Second Life Criminaliteit in de virtuele wereld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Second Life Criminaliteit in de virtuele wereld"

Transcriptie

1 Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar Second Life Criminaliteit in de virtuele wereld Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door Sabrina Holvoet Stamnummer: Major: Burgerlijk en Strafrecht Promotor: prof. Gert Vermeulen Commissaris: prof. Tom Vander Beken

2 Second Life Criminaliteit in de virtuele wereld 2

3 Second Life; criminaliteit in de virtuele wereld I. Second Life A. Wat is Second Life B. Historiek II. Bestrijding van cybercriminaliteit A. Het Europees Verdrag inzake Cybercriminaliteit B. De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit 1. Historiek 2. Bespreking van de wet inzake informaticacriminaliteit a. Valsheid in informatica b. Informaticabedrog c. Hacking d. Schade aan gegevens of het informaticasysteem e. Databeslag f. Netwerkzoeking g. Medewerkingsverplichting h. Tap i. Integriteit en vertrouwelijkheid j. Oproep- en identificatiegegevens 3. Wetswijziging van de wet inzake informaticacriminaliteit C. De Federal Computer Crime Unit III. Informatica als doel van het misdrijf A. Hacken 1. Algemeen 2. De zaak Bistel 3. De zaak Red Attack a. De feiten b. Een andere uitspraak onder de wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit? B. Spam 1. Algemeen 2. Europese regelgeving a. Richtlijn 1997/7/EG betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten b. Richtlijn 2000/31/EG inzake elektronische handel 3

4 c. Richtlijn 2002/58/EG betreffende privacy en elektronische communicatie 1) Voorafgaande toestemming 2) Uitzondering: eigen klanten en gelijkaardige producten of diensten 3) Andere systemen 4) Anonieme elektronische reclame 5) Ongevraagde elektronische post afkomstig van buiten de Gemeenschap d. Mededeling door de Commissie 3. Belgische regelgeving a. Wet verwerking persoonsgegevens (WVP) 1) Toepassingsgebied 2) Regelgeving omtrent verwerking van persoonsgegevens 3) Rechten van de gebruiker vervat in de Belgische Privacywet a) Recht van verzet b) Recht op inzage c) Recht op verbetering b. Handelspraktijkenwet 1991 (WHPC) 1) Toepassingsgebied 2) Regelgeving inzake ongewenste communicatie 3) Rechten van de gebruiker a) Kennelijk bezwaar uiten b) Vordering tot staking c. Belgische wet elektronische handel 1) De regel 2) Uitzonderingen d. Evaluatie van de Belgische wetgeving C. Malware 1. Algemeen a. Virussen b. Worms c. Trojaanse paarden d. Software bommen 2. Concrete incidenten a. Het Melissa virus 4

5 b. Het I Love You virus c. Hallo Moldavië? d. Hoax virussen 3. Europese regelgeving 4. Belgische wetgeving a. Strafrechtelijke aansprakelijkheid b. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid IV. Informatica als middel van het misdrijf A. Internetfraude 1. Algemeen 2. Identiteitsfraude a. Phishing b. Pharming c. Skimming 3. Bestrijding van internetfraude B. Witwaspraktijken 1. Second Life 2. België C. Verspreiding van (kinder)pornografie 1. Pornografie 2. Kinderpornografie a. Profiel van een crimineel b. De virtuele wereld 1) Contacten leggen 2) Netwerkvorming c. Bestrijding van kinderpornografie op het internet d. Concrete zaken e. Kinderpornografie in Second Life D. Reclame voor prostitutie E. Cyberstalking 1. Online intimidatie 2. Bestrijding van cyberstalking a. Internationale wetgeving 1) Verenigde Staten 2) Canada 3) Groot-Brittannië 4) Australië 5

6 b. Belgische wetgeving c. Inspanningen door de industrie 3. Handhaving van de anti-stalking wetgeving a. Een geloofwaardige bedreiging b. Anonimiteit c. Privacy d. Wetgevende en rechtsprekende autoriteiten 4. Concrete zaken F. Online gokken 1. Verenigde Staten 2. Europa 3. België 4. Second Life G. Virtuele eigendom en diefstal V. Conclusie 6

7 Inleiding 1. Wat oorspronkelijk bedoeld was als computerspel is voor vele mensen een passie en zelfs een verslaving geworden. In Second Life gelden weinig tot geen regels. Men kan er zich vrij bewegen en naast zijn eigen uiterlijk ook woningen en voorwerpen creëren. Het heeft dan ook niet lang geduurd vooraleer men handel begon te drijven met behulp van Linden Dollars, die later konden omgeruild worden voor echte dollars. Zo vond ook de criminaliteit al snel haar weg naar Second Life: oplichting, illegaal gokken, prostitutie, porno, witwaspraktijken, enzovoort. De nood aan een afzonderlijke regelgeving wordt steeds groter. De activiteit binnen Second Life is de laatste maanden sterk gedaald, waardoor het interessant is om verder te kijken dan dit computerspel en de virtuele wereld in het algemeen in aanmerking te nemen. Na een korte uiteenzetting omtrent Second Life wordt de voornaamste wetgeving van toepassing op cybercriminaliteit besproken. Vervolgens worden alle aspecten van cybercriminaliteit toegelicht, zowel de computergerelateerde misdrijven als de misdrijven gepleegd met behulp van computerapparatuur. Er wordt derhalve een onderscheid gemaakt naargelang informatica het doel dan wel het middel van het misdrijf uitmaakt. Daarbij wordt telkens gezocht naar een efficiënt rechtsmiddel ter handhaving van deze gedragingen. 7

8 VI. Second Life Vooraleer dieper ingegaan wordt op de criminaliteit die zich in de virtuele wereld bevindt, volgt een korte schets van wat Second Life nu precies is. A. Wat is Second Life? 2. Second Life is een virtuele wereld waarin men door middel van een zelf gecreëerde avatar online een tweede leven beleeft. Je kan je eigen personaliteit samenstellen, kiezen hoe je eruit ziet en welk beroep je uitoefent. Daarnaast kan je je eigen woning creëren of andere voorwerpen vervaardigen. Je kan zelfs een grond kopen, een bedrijf opstarten, met andere bewoners praten, feesten, winkelen, enzovoort. Dit driedimensionaal online rollenspel werd opgericht door Linden Lab, gevestigd te San Francisco in Second Life kent twee versies: The Grid voor volwassen spelers vanaf 18 jaar en The Teen Grid voor tieners. Bedoeling is de twee werelden strikt gescheiden te houden om de minderjarige spelers te beschermen. Op het feit of deze maatregel in de werkelijkheid ook effectief werkt wordt later dieper ingegaan. Het spel zou ongeveer een 15 miljoen bewoners bevatten. Een speler kan meerdere bewoners (ook wel residents genaamd) creëren en bespelen. Dit is echter een misleidend cijfer daar vele mensen, nieuwsgierig door de media-aandacht, zich inschrijven op Second Life, het spel verkennen en daarna nooit meer terugkomen. De Morgen meldt ons dan ook dat het meeste van de aanwezige personages slaapt. Dat wijst erop dat de eigenaar er niet meer naar om kijkt. Het bezoekersaantal dat effectief online is reikt niet verder dan Linden Lab zou dan ook de laatste maanden niet meer communiceren omtrent het aantal bezoekers. 1 Binnen Second Life ontstond een virtuele economie, door Linden Lab zelf opgezet. Bewoners kunnen zelf geld verdienen door voorwerpen te vervaardigen en te verkopen of door diensten aan te bieden. Dit geld kan later ingewisseld worden voor echte dollars tegen de LindeX ofwel Linden Exchange Linden Dollars zouden overeenkomen met 4 Amerikaanse Dollars, maar dit varieert naargelang vraag en aanbod. Maar het vervaardigen van voorwerpen heeft ook een donkere zijde. Gaat men akkoord met de Terms of Service zoals bepaald op dan geeft men Linden 1 RONALD MEEUS, Second Life op sterven na dood, De Morgen, 4april 2009; 8

9 Lab de toelating om zonder vergoeding gebruik te maken van alles wat men in de deze virtuele wereld vervaardigd heeft. Linden Lab mag zonder opgave van reden jouw virtuele eigendom gebruiken of reproduceren. Alle gegevens op de server mogen veranderd, verplaatst of zelfs verwijderd worden. Het is perfect mogelijk dat men over een ruime tijdspanne een pracht van een huis bouwt, dat vele Linden dollars waard is, en dat Linden Lab datzelfde huis in een vingerknip weer verwijdert. Bewoners krijgen zogezegd zelf intellectuele eigendomsrechten, maar de account die nodig is om toegang te krijgen tot Second Life blijft eigendom van Linden Lab. 2 B. Historiek 3. In het begin kende Second Life een groot succes: grote bedrijven zoals Microsoft, Adidas en IBM vonden al snel hun weg naar Second Life om hun producten te promoten. ABN AMRO organiseerde er zelfs beleggingsbijeenkomsten. Zweden begon als eerste land ter wereld met het bouwen van een virtuele ambassade en ook de Europese Commissie zal er een vertegenwoordiging krijgen. Politiekers zagen een kans om ongeremd campagne te voeren: De Nederlandse partij D66 was de eerste partij die verkiezingsposters aanplakte, Vlaams politicus Koen T Sijen opende een politieke chatruimte, Sarkozy gebruikte Second Life om president te worden en Barack Obama, Hillary Clinton en Rudy Giuliani openden een kantoor in Second Life in hun strijd naar het Witte Huis. Ook Q-music, een radiozender die zowel in België als in Nederland actief is, ontdekte Second Life en gaf gedurende één maand lang een online Q-party. Bezoekers konden shaken op de dansvloer of een praatje slaan met elkaar. Volgens bedenker en bouwer van de virtuele party, Sammy Bruggeman uit Hamme, kwamen er op twee dagen tijd maar liefst unieke bezoekers langs. Randstad had er een vestiging waar bewoners op zoek kunnen gaan naar een job zowel binnen Second Life als in de echte wereld. De Morgen meldt ons dat de meeste multinationale bedrijven Second Life intussen verlaten hebben. De gebouwen van NBC, Adidas en Nike zijn nergens meer te bespeuren. Ook Belgische bedrijven, zoals Belgacom en Humo, zijn niet langer aanwezig. De meestel bezoekers zijn intussen afgestapt van het driedimensionale concept en teruggekeerd naar het gewone internet. 3 2 Terms of Service, 3 RONALD MEEUS, Second Life op sterven na dood, De Morgen, 4april 2009; 9

10 Volgens Kevin De Mulder, een Belgische informaticus, zou Second Life nog niet dood zijn. Om dat te gronden haalt hij een voorbeeld aan: Virtual Macbeth, een eiland waar het stuk van Shakespeare nagespeeld wordt. Toch bezoekt het grootste deel van de actieve leden Second Life enkel en alleen nog voor virtuele (hardcore)seks. Dat maakt het voor de meeste mensen saai of eng, waardoor ze liever wegblijven uit de virtuele wereld Het succes van Second Life was in het begin zo groot dat men het zo gek niet kon bedenken of het bestond. Zo bood de Nederlandse verzekeraar Univé destijds een Second Life-verzekering aan. Thans is een dergelijke verzekering niet meer terug te vinden in het online aanbod van Univé, toch zou zij nog steeds bestaan. De verzekering geldt voor één enkele avatar binnen Second Life. Dus wanneer een bewoner meerdere avatars bezit, dient hij meerdere verzekeringen aan te gaan. De avatar wordt verzekerd voor schade tengevolge van diefstal het kopiëren van unieke voorwerpen die de bewoner gecreëerd heeft (auteursrecht) het plaatsen op een ban-list van de avatar na het betalen van een fee het kraken van de bankrekening van de avatar. Ook voor moedwillig berokkende schade door derden is de avatar verzekerd. Een aantal voorbeelden worden niet-limitatief in de polis genoemd, zoals een object dat de avatar blijft achtervolgen gedurende het hele spel. Ook in twee gevallen van aansprakelijkheid kan de avatar beroep doen op zijn verzekering, namelijk bij het per ongeluk vernielen van een object van derden. wanneer de avatar zijn object verkoopt en de koper zijn geld terug wil wegens wanprestatie, maar het saldo van de avatar ontoereikend is. De verzekering is uitgesloten wanneer de avatar wist of had moeten weten dat zijn handelen de berokkende schade tot gevolg zou hebben. moedwillig de schade berokkend heeft. de schade had kunnen voorkomen. 4 RONALD MEEUS, Second Life op sterven na dood, De Morgen, 4april 2009; 10

11 Net zoals bij een verzekering in real life dient de bewoner te voldoen aan een aantal verplichtingen, zoals het tijdig melden van de schade of het betalen van een premie. In geval van een Univé-verzekering bedraagt de premie 40 L$ (Linden Dollars) per maand en bedraagt de verzekeringsduur 6 maanden. De betreffende polis sluit af met volgende clausule: Op de verzekering is uitsluitend virtueel recht van toepassing. Dit is in de eerste plaats een zeer vaag gegeven. Daarnaast gelden er in Second Life weinig tot geen regels zodat er geen sprake is van een dergelijk virtueel recht. 5. In februari 2007 kregen de bewoners van Second Life te maken met een minder aangename gebeurtenis. De eerste virtuele terroristische aanslag was een feit. De organisatie Second Life Liberation Army liet een virtuele kernbom ontploffen nabij filialen van Reebok en American Apparel. Slachtoffers vielen er niet, maar in Second Life kan men dan ook niet sterven. De SLLA wordt gevormd door een groep spelers die er van in het begin bijwaren en vinden dat de aanwezigheid van grote bedrijven het spel onaangenaam maken. 6. Tot juli 2007 konden bewoners ongestoord gokken en wedden in Second Life. Linden Labs is echter gevestigd in San Francisco zodat het bedrijf dient te voldoen aan de regels die gelden in Verenigde Staten. Virtueel gokken binnen Second Life zelf, maar ook reclame voor goksites en gokevenementen is verboden. De vraag is echter of dit verbod in de praktijk ook werkt, daar er geen sprake is van een effectief controleorgaan binnen Second Life. 7. Toch kreeg de overheid in real world weet van criminele praktijken binnen Second Life en greep al enkele keren in: De politie van Vancouver (Canada) is reeds aanwezig op Second Life om zo een beter zicht te krijgen op de criminaliteit binnen deze virtuele wereld. De politiedienst krijgt naast een aangepast uniform en accessoires ook initiatielessen omtrent Second Life. Speurders van de Federale Computer Crime Unit (FCCU) kregen van het Brussels Parket de opdracht Second Life af te speuren naar kinderporno. De opdracht kwam naar aanleiding van een klacht door iemand die meent verkracht te zijn op Second Life. Absurd, volgens sommige insiders, want seks kan in Second Life enkel op vrijwillige basis; De Britse Adviesraad tegen Fraude (BAF) waarschuwt in een rapport voor oplichters, fraudeurs en zelfs terroristen in Second Life. Criminele groeperingen kunnen in de virtuele wereld gemakkelijk geld witwassen, maar ook fraude plegen met kredietkaarten, identiteiten en belastingen. Dat het hier om online 11

12 fraude gaat doet geen afbreuk aan het feit dat de regering elke vorm van financiële misdaad dient aan te pakken; In Nederland arresteerde de Amsterdamse politie een zeventienjarige jongen omdat hij voor 4000 euro virtuele meubeltjes gestolen had in het Habbo Hotel, een soort Second Life voor tieners. Waar de Nederlandse rechter de virtuele criminaliteit vaak au serieux neemt, antwoordde de voormalige Belgische minister van Justitie Laurette Onkelinx (PS) op een parlementaire vraag van een senator dat seksuele handelingen met virtuele kinderen volgens de huidige wetgeving niet strafbaar zijn. 5 Dit zorgt voor verontrusting wetende dat mannen die virtuele kinderporno bekijken of aangaan ook in real world makkelijker tot dergelijke seksuele handelingen overgaan. Ook contacten die virtueel gelegd worden verkleinen de stap om daadwerkelijk tot verkrachting over te gaan. 5 Vraag om uitleg van mevrouw Stéphanie Anseeuw aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en aan de viceeersteminister en minister van Binnenlandse Zaken over «het verbod op virtuele kinderporno» (nr ), 22 maart 2007, URL: 12

13 VII. Bestrijding van cybercriminaliteit 8. Het internet is vandaag het grensoverschrijdend medium bij uitstek. Het gebruik van Informatie- en CommunicatieTechnologie (ICT) door criminelen is de laatste tijd dan ook exponentieel toegenomen. Hoewel onze economie ondertussen zeer sterk afhankelijk is van het functioneren van computers en netwerken, zitten heel veel landen nog maar in de beginfase in hun strijd tegen cybercriminaliteit. Een aantal recente incidenten zoals het I love you -virus en de Denial of Service aanvallen op de beurs van New York deden een alarmbel rinkelen. Men vreest dat dergelijke technieken ook door de georganiseerde misdaad of terroristische organisaties zou gebruikt worden. Misdrijven begaan in de ene staat, brengen gevolgen met zich mee in een ander staat. Het is daarom van groot belang dat deze materie ook op internationaal niveau besproken en bestreden wordt Een strafrechtelijk onderzoek in de virtuele wereld spreekt echter niet voor zich. Volgende hindernissen kunnen waargenomen worden 7 : Geen of een beperkte aanwezigheid van gespecialiseerde eenheden in computermisdrijven; Het onderzoek naar de inhoud van een computersysteem vergt de bevoegdheid om tot het systeem toe te treden; Een encryptie-beleid: een evenwicht moet gevonden tussen een streng beleid enerzijds en eerbied voor de privacy anderzijds; Data die in beweging zijn in een netwerk zijn vaak aan striktere regels onderworpen dan bewaarde data; Het gebruik van data als bewijsmiddel wordt in verschillende staten anders gewaardeerd; Daarbij aansluitend: de verificatie van de authenticiteit van het bewijs. Daarnaast is het niet altijd zo dat bepaalde handelingen in elke staat strafbaar zijn. Opdat een strafrechtelijk onderzoek zonder moeilijkheden uitgevoerd kan worden is een harmonisatie van substantiële strafrechtelijke bepalingen vereist. Het vastleggen van geharmoniseerde regels in een verdrag was dan ook geen gemakkelijke onderneming. Verschillende belangen werden tegenover elkaar afgewogen. Enerzijds heeft men nood aan een strenge wetgeving die de criminaliteit in 6 DUMORTIER, J., VAN OUDENHOVE, B., VAN EECKE, P., De nieuwe Belgische wetgeving inzake informaticacriminaliteit, Vigiles 2001, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002,

14 de virtuele wereld bestrijdt, anderzijds wordt men geconfronteerd met de privacy van elk individu. 8 A. Het Europees Verdrag inzake Cybercriminaliteit 10. Het eerste internationaal verdrag met betrekking tot strafrechtelijke misdrijven tegen of met behulp van een computernetwerk is het Verdrag over Cybercriminaliteit, gesloten in de schoot van de Raad van Europa. Reeds 26 lidstaten van de Raad van Europa hebben het verdrag op 23 november 2001 in Budapest ondertekend. Ook nietleden van de Raad van Europa hebben hun steentje bijgedragen aan het ontwerpen van het verdrag. Daarvan hebben Canada, Japan, Zuid-Afrika en de VS het verdrag ook ondertekend. In 2004 is het Verdrag in werking getreden. Het Verdrag bevat gemeenschappelijke definities van verschillende soorten cybercriminaliteit en vormt de basis voor een grensoverschrijdende justitiële samenwerking tussen de verdragsluitende staten. 9 Het Verdrag werd door vele staten ondertekend, toch was men het niet eensgezind omtrent het aanzetten tot raciale haat. Het aanvullend protocol bij het verdrag betreffende via computersystemen gepleegde handelingen van racistische of xenofobische aard werd dan ook door vele landen nog niet geratificeerd. 10 België was één van de 26 lidstaten die het verdrag op 23 november 2001 ondertekend heeft, maar heeft het tot nu toe nog niet geratificeerd De doelstelling van het verdrag is drieledig 12 : Het grensoverschrijdende aspect van cybercriminaliteit brengt met zich mee dat het bekomen van bewijsmateriaal vaak de medewerking van de bevoegde autoriteiten van andere staten vereist. Internationale rechtshulp is dan ook noodzakelijk voor de opsporing van strafbare feiten. Gemeenschappelijke definities omtrent computergerelateerde delicten worden vastgesteld, wat de harmonisatie van nationale wetgeving ten goede komt. Daarmee wordt ook voldaan aan de voorwaarde van dubbele strafbaarheid. Bepaalde handelingen worden in alle verdragstaten strafbaar gesteld. 8 DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, Convention on Cybercrime, 23 november 2001, URL : 12 DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002,

15 Niet alleen het materieel strafrecht, maar ook de nationale opsporingsmethodes worden dichter bij elkaar gebracht en op elkaar afgestemd door het definiëren van methodes voor strafrechtelijk onderzoek. Zo wordt vermeden dat bepaalde criminaliteitsvormen niet door een bepaalde verdragstaat kunnen opgespoord worden. 12. Het verdrag zelf is opgedeeld in vier hoofdstukken 13. Het eerste hoofdstuk bevat een aantal definities. Het tweede hoofdstuk handelt over de maatregelen die op nationaal niveau dienen genomen te worden. Het derde hoofdstuk is gewijd aan regels omtrent de internationale samenwerking. Het vierde hoofdstuk bevat enkele regelingen omtrent de ondertekening en de inwerkingtreding van het verdrag. 13. De ondertekenende landen dienen negen gedefinieerde gedragingen strafbaar te stellen in hun nationale wetgeving. Vier hoofdcategorieën kunnen onderscheiden worden: i. Misdrijven tegen confidentialiteit, integriteit en beschikbaarheid van computergegevens en systemen 14. Meer specifiek worden strafbaar gesteld: illegale toegang (artikel 2), illegale interceptie (artikel 3), storing van gegevens (artikel 4), storing van systemen (artikel 5) en misbruik van apparatuur (artikel 6). 14 Onder illegale toegang verstaat men het zich onrechtmatig toegang verschaffen tot een computersysteem of een deel ervan, met de intentie op die manier computergegevens te verkrijgen. Illegale interceptie staat voor het afluisteren van gegevensverkeer dat via telecommunicatie gaat naar of afkomstig is van een computersysteem. De wijziging of vernietiging van automatisch opgeslagen gegevens dient in elke verdragstaat strafbaar te zijn, evenals het veroorzaken van een stoornis in het functioneren van een computersysteem zelf. Tot slot wordt ook het beschikbaar stellen en het verspreiden van instrumenten die eerder genoemde gedragingen bewerkstelligen, strafbaar gesteld. 13 DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, Convention on Cybercrime, 23 november 2001,URL : 15

16 ii. Computergerelateerde misdrijven 15. Artikel 7 en 8 van het verdrag stellen respectievelijk computergerelateerde vervalsing computergerelateerde fraude strafbaar. 15 Onder computergerelateerde vervalsing verstaat men de invoer, de wijziging of verwijdering van computergegevens alsof zij oorspronkelijk zo in het computersysteem vervat zaten. Computergerelateerde fraude staat voor het frauduleus of oneerlijk verkrijgen van een economisch voordeel door ofwel computergegevens te wijzigen ofwel het verstoren van het functioneren van een computersysteem. (!) iii. Inhoudsgebonden misdrijven 16. Artikel 9 omvat een grote waaier van daden tot misdrijven gerelateerd aan kinderpornografie. Onder kinderpornografie begrijpt men de realistische uitbeelding van een kind dat deelneemt aan seksueel gedrag, ongeacht of dit overeenkomt met de werkelijkheid. Afbeeldingen van kinderen die lijken betrokken te zijn in seksueel gedrag worden dus eveneens strafbaar gesteld. De conventie beperkt zich niet tot echte afbeeldingen maar strekt zich ook uit tot virtuele kinderpornografie. Een onderwerp dat in de wereld van Second Life van belang is. Virtuele kinderpornografie werd nog niet vaak gevonden, maar bestaat dus wel degelijk. Het wordt gebruikt om kinderen mee te lokken in seksuele relaties, maar wordt ook verhandeld als echte kinderpornografie. 16 Elke staat is vrij een eigen leeftijdsgrens vast te stellen, maar deze kan niet lager zijn dan 16 jaar. (artikel 9, derde lid van het verdrag) iv. Misdrijven gerelateerd aan inbreuken op het auteursrecht en verwante rechten. 17. Auteursrechten en verwante rechten dienen ook beschermd te worden in de virtuele wereld. 18. Artikel 11, 12 en 13 zijn gewijd aan de ondergeschikte aansprakelijkheid en sancties. 17 Elke verdragstaat dient te zorgen voor efficiënte, evenredige en afradende sancties waardoor de inbreuken overeenkomstig artikel 2 tot en met 11 strafbaar worden gesteld. (artikel 13 van het verdrag) 19. In een tweede afdeling stelt het verdrag voorwaarden en beschermingsregels voorop die van toepassing zijn op alle procedurele machten in dit hoofdstuk. (artikel DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002,

17 en 15 van het verdrag) Vervolgens worden enkele fundamentele regels vastgelegd die het mogelijk maken elektronisch bewijs te vinden en te verzamelen. De politie krijgt in bepaalde gevallen de bevoegdheid computerapparatuur in beslag te nemen en binnen te dringen in netwerken. Het gaat om de volgende procedurele machten: actieve bewaring van opgeslagen gegevens (artikel 16 en 17), uitvoeringsbevel (artikel 18), opsporing en inbeslagname van computergegevens (artikel 19) en real time verzameling van verkeersgegevens (artikel 20 en 21). Een nieuw gegeven is het vastleggingsbevel. Dit bevel houdt in dat de beheerder van een privaat netwerk of van een netwerk dat telecommunicatiediensten aan het publiek aanbiedt gehouden is de verkeersgegevens vast te leggen. Worden deze niet binnen een bepaalde termijn opgevraagd, komt de verplichting deze gegevens te bewaren, te vervallen. 20. Een derde afdeling heeft betrekking op de rechtsmacht. De verdragstaten dienen een jurisdictie in te stellen voor misdrijven gepleegd door één van hun onderdanen, op hun grondgebied, of op een schip of vliegtuig dat bij die verdragstaat hoort. (artikel 22 van het verdrag) 21. Het derde hoofdstuk betreft de internationale samenwerking. 18 Een onderscheid wordt gemaakt naargelang er al dan niet een hulpverdrag bestaat tussen de betrokken staten. Zo niet dient elk van die staten de centrale autoriteiten aan te wijzen die bevoegd zijn voor het onderzoek. Deze centrale autoriteiten zijn verantwoordelijk voor een communicatie onderling. (artikel 27) Een voorwerp of informatie dat in het kader van een onderzoek uitgewisseld wordt, dient vertrouwelijk behandeld te worden en mag niet gebruikt worden buiten dat onderzoek. Bij niet-naleving van één van deze voorwaarden zal men de andere partij daarover inlichten. (artikel 28) Het verdrag biedt geen mogelijkheid tot grensoverschrijdende computeronderzoeken, maar voorziet wel in een snelle samenwerking door middel van contactpunten. Deze contactpunten zijn 24 uur op 24 en 7 dagen op 7 beschikbaar en worden bemand door deskundig personeel. 19 Hun taak omvat het verlenen van technische bijstand, het beheren van gegevens overeenkomstig artikel 29 en 30, het inzamelen van bewijsmateriaal, het verstrekken van juridische informatie en de plaatsbepaling van een verdachte. Elke verdragstaat dient zo n contactpunt op te richten. (artikel 35) 22. Een internationale aanpak is absoluut noodzakelijk om computercriminaliteit aan te pakken. Criminelen zouden zich anders steeds verplaatsen naar staten waar hun 18 Convention on Cybercrime, 23 november 2001, URL : 19 DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002,

18 gedragingen (nog) niet strafbaar gesteld worden. Het verdrag inzake cybercriminaliteit is het eerste verdrag in de hele wereld dat over deze materie handelt en is, ondanks de vele kritiek dat het te verduren kreeg, een stap in de goede richting. 20 B. De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit 23. Reeds eind de jaren 80 kreeg België te maken met informaticacriminaliteit. Een efficiënt middel om tegen dergelijke misdrijven op te treden, heeft dus lang op zich laten wachten. Specifieke informaticamisdrijven konden niet herleid worden tot traditionele misdrijven tegen personen of eigendommen en konden dus niet bestraft worden op grond van de algemene strafwetgeving. 21 Intussen heeft de wet op de informaticacriminaliteit haar intrede gemaakt en zijn de Belgische computers beschermd. De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit voerde zowel in het Strafwetboek als het Wetboek van Strafvordering nieuwe regels in. Daarnaast werden aan de operatoren en verstrekkers van telecommunicatiediensten een aantal verplichtingen opgelegd. 24. In Nederland was men iets eerder wat betreft wetgevende initiatieven omtrent computercriminaliteit. Reeds op 20 november 1985 installeerde men een wetenschappelijke commissie (de commissie Franken) met als opdracht de weerslag te bestuderen van de nieuwe informaticatechnologieën op het straf(proces)recht. De voorstellen van de commissie waren een bron van inspiratie voor het wetsvoorstel inzake informaticafraude dat uiteindelijk zou leiden tot de wet computercriminaliteit uit Historiek 25. Reeds in 1983 kreeg professor DE SCHUTTER van de OESO de opdracht een studie te maken omtrent de aanpassingen die in het Belgische recht noodzakelijk waren ter bestrijding van de informaticacriminaliteit. In 1987 diende DE SCHUTTER zijn rapport in. Het duurde maar liefst 12 jaar eer een volgende stap gezet werd DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DUMORTIER, J., VAN OUDENHOVE, B., VAN EECKE, P., De nieuwe Belgische wetgeving inzake informaticacriminaliteit, Vigiles 2001, DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002,

19 Aan wetenschappelijke interesse was er al die tijd geen gebrek. Minstens twee universiteiten hebben in opdracht van verschillende ministers van justitie nagedacht over de reikwijdte en de codificatie van een aantal informaticadelicten. Beide studies hebben geleid tot politieke beleidsplannen, maar informaticacriminaliteit vormde al die tijd geen beleidsprioriteit. Zowel omdat het om weinig zichtbare criminaliteit ging, als om het feit dat er een grote juridische weerstand bestond tegen nieuwe wetgeving. Tegenstanders gaven de voorkeur aan het inschakelen van bestaande wetgeving en kwalificeerden computerdelicten als reeds bestaande misdrijven, zoals diefstal of inbraak. Zij voelden geen behoefte aan nieuwe regels. 24 Een belangrijk bezwaar tegen deze redenering betreft het verbod op de interpretatie per analogie van bestaande strafbepalingen. Een voorbeeld daarvan is de toepassing van het misdrijf diefstal op onlichamelijke gegevens. Toch blijkt uit de praktijk dat dit argument niet zwaar genoeg woog. Het ontbrak ook aan een duidelijke stelling van het Hof van Cassatie omtrent deze rechtsvraag. 25 Een tweede bezwaar betrof het recht op informatievrijheid. Dit recht vervat in artikel 10 van het E.V.R.M. en artikel 19 van het I.V.B.P.R. verzet zicht tegen te streng geformuleerde regulering van de communicatiesector. 26 Een derde bezwaar heeft betrekking op het intellectueel recht. Bij toepassing van bestaande strafbepalingen duwt men vaak het intellectueel recht aan de kant. Dit kan niet de bedoeling geweest zijn van de wetgever. Men denkt daarbij aan de toepassing van artikel 461 van het strafwetboek op de diefstal van gegevens. 27 Een aantal geruchtmakende zaken, zoals Bistel en Red Attack, zorgden uiteindelijk voor een doorbraak. In 1999 diende de toenmalige minister van Justitie Tony VAN PARYS een voorontwerp in de Kamer in. Later datzelfde jaar werd het opnieuw ingediend door toenmalig minister van Telecommunicatie Rik DAEMS, samen met zijn collega s Marc VERWILGHEN en Rudy DEMOTTE. Begin maart 2000 werd het ontwerp in de Kamer goedgekeurd. De Senaat was echter niet akkoord en wijzigde de tekst op drie vlakken: - De ongeoorloofde toegang tot een informaticasysteem is volgens de Senaat enkel strafbaar wanneer dit met bijzonder opzet gebeurt. De Kamer was daarmee niet akkoord, daar hacken, met enkel en alleen de bedoeling een beveiligingssysteem te 24 DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001, DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001, DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001, DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001,

20 testen, daardoor ongestraft zou blijven. Zij verwijzen daarbij naar het inbreken in een woning, waarbij inbrekers ook niet vrijgesteld worden van een straf wanneer zij enkel de intentie hadden om de beveiliging te testen. - Een netwerkzoeking was volgens de Senaat slechts mogelijk in het kader van een huiszoeking. De regering was echter van oordeel dat dergelijk onderzoek op gelijk welke manier of op gelijk welke plaats mogelijk moest zijn, ook op draagbare computers. - Telecomoperatoren worden verplicht oproepgegevens van telecommunicatiemiddelen en gegevens van gebruikers te registreren en te bewaren. De Senaat wou deze bewaringstermijn beperken tot 12 maanden, maar daar kon de Kamer zich niet in vinden. In de huidige wet is het aan de Koning om een termijn te bepalen, maar deze mag niet korter zijn dan 12 maanden. Het ontwerp werd dus geëvoceerd en geamendeerd, zodat het in tweede lezing naar de Kamer werd verwezen. Zoals reeds toegelicht ging de Kamer niet akkoord met de wijzigingen en keurde het ontwerp op 26 oktober 2000 goed in haar oorspronkelijke versie. 28 De wet is van kracht sinds 13 februari 2001 en stemt overeen met de wetgeving in andere Europese landen. 29 Zoals blijkt uit de parlementaire bespreking werd inspiratie geput uit twee belangrijke aanbevelingen die uitgewerkt werden door de raad van Europa: de aanbeveling R(89)9 inzake computergerelateerde criminaliteit en de aanbeveling R(95)13 inzake problemen van strafprocesrecht die gelieerd zijn aan de informatietechnologie Bespreking van de wet inzake informaticacriminaliteit 26. De wetgever heeft er bewust voor gekozen een aantal nieuwe sleutelbegrippen niet wettelijk te definiëren. Hij is van mening dat de terminologie technologisch neutraal dient te zijn, gelet op de snel evoluerende informatietechnologie. In de memorie van toelichting werd wel een omschrijving van bepaalde begrippen opgenomen. Zo kan worden begrepen onder een informaticasysteem, elk systeem voor opslag, verwerking of overdracht van data. Met gegevens bedoelt de wetgever de voorstellingen van informatie die geschikt zijn voor opslag, verwerking en overdracht 28 DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DEBAETS, A., DEENE, J., SENEL, N., Cybercriminaliteit in VERMEULEN, G. (ed.), Aspecten van Europees materieel strafrecht, Maklu, Antwerpen, 2002, DE HERT, P., De wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit en het materieel strafrecht. Een wet die te laat komt of een wet die er nooit had moeten komen?, T. Strafr. 2001,

Informaticacriminaliteit

Informaticacriminaliteit Informaticacriminaliteit Misdrijven spamming hacking sniffing spoofing defacing DoS aanval wormen/virussen Trojaanse paarden identiteitsdiefstal Juridisch? België Auteurswet Privacywetgeving Wet informaticacriminaliteit

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL DEEL I. MATERIEEL CYBERSTRAFRECHT... 37 WOORD VOORAF... 3 TEN GELEIDE... 5 INHOUDSTAFEL... 7

INHOUDSTAFEL DEEL I. MATERIEEL CYBERSTRAFRECHT... 37 WOORD VOORAF... 3 TEN GELEIDE... 5 INHOUDSTAFEL... 7 WOORD VOORAF... 3 TEN GELEIDE... 5 INHOUDSTAFEL... 7 INLEIDING... 15 1. Algemene inleiding... 15 2. Digitale recherche op het Web 2.0... 15 3. Old crimes new tools, new tools new crimes... 17 4. Cyberspace...

Nadere informatie

Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud

Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud Taak 1.4.14 Hoe moet dat... 1 Inhoud... 1 Inleiding... 2 Wat is cybercrime?... 3 Internetfraude... 3 Voorschotfraude... 3 Identiteitsfraude... 3 Omschrijving van computercriminaliteit...

Nadere informatie

Inhoudstafel INLEIDING TOT HET MATERIEEL EN STRAFPROCEDUREEL IS ER PLAATS VOOR SOCIALE MEDIA OP DE WERKVLOER?... 45

Inhoudstafel INLEIDING TOT HET MATERIEEL EN STRAFPROCEDUREEL IS ER PLAATS VOOR SOCIALE MEDIA OP DE WERKVLOER?... 45 i Inhoudstafel INLEIDING TOT HET MATERIEEL EN STRAFPROCEDUREEL CYBERSTRAFRECHT: UITDAGINGEN VOOR DE ADVOCATUUR...... 1 Philippe Van Linthout & Jan Kerkhofs I. Inleiding..............................................

Nadere informatie

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt Brussel, 23 Mei 2001 Bijna zes jaar nadat de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (de BFB-overeenkomst) werd opgesteld, werkt het ontbreken van

Nadere informatie

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom INHOUD Nationaal... 13 Artikelen 3-4 Strafwetboek (Wet 8 juni 1867)... 14 Wet 1 oktober 1833 op de uitleveringen... 15 Uitleveringswet 15 maart 1874... 17 Artikelen 6 14 Voorafgaande Titel Wetboek van

Nadere informatie

ARTIKEL I. Het Wetboek van Strafrecht wordt als volgt gewijzigd: Artikel 54a komt te luiden: Artikel 54a

ARTIKEL I. Het Wetboek van Strafrecht wordt als volgt gewijzigd: Artikel 54a komt te luiden: Artikel 54a Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met de verbetering en versterking van de opsporing en vervolging van computercriminaliteit (computercriminaliteit III)

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

Hof van Justitie verklaart de richtlijn betreffende gegevensbewaring ongeldig

Hof van Justitie verklaart de richtlijn betreffende gegevensbewaring ongeldig Hof van Justitie van de Europese Unie PERSCOMMUNIQUÉ nr. 54/14 Luxemburg, 8 april 2014 Pers en Voorlichting Arrest in gevoegde de zaken C-293/12 en C-594/12 Digital Rights Ireland en Seitlinger e.a. Hof

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding Implementatie van de richtlijn 2014/62/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de strafrechtelijke bescherming van de euro en andere munten tegen valsemunterij en ter vervanging

Nadere informatie

Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN

Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN.. Tussen De Algemene Directie Statistiek Statistics Belgium van de FOD Economie, KMO, Middenstand

Nadere informatie

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT

CONCEPTWETSVOORSTEL VERSTERKING BESTRIJDING COMPUTERCRIMINALITEIT Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met ontoegankelijkmaking van gegevens op het internet, strafbaarstelling van het wederrechtelijk overnemen van gegevens

Nadere informatie

Nationaal... 13 Benelux... 89 Prüm... 115 Europese Unie... 133

Nationaal... 13 Benelux... 89 Prüm... 115 Europese Unie... 133 Inhoudstafel Nationaal... 13 Artikelen 3-4 Strafwetboek (Wet 8 juni 1867)... 15 Wet 1 oktober 1833 op de uitleveringen... 16 Uitleveringswet 15 maart 1874... 17 Artikelen 6 14 Voorafgaande Titel Wetboek

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN CONNECTEDCARE - GEBRUIKERS

ALGEMENE VOORWAARDEN CONNECTEDCARE - GEBRUIKERS connectedcare services b.v. Hogestraat 54 6953 AW Dieren 085-7739903 contact@connectedcare.nl www.connectedcare.nl ALGEMENE VOORWAARDEN CONNECTEDCARE - GEBRUIKERS In dit document zijn de algemene voorwaarden

Nadere informatie

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1

STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS. Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID VAN MINISTERS Wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers 1 TITEL I TOEPASSINGSGEBIED Artikel 1 Deze wet regelt een

Nadere informatie

1. INTERNATIONALE MENSENRECHTENBEPALINGEN. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 12 1

1. INTERNATIONALE MENSENRECHTENBEPALINGEN. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 12 1 INHOUDSTAFEL 1. INTERNATIONALE MENSENRECHTENBEPALINGEN Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 12 1 Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten, artikel 17 3 Verdrag

Nadere informatie

15-11-2013. Spraakverwarring. seminar Cybercrime: bedreigingen en antwoorden. Wet Computercriminaliteit III

15-11-2013. Spraakverwarring. seminar Cybercrime: bedreigingen en antwoorden. Wet Computercriminaliteit III seminar Cybercrime: bedreigingen en antwoorden Wet Computercriminaliteit III Opsporing in een digitaliserende maatschappij 13 november 2013 Spraakverwarring Computercriminaliteit Cybercrime. Enge zin.

Nadere informatie

RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG BRUSSEL. 20 JUNI 2007, 51 e KAMER

RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG BRUSSEL. 20 JUNI 2007, 51 e KAMER RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG BRUSSEL 20 JUNI 2007, 51 e KAMER Tijdens de openbare terechtzitting van 20 juni 2007 heeft de 51 e kamer van de rechtbank van eerste aanleg te Brussel rechtsprekend in correctionele

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 239 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 25 SEPTEMBER 2007 P.07.0501.N/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. P.07.0501.N R. A. M., beklaagde, eiser, met als raadsman mr. Max Van Battel, advocaat bij de balie te Mechelen, tegen M. E. R., burgerlijke

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake de bestrijding van mensenhandel

EUROPEES PARLEMENT. ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake de bestrijding van mensenhandel EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 8 mei 2001 PE 302.228/14-21 AMENDEMENTEN 14-21 ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel

Nadere informatie

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Voorwoord In februari 2007 ontwikkelden de Europese mobiele providers en content providers een gezamenlijke structuur voor

Nadere informatie

PUBLIC. Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE

PUBLIC. Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE DROIPE 28 CORDROGUE 38 RESULTAAT BESPREKI GE van: de Groep

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Eindgebruikers. Versie: 25-02-2014

Algemene Voorwaarden Eindgebruikers. Versie: 25-02-2014 Algemene Voorwaarden Eindgebruikers Versie: 25-02-2014 In dit document zijn de algemene voorwaarden van Makkie beschreven. De algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle overeenkomsten die u sluit

Nadere informatie

Internet &/@ Recht. Editor: Vlaamse Conferentie van de Balie te Gent- Voorzitter: Bart De Meulenaere. Ondervoorzitter: Vincent Rits

Internet &/@ Recht. Editor: Vlaamse Conferentie van de Balie te Gent- Voorzitter: Bart De Meulenaere. Ondervoorzitter: Vincent Rits Internet &/@ Recht Bart Editor: Samenstelling Vlaamse Conferentie van de Balie te Gent- Voorzitter: Bart De Meulenaere Ondervoorzitter: Vincent Rits Penningmeester: Pieter Huyghe Secretaris: Katlijn De

Nadere informatie

Algemeen. Specifieke bepalingen in het Strafwetboek. Strafrechtelijke bepalingen in het Wetboek Vennootschappen

Algemeen. Specifieke bepalingen in het Strafwetboek. Strafrechtelijke bepalingen in het Wetboek Vennootschappen Algemeen Misdrijf................................. 3 Rechtspersoon - strafrechtelijke verantwoordelijkheid................................. 3 Straffen - natuurlijke personen............. 3 Straffen - rechtspersonen..................

Nadere informatie

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID De persoon die schade aan iemand anders veroorzaakt, is verplicht die te herstellen. Hierbij wordt een onderscheid

Nadere informatie

2. Tussenpersoon De Verzekeringsrealist Tussenpersoon nummer 6585 Antwoordnummer 555 1250 VB Laren NH info@d-v-r.nl 06-46422381

2. Tussenpersoon De Verzekeringsrealist Tussenpersoon nummer 6585 Antwoordnummer 555 1250 VB Laren NH info@d-v-r.nl 06-46422381 1. Aanvraag OOM Verzekeringen is aanbieder van verzekeringsproducten. Advies voor wat het beste bij uw persoonlijke situatie past, kunt u krijgen van De Verzekeringsrealist. 2. Tussenpersoon De Verzekeringsrealist

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE DROIPEN 9 CORDROGUE 19 NOTA van: het voorzitterschap aan: het Comité van

Nadere informatie

MEER INFORMATIE: WETGEVING

MEER INFORMATIE: WETGEVING MEER INFORMATIE: C Y B E R P E S T E N WETGEVING www.cyberpesten.be www.pestweb.nl www.kinderconsument.nl www.pestenislaf.nl www.mijnkindonline.nl www.klasse.be www.kieskleurtegenpesten.be Katholieke Hogeschool

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Wat zijn grondrechten? 11. 1.1. Achtergrond 11. 1.2. Belangrijke vindplaatsen en codificaties van mensenrechten 14

Hoofdstuk 1 Wat zijn grondrechten? 11. 1.1. Achtergrond 11. 1.2. Belangrijke vindplaatsen en codificaties van mensenrechten 14 Wegwijzer Inleiding TITEL I: HET GRONDRECHT PRIVACY EN HET GRONDRECHT BESCHERMING VAN PERSOONSGEGEVENS Inleiding 7 Hoofdstuk 1 Wat zijn grondrechten? 11 1.1. Achtergrond 11 1.2. Belangrijke vindplaatsen

Nadere informatie

Bij die gelegenheid hebben zij akte genomen van de volgende eenzijdige verklaringen:

Bij die gelegenheid hebben zij akte genomen van de volgende eenzijdige verklaringen: PROCES-VERBAAL VAN ONDERTEKENING VAN HET VERDRAG BETREFFENDE DE TOETREDING VAN DE TSJECHISCHE REPUBLIEK, DE REPUBLIEK ESTLAND, DE REPUBLIEK CYPRUS, DE REPUBLIEK LETLAND, DE REPUBLIEK LITOUWEN, DE REPUBLIEK

Nadere informatie

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt.

Minister van Justitie. Naar aanleiding van uw verzoek bericht ik u als volgt. R e g i s t r a t i e k a m e r Minister van Justitie..'s-Gravenhage, 30 april 1999.. Onderwerp Wijziging van het Wetboek van Strafvordering Bij brief met bijlage van 9 maart 1999 (uw kenmerk: 750136/99/6)

Nadere informatie

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt

Publieke informatie door jou gepubliceerd. Berichten die je naar andere leden stuurt PRIVACY STATEMENT Dit Privacy Statement toont onze vastberadenheid om je recht op privacy en je gegevens te beschermen. Postbuzz verwerkt je persoonlijke gegevens met zorg en conform aan de bepalingen

Nadere informatie

Bijlage 1 behorend bij de Algemene Voorwaarden Caresharing: Acceptable use policy

Bijlage 1 behorend bij de Algemene Voorwaarden Caresharing: Acceptable use policy Bijlage 1 behorend bij de Algemene Voorwaarden Caresharing: Acceptable use policy Colofon Document : Acceptable Use Policy (AUP) Service : Caresharing Leverancier : CareSharing B.V. Versie: : 2.0 Datum

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat een ambtenaar van het regionale politiekorps Limburg-Noord op 14 juli 2008 heeft geweigerd de aangifte van diefstal van haar kat op te nemen. Beoordeling

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep Drugshandel Ontwerp-conclusies van de Raad betreffende de noodzaak

Nadere informatie

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 307bis van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Cassatie.

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 307bis van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Cassatie. Rolnummer 2287 Arrest nr. 163/2001 van 19 december 2001 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 307bis van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Cassatie. Het Arbitragehof,

Nadere informatie

Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie

Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Vlaamse Regering Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid Kanselarij Boudewijnlaan 30 1000 Brussel T. secretariaat:

Nadere informatie

Rolnummer 2485. Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T

Rolnummer 2485. Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T Rolnummer 2485 Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende de wet van 4 juli 2001 tot wijziging van artikel 633 van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. De Bedrijfsmakelaar.nl

ALGEMENE VOORWAARDEN. De Bedrijfsmakelaar.nl ALGEMENE VOORWAARDEN De Bedrijfsmakelaar.nl Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de toegang en het gebruik van de website van De Bedrijfsmakelaar.nl. Deel I. Algemeen Artikel 1 Definities en

Nadere informatie

GEBRUIKSVOORWAARDEN WEBSITE WWW.TEAMADVENTURE.BE

GEBRUIKSVOORWAARDEN WEBSITE WWW.TEAMADVENTURE.BE GEBRUIKSVOORWAARDEN WEBSITE WWW.TEAMADVENTURE.BE Voor een goed begrip van onderhavige Gebruiksvoorwaarden van de Website (hierna Gebruiksvoorwaarden genoemd) gelden dezelfde definities zoals bepaald in

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen...

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen... INHOUDSOPGAVE I. Beleid A. Situering van het drugbeleid...1 B. De parlementaire werkgroep Drugs...2 C. De Federale Beleidsnota Drugs...4 D. Invloed van de wetswijziging in 2003...5 E. De richtlijn van

Nadere informatie

MIKO NV PROTOCOL TER VOORKOMING VAN MISBRUIK VAN VOORKENNIS

MIKO NV PROTOCOL TER VOORKOMING VAN MISBRUIK VAN VOORKENNIS MIKO NV PROTOCOL TER VOORKOMING VAN MISBRUIK VAN VOORKENNIS De Raad van Bestuur van Miko NV(de Vennootschap ) heeft op haar vergadering van 24 augustus 1998 het hiernavolgend protocol (het Protocol ) goedgekeurd,

Nadere informatie

Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten

Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten Auteur(s): Filip Smet Editie: 1202 p. 9 Publicatiedatum: 21 april 2010 Rechtbank/Hof: Cassatie Datum van uitspraak: 11 februari 2010 Wetboek: W.I.B.

Nadere informatie

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal

samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal! het beleid wordt uitgestippeld door een college van procureurs-generaal Leg uit : het openbaar ministerie ( parket ) = hoeder van de openbare orde! 1) opsporen en onderzoeken 2) vervolgen 3) uitvoering van de straf samenstelling : federale en lokale parketten & parketten-generaal!

Nadere informatie

BELTUG en V-ICT-OR standpunt. Het aanbieden van free WiFi voor bezoekers

BELTUG en V-ICT-OR standpunt. Het aanbieden van free WiFi voor bezoekers BELTUG en V-ICT-OR standpunt Het aanbieden van free WiFi voor bezoekers Juni 2014 Het aanbieden van free WiFi voor bezoekers Inhoud 1 Context...3 2 Wetgevend kader dataretentieverplichting voor operatoren...3

Nadere informatie

Please save the data. Zin (van) en onzin over dataretentie

Please save the data. Zin (van) en onzin over dataretentie Please save the data Zin (van) en onzin over dataretentie Peter Piccu-Van Speybrouck Substituut-Procureur des Konings Parket West-Vlaanderen, afdeling Veurne GEEN Snowden Hip om tegen dataretentie te zijn

Nadere informatie

VERSLAG AAN DE KONING

VERSLAG AAN DE KONING Koninklijk besluit van 21 december 2006 tot vaststelling van de voorwaarden en de wijze van het sluiten van de collectieve verzekering tot dekking van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid buiten overeenkomst

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 494 Wijziging van het Wetboek van Strafrecht met betrekking tot valsheid in muntspeciën en munten bankbiljetten (eurovalsemunterij) Nr. 3 MEMORIE

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 23 september 2005 (29.09) (OR. en) 12122/1/05 REV 1. Interinstitutioneel dossier: 2005/0003 (CNS) LIMITE

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 23 september 2005 (29.09) (OR. en) 12122/1/05 REV 1. Interinstitutioneel dossier: 2005/0003 (CNS) LIMITE Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 23 september 2005 (29.09) (OR. en) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2005/0003 (CNS) 12122/1/05 REV 1 LIMITE CRIMORG 89 NOTA van: het voorzitterschap aan:

Nadere informatie

Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim

Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim Juli 10 Hilde Peeters Jaarlijks worden duizenden mensen geconfronteerd met een verkeersongeval, soms ook een ongeval met zware gevolgen. Hoe reageer

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

internal for - Kluwer

internal for - Kluwer Inhoudstafel Verantwoording............................................ Algemene beschouwingen.................................... Algemene bibliografie....................................... p. V VII

Nadere informatie

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Bron : Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten (Belgisch Staatsblad,

Nadere informatie

Hoe verloopt de sanctieprocedure bij een administratieve geldboete voor minderjarigen vanaf 16 jaar? (max. 125 euro)

Hoe verloopt de sanctieprocedure bij een administratieve geldboete voor minderjarigen vanaf 16 jaar? (max. 125 euro) Hoe verloopt de sanctieprocedure bij een administratieve geldboete voor meerderjarigen? (max. 250 euro) 1. Wie kan inbreuken vaststellen? De vaststelling van een inbreuk op het gemeentelijk politiereglement

Nadere informatie

Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend Advies

Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend Advies aan Mevrouwen de Voorzitsters en de Heren Voorzitters van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1 INHOUD Voorwoord............................................................ v Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe............................................

Nadere informatie

Auteur. Bernard Waûters. Onderwerp. Dit is een uittreksel uit het boek:

Auteur. Bernard Waûters. Onderwerp. Dit is een uittreksel uit het boek: Auteur Bernard Waûters Onderwerp Dit is een uittreksel uit het boek: "Aandelen en echtscheiding" Jaar: 2000 Auteur: B. Waûters ISBN: 90 6215 725 4 Volume: 588 p. Prijs: 3.950 BEF (97,92 EUR) Uitgeverij:

Nadere informatie

Rolnummer 4560. Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T

Rolnummer 4560. Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T Rolnummer 4560 Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 13 van de wet van 21 april 2007 betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten

Nadere informatie

Ook de Memorie van Toelichting moet in die richting worden aangepast.

Ook de Memorie van Toelichting moet in die richting worden aangepast. ADVIES NR 44 VAN 22 MEI 2001 VAN DE VASTE COMMISSIE ARBEID VAN DE RAAD VAN DE GELIJKE KANSEN VOOR MANNEN EN VROUWEN OMTRENT HET VOORONTWERP VAN WET BETREFFENDE DE BESCHERMING VAN DE WERKNEMERS TEGEN GEWELD,

Nadere informatie

64 der Beilagen XXIII. GP - Staatsvertrag - 37 Protokoll niederländisch (Normativer Teil) 1 von 9

64 der Beilagen XXIII. GP - Staatsvertrag - 37 Protokoll niederländisch (Normativer Teil) 1 von 9 64 der Beilagen XXIII. GP - Staatsvertrag - 37 Protokoll niederländisch (Normativer Teil) 1 von 9 PROCES-VERBAAL VAN ONDERTEKENING VAN HET VERDRAG BETREFFENDE DE TOETREDING VAN DE TSJECHISCHE REPUBLIEK,

Nadere informatie

opleiding BOA Wetboek van Strafrecht

opleiding BOA Wetboek van Strafrecht Deze reader geeft een overzicht van de die zijn genoemd in de eindtermen, versie juni 2005. Eerste Boek. Algemene bepalingen Titel I. Omvang van de werking van de strafwet Artikel 1 1. Geen feit is strafbaar

Nadere informatie

Algemene Gebruiksvoorwaarden

Algemene Gebruiksvoorwaarden Algemene Gebruiksvoorwaarden 1. Algemeen Deze Algemene Gebruiksvoorwaarden (verder AV ) zijn van toepassing op ieder gebruik van de website www.planidoo.be en al haar sub-sites (hierna Website ), inclusief

Nadere informatie

DEEL 7. DE STRAFRECHTELIJKE SANCTIES 335

DEEL 7. DE STRAFRECHTELIJKE SANCTIES 335 XXVI DEEL 7. DE STRAFRECHTELIJKE SANCTIES 335 HOOFDSTUK 1. INLEIDING 335 HOOFDSTUK 2. DE STRAFFEN 336 Afdeling 1. Begrip en kenmerken 336 1. Het begrip straf 336 2. Kenmerken 337 Afdeling 2. Indeling van

Nadere informatie

Beginselen van behoorlijk ICTgebruik. Prof. mr. H. Franken Universiteit Leiden

Beginselen van behoorlijk ICTgebruik. Prof. mr. H. Franken Universiteit Leiden Beginselen van behoorlijk ICTgebruik Prof. mr. H. Franken Universiteit Leiden Behoorlijk gebruik van ICT gericht op vertrouwen - particulier dataverkeer; - e-commerce; - e-governance vermijden / voorkomen

Nadere informatie

Rolnummer 5678. Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T

Rolnummer 5678. Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T Rolnummer 5678 Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 418, eerste lid, van het Wetboek van strafvordering, gesteld door het Hof van Cassatie.

Nadere informatie

Gedragsregels. ICT-voorzieningen

Gedragsregels. ICT-voorzieningen Gedragsregels ICT-voorzieningen Gedragsregels gebruik ICT-voorzieningen Jac. P. Thijsse College 1. Algemeen De onderstaande regels zijn geldig voor iedereen die gebruik maakt van de ICT-voorzieningen van

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 27 JUNI 2012 P.12.0873.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. P.12.0873.F I. P. D. V., II. III. IV. P. D. V., P. D. V., P. D. V., V. P. D. V., Mrs. Cédric Vergauwen en Olivia Venet, advocaten bij de

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer ;

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer ; 1/6 Advies nr. 03/2016 van 3 februari 2016 Betreft: Advies betreffende het voorontwerp van besluit van het Verenigd College houdende uitvoering van de ordonnantie van 21 juni 2012, gewijzigd door de ordonnantie

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Verkorte inhoudsopgave... vii Lijst van verkort geciteerde werken... xv DE CORRECTIONELE TERECHTZITTING

INHOUD. Voorwoord... v Verkorte inhoudsopgave... vii Lijst van verkort geciteerde werken... xv DE CORRECTIONELE TERECHTZITTING INHOUD Voorwoord............................................................ v Verkorte inhoudsopgave............................................... vii Lijst van verkort geciteerde werken......................................

Nadere informatie

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11 ECLI:NL:GHSHE:2015:3566 Instantie: Gerechtshof 's-hertogenbosch Datum uitspraak: 16-09-2015 Datum publicatie: 17-09-2015 Zaaknummer: 20-002514-14 Rechtsgebieden: Materieel strafrecht Strafprocesrecht Bijzondere

Nadere informatie

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T Rolnummer 4790 Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006, gesteld door de Vrederechter van het

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 22/01/2015

Datum van inontvangstneming : 22/01/2015 Datum van inontvangstneming : 22/01/2015 Vertaling C-573/14-1 Zaak C-573/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 11 december 2014 Verwijzende rechter: Raad van State (België) Datum

Nadere informatie

USER S AND PRIVACY POLICY

USER S AND PRIVACY POLICY USER S AND PRIVACY POLICY Hierna volgende voorwaarden zijn van toepassing op uw gebruik van deze website. U dient deze belangrijke informatie aandachtig te lezen vooraleer U uw bezoek van deze website

Nadere informatie

Wetboek van Strafrecht

Wetboek van Strafrecht Wetboek van Strafrecht Titel XIV. Misdrijven tegen de zeden Artikel 239 Met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie wordt gestraft schennis van de eerbaarheid:

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 33 662 Wijziging van de Wet bescherming persoonsgegevens en enige andere wetten in verband met de invoering van een meldplicht bij de doorbreking

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Boekenzoekdienst.nl

Algemene Voorwaarden Boekenzoekdienst.nl Algemene Voorwaarden Boekenzoekdienst.nl Artikel 1. Definities. In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: de Website: de website www.boekenzoekdienst.nl, die in stand wordt gehouden door Boekwinkeltjes

Nadere informatie

Het advies van de accountant of belastingconsulent en de rechtsdwaling in strafzaken

Het advies van de accountant of belastingconsulent en de rechtsdwaling in strafzaken Het advies van de accountant of belastingconsulent en de rechtsdwaling in strafzaken J. VAN DROOGBROECK De accountant en de belastingconsulent verstrekken adviezen aan de onderneming die hem tewerkstelt

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 25 juni 2007;

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 25 juni 2007; SCSZ/07/122 1 BERAADSLAGING NR. 07/036 VAN 2 OKTOBER 2007 MET BETREKKING TOT MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR DE PROGRAMMATORISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENST MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE, ARMOEDEBESTRIJDING

Nadere informatie

Rolnummer 3739. Arrest nr. 79/2006 van 17 mei 2006 A R R E S T

Rolnummer 3739. Arrest nr. 79/2006 van 17 mei 2006 A R R E S T Rolnummer 3739 Arrest nr. 79/2006 van 17 mei 2006 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van de artikelen 413bis tot 413octies van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, ingevoegd bij

Nadere informatie

de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid De Nederlandse Voorschotbank B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen de Bank.

de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid De Nederlandse Voorschotbank B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen de Bank. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-202 d.d. 9 juli 2015 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter en mr. E.C. Aarts, secretaris) Samenvatting Op naam van Consument is een krediet

Nadere informatie

informatica is van vitaal belang voor mijn activiteit ik bescherm mijn materieel en mijn onderneming

informatica is van vitaal belang voor mijn activiteit ik bescherm mijn materieel en mijn onderneming ondernemingen informatica is van vitaal belang voor mijn activiteit ik bescherm mijn materieel en mijn onderneming IT-offerte Alle Risico s Informatica informatica is alomtegenwoordig in de bedrijfswereld

Nadere informatie

Omzendbrief nr. COL 3/2000 van het College van Procureurs-generaal bij de Hoven van Beroep

Omzendbrief nr. COL 3/2000 van het College van Procureurs-generaal bij de Hoven van Beroep COLLEGE VAN PROCUREURS-GENERAAL Brussel, 2 mei 2000. Omzendbrief nr. COL 3/2000 van het College van Procureurs-generaal bij de Hoven van Beroep Mijnheer/Mevrouw de Procureur-generaal, Mijnheer/Mevrouw

Nadere informatie

SWPBS vanuit juridisch oogpunt

SWPBS vanuit juridisch oogpunt SWPBS vanuit juridisch oogpunt Samenvatting uit: De Wilde M., en Van den Berg A. (2012), SWPBS, vanuit juridisch oogpunt, afstudeerrapport juridische afdeling Christelijke Hogeschool Windesheim, Zwolle

Nadere informatie

Het doel van Instructie.nu is om gratis instructies online te zetten zodat iedereen deze kan gebruiken om te leren hoe iets moet.

Het doel van Instructie.nu is om gratis instructies online te zetten zodat iedereen deze kan gebruiken om te leren hoe iets moet. Gebruiksvoorwaarden. 1: Algemeen 2: Voorwaarden bij het bezoeken van deze website 3: Ingezonden instructies 4: Verantwoordelijkheid 5: Cookies & privacy 6: Juistheid van de instructies 7: Voorwaarden bij

Nadere informatie

1. AANVAARDING VAN DE ALGEMENE VOORWAARDEN

1. AANVAARDING VAN DE ALGEMENE VOORWAARDEN Welkom bij de applicatie e-coupons van Beneficio by Edenred Belgium 1. AANVAARDING VAN DE ALGEMENE VOORWAARDEN GELIEVE DE GEBRUIKSVOORWAARDEN VAN DEZE APPLICATIE AANDACHTIG TE LEZEN We vragen u deze Algemene

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directie en Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Stefan Nerinckx Onderwerp Het toepasselijk recht op verbintenissen voortvloeiend uit (internationale) arbeidsovereenkomsten: een nieuwe Europese verordening in de maak? Datum april 2005 Copyright

Nadere informatie

Aanvraagformulier Verzekeringen NVKL

Aanvraagformulier Verzekeringen NVKL Aanvraagformulier Verzekeringen NVKL Algemene gegevens Naam van de onderneming Rechtsvorm Correspondentieadres IBAN rekeningnummer Contactpersoon M/V Functie binnen de onderneming Telefoon Fax Emailadres

Nadere informatie

1.2 In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd:

1.2 In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd: Artikel 1 Definities 1.1 Huurparticulier.nl beheert de website www.huurparticulier.nl, waarop aan internetgebruikers de mogelijkheid wordt geboden om in verband met het huren van een goed of dienst in

Nadere informatie

Welkom bij Stichting CIRAN gevestigd te Venlo en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 14117844 (hierna: "CIRAN").

Welkom bij Stichting CIRAN gevestigd te Venlo en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 14117844 (hierna: CIRAN). GEBRUIKSOVEREENKOMST Welkom bij Stichting CIRAN gevestigd te Venlo en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 14117844 (hierna: "CIRAN"). Lees deze gebruiksvoorwaarden (hierna: "Voorwaarden")

Nadere informatie

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag,

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag, P5_TA(2002)0591 Verblijfstitel met een korte geldigheidsduur * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verblijfstitel met een korte

Nadere informatie

TOELICHTING MELDING ONRECHTMATIGE INFORMATIE

TOELICHTING MELDING ONRECHTMATIGE INFORMATIE TOELICHTING MELDING ONRECHTMATIGE INFORMATIE Vraag 1 Bij deze vraag dient u aan te geven wie de verzoeker is van deze melding. Eventuele correspondentie over de melding zal naar deze persoon worden verstuurd.

Nadere informatie

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T Rolnummer 4834 Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering, zoals ingevoegd bij artikel 9 van de wet van 21 april

Nadere informatie

Inspectiestrategie. en procedure voor de inbeslagname van dieren. Dienst Dierenwelzijn Bertrand LHOEST en Marie-Astrid MASSA

Inspectiestrategie. en procedure voor de inbeslagname van dieren. Dienst Dierenwelzijn Bertrand LHOEST en Marie-Astrid MASSA Inspectiestrategie van LB en procedure voor de inbeslagname van dieren Dienst Dierenwelzijn Bertrand LHOEST en Marie-Astrid MASSA 1. Inspectiestrategie van LB 1.1. Context 1.2. Wettelijke bepalingen 1.3.

Nadere informatie

Procedurereglement op de Gemeentelijke administratieve sancties

Procedurereglement op de Gemeentelijke administratieve sancties REGLEMENT Procedurereglement op de Gemeentelijke administratieve sancties Hoofdstuk 1: Toepassingsgebied, vaststellingsmodaliteiten en aangewezen ambtenaar Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel

Nadere informatie

PRIVACYBELEID NVM ONLINE BIEDEN

PRIVACYBELEID NVM ONLINE BIEDEN PRIVACYBELEID NVM ONLINE BIEDEN 1. Algemeen 1.1 Reikwijdte De Nederlandse Vereniging van Makelaars en Taxateurs in onroerende goederen NVM (NVM/Wij/Ons) hecht veel waarde aan de bescherming van uw persoonsgegevens.

Nadere informatie