Dynamiek van winkelgebieden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dynamiek van winkelgebieden"

Transcriptie

1 Dynamiek van winkelgebieden van meer naar betere meters nrw taskforce dynamische winkelgebieden

2

3 Dynamiek van winkelgebieden van meer naar betere meters 14 september 2010 nrw taskforce dynamische winkelgebieden 1

4 Colofon tekst nrw taskforce dynamische winkelgebieden eindredactie Marcel Reinartz en Willem de Wijs productie Edwin Brugman, Shopping Centre News grafische verzorging Jeroen van Heemskerck Düker, Hyperion creatieve communicatie Den Haag druk Printec Offset, Kassel (D) isbn Disclaimer NRW Tekst uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd op voorwaarde dat er bronvermelding plaatsvindt. Het essay is geschreven door en voor rekening en verantwoording van de leden van de NRW taskforce dynamische winkelgebieden. Deze uitgave wordt ondersteund en gefinancierd door NRW, maar de inhoud vertegenwoordigt niet per definitie de mening van alle NRW leden. 2

5 voorwoord Voorwoord Gemeenten zijn om in te wonen, werken, winkelen en recreëren. Om te studeren, te sporten, je vrienden op te zoeken. Een museum te bezoeken, verliefd te zijn. Je kinderen op te voeden. Kortom, gemeenten zijn om in te leven. Winkelen maakt een onlosmakelijk en belangrijk deel uit van de beleving van een gemeente. Want winkelen doet iedereen. Met verschillende bezoekdoelen, in binnensteden of wijkwinkelcentra, doelgericht, recreatief of een combinatie daarvan. Maar de wereld waarin wij leven verandert razendsnel. We zien ontwikkelingen die van grote invloed zijn op het consumenten- en bestedingsgedrag. De internetverkopen groeien enorm, de demografie wijzigt, in bepaalde regio s is er bevolkingskrimp. Daarnaast is winkelen niet altijd meer vrijetijdsbesteding nummer één en moeten winkelgebieden concurreren met andere vormen van ontspanning. Bovendien wordt de markt ook door onder meer de crisis gedwongen een omslag van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd winkelvastgoed te maken. Al deze ontwikkelingen betekenen veel voor deze branche en de winkelvastgoedmarkt is daarmee duidelijk op zoek naar nieuwe structuren. Zo staat de fijnmazige winkelstructuur onder druk en woedt de discussie over een dreigend teveel aan winkelmeters. Aan de andere kant is er behoefte aan kwaliteitverbetering om de consument blijvend te kunnen verleiden. Binnen de winkelsector zal het accent de komende jaren vooral op herontwikkelingsvraagstukken liggen, kwaliteitsverbetering zonder (grote) uitbreidingen. Juist daarbij is een uitstekende samenwerking tussen betrokken partijen van groot belang. Het collectief belang van overheid en marktpartijen zou vertrekpunt moeten zijn en de consument moet daarbij centraal staan. Het is goed om ons permanent af te vragen hoe we als betrokken partijen samen telkens weer een kwaliteitsslag kunnen maken bij duurzame retailontwikkelingen in de context van een veranderende stad. Als voorzitter van vng én burgemeester van Almere, een aantrekkelijke en veelzijdige stad, onderschrijf ik dan ook van harte het grote belang van samenwerking bij dit proces van verbetering van de winkelvoorzieningenstructuur. Bijgaand essay levert een belangrijke bijdrage aan het inzichtelijk maken van de problematiek en van nut en noodzaak van samenwerking en het uitwisselen van kennis op dit terrein. Ik kijk uit naar de volgende stap. Mw. A. Jorritsma burgemeester Almere, voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3

6 inhoud Inhoud Inleiding en samenvatting 5 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen 9 Retailbeleid en praktijk 19 Voorwaarden voor attractiviteit en dynamiek 31 Conclusies: denkproces naar (mogelijke) maatoplossingen 35 4

7 Inleiding en samenvatting 1 Inleiding en samenvatting nrw is dé toonaangevende organisatie voor bedrijven en instellingen die zich bedrijfsmatig bezighouden met winkelcentra en hun omgeving. nrw wil dé natuurlijke autoriteit op het gebied van de winkelstructuur zijn. Ze profileert zich daarom meer en meer proactief naar buiten als vereniging met expertise op voor de sector belangrijke thema s. nrw besteedt aan drie van deze thema s bijzondere aandacht: n duurzame winkelgebieden; n consumentenbeleving; n dynamische winkelgebieden. Voor elk van deze drie thema s heeft nrw begin 2009 een taskforce met specialisten uit diverse vakgebieden ingesteld. Voor u ligt het resultaat van de werkzaamheden van de taskforce die onder voorzitterschap van Marcel Reinartz aan het thema dynamische winkelgebieden heeft gewerkt (bijlage 1). De vraag die nrw aan deze taskforce meegaf was: hoe kunnen we een dynamische en duurzame retailontwikkeling stimuleren in de context van een veranderend winkellandschap? De consument is anno 2010 welvarender en veeleisender dan ooit en heeft talloze mogelijkheden voor zijn vrijetijdsbesteding. Dit heeft zijn directe weerslag op de wijze waarop hij zijn aankopen doet. Daarbij kan hij uit meer winkels en winkelgebieden kiezen dan ooit en bovendien gebruikt hij voor steeds meer behoeften het onlinekanaal. Hierdoor kampt een toenemend aantal winkelcentra met teruglopende bezoekersaantallen en leegstand. Intussen worden nog steeds nieuwe winkelontwikkelingen gepland en gerealiseerd: vernieuwing blijft immers noodzakelijk om aan de eisen van de consument te voldoen. Door het op grote schaal toevoegen van nieuw winkelaanbod ontstaan echter problemen in bestaande winkelgebieden. Vooral in de verouderde, minder goed gelegen of incourante winkelgebieden. Deze paradoxale situatie, waarbij de markt uit balans dreigt te raken maar er toch nieuwe winkelprojecten worden gerealiseerd, is kenmerkend voor de retailsector anno Het lijkt wel haast of de gehele sector en dat geldt voor alle daarin actieve partijen de ogen sluit voor belangrijke en structurele economische en maatschappelijke ontwikkelingen. 5

8 Inleiding en samenvatting De taskforce heeft zich de afgelopen anderhalf jaar intensief met de problematiek van deze veranderende markt beziggehouden. Zij heeft geprobeerd inzicht te verwerven in deze problematiek door: n gesprekken te voeren met ondernemers in de retail, horeca en leisuresector, vertegenwoordigers van brancheverenigingen, makelaars en medewerkers van provincies (bijlage 2); n vier brainstormsessies te organiseren met beheerders, beleggers, ondernemers en makelaars (bijlage 2); n literatuuranalyse en webresearch uit te voeren; n discussie en overleg te voeren, waarbij alle taskforceleden kennis en ervaring vanuit hun specifieke achtergrond en ervaring hebben ingebracht. Samenvatting In dit essay wordt de grote uitdaging besproken om, in een markt die niet langer wordt gekenmerkt door groei, de Nederlandse consument blijvend een dynamisch en attractief winkellandschap te kunnen bieden. Een veeleisende consument met veel alternatieven voor zijn vrijetijdsbesteding, een veranderende bevolkingsopbouw en bevolkingskrimp, stormachtige ontwikkelingen op het gebied van internet, hebben steeds manifester hun consequenties: lagere passantenaantallen, lagere winkelbestedingen en toenemende leegstand. Een situatie van overbewinkeling ontstaat in sommige regio s en dreigt zich verder uit te breiden. Een breuk met het verleden lijkt noodzakelijk voor wat betreft het groeidenken en het vergroten van het winkelareaal. 6

9 Inleiding en samenvatting Te verwachten is dat de Nederlandse winkelmarkt langzaam maar zeker transformeert richting een herontwikkelingsmarkt. Het winkellandschap moet zich daarbij vernieuwen en dynamisch en attractief blijven, zonder dat (te)veel nieuw areaal kan worden toegevoegd. Daar waar wel nieuw areaal wordt toegevoegd, kan het nodig zijn om verouderd areaal uit de markt te halen. Bijvoorbeeld door een bestemmingswijziging en woningen ervoor in de plaats realiseren. Dit is een duidelijke trendbreuk met het (recente) verleden. Tegelijk zien we dat de winkelplanning sinds de Nota Ruimte een sfeer ademt van liberaliseren en decentraliseren. Winkelplanning is een zaak geworden van lagere overheden. De provincies blijken sterk verschillend om te gaan met de hen toebedachte regierol. Gemeenten formuleren detailhandelsbeleid voor de eigen gemeente en werken soms samen met omliggende gemeenten, maar erg hard of op sturing gericht is die samenwerking niet. In de praktijk hebben grote nieuwbouwprojecten bovendien effecten die de gemeentegrenzen (ver) overschrijden. Het begeleiden van winkelprojecten gericht op het attractief houden van het winkellandschap, vraagt regie op een niveau tussen provincie en gemeente in, door de task force aangeduid als het niveau van functionele regio s. Functionele regio s volgen uit koopgedrag en komen vaak niet overeen met bestuurlijke regio s en/of gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Het beleid vanuit de Nota Ruimte, dat juist de verantwoordelijkheid naar de gemeente heeft gedecentraliseerd, behoeft daarom aanscherping. De provincies kunnen een belangrijke rol spelen bij het vormgeven van de regie en zouden hiertoe moeten worden aangezet. Uniformiteit in beleid is nodig. De essentie is dat er op het niveau van de functionele regio, bijvoorbeeld het stadsgewestelijk niveau, heldere keuzes moeten worden gemaakt over de functie en omvang van winkelgebieden en dat deze keuzes door de provincie moeten worden bewaakt. Ook zijn keuzes nodig over welke nieuwe initiatieven wel en welke niet passen binnen een eenmaal vastgestelde structuur. Niet alles toelaten, maar selectief en toetsen op toegevoegde waarde voor de structuur als geheel. Tot slot is van belang dat alle bij het winkellandschap betrokken professionele partijen, zoals overheden, ondernemers, ontwikkelaars en beleggers, inzien dat zij een groot belang hebben bij een blijvend dynamisch en attractief winkellandschap, waarbinnen ruimte is voor ondernemerschap. Zij moeten zich daarom verbinden aan dat doel. 7

10 Inleiding en samenvatting Hoe nu verder De taskforce wil in dit essay een krachtig en niet mis te verstaan signaal afgegeven: alle betrokkenen moeten structureel anders gaan denken én handelen om een aantrekkelijk winkellandschap te houden! Onthoud het volgende: n Het tijdperk dat op grote schaal nieuwe centra konden worden gerealiseerd, is eindig; de groei is voorbij en online aankopen worden belangrijker; herontwikkelen en beheren wordt de toekomst. n De Nota Ruimte heeft met betrekking tot winkelplanning een beleidsvacuüm gecreëerd. Provincies maken hun rol niet waar, gemeenten gaan hun eigen gang; meer regie op het niveau van de functionele regio, die is gebaseerd op feitelijk koopgedrag, is dringend gewenst. n Maak op het niveau van de functionele regio s heldere visies op de bij die regio passende structuur van het winkellandschap en maak daarna heldere keuzes op basis van die visie. n Dit alles vraagt om een omslag in de manier van denken én acteren. Herstructurering en sanering zijn onvermijdelijk om voldoende perspectieven voor vernieuwing en verbetering van attractiviteit te creëren. De schaal van de opgaven zal daarbij veranderen. Het aantal (kleinschalige) herstructureringsoperaties zal veel groter zijn dan het aantal nieuw te realiseren (grootschalige) winkelgebieden. Verantwoording Dit essay is niet zozeer een weerslag van het verrichte onderzoek. Het is meer een essay waarin op basis van verworven kennis en inzichten wordt geprobeerd een bijdrage te leveren aan het vergroten van het bewustzijn dat de winkelmarkt in een nieuwe fase is beland. De vastgoedsector en alle partijen die daarin een rol spelen moeten gezamenlijk de uitdaging aangaan, om ook voor de toekomstige consument een dynamisch en attractief winkellandschap te creëren. Natuurlijk biedt dit essay niet dé oplossing voor alle problemen, maar er worden wel mogelijke oplossingsrichtingen benoemd in de hoop de gedachtevorming in de sector een stap verder te brengen. 8

11 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen 2 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen 2.1 Wat is dynamiek? Dynamische winkelgebieden zijn winkelgebieden die blijvend in staat zijn zich aan te passen aan de veranderende wensen van consumenten. Door aanpassing en verbetering van de bestaande structuur, slagen ze er in om door de jaren heen attractief te blijven. Het begrip winkelgebied is hierbij ruimer dan winkelcentrum. In een winkelgebied kunnen de winkels meer gespreid zijn en kunnen zich, behalve horeca, leisure en dienstverlening, ook culturele en maatschappelijke voorzieningen bevinden. Daarnaast dragen ook woningen, parkeergelegenheid en de openbare ruimte bij aan het karakter van een winkelgebied. Dynamiek refereert aan veranderingen van zowel het consumentengedrag en de wensen van ondernemers, als aan de omvang en uitstraling van het winkelgebied als geheel. Consumenten willen bijvoorbeeld winkelgebieden die inspelen op hun koopmotieven. Ondernemers willen t rekkers, speciaalzaken, nieuwe formules en grotere winkels om meer aanbod te kunnen tonen. Het winkelgebied als geheel wil meer consumenten die vaker terugkomen, langer verblijven en meer besteden. Een winkelgebied is attractief bij een goede samenhang tussen de hardware (onder andere locatie, omvang, branchepatroon en architectuur), en de software (onder andere belevingswaarde, management, marketing en ondernemerschap) van een winkelgebied. Onderscheidend vermogen ten opzichte van alternatieve, concurrerende winkelgebieden en de kwaliteit van het ondernemerschap zijn hierbij belangrijke aspecten. Ondernemerschap is de mate waarin ondernemers, individueel en gezamenlijk, in staat zijn het winkelgebied uniciteit en couleur locale te geven. Onderscheidend vermogen vertaalt zich in een op de doelgroepen gerichte marketing en in een consistent management van het betreffende winkelgebied. De attractiviteit van een winkelgebied wordt uiteindelijk bepaald door de juiste mix van een groot aantal min of meer samenhangende aspecten en is geen statisch gegeven. In tabel 1 is een overzicht gegeven van de aspecten die mede bepalen of consumenten een winkelgebied attractief vinden. ATTRACTIVITEIT SOCIAAL MORFOLOGISCHE STRUCTUUR LOCATIE DISTRIBUTIEVE STRUCTUUR BELEVINGS- WAARDE MARKETING bevolkingsstructuur, verstedelijking etc. type winkelcentrum, ligging, bereikbaarheid, uitbreidingsmogelijkheden etc. branchepatroon, concurrentiekracht, assortiment etc. routing, verblijfsklimaat, kwaliteit winkels etc. consument, retailer, belegger, beheer, overheid etc. Tabel 1. Aspecten van attractiviteit van winkelgebieden 9

12 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen De dynamiek in de winkelmarkt zorgt ervoor dat de attractiviteit van morgen niet meer dezelfde is als die van vandaag. Uit analyses, workshops en interviews met professionals uit het winkellandschap zijn voorwaarden naar voren gekomen die de gewenste dynamiek kunnen bevorderen. Het in stand houden van attractiviteit vergt een open, constructieve samenwerking tussen de verschillende bij een winkel gebied betrokken partijen. Ook een gemeenschappelijke, breed gedragen toekomstvisie van de platforms, verenigingen en gemeente, al dan niet ondersteund door het centrum- of citymanagement, is noodzakelijk. Aantrekkelijke winkelgebieden zijn het gevolg van een goede samenwerking tussen de belangrijkste partijen, vooral de lokale ondernemers. De samenwerking tussen ondernemers enerzijds en eigenaren, beleggers en winkelcentra beheerders anderzijds is essentieel, maar ontbreekt helaas in de praktijk! Jan Meerman, voorzitter Nationale Winkelraad MKB-NL, interview d.d. 7 januari

13 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen 2.2 De veranderende vraagzijde van de markt De trendgevoelige consument stelt voortdurend andere eisen aan de winkels en winkelgebieden waarin hij zijn aankopen doet. Niet voor niets zijn alle retailers voortdurend bezig met het bijsturen van hun formules om een zo optimaal mogelijke kwaliteit en service te bieden aan hun klanten. Actieve, creatieve ondernemers kunnen de consument steeds weer verrassen. Zij willen daarmee een zo groot mogelijke binding met hun klanten creëren. De trends hierin zijn zeer divers. Eén algemene trend is echter wel duidelijk, namelijk dat de consument steeds meer service, keuze en gemak verwacht. De consument beschikt over weinig vrije tijd, waardoor het winkelen efficiënt moet. Daarbij zijn er andere vormen van vrijetijdsbesteding die concurreren met winkelen. Deze algemene trend heeft een aantal gevolgen voor de retail: n Consumenten stellen hogere eisen aan bereikbaarheid en parkeergelegenheid. n Winkelbezoek wordt gedifferentieerd. Consumenten kiezen steeds vaker een bij hun actuele koopmotief passende aankoopplaats. Zo ontstaat er een duidelijk onderscheid tussen fun- versus run-shopping. Het eerste gebeurt veelal in historische binnensteden en het tweede in goed bereikbare koopcentra zoals de grootschalige concentraties aan de randen van de steden. n Consumenten vragen om vernieuwing en verrassing. Er moet ruimte zijn voor nieuwe ketens en voor startende ondernemers, maar ook voor veranderingen binnen winkelgebieden. n Door de toegenomen mobiliteit is voor de consument het keuzepalet van te bezoeken winkelcentra groter geworden. Consumenten kiezen dan ook niet meer primair voor het dichtstbijzijnde winkelcentrum, maar voor dat centrum waar zij hun koopmotieven het best kunnen verwezenlijken. n Traditionele winkelcentra moeten in toenemende mate de concurrentie aangaan met nieuwe vormen van retail op andere locaties (stations, pretparken, vliegvelden), maar ook met buitenlandse steden als Antwerpen, Londen, Parijs, Barcelona en Berlijn waar consumenten shoppen en cultuurbezoek combineren. Als gevolg hiervan staan de bestedingen in de reguliere winkelgebieden onder druk en is de concurrentie tussen winkelgebieden sterk toegenomen. 11

14 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen Opkomst van het internet Ook technologische ontwikkelingen zorgen voor een veranderend consumentengedrag. De meest pregnante daarvan is de opkomst van internet en de mogelijkheden die dat biedt voor het online oriënteren en aankopen. Als oriëntatiekanaal is internet inmiddels belangrijker dan de oude en reguliere kanalen zoals de oriëntatie via de winkel of gedrukte media 1. Een van de gevolgen is dat consumenten winkelgebieden doelgerichter bezoeken, waardoor minder verplaatsingen binnen een winkelgebied plaatsvinden. Als aankoopkanaal neemt het belang van internet ook sterk toe, hoewel hier de fysieke winkel nog een ruime voorsprong heeft. In 2009 werd circa zes procent van de non-food-aankopen via internet gedaan en dit percentage stijgt jaarlijks. Omdat de totale retailbestedingen de laatste jaren nauwelijks groeien of zelfs afnemen, gaat de stijgende omzet via het internet in belangrijke mate ten koste van de omzet van de reguliere detailhandel. Internet, en zeker het over de grens winkelen via internet, is daarmee een directe bedreiging voor de detailhandel. Het biedt echter ook kansen als een goede interactie tussen webwinkel en fysieke winkel tot stand wordt gebracht (de optimale combinatie van bricks en clicks). De consument is gediend bij een goede combinatie van offline en online diensten, bijvoorbeeld bestellen via internet, maar afhalen in de winkel. Een anonieme ondernemer Er zou moeten worden gestreefd naar een sterkere wisselwerking tussen internet en de winkels. Pals Brust en Hans Nagel, C&A Nederland, interview d.d. 9 maart 2010 Demografische veranderingen Een andere relevante trend is de te verwachten verandering in de bevolkingsopbouw die de komende jaren duidelijk zichtbaar wordt. Op dit moment is in Nederland 15 procent van de bevolking 65 jaar of ouder. In 2025 zal dit percentage zijn opgelopen tot 21 procent, in 2035 tot 25 procent en in sommige regio s zullen deze percentages nog een stuk hoger zijn. 2 1 Thuiswinkel.org en HBD. Multichannel monitor CBS Statline 12

15 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen Door de veranderende bevolkingsopbouw zullen retailers een ander assortiment moeten gaan aanbieden. De consumenten uit de leeftijdscategorie tot 25 jaar, de digital natives, kopen heel gemakkelijk via het internet. Voor de consumenten tussen 25 en 40 jaar is de internet-drempel al wat hoger en oudere consumenten willen nu nog nadrukkelijk op een andere, meer traditionele manier worden bediend. Echter, in de toekomst zal internet ook voor de oudere bevolkingsgroepen gemeengoed zijn. Het bestellen vanuit huis met de service van thuisbezorgen is aantrekkelijk. Omvang bevolking Samenhangend met de vergrijzing zal ook de groei van de Nederlandse bevolking tot stilstand komen. Tot rond 2040 verwacht het cbs nog een geleidelijke toename van de bevolking met in totaal een miljoen inwoners. Daarna zal het totaal aantal inwoners in Nederland langzaamaan gaan dalen. n meer dan 10% groei n 0 tot 10% groei n 0 tot 10% afname n meer dan 10% afname Figuur 1 Bevolkingsontwikkeling Dit is het landelijke beeld; regionaal zijn er echter grote verschillen. Bijvoorbeeld, de bevolking in de regio Delft en Westland en in Flevoland zal in de komende dertig jaar nog met ongeveer een kwart toenemen. Maar in Noordoost-Groningen zal de bevolking met ongeveer twintig procent dalen en in Midden-Limburg met ongeveer dertien procent. Een direct gevolg van bevolkingskrimp is dat de bestedingen in deze regio s afnemen. Immers, minder inwoners zullen minder besteden. Uiteraard is die relatie niet één op één. De trend tot meer kleine huishoudens lijkt zich bijvoorbeeld voort te zetten en dat zal de vraag in bepaalde branches minder snel doen afnemen. Ieder huis(houden) behoeft immers meubels, een koelkast en dergelijke. 13

16 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen 2.3 Toenemend winkelaanbod Tussen 2003 en 2010 is het winkelaanbod in Nederland met 15 procent toegenomen, van circa 25,9 miljoen vierkante meter winkelvloeroppervlak in 2003 naar circa 29,8 miljoen vierkante meter in , ofwel gemiddeld met ruim 500 duizend vierkante meter per jaar. Deze metrages zijn inclusief leegstand. Het aantal winkels is de afgelopen jaren juist iets gedaald. De toename van het winkelareaal heeft plaatsgevonden door een schaalvergroting van de winkels. Deze schaalvergroting is aanzienlijk geweest; de gemiddelde winkel in Nederland is gegroeid van 224 m² in 2003 naar 261 m² in Er zijn echter wel grote verschillen tussen de verschillende winkelgebieden (figuur 2). Ook 135 tussen de diverse branches bestaan grote verschillen. Zo zijn elektronica winkels met 48 procent Verspreide gegroeid bewinkeling en tuincentra met 49 procent, terwijl winkels voor mode 130en luxe artikelen met minder dan tien procent zijn gegroeid. Toch zijn ook Grootschalige concentraties modewinkels in binnensteden de laatste jaren veel groter geworden, vooral door Stads- wijk en buurtcentra 125 de opkomst van ketens als The Sting, h&m, NewYorker, Zara en recent bijvoorbeeld Centrale winkelgebieden Primark. gem. omvang in m 2 bvo Figuur 2. Schaalvergroting in de detailhandel Uit een bewerking van cijfers van de neprom blijkt, dat van de uitbreiding tussen 2003 en 2010 circa 1,5 miljoen m² is opgeleverd in planmatige ontwikkelingen. De overige circa 2,5 miljoen nieuwe winkelvierkante meters zijn autonoom op de markt gekomen als uitbreidingen van bestaande winkels, individuele nieuwbouw, bijtrekken van verdiepingen, etc. In de centra van de Nederlandse steden is de uitbreiding relatief beperkt gebleven. De toename van het aanbod is het sterkst geweest buiten de winkelgebieden en in winkelgebieden met vooral grootschalige winkels. 1 Locatus Verkenner 14

17 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen Een andere trend van de afgelopen jaren is het veranderen van de samenstelling van het aanbod in de binnensteden. Het aandeel filiaalbedrijven in centra van steden blijft groeien en de binnensteden worden steeds modischer. Het aandeel mode is hier de afgelopen jaren toegenomen van 25 naar 29 procent. Op A-locaties binnen de centra bedraagt dit percentage inmiddels 38 procent en dit percentage stijgt nog jaarlijks. Hieruit blijkt dat wordt ingespeeld op de consument, die binnen steden vooral bezoekt om recreatief te winkelen. 2.4 Confrontatie van vraag en aanbod De bevolkingsontwikkeling van een regio is weliswaar een belangrijke basis voor de ontwikkelingsmogelijkheden van nieuw winkelareaal, maar de relatie is niet helemaal eenduidig. De uitgangssituatie in de zin van het aanbod per inwoner, verschilt per regio en per branche en elke regio heeft ook haar eigen winkelplannen. Desondanks is het interessant om de bevolkingsontwikkeling op regionaal niveau af te zetten tegen de ontwikkeling van het retailaanbod in deze regio s. Op basis van bestaand en beschikbaar materiaal is een globale verkenning uitgevoerd, waarbij in eerste instantie per regio de verwachte bevolkingsomvang rond 2035 wordt afgezet tegen het huidige winkelareaal. In deze verkenning wordt gebruik gemaakt van de huidige kengetallen voor bestedingen en vloerproductiviteit. 15

18 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen Uit de verkenning komt naar voren dat in een aantal gebieden het huidige winkelareaal in alle branches groter is dan op grond van de huidige kengetallen voor de toekomstige omvang van de bevolking markttechnisch verantwoord is. Met andere woorden de gemiddeld realiseerbare vloerproductiviteit in 2035 ligt onder de vloerproductiviteit die thans gemiddeld wordt gerealiseerd. In andere regio s lijkt er op basis van deze indicatieve berekening ruimte voor uitbreiding van het areaal. De marktruimte voor het ontwikkelen van nieuw winkelareaal neemt verder af als rekening wordt gehouden met de in uitvoering zijnde plannen voor plan matige winkelontwikkelingen, waarvan neprom jaarlijks een overzicht maakt, en met autonome ontwikkelingen, waarmee in de periode jaarlijks ongeveer m 2 winkelruimte aan het areaal werd toegevoegd. Een deel van deze projecten in ontwikkeling wordt gerealiseerd in gebieden waar het areaal winkels nu reeds groter is dan markttechnisch verantwoord op basis van de verwachte toekomstige omvang van de bevolking. En natuurlijk vindt er ook nog autonome groei van het winkelareaal plaats in deze gebieden, omdat ook hier behoefte is aan het verbeteren, optimaliseren en uitbreiden van bestaande winkels. 16

19 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen Daarnaast is een groot aantal andere trends en ontwikkelingen van invloed op de toekomstige vraag naar vierkante meters winkelruimte. De verkenning maakt echter duidelijk dat de komende jaren in veel gebieden minder ruimte zal zijn voor uitbreiding van het winkelareaal dan in de voorbije periode het geval is geweest. Het lijkt er op dat in een aantal specifieke regio s het winkelareaal zo groot wordt, dat in combinatie met stagnerende detailhandelsbestedingen de realiseerbare vloerproductiviteit onder druk komt te staan. Dit zou op termijn kunnen leiden tot verschraling van het aanbod en leegstand op grotere schaal. In Parkstad in Zuid- Limburg is de bevolkingskrimp al enige jaren geleden ingezet, waardoor dit een interessant gebied is voor nadere analyses over de gevolgen hiervan. 2.5 De toekomst ligt in het renoveren van bestaande winkelgebieden. Pals Brust en Hans Nagel, C&A Nederland, interview d.d. 9 maart 2010 Behoud van dynamiek en attractiviteit Continue aanpassing, aanbodverruiming ( leisure ) en kwaliteitsverbetering van winkelgebieden is nodig om ook in de toekomst attractief te zijn voor de consument. Dit streven naar behoud van attractiviteit leidt tot aanpassing van winkelgebieden en dit gaat veelal gepaard met uitbreiding van het winkelareaal. Hier wordt de paradox manifest tussen de behoefte aan de verbetering van attractiviteit en de marktmogelijkheden in de toekomst. Voor een winkelgebied wordt het steeds belangrijker zich van andere winkelgebieden te onderscheiden. Marcel Evers, CBW-MITEX, interview d.d. 20 januari

20 Dynamische winkelgebieden en externe ontwikkelingen De dynamiek van de toekomst en het behouden en vergroten van de attractiviteit van winkelgebieden zal vanaf heden niet alleen op basis van (grote) uitbreidingen gestalte kunnen krijgen. Dit is een duidelijke trendbreuk met het verleden. Te verwachten is dat de Nederlandse markt langzaam transformeert naar een herontwikkelingsmarkt, waarbij verbeteringen in het aanbod en de attractiviteit ook op andere manieren dan alleen door forse uitbreidingen tot stand dienen te worden gebracht. Dit is een van de grote uitdagingen voor de sector in de komende decennia. Naast attractivieteit wordt ook ondernemerschap steeds belangrijker. Onderscheidend vermogen wordt mede bepaald door de aanwezigheid van specifieke ondernemers, ook op A1-locaties in het winkelgebied. Beleggers, beheerders en retailers zullen gezamenlijk moeten bepalen hoe zij in deze behoefte van consumenten gaan voorzien. 18

21 Retailbeleid en de praktijk 3 Retailbeleid en de praktijk De vraag is hoe de winkelmarkt haar dynamiek kan behouden zonder een sterke toename van het aantal vierkante meters. Dit kan alleen als er keuzes worden gemaakt in waar en welke vernieuwingen nog kunnen. De overheid als regelgever is nadrukkelijk bij deze keuzes betrokken. Daarom wordt het overheidsbeleid met betrekking tot retail in verleden, heden en toekomst besproken en de wijze waarop hierdoor vernieuwingen in het winkellandschap zijn mogelijk gemaakt en ontstaan e helft 20e eeuw: stabiel en gereguleerd winkellandschap Vanaf de Tweede Wereldoorlog tot in de jaren 70 van de vorige eeuw werd het beleid ten aanzien van winkelvoorzieningen centraal vanuit de rijksoverheid aangestuurd. In de winkelplanning stond de zeer kwantitatief en hiërarchisch georiën teerde, distributieplanologische benadering centraal. Aldus ontstond een overzichtelijk winkellandschap met hoofdcentra en ondersteunende winkelcentra. De grondgedachte was dat voorzieningen voor de dagelijkse behoeften voor iedereen op korte afstand beschikbaar moesten zijn. Hiermee is de voor Nederland kenmerkende fijnmazige winkelstructuur ontstaan. In de jaren 70 en 80 ontstonden in de periferie op voor de auto goed bereikbare locaties zoals autoboulevards, bouwmarkten en woonboulevards. Deze perifere locaties waren aanvullend op de centrumwinkelgebieden en de ondersteunende centra in de wijken, maar het toelatingsbeleid was zeer strikt. Alleen de zogenaamde pdv- en gdv-branches voor volumineuze artikelen en grootschalige winkels, waar consumenten doelgericht naar toe gaan, mochten zich in de periferie vestigen. De laatste twee decennia is het beleid ten aanzien van winkelvoorzieningen in een richting geëvolueerd waarin het kwantitatieve vierkante meter denken plaats maakt voor een meer kwalitatieve en consumentgerichte benadering. Het beleid faciliteert nieuwe concepten, waaraan de consument behoefte heeft. Zo ontstaan voor Nederland nieuwe vormen van detailhandel: gemakswinkels, op locaties waar veel verkeer is en clusters van grootschalige detailhandel zoals Ekkersrijt in Son en nabij nieuwe voetbalstadions zoals Arena Amsterdam, nac-stadion Breda en Euroborg in Groningen. De woonboulevards evolueren naar een nieuw concept, de woonmall. Er worden factory outlet centers gerealiseerd. De toevoegingen gaan 19

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Onderwerpen: Wat is er gebeurd de afgelopen jaren? Wat gaat er gebeuren

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus Alles blijft Anders Het winkellandschap 2003-2011-2020 Gerard Zandbergen CEO Locatus Enkele begrippen Dagelijks aankopen Winkels / Detailhandel Mode & Luxe Wel oppervlak: Vrije Tijd WVO = In en om het

Nadere informatie

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur in verleden, heden en toekomst Aart Jan van Duren Annexum Academy, 28 januari 2014 Opbouw Over mijzelf Over mijn bedrijf Stellingen Over supermarkten,

Nadere informatie

Statengriffie. Floortje van Aken Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp:

Statengriffie. Floortje van Aken <Aken@vnoncw-mkbnoord.nl> Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp: Statengriffie Van: Floortje van Aken Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp: Inspraakreactie MKB-Noord Bijlagen: BRF_151903_Retail Agenda.pdf; Inspraakreactie

Nadere informatie

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus Geldermalsen Visievorming op het winkellandschap Gerard Zandbergen Locatus Locatus Congres 2011 6 BIG RETAIL TRENDS Schaalvergroting en Ketenvorming Clustering Internet Vergrijzing Crisis Leegstand? Winkels

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012 Kwaliteitsverbetering aanloopstraten Presentatie 31 mei 2012 Vooraf Aanleiding: BRO rapportage 2009 Conceptplan Brusselsestraat e.o. 2010 Verandering economische situatie 2009-2012 Vraagstelling: Actuele

Nadere informatie

Leegstand als kans voor de lokale economie?

Leegstand als kans voor de lokale economie? Leegstand als kans voor de lokale economie? NVBO congres 13 april 2011 Arnhem Simon Hiemstra Senior consultant MKB Adviseurs Leegstand als kans voor de lokale economie Voorstellen Simon Hiemstra 35 jaar

Nadere informatie

Winkelleegstand: dilemma of kans?

Winkelleegstand: dilemma of kans? Winkelleegstand: dilemma of kans? Enkele landelijke trends en ontwikkelingen 1. Schaalvergroting (food) en schaalverkleining (modisch) 2. Branchevervaging 3. Toenemende problematiek PDV clusters 4. Filialisering

Nadere informatie

Voorstellen. Afsprakenkader detailhandel regio Achterhoek 22 april 2015. Aanleiding en doel. Proces Afsprakenkader. Toename leegstand.

Voorstellen. Afsprakenkader detailhandel regio Achterhoek 22 april 2015. Aanleiding en doel. Proces Afsprakenkader. Toename leegstand. Voorstellen Rik Eijkelkamp DTNP (Droogh Trommelen en Partners) Ellis Koenders Afsprakenkader detailhandel regio Achterhoek 22 april 2015 EZ gemeente Aalten Proces Afsprakenkader Voorbereid door PoHo DE

Nadere informatie

Aanleiding voor het onderzoek

Aanleiding voor het onderzoek Aanleiding voor het onderzoek Gemeente Heerlen, juni 2013, alle zondagen koopzondag; wekelijkse koopzondag Centrum gestart m.i.v. september 2013 Heroverweging wekelijkse koopzondag in 2015 Breed gedragen

Nadere informatie

Programma. 1. 1. Welkom 19:30-19:40. 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50. 3. Unibail-Rodamco 19:50-20:30

Programma. 1. 1. Welkom 19:30-19:40. 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50. 3. Unibail-Rodamco 19:50-20:30 Unibail-Rodamco Upgrade Kick-off Stadshart meeting Zoetermeer Gemeente Zoetermeer Programma 1. 1. Welkom 19:30-19:40 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50 Sfeervolle en bruisende binnenstad Achtergrond

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Appel. Oproep voor structurele vernieuwing van het winkellandschap

Appel. Oproep voor structurele vernieuwing van het winkellandschap Appel Oproep voor structurele vernieuwing van het winkellandschap We kunnen er niet omheen: het winkellandschap in Nederland is flink in beweging. En dat vraagt om visie, beleid en een veranderde aanpak.

Nadere informatie

Amersfoort. Euterpeplein. ruimtelijk-economisch onderzoek 04-07-2013 081530.17896.00

Amersfoort. Euterpeplein. ruimtelijk-economisch onderzoek 04-07-2013 081530.17896.00 Amersfoort Euterpeplein ruimtelijk-economisch onderzoek identificatie planstatus projectnummer: datum: 081530.17896.00 04-07-2013 projectleider: opdrachtgever: drs. G. Welten Hoorne Vastgoed R.008/04 gecertificeerd

Nadere informatie

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Uitwerking Ruimte voor vernieuwing in de detailhandel Inleiding Deze notitie is aanvullend op eerder door Gedeputeerde Staten vastgestelde notities: -

Nadere informatie

De strijd om de harde A1

De strijd om de harde A1 De strijd om de harde A1 Ontwikkelingen in het A1-winkelgebied november 2014 www.dtz.nl Duidelijk. DTZ Zadelhoff De strijd om de harde A1 In de populairste winkelstraten in Nederland is een strijd gaande

Nadere informatie

Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE. Samenwerkingsverband Regio Eindhoven

Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE. Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Rapportnummer:

Nadere informatie

Dynamiek op de winkelmarkt

Dynamiek op de winkelmarkt maart 2012 op de winkelmarkt Dynamiek op de winkelmarkt 1. Voorwoord De Nederlandse winkelmarkt heeft een aantal sterke en zwakke kanten en een aantal kansen en bedreigingen. Zonder meer sterk in de Nederlandse

Nadere informatie

2 Trends en ontwikkelingen

2 Trends en ontwikkelingen 2 Trends en ontwikkelingen 2.1 Landelijke ontwikkelingen Bij winkelbezoek hangt het gedrag van de consument vooral samen met het bezoekmotief. Globaal kunnen we een onderscheid maken tussen boodschappen

Nadere informatie

Cross Channel Retail

Cross Channel Retail Cross Channel Retail Onderzoek naar de implicaties voor Nederlandse winkelcentra 20 juni 2014 ir. Suzanne Tol MRE Asset manager bij HB Capital Wat is cross channel retail? Theorie: bij cross channel is

Nadere informatie

Relatienummer: 243.061204 Zwolle, 12 november 2013

Relatienummer: 243.061204 Zwolle, 12 november 2013 VERTROUWELIJK Coltavast Enschede B.V. De heer R. Wagner Postbus 53186 1007 RD AMSTERDAM Relatienummer: 243.061204 Zwolle, 12 november 2013 Betreft: Enschede-Kalanderstraat Geachte heer Wagner, In de bestaande

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Bergen op Zoom. Aan het college van B&W en de raad van de gemeente Bergen op Zoom. Bergen op Zoom, 16 februari 2016. Betreft: bezwaar versmarkt

Bergen op Zoom. Aan het college van B&W en de raad van de gemeente Bergen op Zoom. Bergen op Zoom, 16 februari 2016. Betreft: bezwaar versmarkt Aan het college van B&W en de raad van de gemeente Bergen op Zoom Bergen op Zoom, 16 februari 2016 Betreft: bezwaar versmarkt Geacht College en geachte collega s, De uitspraak op het bezwaar inzake de

Nadere informatie

Groesbeek DPO Plan Dorpsstraat Groesbeek Opdrachtgever: Gemeente Groesbeek Projectnummer: 896.1109 Datum: 2 december 2009 DPO plan Dorpsstraat DROOGH TROMMELEN EN PARTNERS Voorstadslaan 254 6542 TG Nijmegen

Nadere informatie

Perspectief Kerkelanden. 1 Inleiding. 2 Actuele situatie. 2.1 Actueel winkelaanbod Hilversum. Blauwhoed Vastgoed. Actueel DPO.

Perspectief Kerkelanden. 1 Inleiding. 2 Actuele situatie. 2.1 Actueel winkelaanbod Hilversum. Blauwhoed Vastgoed. Actueel DPO. Blauwhoed Vastgoed Perspectief Kerkelanden Actueel DPO Datum 28 juni 2006 BLH006/Sdg/0004 Kenmerk 1 Inleiding Voor Kerkelanden worden plannen ontwikkeld die voorzien in een renovatie en upgrading van dit

Nadere informatie

detailhandelsbeleid stadsregio amsterdam

detailhandelsbeleid stadsregio amsterdam detailhandelsbeleid stadsregio amsterdam Vastgesteld op 13 december 2011 INHOUDSOPGAVE Inleiding 5 Hoofdstuk 1. Kaders 7 1.1 Provinciale detailhandelsvisie als kader 7 1.2 Wet ruimtelijke ordening en Europese

Nadere informatie

Factsheets krimp- en anticipeergebieden Feiten en cijfers bij rapport Detailhandel en leefbaarheid

Factsheets krimp- en anticipeergebieden Feiten en cijfers bij rapport Detailhandel en leefbaarheid Factsheets krimp- en anticipeergebieden Feiten en cijfers bij rapport Detailhandel en leefbaarheid Opdrachtgever: Contactpersoon: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Directie Woon-

Nadere informatie

Begeleidingscommissie

Begeleidingscommissie Bijlage 1 Begeleidingscommissie Bijlage 2 Begrippenlijst mevrouw D. Bogers mevrouw E. Lambooy mevrouw S.N. MinkemaWedzinga de heer J.S. Nota de heer A. van Wanroij Gemeente Soest KvK Gooi en Eemland Gemeente

Nadere informatie

Veranderend winkellandschap

Veranderend winkellandschap www.romagazine.nl ruimtelijke ontwikkeling, infrastructuur en milieu Veranderend winkellandschap Zorgen om luchtkwaliteit De grote en middelgrote steden dreigen de normen niet te halen Nel de Jager Je

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst?

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Trots maakte wethouder Jan Goijaards van Veghel de resultaten bekend van de renovatie van het winkelgebied van Veghel: 22 nieuwe winkels erbij in

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Notitie detailhandel Zuid-Holland. juli 2012 Provincie Zuid-Holland

Notitie detailhandel Zuid-Holland. juli 2012 Provincie Zuid-Holland Notitie detailhandel Zuid-Holland juli 2012 Provincie Zuid-Holland Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Uitgangssituatie en ontwikkelingsmogelijkheden 2.1 Uitgangssituatie detailhandel 2.1.1 Winkelaanbod 2.1.2

Nadere informatie

Zijdelwaard Uithoorn. Winkelen Wonen Verblijven

Zijdelwaard Uithoorn. Winkelen Wonen Verblijven Zijdelwaard Uithoorn Winkelen Wonen Verblijven Uithoorn is een aantrekkelijke, landelijke woongemeente. Direct gelegen aan de Amstel en onderdeel van het Groene Hart, maar toch ook op een steenworpafstand

Nadere informatie

onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp

onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp Portefeuilehouder A. Elzakalai, J.J. Nobel, C.J. Loggen Collegevergadering

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente 1 Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente Fact sheet augustus 15 Net als Amsterdammers kopen bewoners in de Amsterdamse regio steeds meer niet-dagelijkse producten (kleding, muziek, interieurartikelen)

Nadere informatie

Inhoudelijke reactie op rapport Detailhandels- en horecavisie Boxtel (BRO, 26 september 2014)

Inhoudelijke reactie op rapport Detailhandels- en horecavisie Boxtel (BRO, 26 september 2014) Inhoudelijke reactie op rapport Detailhandels- en horecavisie Boxtel (BRO, 26 september 2014) 10 december 2014 Memo Status: Memo Datum: 10 december 2014 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel

Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel Visie en Actieplan winkelcentrum Heksenwiel 29 april 2014 Bestuur Winkeliersvereniging Heksenwiel DELA/DTZ Wijkraad BeKom SOAB Breda BV i.spape@soab.nl e.kalle@soab.nl Waarom een visie op Heksenwiel Leegstand,

Nadere informatie

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Introductie Plaats van de Ladder binnen het wettelijk kader Agenda Ladder duurzame verstedelijking Jurisprudentie

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

Nota Zienswijzen. Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Ontwerpbestemmingsplan Partiële herziening Palenstein, Winkelcentrum Croesinckplein e.o.

Nota Zienswijzen. Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Ontwerpbestemmingsplan Partiële herziening Palenstein, Winkelcentrum Croesinckplein e.o. Nota Zienswijzen Samenvatting en beantwoording zienswijzen Ontwerpbestemmingsplan Partiële herziening Palenstein, Winkelcentrum Croesinckplein e.o. Gemeente Zoetermeer Juli 2015 1. Inleiding Op 21 april

Nadere informatie

Winkelen in het Internettijdperk

Winkelen in het Internettijdperk Winkelen in het Internettijdperk De (ruimtelijke) gevolgen van internet winkelen dr. Jesse Weltevreden, Hoofd Onderzoek BOVAG 1 Inhoud Winkelgebieden in Nederland Internet winkelen in Nederland E-shoppers:

Nadere informatie

Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid regio Achterhoek

Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid regio Achterhoek Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid regio Achterhoek Opdrachtgever: Contactpersoon: Kamer van Koophandel Centraal Gelderland mevrouw M.H.J. Hendriks Projectteam DTNP: de heer D.J. Droogh

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

Apeldoorn. Beoordeling initiatief Schapendoesweg

Apeldoorn. Beoordeling initiatief Schapendoesweg Apeldoorn Beoordeling initiatief Schapendoesweg April 2012 Inhoudsopgave 1. Beoordeling van detailhandelsinitiatieven... 4 1.1 Beleidsoriëntatie van de gemeente... 4 1.2 Drie pijlers ruimtelijk detailhandelsbeleid...

Nadere informatie

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011)

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) De detailhandel heeft het moeilijk. Daar waar voor veel sectoren geldt dat vooral de economische

Nadere informatie

Beleidsregel Detailhandel A2-gemeenten

Beleidsregel Detailhandel A2-gemeenten Beleidsregel Detailhandel A2-gemeenten Aanleiding In de Verordening ruimte 2014 van de provincie Noord-Brabant is de sector detailhandel nadrukkelijk aanwezig. De provincie verplicht gemeenten om de programmering

Nadere informatie

CONCEPT advies. Onderwerp: Overwegingen bij toestaan verplaatsing Vomar naar bedrijventerrein (039700.17302.00)

CONCEPT advies. Onderwerp: Overwegingen bij toestaan verplaatsing Vomar naar bedrijventerrein (039700.17302.00) CONCEPT advies Postbus 150, 3000 AD Rotterdam Telefoon: 010-2018555 Fax: 010-4121039 E-mail: info@rboi.nl Onderwerp: Overwegingen bij toestaan verplaatsing Vomar naar bedrijventerrein (039700.17302.00)

Nadere informatie

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Retailscan Deelnemer: 1120533 Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Detailhandel in beeld In januari 2015 was de omzet in de detailhandel 0,8 procent hoger dan in dezelfde maand vorig jaar.

Nadere informatie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden WinkellocatieMarkt Belgie 2014 Gent, 27 februari 2014 Henk J. Gianotten henk@garma.nl www.garma.nl Programma 1. Enkele belangrijke trends Demografie Economie

Nadere informatie

DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok

DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok Definitief rapport Opdrachtgever: Multi Development ECORYS Nederland BV Peter Beerlage Bart Stek Wojtek Mikolajczyk Rotterdam, 17 november 2009 ECORYS Nederland BV

Nadere informatie

Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid

Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid Agenda voor de toekomst voor detailhandelsbeleid Stadsregio Arnhem-Nijmegen Opdrachtgever: Contactpersoon: Kamer van Koophandel Centraal Gelderland mevrouw M.H.J. Hendriks Projectteam DTNP: de heer D.J.

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws.

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws. Peter Nieland (PN) Echtgenoot Blogger Directeur Kadastermens Mountainbiker Westfries Vader van Nick PN = Positief Nieuws Kaartenman Voorzitter Bar-End Shopper (kijker) Winkelman En wie bent u? Naam. Gemeente.

Nadere informatie

Ruimtelijk-economische onderbouwing Goossens Tweewielers Velp

Ruimtelijk-economische onderbouwing Goossens Tweewielers Velp Ruimtelijk-economische onderbouwing Goossens Tweewielers te Velp In opdracht van: Goossens Tweewielers Velp Apeldoorn, 9 juli 2012 Copyright MKB Reva 2012 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag Het Nieuwe Winkelen @ Bereik 90% Internetpenetratie 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% Frankrijk Duitsland Nederland Verenigd Koninkrijk 10% 0% Iedereen is online Classic Internet Time: 65 minuten per dag New

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Buren, Effecten vestiging bloemenwinkel op bedrijventerrein. Gemeente Buren

Buren, Effecten vestiging bloemenwinkel op bedrijventerrein. Gemeente Buren Buren, Effecten vestiging bloemenwinkel op bedrijventerrein Gemeente Buren Buren, Effecten vestiging bloemenwinkel op bedrijventerrein Gemeente Buren Rapportnummer: 203X01109.079482_2 Datum: 13 maart

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 71764. Beleidsnotitie Detailhandel 2014. 5 augustus 2015. Officiële uitgave van gemeente Wijchen.

GEMEENTEBLAD. Nr. 71764. Beleidsnotitie Detailhandel 2014. 5 augustus 2015. Officiële uitgave van gemeente Wijchen. GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Wijchen. Nr. 71764 5 augustus 2015 Beleidsnotitie Detailhandel 2014 Detailhandelstructuur en supermarktbeleid Wijchen, vastgesteld 9 juli 2015 1. Aanleiding

Nadere informatie

Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen

Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten Provinciale Statenverkiezingen Uw kiezers, onze klanten 1 Inleiding De beste keuze is een keuze die bijdraagt aan een beter

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt April 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten

Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten 16 april 2015 2012 Overview Actieprogramma Nov.: Provincie agendeert Actieprogramma LEW 2013 Mrt.: start ontwikkeling

Nadere informatie

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Provincie Utrecht Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Inhoudsopgave Managementsamenvatting 4 1. Inleiding 8 1.1 Aanleiding 9 1.2 Onze aanpak - een gezamenlijk traject 11 1.2.1 Vraagzijde

Nadere informatie

Recente Referenties Shopping Center Consult. Druk op Esc om volledige schermmodus te verlaten

Recente Referenties Shopping Center Consult. Druk op Esc om volledige schermmodus te verlaten Recente Referenties Shopping Center Consult Referenties Om u een zo goed mogelijk beeld te geven van het type consultancyvraagstukken waar wij ons met Shopping Center Consult (SCC) mee bezig houden, vindt

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Ontwerp wijziging PRVS

Ontwerp wijziging PRVS Model bekendmaking regeling provinciale staten 1 8 Ontwerp wijziging PRVS Ontwerp besluit van Provinciale Staten van Noord-Holland van [..], tot wijziging van de Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013 Provincie Noord-Brabant Volle bak, dat was het in de Bois le Duczaal van het provinciehuis op 16 januari 2013. Van begin

Nadere informatie

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO De binnenstad in 2020 Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO Trends & Ontwikkelingen Consument Mobiel Goed geïnformeerd (internet) Kritisch, hoge verwachtingen Zoekt beleving,

Nadere informatie

memo Toetsing ontwikkeling Land van Matena aan ladder voor duurzame verstedelijking

memo Toetsing ontwikkeling Land van Matena aan ladder voor duurzame verstedelijking memo Postbus 150, 3000 AD Rotterdam Telefoon: 010-2018555 Fax: 010-4121039 E-mail: info@rho.nl Aan: T.a.v.: Onderwerp: Gemeente Papendrecht Mevr. M.A.G. van t Verlaat Toetsing ontwikkeling Land van Matena

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND 1 INTRODUCTIE Retailers worden op dit moment meer dan ooit gedwongen bestaande business

Nadere informatie

ACTUELE MARKTRUIMTE NHC Stec Groep aan Corio. Stec Groep B.V. Guido Scheerder Maart 2012

ACTUELE MARKTRUIMTE NHC Stec Groep aan Corio. Stec Groep B.V. Guido Scheerder Maart 2012 ACTUELE MARKTRUIMTE NHC Stec Groep B.V. Guido Scheerder Maart 2012 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1 1.1 Uw situatie en vragen 1 1.2 Onze aanpak 2 1.3 Leeswijzer 2 2. ADVIES 3 2.1 Versterk met NHC marktpositie

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Waar hebt u voor het laatst iets gekocht? De klantenreis Oriëntatie Keuze Koop winkelcentrum waar wat wil ik? vergelijken folder feedback prijs wanneer

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn

Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn Inleiding Het centrum van Alphen aan den Rijn is de ontmoetingsplaats, het culturele- en koopcentrum voor de inwoners van Alphen

Nadere informatie

Op zoek naar winkelbeleving. VOGON studiemiddag Rotterdam

Op zoek naar winkelbeleving. VOGON studiemiddag Rotterdam Op zoek naar winkelbeleving VOGON studiemiddag Rotterdam I&O Research 1. Bureau voor marktonderzoek en advies 2. 50, 3, 500, 750.000+ 3. Datacollectie in huis 4. Klantbeleving: Retail (KSO2011) Ambulante

Nadere informatie

- Ideeënconsultatie Circuit Zandvoort -

- Ideeënconsultatie Circuit Zandvoort - - Ideeënconsultatie Circuit Zandvoort - De Provincie Noord-Holland vraagt om: Ideeën uit de markt Aanleiding De provincie Noord-Holland roept marktpartijen en maatschappelijke organisaties op om mee te

Nadere informatie

DPO Achtergracht/Groeneweg. Gemeente Weesp Definitief

DPO Achtergracht/Groeneweg. Gemeente Weesp Definitief DPO Achtergracht/Groeneweg Gemeente Weesp Definitief DPO Achtergracht/Groeneweg Gemeente Weesp Definitief Rapportnummer: 211X06322.080337_1 Datum: 19 mei 2014 Contactpersoon opdrachtgever: De heer J.

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

Retail Management Center

Retail Management Center Retail Management Center Retailvisie en positionering Vught Carine Ghazzi Huib Lubbers 29-1-2015 Copyright RMC 2012 1 Retail Management Center Retail Management Center is een retailadviesbureau waar strategische

Nadere informatie

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en in Flevoland Dr. Roel Rutten (Universiteit van Tilburg) Nienke van Boom MSc. (NHTV Academy for Leisure) Ateliersessie Flevoperspectieven Recreatie en Vrije Tijd

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

winkelcentra kennen de wijk

winkelcentra kennen de wijk P. 210 Slimme Bas Buvelot winkelcentra kennen de wijk P. 211 Veel naoorlogse wijken in Nederland worden momenteel vernieuwd omdat de woningvoorraad niet meer aansluit bij de woonwensen van de hedendaagse

Nadere informatie

Kansen in de bestaande winkelvoorraad 2 oktober 2013 Presentatie Jan Fokkema, NEPROM

Kansen in de bestaande winkelvoorraad 2 oktober 2013 Presentatie Jan Fokkema, NEPROM Kansen in de bestaande winkelvoorraad 2 oktober 2013 Presentatie Jan Fokkema, NEPROM In het eerste halfjaar van 2013 hebben we voor de 10 e keer ons onderzoek Nieuw Commercieel Vastgoed uitgevoerd onder

Nadere informatie

Parkeren op grens van beleving

Parkeren op grens van beleving Parkeren op grens van beleving Belevingswaarde bepaalt parkeertarieven www.dtz.nl www.dtz-ugl.com Parkeren: op de grens van beleving Het is algemeen bekend dat een goede bereikbaarheid een vereiste is

Nadere informatie

ZIENSWIJZENNOTITIE Ontwerpwijzigingsplan Ekkersrijt; Grando

ZIENSWIJZENNOTITIE Ontwerpwijzigingsplan Ekkersrijt; Grando ZIENSWIJZENNOTITIE Ontwerpwijzigingsplan Ekkersrijt; Grando 12.0018038 ZIENSWIJZENNOTITIE Ontwerpwijzigingsplan 'Ekkersrijt; Grando' Inleiding In de periode van 2 augustus tot en met 12 september 2012

Nadere informatie

Detailhandel en leefbaarheid Aanpak detailhandel als strategie in krimp- en anticipeergebieden

Detailhandel en leefbaarheid Aanpak detailhandel als strategie in krimp- en anticipeergebieden Detailhandel en leefbaarheid Aanpak detailhandel als strategie in krimp- en anticipeergebieden Opdrachtgever: Contactpersoon: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Directie Woon- en

Nadere informatie