Politieke participatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Politieke participatie"

Transcriptie

1 12 Politieke participatie De Tweede Kamerverkiezingen van 17 hebben voor grote verschuivingen gezorgd in Amsterdam. De uitkomsten van deze verkiezingen komen uitgebreid aan bod in dit hoofdstuk. Verder komt ook de interesse van Amsterdammers in de politiek aan de orde, hun politiek zelfvertrouwen en hun inzet voor buurt en stad.

2 128 De Staat van de Stad Amsterdam IX Kernpunten De Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 17 hebben voor grote verschuivingen gezorgd. Net zoals bij de Gemeenteraadsverkiezingen van 14 is de PvdA de positie van grootste partij kwijt. GroenLinks kwam bij de parlementsverkiezingen als grootste uit de bus in Amsterdam. Amsterdam kent een geheel andere uitslag dan landelijk en er zijn opmerkelijke verschillen met de andere grote steden In Amsterdam behalen de VVD, de PVV en het CDA veel minder stemmen dan landelijk, terwijl Groen- Links, D66 en de Partij voor de Dieren bovengemiddelde scores behalen. De nieuwe partijen DENK en Artikel 1 hebben relatief veel succes in Amsterdam, vooral respectievelijk in Nieuw-West en in Zuidoost. De opkomst was duidelijk hoger dan bij de verkiezingen van 12, en veel hoger dan bij de Gemeenteraadsverkiezingen. Dat geldt niet alleen in Amsterdam maar ook elders in Nederland. Amsterdammers blijven net als in voorgaande jaren verdeeld over de politieke invloed die zij hebben. Vooral hoger opgeleiden, jongeren en Amsterdammers van Nederlandse herkomst zijn van mening dat hun stem invloed heeft. Een kwart van de Amsterdammers zet zich in, alleen of met anderen, voor de buurt of de stad. Er zijn grote verschillen daarin tussen de stadsdelen en tussen de 22 gebieden. Met de Tweede Kamerverkiezingen van 17 is veel veranderd in Amsterdam: de opkomst was heel hoog, GroenLinks werd de grootste partij, nieuwe partijen kregen relatief veel steun, en met de uitslag onderscheidt Amsterdam zich van Nederland als geheel en van de andere grote steden. In dit hoofdstuk worden deze uitkomsten van de laatste Tweede Kamerverkiezingen geanalyseerd. Verder gaan we in op de verschillen tussen Tweede Kamerverkiezingen en Gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. Vervolgens kijken we naar interesse in de politiek, politiek zelfvertrouwen van Amsterdammers en hun inzet voor buurt en stad. Grote verschuivingen bij de Tweede Kamerverkiezingen 17 Op 15 maart 17 vonden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Bij een hogere opkomst (78,9) dan in 12 (69,9) werden GroenLinks en D66 in Amsterdam de grote winnaars. GroenLinks verviervoudigde haar aanhang ten opzichte van de verkiezingen van 12 naar 19,8. D66 groeide van 15,2 naar 18,9. Grote verliezer was de PvdA, die in 12 met ruim een derde van de stemmen de grootste was en nu met 8,4 de vierde partij werd. Ook de VVD verloor, maar bescheiden, zeker in vergelijking met coalitiegenoot PvdA. Afb Grootste partij per wijk bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 Grootste partij TK 17 Art. 1 PVV VVD DENK D66 GL bron: afd. Basisinformatie/ bewerking OIS

3 12 Politieke participatie 129 Aanzienlijke winst is er verder voor de Partij voor de Dieren (van 3 naar 6). De PVV groeide licht van 6,1 naar 6,8. De nieuwe partijen DENK en Artikel 1 zijn relatief succesvol in Amsterdam, met respectievelijk 6,9 en 2,5. Fragmentatie partijkeuze op stadsdeel- en wijkniveau Wanneer de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen op stadsdeelniveau wordt bekeken, is een duidelijke fragmentatie zichtbaar. In Nieuw-West is DENK met bijna veruit de grootste. In Centrum, West, Oost, Noord en in Zuidoost is GroenLinks de grootste. In Zuid behaalde de VVD de meeste stemmen. Afbeelding 12.1 geeft per wijk weer welke partij als grootste uit de bus is gekomen bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17. Deze kaart laat zien hoezeer de stad verdeeld is in de politieke voorkeuren. Ook binnen stadsdelen zijn grote verschillen zichtbaar. Zo is in Noord GroenLinks de grootste, maar is de PVV in zes van de 15 wijken de grootste, de VVD in twee wijken en DENK en D66 elk in een wijk. 17 vormt trendbreuk in historisch perspectief Over een langere periode bekeken is de uitslag van 17 vooral opvallend omdat de PvdA van grootste partij gedurende ruim 3 jaar nu de vierde partij is. Verder is in afbeelding 12.2 te zien dat de score van de VVD het meest stabiel is, terwijl er voor andere partijen veel schommelingen zijn in het electoraal succes. Onder de noemer overige partijen vallen steeds andere partijen, met wisselend succes. Meer GroenLinks- en minder PVV-stemmers dan elders Vergeleken met Rotterdam, Den Haag en Utrecht (de andere grote steden) en met Nederland als geheel vallen aan de Amsterdamse uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen een paar zaken op. Ten eerste: alleen in Amsterdam is GroenLinks de grootste. De score van GroenLinks in Amsterdam is twee keer zo hoog als landelijk en als in Rotterdam en Den Haag. Daarentegen behaalt de PVV in Amsterdam minder stemmen dan in de andere grote steden en dan in heel Nederland. Verder valt op dat de nieuwe partij DENK in Amsterdam ruim drie keer zo groot is als landelijk, maar relatief iets minder stemmen behaalt dan in Rotterdam en Den Haag. Afbeelding 12.3 laat verder zien dat de partijkeuze in Utrecht en Amsterdam redelijk overeen komt, en daarmee verschilt van de uitslag in Rotterdam en Den Haag. De vier grote steden verschillen in partijkeuze weer duidelijk van het landelijk niveau: Amsterdam en Utrecht stemmen relatief meer op D66 en GroenLinks, Rotterdam en Den Haag relatief meer op de PVV. De VVD en de SP doen het in de G4 relatief slechter dan in heel Nederland, terwijl D66, GroenLinks en DENK maar ook de PvdA in de G4 relatief meer steun hebben dan landelijk. Afb Uitslag Tweede Kamerverkiezingen in Amsterdam, (procenten) VVD PvdA PVV SP D66 GL PvdD overige partijen Opkomst gestegen, veel hoger dan bij Gemeenteraadsverkiezingen De opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 was duidelijk hoger dan in 12 en de jaren daarvoor. De opkomst was nog nooit zo hoog sinds Ook in dit opzichte vormen de laatste Tweede Kamerverkiezingen in Amsterdam een trendbreuk. De opkomst was daarnaast duidelijk hoger dan bij de laatste Gemeenteraadsverkiezingen. Dat is geen nieuw fenomeen: het verschil in opkomst tussen de twee soorten verkiezingen is over een lange periode goed te zien (afbeelding 12.4). Dat is ook landelijk een belangrijk verschil tussen Gemeenteraads- en Tweede Kamerverkiezingen. 1 Dat geldt ook in veel andere westerse landen. In Amsterdam is de opkomst zowel bij Gemeenteraadsverkiezingen als bij Tweede Kamer-verkiezingen steevast lager dan gemiddeld in Nederland. In de enquêtes van de Staat van de Stad en de Amsterdamse Burgermonitor is gevraagd naar de stem intentie als er Gemeenteraadsverkiezingen zouden zijn. Uit de Burgermonitor van 15 2 blijkt dat twee derde van de Amsterdammers aangeeft zeker te gaan stemmen. Dit aandeel is in de afgelopen 15 jaar stabiel gebleven, op een veel hoger niveau dan de daadwerkelijke opkomst bij de Gemeente- bron: afd. Basisinformatie/ bewerking OIS Afb Uitslag Tweede Kamerverkiezingen 17 in de vier grote steden en in Nederland (procenten) Amsterdam Rotterdam Den Haag Utrecht Nederland VVD overig PVV CDA D66 SP GrL PvdA DENK bron: NOS/ bewerking OIS

4 13 De Staat van de Stad Amsterdam IX Afb Opkomst bij Gemeenteraads- en Tweede Kamerverkiezingen in Amsterdam, (procenten) Gemeenteraadsverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen bron: afd. Basisinformatie/ bewerking OIS raadsverkiezingen maar iets lager dan de opkomst bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen. Verder laat de Burgermonitor zien dat er determinanten zijn voor stemintentie: Amsterdammers met Afb Opkomst bij Tweede Kamerverkiezingen naar stadsdeel*, 1, 12 en 17 (procenten) Centrum West Nieuw-West Zuid Noord Zuidoost Amsterdam * in Centrum was de opkomst in 17 hoger dan 1, omdat bron: afd. Basisinformatie/ bewoners van andere delen van de stad kiezen voor populaire bewerking OIS stemlokalen in dat stadsdeel, zoals CS, het Stadhuis of de OBA. Oost Afb Aandeel Amsterdammers dat geïnteresseerd is in Amsterdamse gemeentepolitiek naar leeftijd, opleidingsniveau en achtergrond, 15 (procenten) 55 jaar en ouder jaar jaar interesse in de lokale politiek, hoogopgeleiden, mensen van 55 jaar en ouder en Amsterdammers zonder migratie-achtergrond geven relatief vaak aan dat zij zullen stemmen. Zo zei 8 van de hoog- en middelbaaropgeleide Amsterdammers van 55 jaar en ouder dat zij zouden stemmen als er Gemeenteraadsverkiezingen zouden zijn, tegenover een op de vijf laagopgeleide jongeren. In landelijk onderzoek komt een zelfde profiel naar voren, voor zowel landelijke als lokale verkiezingen. Zo staat in het Lokaal Kiezersonderzoek 16: Ouderen, hoger opgeleiden, mensen met hogere inkomens, veel politieke kennis, interesse en vertrouwen, stemmen zowel lokaal als nationaal vaker dan hun tegenhangers. 3 De auteurs signaleren dat de groep die wel bij landelijke verkiezingen gaat stemmen maar niet bij lokale verkiezingen relatief vaker jong zijn en relatief minder vaak interesse hebben in de politiek. De aanhang van de PVV en de SP en van nieuwe partijen gaat relatief vaker alleen bij landelijke verkiezingen stemmen. Dat lijkt in lijn met het feit dat de opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 in alle Amsterdamse stadsdelen gestegen is vergeleken met de verkiezingen van 12, maar relatief het meest in Nieuw-West, Noord en Zuidoost (afbeelding 12.5). In die drie stadsdelen is de bevolking relatief laag opgeleid, en in Nieuw-West en Zuidoost ook relatief jonger. in Nieuw-West, Noord en Zuidoost hebben de nieuwe partijen DENK en Artikel 1 hoge scores behaald. hoog opgeleid midden opgeleid laag opgeleid westerse migratieachtergrond niet-westerse migratieachtergrond gemiddeld bron: ABM 15/OIS Twee derde Amsterdammers geïnteresseerd in lokale politiek Uit de Amsterdamse Burgermonitor 4 blijkt dat twee derde van de Amsterdammers aangeeft interesse te hebben in de lokale politiek. Dat aandeel is redelijk stabiel over de jaren heen. Ook stabiel zijn de verschillen tussen groepen in de stad. Zo tonen hoogopgeleide Amsterdammers, mensen met een relatief hoog inkomen, 55-plussers en personen van Nederlandse herkomst relatief meer interesse in de lokale politiek dan gemiddeld.

5 12 Politieke participatie 131 Minder lokale partijen bij lokale verkiezingen dan elders Eerder is opgemerkt dat de omvang van de opkomst een belangrijk verschil is tussen Gemeenteraads- en Tweede Kamerverkiezingen. Het tweede belangrijke verschil dat uit landelijk onderzoek naar voren komt tussen Gemeenteraads- en Tweede Kamerverkiezingen is dat er bij Gemeenteraadsverkiezingen ook lokale partijen meedoen, die over het algemeen tussen een vijfde en een kwart van de stemmen weten te behalen. 5 Dat is niet zo in Amsterdam, waar lokale partijen samen minder dan een tiende van de stemmen behalen, verdeeld over veel verschillende lokale partijen. Er is geen gebrek aan aanbod (in 14 deden acht partijen mee waarvan in het partijprogramma verwezen werd naar Amsterdam) maar deze lokale Amsterdamse partijen weten weinig kiezers te trekken (afb. 12.7). Amsterdammers verdeeld over de eigen politieke invloed Aan de hand van drie stellingen kan een maat worden berekend voor wat het politiek zelfvertrouwen wordt genoemd. Het gaat hierbij om het oordeel over de eigen invloed op de politiek. De eerste stelling is De politieke partijen in Amsterdam zijn alleen maar geïnteresseerd in mijn stem en niet in mijn mening : 29 van de Amsterdammers is het daarmee eens, 22 oneens. De tweede stelling luidt: Mensen zoals ik hebben wel degelijk invloed op de gemeentepolitiek ; 29 is het daarmee eens en 27 oneens. Met de laatste stelling, Raadsleden bekommeren zich niet om de mening van mensen zoals ik, is 23 het eens en 29 oneens. Afbeelding 12.8 laat de verdeling van de antwoorden zien op de drie stellingen. Daarmee wordt duidelijk dat de meningen verdeeld zijn, en dat grote groepen zich niet uitspreken. De antwoorden op deze stellingen zijn stabiel vergeleken met 12 en 14. De stellingen zijn samengevoegd tot een schaal voor politiek zelfvertrouwen van 3 (weinig vertrouwen) tot 9 (veel vertrouwen). Gemiddeld scoren Amsterdammers 6, op de schaal, met andere woorden neutraal. In 1, 12 en 14 was de uitkomst vergelijkbaar met 5,9. We zien wel verschillen tussen Amsterdamse gebieden. Het vertrouwen is lager dan gemiddeld in Osdorp (4,8), Noord-West (5,1) en in Geuzenveld/ Slotermeer (5,3). In Watergraafsmeer (6,8), Centrum- Oost (6,7) en de Pijp/Rivierenbuurt (6,7) is het politiek zelfvertrouwen juist hoger dan gemiddeld. De mate van politiek zelfvertrouwen vertoont een samenhang met andere vormen van politieke participatie, zoals stemintentie, partijkeuze en interesse in de politiek. Zo hebben niet-stemmers minder politiek zelfvertrouwen (4,6) dan Amsterdammers die zeker denken te gaan stemmers (6,3). Verder hebben Amsterdammers die D66 zouden stemmen gemiddeld Afb Score van lokale partijen bij Gemeenteraadsverkiezingen in Nederland en in Amsterdam, (procenten) Amsterdam 1998 Nederland 2 6 het hoogste politiek zelfvertrouwen (7,), terwijl de groep die niet weet wat ze zouden stemmen relatief laag scoort op de schaal voor politiek zelfvertrouwen (5,4). Er is ook een relatie tussen politiek zelfvertrouwen en interesse in de lokale politiek. Amsterdammers die niet geïnteresseerd zijn in de lokale politiek hebben relatief weinig politiek zelfvertrouwen (4,6). Het politiek zelfvertrouwen verschilt daarnaast net als in voorgaande jaren naar demografische kenmerken. Politiek zelfvertrouwen is het laagst onder Amsterdammers met een niet-westerse migratieachtergrond (5,3), vergeleken met Amsterdammers met een (6,3) en een westerse migratieachtergrond (6,4). De verschillen zijn nog pregnanter als we een vergelijking maken tussen opleidingsniveaus: onder laagopgeleiden is het politieke zelfvertrouwen gemiddeld 5, en onder hoogopgeleiden 6,8. Afbeelding 12.9 laat zien wat het politiek zelfvertrouwen is, uitgesplitst naar opleidingsniveau en migratieachtergrond. De figuur laat zien dat lager opgeleiden altijd een lager politiek zelfvertrouwen hebben dan middelbaar en hoger opgeleiden, ongeacht herkomst. Toch laat de figuur ook zien dat bij een middelbaar en vooral bij een hoog opleidingsniveau de verschillen groter zijn tussen herkomstgroepen dan onder laag opgeleiden. 1 Afb Antwoorden op stellingen politiek zelfvertrouwen (procenten) 14 bron: Kiesraad / bewerking OIS Raadsleden bekommeren zich niet om de mening van mensen zoals ik Mensen zoals ik hebben wel degelijk invloed op de gemeentepolitiek De politieke partijen in Amsterdam zijn alleen maar geïnteresseerd in mijn stem en niet in mijn mening mee eens mee oneens niet mee eens, mee oneens weet niet/ geen antwoord

6 132 De Staat van de Stad Amsterdam IX Kwart Amsterdammers zet zich in voor buurt en stad Van alle Amsterdammers heeft 24 zich in het afgelopen jaar alleen of samen met anderen ingezet voor of tegen een onderwerp dat met het wonen in de buurt of de stad te maken heeft. In 12 en 14 bedroeg dit aandeel 22. Vooral hoger opgeleiden zetten zich relatief vaak in voor buurt en stad. Van hen heeft 31 zich het Afb Score op schaal voor politiek zelfvertrouwen naar opleidingsniveau en migratieachtergrond* hoog opgeleid middelbaar opgeleid laag opgeleid niet-westerse migratieachtergrond 6, westerse migratieachtergrond niet-westerse migratieachtergrond westerse migratieachtergrond niet-westerse migratieachtergrond * er zijn te weinig laag opgeleide respondenten met een westerse migratieachtergrond om de score voor deze groep te berekenen. Afb Aandeel dat zich inzet voor buurt of stad, per stadsdeel, 16 (procenten) 4,8 5, 5,4 Centrum 32 West Nieuw-West Zuid Oost Noord Zuidoost Amsterdam ,1 6,1 6,9 7, afgelopen jaar ingezet voor of tegen een onderwerp dat met het wonen in de buurt of de stad te maken heeft. Onder lager opgeleiden is dit aandeel twee keer zo laag. Daarnaast speelt leeftijd een rol: jongeren tot en met 24 jaar zetten zich bijna half zo vaak in voor buurt en stad als Amsterdammers tussen 35 en 54 jaar. Verder geldt dat Amsterdammers die actief lid zijn van een vereniging zich vaker inzetten dan anderen. Er zijn ook grote verschillen tussen de stadsdelen in de mate waarin bewoners zich inzetten voor buurt en stad. Zo is de inzet van bewoners van Centrum en Zuidoost relatief hoog, terwijl het in Zuid relatief laag is. Voor een deel is dit de weerslag van de bevolkingssamenstelling (in Centrum zijn veel bewoners hoog opgeleid bijvoorbeeld) maar de verschillen maken ook duidelijk dat er binnen de stadsdelen een eigen dynamiek is (in Zuid zijn bewoners ook hoog opgeleid). De inzet voor buurt en stad is stabiel over de jaren heen, behalve in Noord (waar het is gestegen van 21 in 12 naar 26 in 16) en Zuidoost (van 19 in 12 naar 29 in 16). Binnen de stadsdelen zijn er bovendien grote verschillen in de inzet voor stad en buurt tussen gebieden. Zo is de inzet van bewoners in Westerpark (West) met 34 relatief hoog, terwijl het in hetzelfde stadsdeel in Bos en Lommer met 12 laag is. Amsterdammers die regelmatig contact hebben met hun buren zetten zich vaker in voor hun leefomgeving dan anderen (29). Van degenen die dergelijke contacten niet hebben, zet 17 zich in voor buurt of stad. Ook zien we een samenhang tussen de inzet voor buurt of stad en stemintentie: 27 van de Amsterdammers die zou gaan stemmen bij verkiezingen, zet zich in voor buurt of stad, tegenover 13 van de niet-stemmers. Als we kijken naar de politieke interesse dan is de samenhang met inzet voor buurt of stad nog iets sterker: van de politiek zeer geïnteresseerden zet 35 zich in voor buurt of stad, tegenover 17 van de mensen die aangeeft niet politiek geïnteresseerd te zijn. Noten 1 Bron: Steenvoorden, E. en J. van der Waal, Stemgedrag bij gemeenteraadsverkiezingen, in: T. van der Meer en H. van der Kolk (red.), Democratie dichterbij: Lokaal Kiezersonderzoek 16, Den Haag: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Bron: OIS. De Amsterdamse Burgermonitor 15. Amsterdam, amsterdamse_burgermonitor_15.pdf. 3 Bron: Steenvoorden, E. en J. van der Waal, zie noot 1. 4 Bron: OIS, zie noot 2. 5 Bron: Steenvoorden, E. en J. van der Waal, zie noot 1.

Politieke participatie

Politieke participatie 12 Politieke participatie In dit hoofdstuk komen de interesse en participatie van Amsterdammers in de politiek aan bod. 2014 was in dat opzicht een boeiend jaar, met drie verkiezingen en belangrijke verschuivingen

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 11 Politieke participatie Interesse in de (gemeente)politiek, stemintentie, opkomst en partijkeuze komen in dit hoofdstuk aan de orde. De centrale vraag is: welke Amsterdammers zijn politiek betrokken,

Nadere informatie

Kiezersvoorkeuren in Amsterdam

Kiezersvoorkeuren in Amsterdam Kiezersvoorkeuren in Amsterdam In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van maart peilt OIS in opdracht AT de politieke voorkeur van Amsterdammers. Vooruitlopend daarop is een eerste verkennend onderzoek

Nadere informatie

Uitslagen Drechtsteden Verkiezing Tweede Kamer

Uitslagen Drechtsteden Verkiezing Tweede Kamer Uitslagen Verkiezing Tweede Kamer Inhoud 1 Opkomst in regio iets hoger dan gemiddeld 2 Wie zijn winnaars en wie de verliezers(s)? De opkomst voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 15 maart was hoog.

Nadere informatie

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Bestuursstaf Advies en ondersteuning Venlo, juli 2017 Onderzoek & Statistiek 2 Samenvatting In maart 2018 vinden er in Venlo gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 3e Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Opdrachtgever: RTV Oost maart 2011 Derde Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Bent u ervan op de hoogte dat er begin maart

Nadere informatie

[Geef tekst op] Onderzoek, Informatie en Statistiek

[Geef tekst op] Onderzoek, Informatie en Statistiek [Geef tekst op] - Amsterdamse Burgermonitor 2017 Projectnummer: 17021 Renske Hoedemaker Laure Michon Jeroen Slot Soufyan Ahamiane Willem Bosveld Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020 251

Nadere informatie

Jongeren en politiek

Jongeren en politiek Jongeren en politiek WERKDOCUMENT Steven Poppelaars MSc. dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Tel 020 251 0406 Fax 020 251 0444 s.poppelaars@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2017

Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2017 Gemeente Amsterdam Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 201 Factsheet maart 201 De totale werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is het afgelopen jaar sterk gedaald ten opzichte van 201. Van de.000 Amsterdamse

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2016

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2016 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 20 Fact sheet april 20 De totale werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is het afgelopen jaar vrijwel gelijk gebleven aan 2015. Van de 14.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose Aanvankelijk leek deze verkiezingen zich te voltrekken op een manier waarbij VVD en PvdA ieder steeds meer kiezers weg gingen trekken van andere partijen.

Nadere informatie

Inventarisatie geografie van de niet-stemmer

Inventarisatie geografie van de niet-stemmer Inventarisatie geografie van de niet-stemmer Josse de Voogd januari 2019 Op de onderstaande kaart zien we de opkomst per gemeente bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. De opkomst voor Nederland was

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Verkiezingen Europees Parlement Hoe stemden de inwoners van de bij de verkiezingen voor het Europees Parlement? Wijkt hun stemgedrag af van de landelijke uitslag? En, welke en werden

Nadere informatie

NEDERLANDERS PER SALDO NOG STEEDS VOOR SLEEPWET

NEDERLANDERS PER SALDO NOG STEEDS VOOR SLEEPWET Rapport NEDERLANDERS PER SALDO NOG STEEDS VOOR SLEEPWET Peiling I&O Research februari 2018 14 februari 2018 www.ioresearch.nl Nederlanders per saldo nog steeds voor sleepwet TWEEDE KAMER VVD grootste partij,

Nadere informatie

GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018

GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018 Rapport GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018 Twee derde van de kiezers nog onzeker over stemkeuze 16 maart 2018 www.ioresearch.nl Twee derde van de kiezers nog onzeker over stemkeuze Eén op drie kiezers stemt

Nadere informatie

Resultaten 2e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 2e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 2e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011 14 februari 2011 Resultaten 2e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011 14 februari 2011 Soort onderzoek : Opiniepeiling Uitgevoerd door : Right

Nadere informatie

Werkloosheid 50-plussers

Werkloosheid 50-plussers Gemeente Amsterdam Werkloosheid 50-plussers Amsterdam, 2017 Factsheet maart 2018 Er zijn ruim 150.000 Amsterdammers in de leeftijd van 50 tot en met 64 jaar. Hiervan is 64% aan het werk. Ongeveer 6.200

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer, 13 september De verkiezingen voor de Tweede Kamer van 13 september waren tot het eind toe spannend. De VVD en PvdA zijn de grootste winnaars. Ten koste van PVV, CDA en

Nadere informatie

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Ook bij tussentijdse verkiezingen bestaat de behoefte de uitslag te interpreteren naar een landelijke trend. Hoewel dat door een

Nadere informatie

Arbeidsmarktontwikkelingen 2016

Arbeidsmarktontwikkelingen 2016 - Arbeidsmarktontwikkelingen 2016 Factsheet maart 2017 Het aantal banen van werknemers en zelfstandigen in Amsterdam nam het afgelopen jaar toe met bijna 14.000 tot bijna 524.000 banen, een groei van bijna

Nadere informatie

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE Vervolganalyse Peiling september 2017 1. Belangrijkste uitkomsten 1.1 Electoraal speelveld Forum voor Democratie is een geduchte concurrent van 50 Plus en PVV en ook van VVD,

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

De stemming van 15 juli 2012, speciaal thema: Determinanten van het stemgedrag

De stemming van 15 juli 2012, speciaal thema: Determinanten van het stemgedrag De stemming van 15 juli 2012, speciaal thema: Determinanten van het stemgedrag De komende 3 weken, 6-8 weken voor de verkiezingen, met de Kamer op reces, zullen we naast de peilingen zelf, elke week op

Nadere informatie

De Stemming van 8 april 2018

De Stemming van 8 april 2018 De Stemming van 8 april 2018 Om de reactie van de kiezers te meten op de besluitvorming van het kabinet inzake de WIV, hebben we gisteren een apart onderzoek uitgevoerd. De resultaten van vandaag zijn

Nadere informatie

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Bij ieder steekproefonderzoek is de mate van representativiteit een probleem. Gelden de uitspraken die gedaan worden op basis van

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

It s the economy stupid

It s the economy stupid It s the economy stupid De achtergrond van sterke stijging van SP en daling van PVV in de afgelopen maand De peiling van deze week is een voortzetting van het patroon dat zich aandient sinds half december.

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 21 MAART Inhoud 1. Conclusies 2. Figuren 3. Bijlage Volgt de regio de landelijke trends? Of wijkt het af van het landelijk beeld? Zijn er grote veranderingen

Nadere informatie

De Staat van de Stad Amsterdam V. Ontwikkelingen in participatie en leefsituatie

De Staat van de Stad Amsterdam V. Ontwikkelingen in participatie en leefsituatie De Staat van de Stad Amsterdam V Ontwikkelingen in participatie en leefsituatie Kernpunten 10 jaar Staat van de Stad Gemiddelde leefsituatiescore naar herkomstgroepen, 2000, 2002, 2004, 2006 en 2008 108

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen, op basis van gegevens van Bureau Verkiezingen. Meer statistische informatie kunt u aanvragen

Nadere informatie

De Amsterdamse Burgermonitor 2010

De Amsterdamse Burgermonitor 2010 De Amsterdamse Burgermonitor 2010 Projectnummer: 10021 In opdracht van: Bestuursdienst, Directie Communicatie, gemeente Amsterdam Dr. Marije Baart de la Faille - Deutekom Dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Vlugschrift gemeenteraadsverkiezing 21 november 2018

Vlugschrift gemeenteraadsverkiezing 21 november 2018 opkomst (%) Vlugschrift gemeenteraadsverkiezing 21 november 2018 NOVEMBER 2018 Op 1 januari 2019 zullen de huidige gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer fuseren tot de nieuwe gemeente Groningen met in

Nadere informatie

De Politieke Barometer Onderwijs. (meting oktober 2010)

De Politieke Barometer Onderwijs. (meting oktober 2010) De Politieke Barometer Onderwijs (meting oktober 2010) De Politieke Barometer Onderwijs (meting oktober 2010) Utrecht, oktober 2010 DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven Postbus 6813 500 AR

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek Verkiezingen Tweede Kamer, maart voorlopige uitslag Projectnummer: Slot, Jeroen Hylkema, Cor Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus, AR Amsterdam j.slot@amsterdam.nl Telefoon www.ois.amsterdam.nl c.hylkema@amsterdam.nl

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

De Stemming van 26 juni 2016

De Stemming van 26 juni 2016 De Stemming van 26 juni 2016 Ook deze week zijn er geen verschuivingen in politieke voorkeur. Maar de uitslag van het Britse Referendum en de onderzoeken over een mogelijk Nederlands Referendum over een

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2016. Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2016. Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen PROVINCIALE STATEN 18 MAART Inhoud Hoe hebben inwoners van de regio bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten gestemd? Wat zou in de regio de grootste partij zijn en wie is de

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2015

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2015 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2015 Fact sheet juni 20 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is het afgelopen jaar sterk gedaald. Van de 3.00 Amsterdamse jongeren in de leeftijd van 15

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten

Diversiteit in Provinciale Staten Diversiteit in Provinciale Staten In aanloop naar de verkiezingen van 2 maart inventariseerde E-Quality, hét kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, de kandidatenlijsten (zie werkwijze) van

Nadere informatie

Verleden en toekomst in Oud-West

Verleden en toekomst in Oud-West Verleden en toekomst in In mei 009 is aan de panelleden van stadsdeel gevraagd naar hun mening over de ontwikkelingen die in het stadsdeel zichtbaar zijn. Deze ontwikkelingen betreffen onder andere inkomsten,

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Bestuur- Modules. Datum: februari Stadsmonitor -thema Bestuur- 1. Samenvatting 2 Oordeel over het bestuur 3

Stadsmonitor. -thema Bestuur- Modules. Datum: februari Stadsmonitor -thema Bestuur- 1. Samenvatting 2 Oordeel over het bestuur 3 Stadsmonitor -thema Bestuur- Modules Samenvatting 2 Oordeel over het bestuur 3 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Marieke Selten tel.: (024) 329 29 16 / (024)

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen Onderzoekcentrum drs. J.M.A.. Schalk maart Colofon Tekst Informatie Onderzoekcentrum GR Onderzoekcentrum Postbus 619 3300 AP 078 620 65 25 www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van wethouders

Persoonlijke gegevens van wethouders Persoonlijke gegevens van wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2016. Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2016. Aandeel

Nadere informatie

Wat zegt de Tilburgse kiezer?

Wat zegt de Tilburgse kiezer? Wat zegt de Tilburgse kiezer? De resultaten van de exitpoll van de Tilburgse gemeenteraadsverkiezing 2014 DEMOS Centrum voor Beter Bestuur en Burgerschap Julien van Ostaaijen, Koen van der Krieken, Sabine

Nadere informatie

Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratieachtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018

Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratieachtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018 Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratieachtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018 Foto: Verkiezingen (15 mei 2017), fotograaf Edwin van Eis Maria Kranendonk, Eva

Nadere informatie

EP2019: Analyse van het Opkomst- en het Timmermans-effect

EP2019: Analyse van het Opkomst- en het Timmermans-effect EP2019: Analyse van het Opkomst- en het Timmermans-effect Dat er maar twee maanden zaten tussen EP2019 en en via Peil.nl we bij beide verkiezingen meer dan 10.000 respondenten hebben ondervraagd, maakt

Nadere informatie

BREXIT: NEDERLANDERS ZIEN VOORAL NADELEN VOOR NEDERLAND

BREXIT: NEDERLANDERS ZIEN VOORAL NADELEN VOOR NEDERLAND Rapport BREXIT: NEDERLANDERS ZIEN VOORAL NADELEN VOOR NEDERLAND Peiling I&O Research 23 januari 2019 www.ioresearch.nl Brexit lijkt EU-gevoel in Nederland te versterken Nederlanders zien vooral nadelen

Nadere informatie

Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratie-achtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014

Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratie-achtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 Opkomst en stemgedrag van Amsterdammers met een migratie-achtergrond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 Maria Kranendonk, Laure Michon, Hannah Schwarz & Floris Vermeulen 2014 IMES Report

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

Interactief bestuur. Omnibus 2015

Interactief bestuur. Omnibus 2015 Interactief bestuur Omnibus 2015 O&S April 2016 Samenvatting In september/oktober 2015 is door de afdeling Onderzoek & Statistiek van de gemeente s- Hertogenbosch een omnibusonderzoek gehouden. In dit

Nadere informatie

Monitor jeugdwerkloosheid over. Achtergrondrapportage bij de factsheet Jeugdwerkloosheid. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Monitor jeugdwerkloosheid over. Achtergrondrapportage bij de factsheet Jeugdwerkloosheid. Onderzoek, Informatie en Statistiek Monitor jeugdwerkloosheid over Achtergrondrapportage bij de factsheet Jeugdwerkloosheid In opdracht van: WPI en OJZ Projectnummer: (( Idske de Jong Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal, Postbus.0, AR Amsterdam

Nadere informatie

ALTERNATIEVEN VOOR DE LOKALE DEMOCRATIE?

ALTERNATIEVEN VOOR DE LOKALE DEMOCRATIE? Rapport ALTERNATIEVEN VOOR DE LOKALE DEMOCRATIE? Onderzoek I&O Research i.o.v. Vrij Nederland en Nieuwsuur Februari 2018 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN

Nadere informatie

Gebruikers gemeentelijke media Onderzoek, Informatie en Statistiek

Gebruikers gemeentelijke media Onderzoek, Informatie en Statistiek [Geef tekst op] - Gebruikers gemeentelijke media Onderzoek, Informatie en Statistiek In opdracht van: Bestuur en Organisatie, redactie gemeentelijke media Projectnummer: 18324 Renske Hoedemaker Laure Michon

Nadere informatie

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 Het was fascinerend om te zien hoe op 3 maart s avonds door politici en media gereageerd werd op een uitslag die door de NOS en ANP

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

OP NAAR DE GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN

OP NAAR DE GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN Rapport OP NAAR DE GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN Tweede verkiezingspeiling i.o.v. gemeente Haarlemmermeer 8 november 2018 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 19 maart Zet de daling in opkomst zich door? En is er in de regio ook winst voor de lokale partijen en D66 te zien? Het Onderzoekcentrum zet in deze factsheet

Nadere informatie

Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen jan

Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen jan Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011-31 jan. 2011- Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011 31 januari 2011 Soort onderzoek : Opiniepeiling Uitgevoerd door : Right

Nadere informatie

De Amsterdamse Burgermonitor 2009

De Amsterdamse Burgermonitor 2009 De Amsterdamse Burgermonitor 2009 Project: 9021 In opdracht van: Bestuursdienst, Directie Communicatie, gemeente Amsterdam drs. Manuel Chiou dr. Ellen Lindeman dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek?

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? 29 november 2016 Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

De PVV in het land en in de peiling

De PVV in het land en in de peiling De PVV in het land en in de peiling Zowel in als in is de PVV in de laatste peilingen van Peil.nl lager uitgekomen dan bij de verkiezingen zelf. Een analyse naar de reden hiervan geeft een beter beeld

Nadere informatie

Interactief bestuur. Omnibus 2017

Interactief bestuur. Omnibus 2017 Interactief bestuur Omnibus 2017 Afdeling Onderzoek & Statistiek Januari 2018 Samenvatting In het najaar van 2017 is door de afdeling Onderzoek & Statistiek van de gemeente s-hertogenbosch weer het tweejaarlijks

Nadere informatie

De Stemming van 19 mei 2019

De Stemming van 19 mei 2019 De Stemming van 19 mei Hoewel de bewegingen niet groot zijn, zien we ook deze week wel wat veranderingen binnen het electoraat. Zowel FVD als VVD trekken wat meer kiezers vorige week. Vergelijken we de

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

Hoofdstuk 21. Functioneren B&W en Raad

Hoofdstuk 21. Functioneren B&W en Raad Hoofdstuk 21. Functioneren B&W en Raad Samenvatting Van de Leidenaren geeft 51% aan bekend te zijn met de taken van het college van Burgemeester en Wethouders. Vier op de tien Leidenaren weet taken van

Nadere informatie

GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018

GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018 Rapport GEMEENTERAADS- VERKIEZINGEN 2018 Kiezers maken bij gemeenteraadsverkiezingen andere afweging dan landelijk 14 februari 2018 www.ioresearch.nl Kiezers maken bij gemeenteraadsverkiezingen andere

Nadere informatie

De Amsterdamse Burgermonitor 2005

De Amsterdamse Burgermonitor 2005 De Amsterdamse Burgermonitor 2005 november 2005 Samenvatting van de resultaten Een grotere maatschappelijke en politieke betrokkenheid, maar ook een toenemend gevoel van discriminatie op grond van etnische

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2014

Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Wie stemt, wat en waarom? BMC Onderzoek BMC 5 maart 2014 Prof. dr. Marcel Boogers Lieke Salome, Msc Correspondentienummer: INHOUD HOOFDSTUK 1 SAMENVATTING 1 HOOFDSTUK 2 INLEIDING

Nadere informatie

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN Verslag van een exit poll bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 in de gemeente Tilburg April 2010 Dr. M. Boogers L. Slagter Drs. J. van Ostaaijen Tilburgse School

Nadere informatie

Stemgedrag verkiezingen Provinciale Staten 20 maart 2019

Stemgedrag verkiezingen Provinciale Staten 20 maart 2019 Stemgedrag verkiezingen Provinciale Staten 20 maart 2019 AOb-ledenenquête januari 2019 Inleiding GroenLinks populairst onder AOb-leden Vier van de tien AOb-leden twijfelen wat ze gaan stemmen op 20 maart

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument Jeugdwerkloosheid achtergronddocument Jeugdwerkloosheid In opdracht van: OJZ en Participatie Projectnummer: Idske de Jong Anne Huijzer Robert Selten Carine van Oosteren Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk, mantelzorg en sociale contacten

Vrijwilligerswerk, mantelzorg en sociale contacten Vrijwilligerswerk, mantelzorg en sociale contacten Gemeente s-hertogenbosch, afdeling Onderzoek & Statistiek, februari 2019 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Vrijwilligerswerk... 4 3. Mantelzorg... 8

Nadere informatie

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum PVV, D66 aan kop VVD levert flink in Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum Aan het einde van het kalenderjaar wordt duidelijk dat, in navolging van de PvdA, de VVD electoraal gezien ook

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

De Rol van de Lokale Media: Almere. De Regio Vecht Terug 25 april 2018

De Rol van de Lokale Media: Almere. De Regio Vecht Terug 25 april 2018 De Rol van de Lokale Media: Almere De Regio Vecht Terug april 0 Inhoudsopgave Introductie Samenvatting De Kiezer en de thema s die zij belangrijk vinden De belangrijkste thema s volgens de kiezer................................

Nadere informatie

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Rapport Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Slechts zwakke stijging opkomstintentie, meerderheid VVD, PvdA en C3 ver weg De spanning voor de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag

Nadere informatie

Twee bepalende kenmerken voor het stemgedrag bij PS2019

Twee bepalende kenmerken voor het stemgedrag bij PS2019 Twee bepalende kenmerken voor het stemgedrag bij PS2019 Maurice de Hond/Dennis Brouwer (Peil.nl) Op basis van het via Peil.nl gehouden onderzoek onder meer dan 10.000 respondenten op de verkiezingsdag

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk.

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk. BIJNA 70% VAN NEDERLANDERS WIL ARABISCHE ERKENNING VAN ISRAEL ALS STAAT VOOR HET JOODSE VOLK Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israel en het afscheid

Nadere informatie

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE

HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Rapport HET REFERENDUM OVER DE ASSOCIATIE- OVEREENKOMST MET OEKRAÏNE Onderzoek I&O Research Februari 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Datum

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek.

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek. Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht notitie van Onderzoek www.onderzoek.utrecht.nl mei 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet

Nadere informatie

OOK ONDER KIEZERS VERDEELDHEID OVER NIEUWE DONORWET

OOK ONDER KIEZERS VERDEELDHEID OVER NIEUWE DONORWET Rapport OOK ONDER KIEZERS VERDEELDHEID OVER NIEUWE DONORWET Peiling I&O Research februari 2018 8 februari 2018 www.ioresearch.nl OOK ONDER KIEZERS VERDEELDHEID OVER DONORWET Nipte meerderheid voor nieuwe

Nadere informatie

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het wetenschappelijk instituut van 50PLUS heeft ons de opdracht gegeven

Nadere informatie

DE VROUWELIJKE KIEZER

DE VROUWELIJKE KIEZER Rapportage DE VROUWELIJKE KIEZER Onderzoek onder de Nederlandse bevolking in opdracht van de Volkskrant Februari/maart 2019 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam

Nadere informatie

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP 19 januari 2017 VVD en PVV gelijk aan kop; verschuiving sinds zondagmiddag In vergelijking met een maand geleden levert de PVV 7 zetels in

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

23 november Onderzoek: Proces Wilders

23 november Onderzoek: Proces Wilders 23 november 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

De Stemming van 18 december 2016

De Stemming van 18 december 2016 De Stemming van 18 december 2016 Hoewel er wel belangwekkende gebeurtenissen waren op het politieke vlak, zoals de aanvullende verklaring inzake het verdrag met Oekraine en de positieve prognose van het

Nadere informatie

I&O RESEARCH PEILING: REFERENDUM SLEEPWET

I&O RESEARCH PEILING: REFERENDUM SLEEPWET Rapport I&O RESEARCH PEILING: REFERENDUM SLEEPWET Meerderheid voor, maar kiezers vatbaar voor tegenargumenten 1 november 2017 www.ioresearch.nl I&O Research peiling: referendum sleepwet Nederlanders per

Nadere informatie

Politieke participatie van allochtonen

Politieke participatie van allochtonen FORUM November 20 Factsheet Politieke participatie van allochtonen Samenvatting Bij landelijke verkiezingen vormen de naar schatting een miljoen kiesgerechtigde allochtonen 9% van het totale electoraat,

Nadere informatie

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet?

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Mariska Hackert, Rik Linssen en Hans Schmeets Van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder gaf in 2010 bijna de helft aan bang

Nadere informatie

SLOTPEILING PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN

SLOTPEILING PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN SLOTPEILING PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN 16 maart 2015 VVD, PvdA en SP stijgen PVV en D66 leveren in Aftreden bewindslieden bevestigt kiezers vooral in partijvoorkeur VVD en PvdA tonen licht herstel;

Nadere informatie