JAAR KPMG ZBO van de toekomst. Informatiegestuurd of informatiebestuurd? Februari KPMG.nl

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAAR KPMG ZBO van de toekomst. Informatiegestuurd of informatiebestuurd? Februari KPMG.nl"

Transcriptie

1 ZBO van de toekomst JAAR KPMG Informatiegestuurd of informatiebestuurd? Februari 2017 KPMG.nl

2 Inhoud Voorwoord Informatie over de respondenten Kader Actuele stand van zaken Toekomstbeeld Vertrouwen Relevante publicaties Leeswijzer Deze publicatie verstrekt inzicht in de uitkomsten van onze enquête Informatiegestuurd of informatiebestuurd? in combinatie met de input zoals verkregen tijdens onze bijeenkomst in oktober De enquête besloeg in totaal 24 vragen onderverdeeld over de drie hoofdthema s. Voor de vragen zijn overwegend de keuzemogelijkheden Eens/Oneens voorgelegd. De respondenten zijn in de gelegenheid gesteld om een toelichting te verstrekken bij elke vraag middels een bijgevoegd tekstblok.

3 ZBO van de toekomst 3 Voorwoord Aanleiding Het is een gegeven dat steeds meer zaken om ons heen gedigitaliseerd worden. Wij worden bijna als vanzelfsprekend in de nieuwe gedigitaliseerde samenleving gezogen. Een gegeven dat een steeds grotere component van onze dagelijkse werkelijkheid wordt. Met alle consequenties van dien voor ons als individu, vanuit de functies of rollen die wij bekleden en de organisaties waarbinnen wij opereren. Dit geldt dus voor iedereen en daarmee voor alle publieke en private organisaties die feitelijk een afgeleide zijn van onze samenleving. De digitale werkelijkheid zorgt niet alleen voor nieuwe neveneffecten, risico s en kansen. Het verandert ook effectief de werking en potentieel het bestaansrecht van organisaties zoals wij die kennen en daarmee ook de wijze waarop invulling moet worden gegeven aan de governance. Het adequaat borgen van privacy, integriteit en veiligheid van informatie is een essentiële randvoorwaarde geworden. In de praktijk wordt digitalisering vaak in verband gebracht met besparingen op primaire processen of ICT-gerelateerde aangelegenheden. Dit is ons inziens een te beperkte benadering van het fenomeen digitalisering. De consequenties voor organisaties van de digitale werkelijkheid om ons heen zijn significant, aan snelle verandering onderhevig en reiken derhalve veel verder dan het bereiken van efficiëntieslagen binnen bestaande processen alleen. Zo is het informatiebereik op basis van (internationale) openbare bronnen en daarmee de informatiepositie van bonafide en malafide personen en bedrijven sterk vergroot. Dit rekening houdend met de vermeende verzoveel-voudiging van de omvang van de digitale informatie om de twee jaar. Digitalisering biedt kansen, daar het koppelen en analyseren van (openbare en niet-openbare) digitale informatie tot bruikbare nieuwe inzichten leidt die essentieel zijn voor de besluitvorming van het management, het primaire proces, de toezichthouder en externe belanghebbenden. Ontwikkelingen zoals blockchain zijn disruptieve technologieën die leiden tot radicale veranderingen in de wijze waarop informatie en transacties digitaal worden gedeeld en gevalideerd. Maar wat zijn deze ontwikkelingen nu precies en op welke wijze zouden deze ontwikkelingen de modus operandi van het ZBO waar u aan verbonden bent kunnen veranderen? Is het ZBO van de toekomst informatiegestuurd of informatiebestuurd? Met andere woorden, wie of wat bepaalt naar de toekomst toe daadwerkelijk de koers van het ZBO en wat zijn de effecten hiervan op de rol van de toezichthouder binnen het ZBO? Deze vragen hebben centraal gestaan bij onze bijeenkomst afgelopen najaar. Bijeenkomst In vervolg op onze succesvolle bijeenkomsten in 2014 ( Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen ) en 2015 ( Inzicht in de maatschappelijke waarde ) hebben wij in 2016 de dialoog verschoven van de maatschappelijke waardebepaling van het ZBO naar deze meer binaire waardebepaling. De bijeenkomst was evenals voorgaande jaren een zeer informatieve en geanimeerde avond. De Digicommissaris, de heer Bas Eenhoorn, heeft op deze avond een reflectie gegeven op het onderwerp digitalisering in relatie tot het ZBO. Tevens is door de heer Sander Klous (partner KPMG en hoogleraar Big Data Ecosystems for Business and Society) gedurende de bijeenkomst nader ingegaan op de zienswijze van KPMG in relatie tot dit thema en de actuele trends in relatie tot digitalisering. Sander is daarbij ingegaan op het thema vertrouwen als zijnde de essentiële smeerolie van de datagedreven maatschappij. Deze visie is voor u in deze publicatie verwerkt.

4 ZBO van de toekomst 4 Publicatie Voorafgaand aan de bijeenkomst hebben wij alle respondenten verzocht om op basis van eigen inzichten en ervaringen antwoord te geven op een aantal vragen, onderverdeeld in onderstaande drie hoofdthema s: Kader Waar heeft digitalisering betrekking op? Actuele stand van zaken In welke fase bevindt digitalisering zich? Toekomstbeeld Wat zijn de mogelijke effecten van digitalisering? Deze publicatie bestaat uit de uitkomsten van onze enquête Informatiegestuurd of informatiebestuurd? in combinatie met de input zoals verkregen tijdens de bijeenkomst in oktober De uitkomsten geven een interessante inkijk in de inzichten en uitdagingen die toezichthouders en bestuurders heden ten dage ondervinden in relatie tot deze actuele thematiek. De conclusie van de avond is dat de technologische ontwikkelingen omvangrijk zijn en elkaar snel opvolgen. Disruptie van bestaande processen of zelfs van gehele uitvoeringsorganisaties is niet uit te sluiten. Een belangrijke randvoorwaarde voor verdere ontwikkeling is het creëren en borgen van voldoende maatschappelijk vertrouwen in gehanteerde data. Wij wensen u veel leesplezier. Wim Touw

5 Informatie over de respondenten

6 ZBO van de toekomst 6 De rol van de respondenten binnen hun ZBO: Bestuurder 35% 6% 35% Eigenaar Departement Intern toezichthouder Raad van Advies Anders* 12% 12% * Onder Anders zijn de volgende rollen begrepen: directie, reviewer of auditor Het aantal ervaringsjaren in bovengenoemde rol: gemiddeld genomen 6,5 jaar Op welke wijze is het toezichthoudend orgaan binnen het ZBO waarin u een rol vervult, georganiseerd? Raad van Toezicht of Raad van Commissarissen 56% Raad van Advies Audit Committee Anders* 13% 6% 25% * Onder Anders zijn de volgende antwoorden verstrekt door onze respondenten: bestuur, comité van ministers, geen Ministeriële eindverantwoordelijkheid: De ZBO s waar de respondenten bij betrokken zijn vallen onder de eindverantwoordelijkheid van vrijwel alle ministeries.

7 Kader Waar heeft digitalisering betrekking op? Big data is like teenage sex: everybody talks about it, nobody really knows how to do it, everyone thinks everyone else is doing it, so everyone claims they are doing it Dan Ariely Behavioral economist Digitalisering is een containerbegrip en omvat een groot aantal verschillende aspecten. Heden ten dage heeft digitalisering binnen het ZBO volgens onze respondenten hoofdzakelijk betrekking op de primaire processen, direct gevolgd door de ondersteunende processen, de data en de wijze van samenwerking met externe partijen. Ten minste driekwart van onze respondenten noemt deze vier gebieden als zijnde relevante terreinen in relatie tot digitalisering binnen het ZBO. Minder dan de helft van onze respondenten geeft aan dat digitalisering binnen het ZBO betrekking heeft op compliancegerelateerde aspecten. Een overduidelijke meerderheid van onze respondenten geeft aan dat de mate van digitalisering binnen het ZBO het meeste zal toenemen in relatie tot data. Relevante thema s in relatie tot digitalisering zijn met name de beheersing en het selectieproces van de juiste digitalisering en het bijbenen van de relevante technologieën. Onderwerpen als cybersecurity en privacy worden ook als relevante thema s in relatie tot digitalisering aangedragen.

8 ZBO van de toekomst 8 Waar heeft digitalisering binnen uw ZBO betrekking op? Primaire processen Ondersteunende processen Data Compliance Samenwerking met externe partijen Anders Waar ziet u de mate van digitalisering binnen uw ZBO toenemen? Primaire processen Ondersteunende processen Data Compliance Samenwerking met externe partijen Onze respondenten zien de mate van digitalisering, naast bovengenoemde vijf gebieden, toenemen in: AUTOMATISCHE GEGEVENSUITWISSELING (MET DE BURGER) SAMENWERKING MET ANDERE PARTIJEN DETECTIE VAN RISICO S COMPLEXE STRUCTUREN EFFICIËNTIE IN DIGITALISERING INTERNATIONALISERING OPEN SOURCE

9 ZBO van de toekomst 9 Wat zijn voor uw ZBO relevante thema s in relatie tot digitalisering? Digitalisering is een containerbegrip en omvat een groot aantal verschillende aspecten die aandacht vragen van zowel bestuurders als toezichthouders. Op de vraag wat relevante thema s zijn in relatie tot digitalisering zijn onder andere onderstaande twaalf thema s genoemd. Met name de thema s beheersing, (cyber)security en privacy zijn door meerdere respondenten aangedragen als relevante thema s in relatie tot digitalisering. BEHEERSING VAN DIGITALISERING SELECTIEPROCES VAN DE JUISTE DIGITALISERING OUTSOURCING DIENSTVERLENING AAN DE BURGER EN KETENS PRIVACY (CYBER) SECURITY KWALITATIEVE ANALYSE BIJBENEN VAN RELEVANTE TECHNOLOGIE TIMING VAN DIGITALISERING UNIFORMERING EFFICIENCY MAAR OOK MENSELIJKE MAAT EFFECT VAN DIGITALISERING OP RISICOBEPALING

10 Actuele stand van zaken In welke fase bevindt het ZBO zich op het gebied van digitalisering? In de strijd tussen jou en de digitale wereld kun je maar beter de kant van de digitale wereld kiezen Joachim Graf Auteur Digitalisering van de primaire processen en de ondersteunende processen binnen het ZBO is volgens onze respondenten het verst gevorderd. De gebieden data, samenwerking met derden en compliance bevinden zich volgens de respondenten grotendeels nog in een introductie- of groeifase. Kwaliteit is bij meer dan de helft van onze respondenten de initator van digitalisering binnen het ZBO. Minder dan een kwart van de respondenten geeft aan dat de digitalisering is ingegeven vanuit kostenreductie en/of bezuinigingsoogpunt. Bijna al onze respondenten geven aan dat het onderwerp digitalisering hoog op de agenda staat binnen het ZBO, waarbij één derde van de respondenten aangeeft dat het onderwerp als vast agendapunt is opgenomen op de toezichtsagenda. Op de vraag of het onderwerp digitalisering met voldoende diepgang wordt besproken zijn de meningen onder onze respondenten verdeeld. Driekwart is van mening dat de toezichthouders over voldoende kennis beschikken in relatie tot digitalisering. Onder onze respondenten is nagenoeg overeenstemming over het gegeven dat er meer kansen dan bedreigingen zijn te onderkennen in relatie tot digitalisering.

11 ZBO van de toekomst 11 In welke fase bevindt uw ZBO zich op het gebied van digitalisering van: Primaire processen 6% 53% 41% Ondersteunende processen 18% 47% 35% Data 24% 53% 24% Compliance Samenwerking met externe partijen 41% 20% 35% 6% 18% 73% 7% Introductiefase Groeifase Volwassenheidsfase Niet van toepassing

12 ZBO van de toekomst 12 Wat initieert digitalisering binnen uw ZBO? 6% 6% 19% Bezuinigingen/kostenreductie Digitalisering zorgt voor foutenreductie en efficiënte administratieve behandeling Combineren van de digitalisering van processen, archivering en besluitvorming 13% Kwaliteit Plaats- en tijdonafhankelijk 56% Samenwerking met externe partijen Compliance Anders Een keuze die we anders over een langere periode ook zouden hebben gemaakt voor de kwaliteit van dienstverlening. Het onderwerp digitalisering staat hoog op de agenda van mijn ZBO. 7% Bijna alle producten zijn inmiddels gedigitaliseerd Vitaal onderdeel van de primaire processen Eens Oneens 93% ICT en als onderdeel daarvan digitalisering is steeds meer de core business van ons als bedrijf. Hoe frequent wordt het onderwerp digitalisering geagendeerd op de toezichtsagenda? Vergaderingen voor specifieke projecten Agenda focust vooral op inhoudelijke thema s 29% 7% 36% Vast agendapunt Meer dan twee keer per jaar Twee keer per jaar Minder dan twee keer per jaar 28% Dit thema wordt binnenkort besproken.

13 ZBO van de toekomst 13 Wordt het onderwerp digitalisering met voldoende diepgang besproken? Vormgeving van de processen komt maar sporadisch aan bod Procesbeschrijving en businesscase 36% Ja 64% Nee Ik heb wel het idee dat dit in de toekomst gaat verbeteren. Ziet u kansen met betrekking tot digitalisering in relatie met uw ZBO? Verbetering en verbreding van de dienstverlening Kostenvermindering 7% Communicatie met de burger Ja Nee Verhoging van de datakwaliteit door samenwerking met partners in de sector 93% Verdere digitalisering van processen Ziet u bedreigingen met betrekking tot het onderwerp digitalisering voor uw ZBO? Informatiebeveiliging en cybercrime Beperkte technologische kennis binnen de organisatie 23% Werven van goed opgeleid personeel 77% Ja Nee Bij je risico s krijg je te maken met nieuwe zaken waarmee je ook rekening moet houden. Overigens niet anders dan met klassieke risico s maar je moet ze wel in beeld hebben.

14 ZBO van de toekomst 14 Ziet u meer kansen of bedreigingen voor uw ZBO? Moeilijk om goed opgeleid personeel te krijgen Verder professionalisering 8% Kansen 92% Bedreigingen Kansen zullen zich ongetwijfeld voordoen, voortvloeiend uit wat er nu intern en extern plaatsvindt. Beschikken uw toezichthouders over voldoende kennis over digitalisering? Eén persoon in de groep bezit vaak de benodigde kennis 21% Ja Nee Het merendeel van de bestuursleden is vanaf de jaren 80 betrokken en heeft zijn kennis geactualiseerd. 79% Niet allen, maar wel voldoende.

15 Toekomstbeeld Wat zijn de toekomstige effecten van digitalisering? Als je toch van plan bent om na te denken, denk dan in elk geval groot. Donald Trump President van de Verenigde Staten Onze respondenten verwachten allemaal verdere digitalisering binnen het ZBO. De grootste veranderingen in relatie tot digitalisering worden door onze respondenten verwacht in de samenwerking met externe partijen. Bijna driekwart van onze respondenten geeft aan dat digitalisering in de toekomst van invloed zal zijn op het bestaansrecht van het ZBO. Nieuwe technologieën zoals blockchain zullen de omgeving van het ZBO drastisch veranderen. In contrast met dit antwoord geeft meer dan driekwart van de respondenten aan dat zijn rol binnen het ZBO niet wezenlijk zal veranderen als gevolg van de verdere digitalisering. Onze respondenten onderkennen wel dat er een grote focus zal komen op de vereiste technische kennis.

16 ZBO van de toekomst 16 Zou digitalisering in de toekomst van invloed zijn op het bestaansrecht van uw ZBO? Grote invloed op de omvang en het soort van werkgelegenheid binnen een ZBO 29% Ja Nee Nieuwe technologieën als de zelfrijdende auto en blockchain zullen de markt drastisch veranderen 71% Onvoldoende gedigitaliseerd heeft geen enkele organisatie bestaansrecht. Verwacht u nog verdere digitalisering binnen uw ZBO? Ja Nee 100% Digitalisering is onontbeerlijk. Zo ja, op welke aspect verwacht u de grootste verandering de komende jaren voor uw ZBO? Gebruik van data binnen de overheid 43% 29% Primaire processen Ondersteunende processen Data 7% 7% 14% Compliance Samenwerking met externe partijen In de samenwerking met gemeenten gebeurt al van alles, maar er is tegelijkertijd nog veel winst te behalen.

17 ZBO van de toekomst 17 Zal uw rol binnen het ZBO wezenlijk veranderen als gevolg van verdere digitalisering? Grotere focus op en vereiste kennis van IT en digitalisering 21% Ja Nee Relatie met omgeving Meer toezicht op de samenhangende onderwerpen van digitalisering Deel van KPI 79% ICT van back- naar frontoffice Over welk actueel thema in relatie tot digitalisering zou u meer willen weten? 46% 46% 39% 30% 23% 15% 15% Data-analyse Process Mining Blockchain Data Driven Compliance Big Data Cybercrime/Cybersecurity Social Engineering Zou u verder nog iets kwijt willen aangaande dit onderwerp? Iedere ZBO is bezig met digitalisering en zet meer in op optimalisering dan op maximalisering

18 ZBO van de toekomst 18 Vertrouwen: de essentiële smeerolie van de datagedreven maatschappij van de toekomst Eén van de meest besproken vraagstukken van dit moment is: hoe kunnen de kwaliteit en de betrouwbaarheid van data-analyses in organisaties gewaarborgd worden? Dit is weliswaar een belangrijke vraag, maar vormt slechts een deel van de uitdaging. Uiteindelijk moeten we oplossingen vinden die voor maatschappelijk vertrouwen zorgen in de manier waarop organisaties opereren in de opkomende datagedreven maatschappij. Interessant genoeg vormt het ontstaan van het accountantsberoep bijna een eeuw geleden een bijna perfecte analogie voor dit vraagstuk. Beleggers konden de financiële verslagen van bedrijven niet langer vertrouwen omdat die te vaak werden gemanipuleerd om fraude te verbergen. Om te proberen een halt toe te roepen aan deze schandalen, werden accountants aangesteld om financiële transacties te bewaken. In de daaropvolgende decennia verwierf het accountantsberoep erkenning als een manier om maatschappelijk vertrouwen te wekken in de financiële prestaties van organisaties en werd wetgeving opgesteld die leidde tot de evolutie naar de beroepsgroep zoals we die nu kennen. Inmiddels zijn we in het tijdperk van de Big Data beland. We zijn hard op weg naar een wereld waarin ons gedrag en onze beslissingen voor een groot deel worden beïnvloed door datagedreven systemen. We gebruiken navigatiesystemen die ons van A naar B sturen zonder dat we zelf de route controleren. In de woorden van de Russische denker Yevgeny Morozov: we worden gestuurd met onzichtbaar prikkeldraad. De vraag is: kunnen we deze systemen vertrouwen? Handelen de systemen wel op een manier die in ons belang is? Hoe kunnen we als samenleving vertrouwen blijven houden in wat organisaties met data-analyses doen? Zullen we erin slagen om proactief de nodige maatregelen te nemen om een vertrouwenscrisis te voorkomen, zoals de crisis die tot het ontstaan van het accountantsberoep leidde? Feit is dat het prikkeldraad tegenwoordig helemaal niet zo onzichtbaar is. We vinden het allemaal irritant als ons navigatiesysteem niet weet dat een weg afgesloten is, of als we maandenlang dezelfde advertentie voor een bestemming op ons scherm krijgen nadat we er op vakantie zijn geweest. Dat zijn de momenten waarop het prikkeldraad zichtbaar wordt. Het maakt ons ervan bewust dat ons gedrag op manieren wordt beïnvloed die we onprettig vinden. Deze momenten zullen met de tijd verdwijnen. Hoe meer de systemen over ons leren, des te beter ze onze behoeften kunnen voorspellen en namens ons beslissingen kunnen nemen. Met als intrigerend gevolg dat des te slimmer de systemen worden, des te onzichtbaarder het prikkeldraad zal zijn. Onze handelingen zullen dus door algoritmen gestuurd worden zonder dat we het zelf in de gaten hebben. Het gevaar is dat bedrijven daarbij het belang van de klant en het maatschappelijke belang uit het oog verliezen, zoals destijds bij de financiële rapportage gebeurde. We kunnen ons dan ook beter afvragen hoe we een dergelijk scenario kunnen voorkomen. Accountantskantoren kunnen een belangrijke rol spelen bij het opzetten van het vereiste toezicht, zoals zij eerder hebben gedaan op het gebied van financiële informatie. Zij zouden de waakhonden kunnen worden van onze door data-analyse gedreven ecosystemen. Het oppakken van deze rol vraagt visie en moed. Wij moeten onze ideeën openlijk delen met de samenleving, openstaan voor constructieve feedback en

19 ZBO van de toekomst 19 bereid zijn het debat aan te gaan. KPMG is met dat traject begonnen door onze eigen good practices rond data-analyse te publiceren onder een open source-licentie. Deze good practices omvatten ideeën over transparantie, privacy by design en gedecentraliseerde vertrouwensmodellen. Er is niet één rechttoe rechtaan oplossing voor data-analyse op basis van vertrouwen en de weg ernaartoe zal zeker niet eenvoudig zijn. Maar er staat veel op het spel: we kunnen ons niet veroorloven om af te wachten wat er zal gebeuren in een wereld die grotendeels door data gedreven wordt. Want zoals het spreekwoord zegt: Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

20 Relevante publicaties

21 ZBO van de toekomst 21 Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen Deze publicatie betreft een selectie van de uitkomsten uit de enquête die wij in 2013 gehouden hebben onder toezichthouders. Met deze terugkoppeling willen wij het inzicht met u delen over de wijze waarop de geënquêteerden binnen ZBO s heden ten dage invulling geven aan en denken over hun toezichtfunctie. Gepast toezicht op zelfstandige bestuursorganen Deze publicatie betreft een selectie van de uitkomsten van de enquête die wij in 2014 gehouden hebben. Deze publicatie geeft inzicht in de wijze waarop leden van toezichthoudende organen binnen ZBO s heden ten dage invulling geven aan en denken over hun toezichtsfunctie, onderverdeeld naar vier hoofdthema s. Raison d être van ZBO s ZBO s zijn uitvoeringsorganisaties die een belangrijke maatschappelijk dienstverlening vervullen op verschillende terreinen en met verschillende accenten. Er is volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) sprake van een publiek belang als de behartiging van een maatschappelijk belang anders niet goed tot zijn recht komt. Maar wat is dan precies dat maatschappelijk belang? Wat is nu de daadwerkelijke legitimatie van een publieke organisatie? In deze publicatie zijn de uitkomsten opgenomen van ons onderzoek gehouden in 2015 naar bovenstaande thema s. RAAD RAAD magazine is een speciale uitgave van KPMG; het verschijnt twee keer per jaar. RAAD helpt commissarissen, toezichthouders en bestuurder bij het nog beter invullen van hun rol. RAAD biedt inspiratie, inzicht en persoonlijke ervaringen op terreinen als audit assurance, business conduct, boardroom, dynamics & soft skills, innovatie en internationalisering.

22 ZBO van de toekomst 22 Iedereen wil uiteindelijk die voorspellende glazen bol Big Data is als tandpasta: als het eenmaal uit de tube is, kun je het nooit meer terugduwen. De publieke sector reageert met iets meer voorzichtigheid dan het bedrijfsleven en dat is begrijpelijk vanuit zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. Niettemin is het zaak dat ook overheidsorganisaties het potentieel van Big Data niet onbenut laten. Dit is een verkennende analyse van zowel het potentieel als de stand van zaken in het veiligheidsdomein. Building trust in analytics Slechts 38% heeft vertrouwen in de inzichten die worden verkregen uit klantdata en slechts 33% vertouwt de inzichten uit business operations data. De ruime meerderheid erkent wel dat de eerdere genoemde inzichten cruciaal zijn voor nemen van belangrijke beslissingen. Met dit onderzoek laten we zien dat het missen van vertrouwen in data-analyse veel organisaties negatief beïnvloedt. Trusted analytics is de juiste manier om de kloof te dichten die is ontstaan tussen besluitvormers, data scientists en klanten en het realiseren van duurzame bedrijfsresultaten. The power of trust in analytics Veel organisaties worden steeds meer afhankelijk van data en de beslissingen die aan de hand van de data-analyses worden genomen. Echter in hoeverre weet je als organisatie dat je de juiste data genereert, de juiste inzichten hebt en op de juiste manier waarde toevoegt aan je organisatie. Wij zien in toenemende mate dat het vertrouwen in data-analyse onder druk staat en extra aandacht heeft bij beleidsmakers, toezichthouders en diverse consumentenorganisaties.

23 Contact Wim Touw E: T: Mari Brabers E: T: Caroline Molenaar E: T: Sander Klous E: T: , ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer , is lid van het KPMGnetwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Coöperatieve ( KPMG International ), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De in dit document vervatte informatie is van algemene aard en is niet toegespitst op de specifieke omstandigheden van een bepaalde organisatie. Wij streven ernaar juiste en tijdige informatie te verstrekken. Wij kunnen echter geen garantie geven dat dergelijke informatie op de datum waarop zij wordt ontvangen nog juist is of in de toekomst blijft. Daarom adviseren wij op grond van deze informatie geen beslissingen te nemen behoudens op grond van advies van deskundigen na een grondig onderzoek van de desbetreffende situaties. De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.

Raison d être van zbo s

Raison d être van zbo s Raison d être van zbo s Inzicht in maatschappelijke waarde Februari 2016 KPMG.nl 2 Raison d être van zbo s 3 Inhoud Voorwoord 4 Informatie over de respondenten 7 Identificatie van maat schappelijke 8 waarde

Nadere informatie

Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen

Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen Weet u wat er op u afkomt? kpmg.nl 1 Passend toezicht op zelfstandige bestuursorganen 2015 KPMG Advisory N.V. Voorwoord AANLEIDING In 2013 is veel commotie

Nadere informatie

Risico s managen is mensenwerk

Risico s managen is mensenwerk TRANSPORT Risico s managen is mensenwerk Ondernemen is kansen zien en grijpen, maar ook risico s lopen. Risicomanagement behoort daarom tot de vaste agenda van bestuurders en commissarissen. Omdat ook

Nadere informatie

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen RISK & COMPLIANCE Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen 16 februari 2010 ADVISORY Onderwerp: Onderzoek Soft controls binnen interne accountantsdiensten Geachte

Nadere informatie

InfoPaper ǀ Maart Compliance-raamwerk borgt de datakwaliteit

InfoPaper ǀ Maart Compliance-raamwerk borgt de datakwaliteit InfoPaper ǀ Maart 2017 Compliance-raamwerk borgt de datakwaliteit INLEIDING Steeds meer organisaties in de verzekeringsbranche innoveren met datagestuurde-toepassingen en de mogelijkheden van Big Data.

Nadere informatie

Het veilig delen van informatie in de zorg

Het veilig delen van informatie in de zorg Het veilig delen van informatie in de zorg Presentatie Duurzaam informatiestelsel voor de zorg 26 juni 2017 Loek Hassing Edwin van Leeuwen Loek.hassing@oracle.com Mob +31 6 55248998 1 Topic: Het veilig

Nadere informatie

Transformeer naar een data gedreven organisatie. Strategy & Big Data Analytics Leadership

Transformeer naar een data gedreven organisatie. Strategy & Big Data Analytics Leadership Transformeer naar een data gedreven organisatie Strategy & Big Data Analytics Leadership Details Cursusduur 4 dagen Datum en locatie 2, 3, 13, 14 november 2017 - Tilburg Tijd 09:00-18:00, 09:00-16:30,

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Onze ambitie Welvaart voor toekomstige generaties mogelijk maken

Onze ambitie Welvaart voor toekomstige generaties mogelijk maken Onze ambitie Welvaart voor toekomstige generaties mogelijk maken 2 Nieuwe technologie zorgt voor fundamentele veranderingen In tijden waarin technologie en de economie ons meer welvaart geven, streven

Nadere informatie

VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016

VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016 VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016 Woningcorporaties staan voor het huisvesten van mensen met een bescheiden inkomen en voor kwetsbare groepen. Woningcorporaties

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen. Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen

Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen. Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen Onderzoeksresultaten duurzaam ondernemen Middenbedrijf heeft veel oog voor groen ondernemen Juni 2014 Inhoudsopgave Samenvatting 2 Onderzoeksresultaten 3 Contactpersonen 6 Onderzoeksresultaten groen ondernemen

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten big data. Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data

Onderzoeksresultaten big data. Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data Onderzoeksresultaten big data Ook middenbedrijf ontdekt toegevoegde waarde big data Mei 2014 Inhoudsopgave Samenvatting 2 Onderzoeksresultaten 3 Contactpersonen 7 Onderzoeksresultaten big data 2 Samenvatting

Nadere informatie

DATA DRIVEN CONTROLLING IN HET MKB

DATA DRIVEN CONTROLLING IN HET MKB DATA DRIVEN CONTROLLING IN HET MKB Data, ook voor controlling het duizend dingen doekje Auteurs: Edward Ammerlaan, Ensior B.V., Making Business Intelligence Work Bart Bernecker, Audit Innovators Inleiding

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Relevant orgaan... 5-10 Te communiceren controle-aangelegenheden

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

III Stream IT Auditing. UWV / CIP / VU- IT auditing

III Stream IT Auditing. UWV / CIP / VU- IT auditing III Stream IT Auditing UWV / CIP / VU- IT auditing Wiekram Tewarie 22-04-2009 Agenda Inleiding/IT auditing Relatie : Accountant IT auditor Context IT audit omgeving Carrièremogelijkheden WT/14 april 2015

Nadere informatie

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans Security Management Trendonderzoek Chloë Hezemans Security Management Survey (5 e editie) Agenda Voorstellen Methode Trends Opvallende resultaten deze editie Security Management 2020? Voorstellen Chloë

Nadere informatie

Juryrapport Dyade Bestuursbokaal 2015

Juryrapport Dyade Bestuursbokaal 2015 Juryrapport Dyade Bestuursbokaal 2015 Indien van toepassing gebruiken. Kies uit de lijst hieronder en vul in (in HOOFDLETTERS) Banking Energy & Natural Resources Private Equity Insurance Communication

Nadere informatie

Corporatie in control

Corporatie in control Corporatie in control Professionalisering van de financiële functie Een onderzoek naar de volwassenheid van de financiële functie en ambitie voor de toekomst KPMG 201 2 Corporaties in control Inleiding

Nadere informatie

Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem

Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem Versie: 9 juni 2017 Vastgesteld door Raad van Toezicht en Raad van Bestuur: 21 juni 2017 Inleiding Met de Invoering

Nadere informatie

RiskCongres PublicValues Donderdag 6 april 2017 Venue New Babylon, Den Haag Thema: Risicomanagement in de publieke sector: De paarse krokodil? Het gaat om wat je niet ziet! www.riskcongrespublicvalues.nl

Nadere informatie

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen:

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen: Sourcing ADVISORY Sourcing wordt door veel organisaties omarmd als een belangrijk middel om de financiële en operationele prestatie te verbeteren. Welke functies binnen de organisatie behoren echt tot

Nadere informatie

Resultaten onderzoek. Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen. April 2015

Resultaten onderzoek. Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen. April 2015 Resultaten onderzoek Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen April 2015 Tijdens de Contract Management Dag op 12 maart 2015 vond er een live onderzoek plaats naar aspecten van contract management. Tijdens

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

De bestuurderscarrousel

De bestuurderscarrousel De bestuurderscarrousel Analyse van in- en uitstroom van corporatie-bestuurders in 2016 KPMG branchegroep Woningcorporaties Mei 2017 KPMG.nl Inleiding In 2015 voerden we, mede op verzoek van de Nederlandse

Nadere informatie

Corporate Governance Code

Corporate Governance Code Corporate Governance Code Van korte- naar langetermijnwaardecreatie De Nederlandse Corporate Governance Code heeft een grote herziening ondergaan. De Monitoring Commissie heeft deze op 8 december 06 gepubliceerd,

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren: waar staat het voor? Samen organiseren is een nieuwe werkwijze, vormgegeven vanuit

Nadere informatie

Parlaeus verbindt burgers met bestuur

Parlaeus verbindt burgers met bestuur Parlaeus verbindt burgers met bestuur Parlaeus is een merk van DocWolves. In dit merkpaspoort lees je waar wij met Parlaeus voor staan. Hierin lees je wie wij zijn, wat we geloven en willen bereiken. We

Nadere informatie

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam Overzicht basisprincipes Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam De klant staat centraal in alles wat we doen. We zijn betrouwbaar voor

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Special: Is data een kritische succesfactor? 3

Inhoudsopgave. Special: Is data een kritische succesfactor? 3 Inhoudsopgave Special: Is data een kritische succesfactor? 3 1. DM Barometer 4 Onderzoeksopzet 4 Special: Is data een kritische succesfactor 4 Respondenten 4 2. Resultaten 6 Klantdata & dialoog 6 Datamanagement

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014 Dienstverlening Procesmanagement Informatiemanagement 18 september 2014 Veel vragen gesteld en beantwoord, zoals: Wat draagt informatiemanagement bij aan dienstverlening? Visie dienstverlening en digitaal

Nadere informatie

Trendonderzoek woningcorporaties 2013

Trendonderzoek woningcorporaties 2013 Trendonderzoek woningcorporaties 2013 Corporatiebestuurders over 2020 In het najaar van 2012 spraken we in individuele gesprekken met een groot aantal bestuurders van woningcorporaties. We bespraken met

Nadere informatie

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING 2. VERSTEVIGING VAN RISICOMANAGEMENT Van belang is een goed samenspel tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de auditcommissie, evenals goede communicatie met

Nadere informatie

Het besturen van een familie en een bedrijf

Het besturen van een familie en een bedrijf Het besturen van een familie en een bedrijf Een familiebedrijf runnen is als jongleren. De doelstellingen van het bedrijf groei en goede resultaten realiseren moeten worden afgewogen tegen de behoeften

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Digitale revolutie. Analyse van de enquête voor het Koninklijk Actuarieel Genootschap

Digitale revolutie. Analyse van de enquête voor het Koninklijk Actuarieel Genootschap Digitale revolutie Analyse van de enquête voor het Koninklijk Actuarieel Genootschap 18-05-2017 Introductie In het kader van haar jaarcongres over de digitale toekomst heeft het Koninklijk Actuarieel Genootschap

Nadere informatie

ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN

ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN NA/60009382 ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN Profielschets Adviesgroep Bestuurlijke Vraagstukken 1 Algemeen 1.1 Leidend voor het functioneren van de Adviesgroep Bestuurlijke

Nadere informatie

SCRUM en Agile IT ontwikkeling en de impact op governance

SCRUM en Agile IT ontwikkeling en de impact op governance SCRUM en Agile IT ontwikkeling en de impact op governance NCD Dag voor Commissarissen en Toezichthouders 16 Maart 2017 NCD Nationale Dag van de Commissarissen & toezichthouders, commissaris en IT, maart

Nadere informatie

Security Starts With Awareness

Security Starts With Awareness Security Starts With Awareness Think Secure Think Secure is in 2003 opgericht met het doel organisaties te ondersteunen met kennis en diensten die: 1.Het bewustzijn m.b.t. informatie- en ICT beveiliging

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

toriteit Persoonsgegevens

toriteit Persoonsgegevens Dr. K.H.D.M. Dijkhoff Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Autoriteit Persoonsgegevens Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag Bezuidenhoutseweg 30, 2594 AV Den Haag T 070

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

NOTITIE MOGELIJKHEDEN VOOR EEN FRIESE GEMEENTELIJKE SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN WMO TOEZICHT. Werkgroep Provinciaal Toezicht

NOTITIE MOGELIJKHEDEN VOOR EEN FRIESE GEMEENTELIJKE SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN WMO TOEZICHT. Werkgroep Provinciaal Toezicht NOTITIE MOGELIJKHEDEN VOOR EEN FRIESE GEMEENTELIJKE SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN WMO TOEZICHT Werkgroep Provinciaal Toezicht Inhoud Inleiding... 3 Aanleiding... 3 Verschil toezicht op rechtmatigheid

Nadere informatie

over cultuur .10 toezichtsvragen

over cultuur .10 toezichtsvragen .10 toezichtsvragen over cultuur Muel Kaptein 3 e Commissarissensymposium NBA & IIA Cultuur en Gedrag en de rol van de internal audit functie 9 oktober 2017 1. In hoeverre dragen de kernwaarden bij aan

Nadere informatie

Linked Data & Innovatie. Linked Data 21 april 2016 Marcel Kuil

Linked Data & Innovatie. Linked Data 21 april 2016 Marcel Kuil Linked Data & Innovatie Linked Data 21 april 2016 Marcel Kuil 1. Innovatie 2. Big Data 3. API s & Open Banking 4. Linked Data 2 Kernactiviteiten trendrapport visie & strategie 3 thought leadership participatie

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

3 Een nieuwe definitie van vergaderen

3 Een nieuwe definitie van vergaderen 3 Een nieuwe definitie van vergaderen Een topvergadering is als het krachtig kloppende hart van een team of organisatie, dat alle aanwezige zuurstof gebruikt voor een gezamenlijke tour de force. Goede

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

digitale overheidsdienstverlening aan bedrijven

digitale overheidsdienstverlening aan bedrijven digitale overheidsdienstverlening aan bedrijven Uitkomsten consultatiesessies met leveranciers administratieve software, accountants en administratiekantoren 15 februari 2017 1. Ondernemers willen gemak,

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief Geacht bestuur, L1875 Stichting Woningcorporaties Het Gooi en Omstreken t.a.v. het bestuur Postbus 329 1200 AH HILVERSUM Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief

Nadere informatie

MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie)

MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie) MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie) Een praktisch professionaliseringsprogramma voor register accountants (RA/AA), commissarissen en

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN Good enough never is ZELFEVALUATIE RvC Een moment om kansen voor verbetering te benutten Auteurs Carla van der Weerdt-Norder Partner Accent Organisatie Advies Frank

Nadere informatie

Managementsysteem voor Informatiebeveiliging Publiceerbaar Informatiebeveiligingsbeleid KW1C

Managementsysteem voor Informatiebeveiliging Publiceerbaar Informatiebeveiligingsbeleid KW1C Managementsysteem voor Informatiebeveiliging Publiceerbaar Informatiebeveiligingsbeleid KW1C Versie 01, februari 2017 Pagina 1 van 5 A.1 Opdrachtverstrekking Dit informatiebeveiligingsbeleid wordt in opdracht

Nadere informatie

Financiële dienstverlening en De Lijn

Financiële dienstverlening en De Lijn Financiële dienstverlening en De Lijn Aanleiding Wat doet u al? Wat kunnen we voor u doen? Toegevoegde waarde Waarom De Lijn? Hoe werkt De Lijn? Postbus 540 T 073 612 25 11 E info@delijn.nl 5201 AM s-hertogenbosch

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

De veranderende rol van BC in Nederland

De veranderende rol van BC in Nederland De veranderende rol van BC in Nederland Johan de Wit Siemens Nederland NV De veranderende rol van BC in Nederland Onderzoek naar de status van business continuity en de rol van safety & security 2014 Security

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

Corporate Governance Code

Corporate Governance Code Corporate Governance Code Van korte- naar langetermijnwaardecreatie De Nederlandse Corporate Governance Code gaat een grote herziening tegemoet. De Monitoring Commissie heeft daartoe op februari jl. een

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling I. Prestatie-indicatoren Een verzekeraar beschikt over verschillende middelen om de organisatie of bepaalde processen binnen de organisatie aan te sturen.

Nadere informatie

Accountants tussen bits en bytes

Accountants tussen bits en bytes Accountants tussen bits en bytes Programma 11.00 uur Opening 11.05 uur De financiële functie is rijp voor disruptie. En nu? Prof. dr. Frank Verbeeten 11.25 uur De accountant voor het block gezet Aukje

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief Geacht bestuur, L0884 Woningstichting Goed Wonen Koedijk Sint-Pancras t.a.v. het bestuur Bovenweg 180 A 1834 CJ SINT PANCRAS Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN

REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN Pagina 1 van 5 Artikel 1 Definities Maatschappij : ZLM Verzekeringen (OVM ZLM U.A.) RvC : Raad van Commissarissen van de maatschappij Directie

Nadere informatie

KIM. Slimme acties ondernemen

KIM. Slimme acties ondernemen KIM Slimme acties ondernemen CONTROLE KWIJT? Herkent u dit soort ervaringen ook? Uw organisatie heeft allerlei systemen in huis, maar Niemand weet echt meer hoe het systeem exact werkt Voor kleine wijzigingen

Nadere informatie

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken.

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken. REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT Opgesteld door de voorzitter op 25.03.2013 Vastgesteld door de raad van toezicht op: 27.05.2013 te Amstelveen HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen en terminologie Dit

Nadere informatie

Het succes van samen werken!

Het succes van samen werken! White paper Het succes van samen werken! Regover B.V. Bankenlaan 50 1944 NN Beverwijk info@regover.com www.regover.com Inleiding Regover B.V., opgericht in 2011, is gespecialiseerd in het inrichten en

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

Het veilig delen van Informatie door de overheid met burgers en bedrijven

Het veilig delen van Informatie door de overheid met burgers en bedrijven Het veilig delen van Informatie door de overheid met burgers en bedrijven Informatiemarkt Logging & Monitoring 18 oktober 2017 Loek Hassing, Oracle Client Engagement Lead Joseph Kakisina, KPN New Business

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Model van Sociale Innovatie

Model van Sociale Innovatie Model van Sociale Innovatie Ontwikkelgebieden van sociale innovatie Sociale Innovatie richt zich op vier basisvragen: 1. Hoe medewerkers te stimuleren eigenaarschap te nemen op hun eigen leer- en ontwikkeltraject

Nadere informatie

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING ARTIKEL 1 DEFINITIES In dit reglement wordt verstaan onder: - Bestuur : het bestuur van de Stichting, zijnde het orgaan dat de dagelijkse en algemene leiding

Nadere informatie

From business transactions to process insights. BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014

From business transactions to process insights. BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014 From business transactions to process insights BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 Korte introductie Process mining in de audit Enkele voorbeelden Uitdagingen & de toekomst 1 Korte introductie

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V.

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. [geldend vanaf 1 juni 2015, PB15-220] Artikel 1 Definities De definities welke in dit uitbestedingsbeleid worden gebruikt zijn nader

Nadere informatie

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk'

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' 29 januari 2013 Agenda 1) Uitgangssituatie 2) Voorlopige resultaten inventarisatie 3) (markt)ontwikkelingen 4) Wat is het vraagstuk? 5)

Nadere informatie

BUSINESS INTELLIGENCE

BUSINESS INTELLIGENCE BUSINESS INTELLIGENCE IT is peoples business Inhoudsopgave 1 HET TEAM 2 ONZE DIENSTEN 3 BI VOLWASSENHEIDS MODEL 4 DE NIVEAUS Start klein Groei Professionaliseer Wees bepalend Voor meer informatie of een

Nadere informatie

Visie op Digitaal Zaakgericht werken

Visie op Digitaal Zaakgericht werken Visie op Digitaal Zaakgericht werken Aanleiding om digitaal zaakgericht te gaan werken Digitaal Zaakgericht werken is een belangrijke ontwikkeling die al geruime tijd speelt binnen de overheid, en bij

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken wwww.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! 13 december 2011 drs. Lourens Dijkstra MMC CMC drs. Peter Elzinga

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

Meerjaren projectplan Commissie MKB

Meerjaren projectplan Commissie MKB Meerjaren projectplan Commissie MKB Maart 2017 1 Digitalisering biedt kansen Digitalisering en robotisering zijn niet nieuw, maar de omvang en snelheid nemen in rap tempo toe. ERP-systemen en dashboarding

Nadere informatie

Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014. Versie 1.0

Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014. Versie 1.0 Stichting Inlichtingenbureau Privacy jaarverslag 2014 Versie 1.0 Status Definitief Datum 12 maart 2015 1. Privacybescherming en informatiebeveiliging... 3 1.1 Inleiding/privacy by design... 3 1.2 Verwerking

Nadere informatie

MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl

MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl MEER AMBACHT DAN FABRIEK Data-Analyse en Process Mining Support www.coney.nl DE TOOLS DIE WIJ GEBRUIKEN DATA- ANALYSE TOOLS DATA- ANALYSE SUPPORT PROCESS MINING TOOLS PROCESS MINING SUPPORT DATA- ANALYSE

Nadere informatie

De ervaren commissaris verdiept en vernieuwt. Ook zichzelf.

De ervaren commissaris verdiept en vernieuwt. Ook zichzelf. De ervaren commissaris verdiept en vernieuwt. Ook zichzelf. High Level Toezicht in de Zorg High Level Toezicht in de Zorg VERDIEPEN DOOR REFLECTIE Het bieden van goede zorg aan cliënten, is de kern van

Nadere informatie

Privacy in de Audit IIA PAS conferentie 2016 November 2016 Maurice Steffin

Privacy in de Audit IIA PAS conferentie 2016 November 2016 Maurice Steffin www.pwc.nl Privacy in de Audit IIA PAS conferentie 2016 November 2016 Maurice Steffin Even voorstellen Maurice Steffin Maurice is Manager Privacy binnen het Privacy team. Hij combineert zijn privacy kennis

Nadere informatie

De financial van de toekomst. saxion.nl. Praktijkonderzoek naar de ontwikkelingen in het werk van de financiële professional

De financial van de toekomst. saxion.nl. Praktijkonderzoek naar de ontwikkelingen in het werk van de financiële professional De financial van de toekomst Praktijkonderzoek naar de ontwikkelingen in het werk van de financiële professional Lectoraat Smart Industry & Human Capital Auteurs: dr. Stephan Corporaal en drs. Peter Sabandar

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje 4 juli 2011 Bijeenkomst KPMG door Marry de Gaay Fortman Partner HouthoffBuruma m.fortman@houthoff.com Tel: 020 6056365 Toezicht bij maatschappelijke

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0705 Veenendaalse Woningstichting t.a.v. het bestuur Postbus 168 3900 AD VEENENDAAL Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur,

Nadere informatie

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Opdrachtgeverschap 2.0 Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Doel van deze presentatie Zelf een mening hebben over welke certificering/ verklaring het beste past bij een af te nemen dienst

Nadere informatie