verkoop

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad. DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten 17-04-2012

Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad. DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten 17-04-2012 zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel ECONOMIE, CULTUUR EN ARBEID Reg.nr. B&W d.d. 17-04-2012 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d.

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Basisgegevens. Algemene karakteristieken

Basisgegevens. Algemene karakteristieken Basisgegevens Functiebenaming: Beleidsmedewerker Dienstonderdeel/post: Ambassade Washington Functieniveau: 09 Aantal uren: Min/Max AO 2040 uur per week Formatieplaatsnr: bovenformatief (tijdelijke functie

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 mei 2014 datum/agendapunt B&Wvergadering: 270514/304 afdeling: Bouwtoeziciit Onderwerp: Jaarprogramma Wet algemene bepalingen

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Welkom bij de eerste nieuwsbrief van Nazorg Bodem

Welkom bij de eerste nieuwsbrief van Nazorg Bodem Welkom bij de eerste nieuwsbrief van Nazorg Bodem September 2013 Met deze Nieuwsbrief willen we u op de hoogte houden van actuele ontwikkelingen op het vlak van nazorg en bodemsanering. We gaan in op de

Nadere informatie

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan 2012 De Drieslag, een streep er door. en verder gaan College van B&W Gemeente Ommen 14-3-2012 Inhoud Leeswijzer...2 Hoofdstuk 1 Wat was het doel...2 Hoofdstuk 2 Wat is er bereikt...2 Hoofdstuk 3 Wat is

Nadere informatie

Procesbeschrijving transformatie agenda Jeugd Gelderland Versiedatum 8 juni 2015

Procesbeschrijving transformatie agenda Jeugd Gelderland Versiedatum 8 juni 2015 Procesbeschrijving transformatie agenda Jeugd Gelderland Versiedatum 8 juni 2015 Vanaf 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle hulp en ondersteuning aan jeugd. Na de transitie (overdracht van taken)

Nadere informatie

Nieuwe aanpak voor planstudie Hoevelaken

Nieuwe aanpak voor planstudie Hoevelaken Nieuwe aanpak voor planstudie Hoevelaken Vervroegd betrekken van de markt December 2011 Nieuwe aanpak voor planstudie Hoevelaken Aanleiding Knooppunt Hoevelaken heeft een vaste plaats in de file top-25.

Nadere informatie

Verbinden van onder- en bovengrond

Verbinden van onder- en bovengrond Verbinden van onder- en bovengrond Herontwikkeling industriële locaties Inhoud - Korte toelichting locaties - Ontwikkelopgave - Verbinden onder- en bovengrond - Discussie Deventer 18 november 2010 Gerben

Nadere informatie

Schadevergoeding in de vorm van nadeelcompensatie en planschade. Datum 10 oktober 2014

Schadevergoeding in de vorm van nadeelcompensatie en planschade. Datum 10 oktober 2014 Schadevergoeding in de vorm van nadeelcompensatie en planschade Datum 10 oktober 2014 Inleiding Burgers, bedrijven en organisaties kunnen door het optreden van de overheid tijdelijk of blijvend nadeel

Nadere informatie

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed.

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed. Vastgoed Plan van Aanpak Plan van aanpak: Vastgoed Bestuurlijk L. van Rekom opdrachtgever L. Mourik opdrachtgever Naam projectleider L. van Hassel Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2011.0004280 Financiën en saneringsovereenkomst bodem Utochtkade Zwanenburg

Raadsvoorstel 2011.0004280 Financiën en saneringsovereenkomst bodem Utochtkade Zwanenburg 7 gemeente onderwerp Portefeuillehouder Steller Collegevergadering Raadsvergadering Haariemmermeer Raadsvoorstel 2011.0004280 J.C.W. Nederstigt S. van Rouendal (023 567 74 59) 8 februari 2011 1. Wat willen

Nadere informatie

Te koop. Zuiderzeestraatweg 620, Wezep. Karakteristiek kazernecomplex ca. 9.370 m² b.v.o., ca. 2,4 ha. terrein (Her)ontwikkelingsmogelijkheden

Te koop. Zuiderzeestraatweg 620, Wezep. Karakteristiek kazernecomplex ca. 9.370 m² b.v.o., ca. 2,4 ha. terrein (Her)ontwikkelingsmogelijkheden Zuiderzeestraatweg 620, Wezep Karakteristiek kazernecomplex ca. 9.370 m² b.v.o., ca. 2,4 ha. terrein (Her)ontwikkelingsmogelijkheden www.dtz.nl Het object betreft een voormalig kazernecomplex bestaande

Nadere informatie

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013.

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. Zwolle, 20 november 2013 Nr. Bestuur-4232 Aan het algemeen bestuur Onderwerp: HWBP Plannen van Aanpak Verkenningsfase

Nadere informatie

Gelderland Flevoland en Overijssel

Gelderland Flevoland en Overijssel Gelderland Flevoland en Overijssel Rijn en IJssel Rivierenland Groot Salland Reest en Wieden Vallei en Veluwe Provincie Gelderland Provincie Overijssel Twente IJsselland Flevoland Flevoland - Koploper

Nadere informatie

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden 1. Inleiding Het college heeft op 17 juli 2013 besloten om een intentieoverkomst met Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Projectnaam/ onderwerp: Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Status: concept Datum en versienr.: 14 november 2011, versie 1.1 Naam auteur(s):

Nadere informatie

Aanleiding Maatregelenpakket uit 2008 ter verbetering van de ICT/GIS functie (DB 8-12-2008).

Aanleiding Maatregelenpakket uit 2008 ter verbetering van de ICT/GIS functie (DB 8-12-2008). voorstel aan dagelijks bestuur routing met data: overleg portefeuillehouder : 9 november 2010 dagelijks bestuur : vergaderdatum commissie wb : datum commissie bcwvm : datum algemeen bestuur : datum ab

Nadere informatie

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Doel Bijdragen aan de formulering van het strategische en tactische (financieel-)economische beleid van de instelling of onderdelen daarvan, alsmede vorm en

Nadere informatie

Administratie, Belastingen en V.v.E. Beheer. Verenigingen van Eigenaren

Administratie, Belastingen en V.v.E. Beheer. Verenigingen van Eigenaren CACHCA Administratie, Belastingen en V.v.E. Beheer Verenigingen van Eigenaren EVEN VOORSTELLEN.. CACHCA VvE beheer is een allround professionele dienstverlener voor Verenigingen van Eigenaren en bezitters

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Ordening van processen in een ziekenhuis

Ordening van processen in een ziekenhuis 4 Ordening van processen in een ziekenhuis Inhoudsopgave Inhoud 4 1. Inleiding 6 2. Verantwoording 8 3. Ordening principes 10 3.0 Inleiding 10 3.1 Patiëntproces 11 3.2 Patiënt subproces 13 3.3 Orderproces

Nadere informatie

Overdrachtsbelasting.

Overdrachtsbelasting. Overdrachtsbelasting. Vanuit de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) zijn vragen gesteld over de tijdelijke verlaging van het tarief van de overdrachtsbelasting voor woningen (zie het besluit

Nadere informatie

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..'

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..' ..' H.. ' '.. %.',,...... Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht d Erfpacht is het recht op het 'vol genot. iet onroerend goed van iemand anders. Voor dat recht moet de erfpachter een vergoeding betalen

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

V INK MV OOR OPTIMALISA OOP & CONTRA GM INK TIE V C TMANA AN UW CONTRA OOP GEMENT C TEN

V INK MV OOR OPTIMALISA OOP & CONTRA GM INK TIE V C TMANA AN UW CONTRA OOP GEMENT C TEN MVGM INKOOP INKOOP & CONTRACTMANAGEMENT VOOR OPTIMALISATIE VAN UW CONTRACTEN MVGM INKOOP INKOOP & CONTRACTMANAGEMENT VOOR OPTIMALISATIE VAN UW CONTRACTEN Afspraken van inkoop gaan steeds vaker over meer

Nadere informatie

Beekerheide 43 beek en donk

Beekerheide 43 beek en donk Beekerheide 43 beek en donk te koop Nodigt u uit Geachte mevrouw, mijnheer, Voor U ligt de brochure met informatie over het door U opgevraagde object waar U interesse in heeft. U vindt hierin foto s, een

Nadere informatie

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Herma Zijlmans Projectmanager/Leveranciersmanager m.m.v. Wilhelm van Eeken - PM Variabel Onderhoud Erwin Kommeren PM Vast Onderhoud PPO Introductie Herma Zijlmans -

Nadere informatie

Hoogheemraadschap van Delfland

Hoogheemraadschap van Delfland Hoogheemraadschap van Delfland /2tu^(y*^ Nieuwbouw gemaal Woudsepolder Beleidsveld: Aard voorstel: Besluitvormend Vergaderdatum: Agendapunt: Kenmerk VV: Aantal bijlagen: 18 december 2008 H.06 715517 3

Nadere informatie

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR DB-vergadering 08-02-2010 BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR vraag van uit de vergadering van dagelijks bestuur dagelijks bestuur

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING

INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING Infosheet 1 INNOVATIE VAN VERGUNNINGVERLENING EN HANDHAVING De overheid wil werken vanuit het perspectief van burger en ondernemer: efficiënter, effectiever, integraler, transparanter en digitaler. Op

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

AGENDAPUNT 7. Onderwerp: Aankoop percelen BBL Nummer: 270001. Voorstel

AGENDAPUNT 7. Onderwerp: Aankoop percelen BBL Nummer: 270001. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 7 Onderwerp: Aankoop percelen BBL Nummer: 270001 In D&H: 15-12-2010 Steller: Arjan Koerhuis In Cie: BMZ Telefoonnummer: (030) 634 58 37 SKK 14-01-2010 Afdeling:

Nadere informatie

Risicomanagement Ruimte voor de Rivier Van project- naar programmaniveau. Amersfoort, 7 februari 2012

Risicomanagement Ruimte voor de Rivier Van project- naar programmaniveau. Amersfoort, 7 februari 2012 Risicomanagement Ruimte voor de Rivier Van project- naar programmaniveau Amersfoort, 7 februari 2012 Ingrid Klokke & Fianne Lindenaar Inhoud Waar wil je graag een antwoord op krijgen? Toelichting Ruimte

Nadere informatie