Hillebrink Flexible Benefit Plans in Dutch Organisations. Samenvatting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hillebrink Flexible Benefit Plans in Dutch Organisations. Samenvatting"

Transcriptie

1 Samenvatting Het onderwerp van dit onderzoek wordt met verschillende termen aangeduid: CAO à la Carte, cafetariamodel, of het hier gehanteerde meerkeuzesysteem arbeidsvoorwaarden (MKA). Dit soort regelingen biedt werknemers een zekere mate van keuze in de samenstelling van hun arbeidsvoorwaardenpakket, en stelt hen aldus in staat om hun beloning beter aan te passen aan hun persoonlijke voorkeuren. In een MKA is het mogelijk om onderdelen van de beloning (vrije dagen, of vakantiegeld bijvoorbeeld) in te ruilen voor iets anders (pensioen of ouderschapsverlof bijvoorbeeld). Het eerste Nederlandse keuzemodel werd in de jaren tachtig ingevoerd, maar pas vanaf het einde van de jaren negentig worden MKAs in grotere getale ingevoerd, in individuele organisaties maar ook in branche CAOs. De opkomst van keuzemogelijkheden in arbeidsvoorwaarden moet gezien worden in de context van individualisering en flexibilisering. De keuze van organisaties voor CAO à la Carte is vaak een poging om op deze ontwikkelingen in te spelen. Werknemers kunnen via keuzemogelijkheden de manier waarop ze betaald worden aanpassen aan hun voorkeur. De mogelijkheden die een MKA biedt om arbeid en zorg beter op elkaar af te stemmen is één van de manieren waarop dat goed mogelijk is. Deze studie tracht aan te tonen wie er voor een MKA kiest, en waarom. Daarvoor zijn MKAs op twee niveaus onderzocht. Het eerste deel van het onderzoek richt zich op de vraag wat voor soort organisaties voor een MKA hebben gekozen, het tweede deel richt zich op de keuzes van medewerkers binnen MKAs, met speciale aandacht voor hun tijdskeuzes. Het doel van deze tweeledige analyse is om meer inzicht te krijgen in de overwegingen van organisaties om hun werknemers deze keuzemogelijkheden aan te bieden, om te laten zien voor wie deze keuzemogelijkheden de moeite waard zijn, en om te achterhalen welke werknemers de keuze maken voor meer of minder vrije tijd. Theoretisch model Om tot toetsbare hypotheses te komen is een theoretisch model ontwikkeld dat er vanuit gaat dat mensen (en dus ook organisaties) doelgericht handelen, en keuzes maken waarvan ze verwachten dat die bijdragen aan hun welzijn, of aan wat economen maximalisatie van de nutsfunctie noemen. Dat doel kan zuiver financieel zijn: kostenbesparingen voor een organisatie of verhoging van het nettoloon voor werknemers bijvoorbeeld, maar kan ook 197

2 andere vormen aannemen: de wens om meer tijd met de kinderen door te brengen of de uitstraling van een organisatie. Nu is uitvoerig gedocumenteerd dat de keuzes die mensen maken niet altijd even rationeel zijn. Inschattingen van risico s en opbrengsten blijken bijvoorbeeld onderhevig te zijn aan het weer en lichamelijke gesteldheid. Ook zijn mensen niet altijd op zoek naar het hoogst haalbare maar naar iets dat goed genoeg is. Deze overwegingen zijn opgenomen in het model. Er zijn twee theoretische modellen ontwikkeld, voor de organisatie en voor de werknemer, die gestoeld zijn op dezelfde aannames aangaande menselijk gedrag. De organisatie Het model dat de keuze van organisaties voor een MKA tracht te voorspellen bestaat uit drie onderdelen: bedrijfsmatige overwegingen, institutionele druk, en het zelfbeeld van de organisatie als werkgever. De positie van organisaties op al die drie punten zullen beïnvloeden hoe zij de kosten en baten van een MKA beoordelen. Het eerste deel van het theoretische model bevat efficiëntie- en kostenoverwegingen die een organisatie kunnen stimuleren een MKA in te voeren. De mogelijkheid om geld te besparen kan een reden zijn om voor een MKA te kiezen. Die besparing kan direct zijn, maar ook indirect, via een verhoging van de efficiëntie van het beloningspakket. De omvang van de organisatie, de arbeidsmarktpositie en de diversiteit van de werknemerspopulatie zal de mogelijke toegevoegde waarde van een MKA aan een efficiënte bedrijfsvoering bepalen. Het is bekend uit eerder onderzoek dat institutionele druk een rol speelt bij de invoering van nieuwe HRM-arrangementen. De institutionele context kan een dwingende of meer normatieve druk uitoefenen op organisaties om zich op een bepaalde manier te gedragen. De mate waarin organisaties ontvankelijk zijn voor dergelijke druk hangt af van waar het om gaat, maar ook van hoe die druk zich verhoudt tot strategische doelen van de organisatie zelf. In het geval van keuzemogelijkheden in arbeidsvoorwaarden zijn er drie mogelijke bronnen van institutionele druk. Organisaties kunnen reageren op druk van werknemers, of daarop anticiperen. Ook andere organisaties kunnen een grote invloed hebben op hoe organisaties zich gedragen, en ten slotte is de CAO-positie van belang. Een CAO kan een dwingende of een beperkende werking hebben op de beslissing van een organisatie om een MKA in te voeren. Het derde deel van het theoretische model behelst het zelfbeeld van de organisatie als werkgever, en is een nieuwe aanvulling op de combinatie van rationele keuze en institutionele druk die in eerder onderzoek naar de invoering van nieuwe HRMarrangementen is gebruikt. Dit deel richt zich op de manier waarop organisaties hun werkgeverstaak zien, en de attitude ten opzichte van hun werknemers die daar uit 198

3 voortkomt. Hiervoor zijn verschillende bundels van HRM-regelingen opgenomen, om te kijken of organisaties die het belangrijk vinden om een bepaald soort regeling aan te bieden ook voor een MKA kiezen. De vier bundels bevatten flexibele werk-regelingen, arbeid-zorg arrangementen, extra opties en variabele beloningselementen. Organisatiecultuur werd ook opgenomen in dit deel van het theoretische model, omdat dat ook een uiting kan zijn van de manier waarop organisaties tegen hun taak als werkgever aankijken. De werknemer De basisaanname van het theoretische model van het werknemersgedrag is dat mensen alleen maar gebruik maken van het keuzemodel als er een mogelijkheid bestaat om de waarde van hun beloning (in hun eigen perceptie) te verhogen, met inachtneming van de moeite die het kost om die verandering tot stand te brengen. Veel mensen zullen namelijk vinden dat de mogelijke winst die er te behalen is niet opweegt tegen de kosten van het bekend raken met het systeem, dan wel uit te rekenen wat het meeste opbrengt, en zich er dus niet uitgebreid in verdiepen. Voor deze mensen is de standaard beloning goed genoeg. Voor bepaalde groepen echter zal het wel de moeite waard zijn om deze investering te doen. De bepalende kenmerken waarop die mensen kunnen worden geïdentificeerd zullen in de huishoud- en werksituatie liggen. Aan de werk-kant van het model zal de hoeveelheid arbeidsvoorwaarden die er is om mee te ruilen deelname interessanter maken, omdat de kosten van deelname daarmee relatief laag worden. Ook wordt met name de ruil van vrije tijd voor een financieel doel interessanter bij een hoger inkomen (de dagen brengen meer op). Mensen die meer werken dan hun contractuele uren, op wekelijks of jaarlijks niveau, zullen ook de voorkeur geven aan het inruilen van hun verlof, om zo betaalde arbeidstijd en daadwerkelijke arbeidstijd meer met elkaar in overeenstemming te brengen. Werkbeleving zal vooral via het plezier dat men heeft in het werk, en de intrinsieke motivatie daarvoor, tijdskeuzes beïnvloeden: mensen die hun werk erg leuk vinden zullen er eerder voor kiezen om meer te werken. De betrokkenheid met de organisatie zou op vergelijkbare wijze aan keuzes kunnen bijdragen. Aan de huishoudenskant van het model draait het voornamelijk om de wens die een werknemer heeft om in meer vrije tijd of via meer inkomen aan het huishouden bij te dragen. De aanwezigheid van een tweede inkomen en kinderen zullen dan zowel deelname als tijdskeuzes beïnvloeden. Onderzoeksopzet De data voor dit onderzoek zijn met anonieme vragenlijsten verzameld bij organisaties en werknemers. Voor het organisatiedeel van het onderzoek hebben ruim 600 organisaties in 199

4 het voorjaar van 2003 informatie gegeven over de arbeidsvoorwaarden die ze aanbieden, de kenmerken en positie van hun organisatie, en hun organisatiecultuur. Voor het werknemersdeel is bij twee organisaties en een vakbond onderzoek gedaan. Bij twee organisaties (een universiteit en een onderdeel van een ministerie) is in het begin van 2003 een willekeurig deel van de werknemers aangeschreven, en stuurden in totaal bijna duizend van hen een ingevulde vragenlijst terug. Bij FNV Bondgenoten werd in september 2003 een deel van de leden aangeschreven, en kwamen er ruim 1300 ingevulde vragenlijsten retour. Slechts een kwart van hen had toegang tot een MKA. Het voordeel was dat deze mensen in diverse branches en organisaties werkten, en daarin een goede aanvulling vormden op de twee organisaties. Resultaten en conclusies Van de organisaties die deelnamen aan het onderzoek bood bijna tweederde hun werknemers enige vrijheid in het samenstellen van hun arbeidsvoorwaarden. Vaak was dit echter een beperkte keuzevrijheid, slechts dertig procent van de organisaties stond toe dat medewerkers tijd en geld als bron en als doel kozen. Loon en vakantiedagen waren de meest voorkomende bronnen, extra pensioen en de PC privé regeling de meest voorkomende doelen. In tegenstelling tot in Noord-Amerika (waar het idee van MKA vandaan komt) is kostenbesparing geen belangrijke reden voor het invoeren van MKAs in Nederland. De kosten van een MKA zijn eerder een reden om er van af te zien; naast de administratieve rompslomp en CAO beperkingen, wordt dit vaak genoemd als reden om geen MKA in te voeren. Bedrijfsmatige overwegingen spelen een beperkte rol in de beslissing om een MKA in te voeren. Meer effect was er van de institutionele factoren die opgenomen waren in het model. Organisaties die hun eigen arbeidsvoorwaarden vorm geven kozen vaker voor een MKA dan organisaties die onder een branche CAO vallen. Branche CAOs beperken organisaties eerder in hun wens een MKA in te voeren dan dat ze organisaties dwingen tegen hun zin in een MKA in te voeren. Ook blijkt het gedrag van andere organisaties een belangrijke rol te spelen: hoe meer MKAs organisaties om zich heen zien, hoe groter de kans dat ze er zelf ook een hebben. Gezien het feit dat maar 3% van de organisaties aangaf dat het gedrag van andere organisaties een beweegreden was in hun besluitvorming, is dit een opvallend resultaat. Het is natuurlijk mogelijk dat de organisaties uit de steekproef een voorbeeldfunctie hebben en de organisaties in hun omgeving dat voorbeeld volgen, maar het is onwaarschijnlijk dat dat voor een erg groot deel van hen opgaat. Organisaties lijken in de beslissing een keuzemodel 200

5 in te voeren de invloed van hun omgeving minder gewicht toe te dichten dan de resultaten suggereren. Het derde deel van het theoretische model droeg ook bij aan de verklaring. Organisaties die veel arbeid-zorg arrangementen aanboden, en regelingen als thuiswerken en flexibele begin- en eindtijden, hadden ook vaker een MKA. Organisaties die hun best doen om hun werknemers te helpen bij het combineren van arbeid en zorg, en die bekend (en op hun gemak) zijn met werknemers die zelf de randvoorwaarden van hun arbeid inrichten, bieden ook vaker in arbeidsvoorwaarden een keuze. Tijd is hier een bepalend kenmerk. MKAs komen met name vaak voor in het gezelschap van regelingen die medewerkers een keuze in hun tijd geven, hetzij in de mogelijkheid om overuren in tijd gecompenseerd te krijgen, of in het tijdstip waarop ze beginnen met werken. De flexibele en arbeid-zorg HRM bundels hebben dit ook gemeenschappelijk: ze faciliteren keuzes in tijd, meer dan de andere twee bundels. Dit zal deels gerelateerd zijn aan de gebruikte definitie van een MKA (waarin tijdskeuzes een voorwaarden zijn), maar het bijkopen van extra vrije tijd was ook de mogelijkheid die het minst geboden werd, in alle organisaties. Het lijkt erop dat zeggenschap over tijd die resulteert in de mogelijkheid dat werknemers meer vrije tijd nemen iets is waarbij niet alle organisaties zich op hun gemak voelen, en als ze die keuze toe staan, doen ze dat op meerdere fronten tegelijk. MKAs hebben voor veel werknemers hun nut: 45% van de respondenten participeerde in het keuzemodel, met vergelijkbare percentages in elk der drie onderzochte groepen. In het onderzoek onder de vakbondsleden zal dit percentage in het echt waarschijnlijk lager liggen, en bij de universiteit is bekend dat het daadwerkelijke deelnemerspercentage dat jaar op 32% lag. In het ministerie-onderdeel is het waarschijnlijker dat het deelnemerspercentage een realistische weergave is, door de opzet van het onderzoek. Er zijn duidelijk herkenbare groepen werknemers voor wie het ruilen van arbeidsvoorwaarden de moeite waard is. Zoals verwacht hebben de huishoudens- en werksituatie effect op deze keuze. Mensen met thuiswonende kinderen veranderen hun arbeidsvoorwaarden vaker dan mensen zonder thuiswonende kinderen. Er zijn een aantal keuzemogelijkheden die alleen maar beschikbaar zijn voor ouders van jonge kinderen, zoals ouderschapsverlof en extra compensatie voor de kosten van kinderopvang. Voor hen is er meer om uit te kiezen, wat een reden kan zijn voor grotere deelname. Los van wat ze uiteindelijk kiezen, is er voor mensen die arbeid en zorg combineren een duidelijke verbetering van hun arbeidsvoorwaarden mogelijk ten opzichte van het standaardpakket. Mensen die meer arbeidsvoorwaarden kregen (in absolute termen) doordat ze meer 201

6 uren werkten of meer verdienden maakten vaker gebruik van het keuzemodel. Voor hen zal de te maken winst de kosten van deelname eerder overtreffen. Mensen die aan het einde van het jaar vrije dagen over hebben, hebben een goedkope bron om mee te ruilen, en het verbeteren van de waarde van hun arbeidsvoorwaardenpakket is voor hen vaak vrij gemakkelijk. Dit ondersteunt de basisaanname van het theoretisch model: pas als er genoeg te verdienen is om de kosten van deelname te compenseren gaan mensen over tot het veranderen van hun arbeidsvoorwaardenpakket. Maar het wijst ook op een, waarschijnlijk onbedoeld, bijverschijnsel: deelname in een MKA is minder aantrekkelijk voor parttimers en mensen in de lagere loonschalen. Hoewel er geen enkele reden is om aan te nemen dat organisaties hier doelbewust voor hebben gekozen, blijkt een MKA vooral voor de goed verdienende voltijders een leuk middel te zijn om hun inkomen verder te verhogen, wat vragen oproept over de fairness van het plan. De meeste mensen kozen ervoor om vrije dagen in te ruilen voor een financieel doel, meestal de belastingvrije computer. Tijdsparen (het inruilen van vakantiedagen voor een lang verlof op een later tijdstip) werd maar door weinig mensen gekozen. Tijd kopen gebeurde bijna uitsluitend door de vakbondsleden. De meeste ruiltransacties betroffen de balans tussen vrije dagen en geld: voor veel mensen kan deze balans op een of andere wijze beter dan in het standaardpakket. Net als bij deelname aan een MKA waren werk en huishouden van belang bij de keuzes die mensen maakten. De behoefte aan extra tijd thuis was duidelijk gerelateerd aan de aanwezigheid en leeftijd van kinderen. Ouders van jonge kinderen kozen er voor om extra vrije dagen te kopen, terwijl ouders van oudere kinderen er vaker voor kozen om hun vrije dagen in te ruilen voor iets anders. Dit toont aan dat de tijdskeuzes die in een MKA mogelijk zijn een nuttige mogelijkheid bieden om de arbeidsvoorwaarden aan de huishoudensituatie aan te passen. Die aantrekkelijkheid ligt echter niet in de extra mogelijkheden voor met name jonge ouders; er werd maar weinig gebruik gemaakt van de specifieke arbeid-zorg mogelijkheden binnen MKAs. De standaard mogelijkheden van een MKA blijken al nuttig genoeg voor werkende ouders. Karakteristieken van het werk hadden weinig effect op de keuze voor het kopen van extra vrije dagen, maar des te meer op de keuze voor het verkopen van vrije dagen. Net als bij deelname waren hier de omvang van het arbeidsvoorwaardenpakket en de tijdsaspecten van de baan van invloed. Hoe meer arbeidsvoorwaarden mensen hadden, hoe groter de kans dat ze dagen verkocht hadden. Mensen die meer werken dan hun contractuele arbeidstijd, op 202

7 wekelijks, maar vooral op jaarlijks niveau, verkochten hun dagen ook vaker. Een voor de hand liggende keuze. Het verkopen van dagen in een MKA geeft de mogelijkheid om de hoeveelheid werk en de tijd die daarvoor beschikbaar is meer met elkaar in overeenstemming te brengen. Waarbij de vraag zich aandient of al die mensen nu ook daadwerkelijk meer dagen zijn gaan werken, of alleen maar voor meer van de dagen die ze werken betaald worden. In het huidige onderzoek was het niet mogelijk om te ontdekken wat het effect van gemaakte keuzes op arbeidstijden was. Organisaties lijken wel een substantiële verlenging van hun arbeidskracht te zien, maar de vraag blijft hoeveel extra er nu daadwerkelijk wordt gewerkt. De organisatie had een onverwacht effect op het verkopen van dagen: mensen die weinig betrokkenheid bij hun organisatie voelden, of hun werkgever een relatief laag rapportcijfer gaven, kozen er vaker voor om hun vrije dagen te verkopen. Er was ook al een dergelijk effect gevonden bij de vakbondsleden: die namen vaker deel aan hun MKA bij een lager rapportcijfer. Er was daarentegen geen effect van de waardering voor de organisatie op het bijkopen van vrije dagen. Dit aspect zou gerelateerd kunnen zijn aan de hoeveelheid verlof die mensen krijgen, de mate waarin dit aansluit op hun wensen, en het oordeel dat ze daarover hebben. Het ziet er naar uit dat het rapportcijfer dat mensen hun werkgever geven beïnvloed wordt door het oordeel dat ze hebben over hun beloning in het algemeen, en daarbinnen door de aansluiting tussen de hoeveelheid verlof die ze krijgen, en de hoeveelheid die ze willen of kunnen opnemen. Iemand die veertig vrije dagen per jaar krijgt, maar er hoogstens 25 op kan nemen zal de beloning, en dus de beloner, minder hoog achten en de kans aangrijpen om die ongebruikte dagen in ruilen voor iets nuttigers. Er zijn grote verschillen in de tijdskeuzes tussen de private vakbondsleden en de werknemers van de twee organisaties die in de publieke sector werken. De laatste groep krijgt meer vrije dagen, en dit zou kunnen verklaren waarom zij ook veel minder vaak kiezen voor het bijkopen van extra vrije tijd. Binnen de groep bondsleden bleek er echter geen relatie te zijn tussen de hoeveelheid verlof die men kreeg en het kopen of verkopen van vrije dagen (en er zijn bondsleden die evenveel vrije dagen krijgen als de ambtenaren). Ook blijken er aanzienlijke verschillen tussen branches te zijn in de keuzes die bondsleden maken. Het ziet er naar uit dat de arbeidsvoorwaardencontext waarbinnen het keuzemodel functioneert bepalend is. De publieke sector werknemers hebben buiten hun MKA toegang tot een keur aan arrangementen waarmee ze hun arbeidstijden kunnen aanpassen aan hun voorkeur. De bondsleden zullen voor het verkorten van hun arbeidstijden misschien vaker hun toevlucht tot hun MKA moeten nemen. Ook blijkt dat er tussen de twee organisaties flinke verschillen bestaan in de keuzes 203

8 die mensen maken. Andere studies naar keuzegedrag tonen ook vaak een keuze aan die de voorkeur geniet binnen een bepaalde organisatie, die vervolgens in andere organisaties niet terug gevonden wordt. In het ministerie-onderdeel ruilen vooral mannen hun vrije dagen in voor een PC, iets dat voorbehouden lijkt te zijn aan die specifieke organisatie. In andere onderzoeken kiest men juist weer in grote getale voor extra pensioen, of spaarregelingen. Ook hier zal de specifieke arbeidsvoorwaardencontext van de organisatie een rol spelen, maar er lijkt ook een mate van kuddegedrag op te treden, zoals ook in behavioral finance regelmatig is aangetoond. Werknemers lijken niet geheel ongevoelig te zijn voor de keuzes die hun collega s maken, net zo als organisaties de facto rekening houden met het gedrag van andere organisaties. Maar net als de organisaties geven de werknemers evenmin aan dat dat een overweging was bij het maken van hun keuzes. De toekomst van MKAs is moeilijk te voorspellen op het moment van schrijven. Door het afschaffen van de PC privé regeling, de wijzigingen in de financiering van de kinderopvang en de discussie over het afschaffen van de spaarloonregeling zijn een aantal veel aangeboden keuzemogelijkheden niet langer beschikbaar. Het verdwijnen van de meest populaire keuze zal onvermijdelijk leiden tot een afname van participatie in MKAs. Daar staat tegenover dat ontwikkelingen in de sociale zekerheid en de introductie van de levensloopregeling ook effect zouden kunnen hebben op zowel de inrichting van MKAs als de manier waarop mensen er gebruik van maken. Dus hoewel er genoeg redenen zijn om te denken dat MKAs hun beste tijd hebben gehad zouden ze hun nut in de toekomst kunnen behouden, zij het op een andere manier dan in de afgelopen jaren. 204

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Inleiding Voor goede bedrijfsresultaten is het voor bedrijven van belang om te kunnen beschikken over voldoende goede,

Nadere informatie

Waarom zou u de arbeidsvoorwaarden flexibiliseren?

Waarom zou u de arbeidsvoorwaarden flexibiliseren? 3. Soepel met arbeidsvoorwaarden 3.1. INLEIDING Het beloningsgevoel van uw werknemer kan toenemen, zonder dat uw loonkosten toenemen. Informeer eerst bij uw werknemers of zij wel behoefte hebben aan flexibele

Nadere informatie

In totaal hebben 525 Achmea medewerkers interesse getoond in de enquête. Hiervan hebben 453 medewerkers alle vragen beantwoord, een score van 86%

In totaal hebben 525 Achmea medewerkers interesse getoond in de enquête. Hiervan hebben 453 medewerkers alle vragen beantwoord, een score van 86% Uitkomst van de cao-enquête (deel 1 arbeidsvoorwaarden) uitgezet door FNV Finance in de periode eind juli tot begin september 2015. In de enquête wordt het algemeen arbeidsvoorwaardenbeleid van de FNV

Nadere informatie

Ouderschapsverlof. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Ouderschapsverlof. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Ouderschapsverlof Ingrid Beckers en Clemens Siermann Ruim een kwart van de werknemers in Nederland die in 24 recht hadden op ouderschapsverlof, hebben daarvan gebruik gemaakt. nemen veel vaker ouderschapsverlof

Nadere informatie

Beste Werkgevers voor Werkende Ouders 2009

Beste Werkgevers voor Werkende Ouders 2009 Rapport Beste Werkgevers voor Werkende Ouders 2009 Voor: LOF Door: Synovate Datum: 18 september 2009 Project: 90107 Synovate Onderzoeksconclusie Wat onderscheidt de 77 werkgevers die op de Loflist staan

Nadere informatie

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden hebben de volgende organisaties - op verzoek of

Nadere informatie

Een grote minderheid (42%) van de zaterdag werkers vult in hiervoor geen toeslag te ontvangen.

Een grote minderheid (42%) van de zaterdag werkers vult in hiervoor geen toeslag te ontvangen. In de maand september heeft FNV Metaal onder leden en niet leden onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche. De vragenlijst richtte zich op diverse aspecten van werktijden;

Nadere informatie

14. Onderzoek jong voor oud

14. Onderzoek jong voor oud Zoals afgelopen dinsdag 10 oktober besproken, ontvangen jullie hierbij ons nieuwe uitgewerkte voorstel Jong voor Oud, inclusief de achterliggende aannames en uitgangspunten. Ik hecht er waarde aan te vermelden

Nadere informatie

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels.

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. Gemakkelijker kiezen tussen twee goede regelingen De overheid stelt werknemers

Nadere informatie

Cafetariasysteem en pensioenopbouw

Cafetariasysteem en pensioenopbouw ARBEIDSVOORWAARDEN Mr. E. Schols-van Oppen Flexibele beloningselementen hebben effect op pensioenopbouw Cafetariasysteem en pensioenopbouw 30 In steeds meer bedrijfstakken en bedrijven bestaan er à la

Nadere informatie

Bouw en wonen > Woningcorporatie

Bouw en wonen > Woningcorporatie Bouw en wonen > Woningcorporatie (421): 71.3 (50952): 62.2 Gemaakte selecties Rapportage rapport Bouw en wonen > Woningcorporatie Contractsoorten Alle Geslacht Vrouwen en mannen Vakbondslid Leden en niet-leden

Nadere informatie

Richtlijn werk en mantelzorg

Richtlijn werk en mantelzorg Raad voor overleg in de Grafimedia-branche (ROGB) Richtlijn werk en mantelzorg bij Grafimedia cao 2015-2018 1 december 2016 Richtlijn werk en mantelzorg Inleiding Medewerkers met mantelzorgtaken kunnen

Nadere informatie

Flexibel werken in de uitzendbranche

Flexibel werken in de uitzendbranche Flexibel werken in de uitzendbranche Door slimmer om te gaan met roosters en werktijden zijn werk en privé beter te combineren, wordt de arbeidsproductiviteit hoger en zijn pieken en dalen op de werkvloer

Nadere informatie

Subsidiënt: Ministerie van VWS

Subsidiënt: Ministerie van VWS De gegevens in deze factsheet mogen met bronvermelding (E.E.M. Maurits, A.J.E. de Veer & A.L. Francke. Ruim de helft van de interne oproepkrachten in de verpleging en verzorging vindt voordelen van flexibel

Nadere informatie

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze www.alphabet.com Onderzoek Behoefte van zakelijke rijders aan variatie in vervoersmiddelen Flexibele mobiliteit Keuzevrijheid vooral voor jongeren

Nadere informatie

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels.

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. Gemakkelijker kiezen tussen twee goede regelingen De overheid stelt werknemers

Nadere informatie

IKB. Het Individueel Keuzebudget in de Drechtsteden

IKB. Het Individueel Keuzebudget in de Drechtsteden IKB Het Individueel Keuzebudget in de Drechtsteden Wat is het IKB? Vanaf 1 januari 2017 krijg je naast je salaris ook een vrij besteedbaar budget: het Individueel Keuze Budget (IKB). Dit is afgesproken

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden

CP14. gesprek over arbeidsvoorwaarden CP4 gesprek over arbeidsvoorwaarden In Nederland maakt de werkgever met de werknemer afspraken over het werk. Afspraken over bijvoorbeeld kinderopvang, reiskostenvergoeding en vakantiedagen. Die afspraken

Nadere informatie

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Respons... 3 1.4 Representativiteit...

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

Lekenpraatje. Advanced Econometric Marketing Models Geavanceerde econometrische marketing modellen. 6 november 2003

Lekenpraatje. Advanced Econometric Marketing Models Geavanceerde econometrische marketing modellen. 6 november 2003 Lekenpraatje Advanced Econometric Marketing Models Geavanceerde econometrische marketing modellen 6 november 2003 Meneer de rector, hooggeachte commissie, highly learned opponent, dames en heren. Zoals

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

IN SPAGAAT. de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO. Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009

IN SPAGAAT. de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO. Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009 IN SPAGAAT de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009 ABN AMRO WIL GEZINNEN HELPEN ONTSTRESSEN IN HET SPITSUUR

Nadere informatie

Resultaten cao-review cao NWb

Resultaten cao-review cao NWb Resultaten cao-review cao NWb Op 15 september 2015 is de cao-review online verschenen en een paar dagen later hadden bijna 1.200 collega s de cao-review ingevuld. Wij zijn blij dat jullie in zo n grote

Nadere informatie

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Waarom zijn er vakbonden?... 1 CNV... 1 Afsluiten van CAO s... 2 Leden van een vakbond... 2 Verschillen tussen vakbonden... 2 Beroepsverenigingen...

Nadere informatie

Erkenningsrapport Maatwerken ANBO. 13 september 2012

Erkenningsrapport Maatwerken ANBO. 13 september 2012 Erkenningsrapport Maatwerken ANBO 13 september 2012 2 Toekenning erkenning Maatwerken Op basis van de audit Maatwerken die binnen uw organisatie is uitgevoerd, wordt de erkenning Maatwerken aan ANBO toegekend.

Nadere informatie

Onderzoeksmogelijkheden voor de gevolgen van het opnemen van ouderschapsverlof

Onderzoeksmogelijkheden voor de gevolgen van het opnemen van ouderschapsverlof TNO-rapport Onderzoeksmogelijkheden voor de gevolgen van het opnemen van ouderschapsverlof Datum 29 juni 2009 Auteurs Dr. D.L. Ooms Dr. M.J. Huiskamp Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag

Nadere informatie

Factsheet Vraag en antwoord argumentatie Generatiepact

Factsheet Vraag en antwoord argumentatie Generatiepact Factsheet Vraag en antwoord argumentatie Generatiepact Rondom het generatiepact leven veel vragen bij HRM-adviseurs, bestuurders en OR-leden. De meest voorkomende hebben we bij elkaar gebracht en voorzien

Nadere informatie

Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt

Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt In 2014 bleek 82% van de professionals open te staan voor een carrièrestap in

Nadere informatie

Onderwerp Wat wil FNV Wat wil DSV Opmerking

Onderwerp Wat wil FNV Wat wil DSV Opmerking Onderwerp Wat wil FNV Wat wil DSV Opmerking Over onzeker werk onderzoek noodzaak onzeker werk Definitie werknemer Onafhankelijk onderzoek om te bepalen hoeveel flexkrachten bij DSV in vaste dienst kunnen

Nadere informatie

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 2011 1 (11) Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 Auteur Tineke Brouwers en Francien Wisman Respons onderzoek Op 17 mei 2011 kregen 1034 inwoners van Nieuwegein die huishoudelijke hulp ontvangen een vragenlijst

Nadere informatie

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Alfahulp en huishoudelijke hulp Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Inhoudsopgave Geschreven voor Achtergrond & doelstelling 3 Conclusies 5 Resultaten 10 Bereidheid tot betalen 11 Naleven regels 17

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

Payroll Survey 2006. Salarisadministrateurs in Nederland

Payroll Survey 2006. Salarisadministrateurs in Nederland Payroll Survey 2006 Salarisadministrateurs in Nederland Profiel van salarisadministrateurs Loopbaan Leeftijd en geslacht Functie Van de 324 deelnemers aan het onderzoek zijn er 189 man en 135 vrouw, 58%

Nadere informatie

Het Maatschappelijk Belang van Cao s. Leren van Zweden, Duitsland en Australië? dr. Judith Raven Erasmus Universiteit Rotterdam

Het Maatschappelijk Belang van Cao s. Leren van Zweden, Duitsland en Australië? dr. Judith Raven Erasmus Universiteit Rotterdam Het Maatschappelijk Belang van Cao s. Leren van Zweden, Duitsland en Australië? dr. Judith Raven Erasmus Universiteit Rotterdam Onderzoek in opdracht van Instituut Gak In samenwerking met University of

Nadere informatie

Hoe de HR afdeling inspeelt op de werkkostenregeling (WKR) en er haar voordeel mee kan doen.

Hoe de HR afdeling inspeelt op de werkkostenregeling (WKR) en er haar voordeel mee kan doen. Hoe de HR afdeling inspeelt op de werkkostenregeling (WKR) en er haar voordeel mee kan doen. MAAK VAN DE NOOD EEN DEUGD: HOE DE HR AFDELING INSPEELT OP DE WERKKOSTENREGELING (WKR) EN ER HAAR VOORDEEL MEE

Nadere informatie

Levensfasegericht HR-beleid

Levensfasegericht HR-beleid Levensfasegericht HR-beleid Jackie Burger Wageningen Universiteit & Researchcentrum Corporate HR Manager Organisatie en HR-ontwikkeling 28 maart 2011 Wageningen UR: ons domein gezondheid, leefstijl, levensomstandigheden

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2017 FNV Jong. Hans de Jong & Robin Koenen Juni 2017

Vakantiewerk onderzoek 2017 FNV Jong. Hans de Jong & Robin Koenen Juni 2017 Vakantiewerk onderzoek 2017 FNV Jong Hans de Jong & Robin Koenen Juni 2017 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 409 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding. Hierbij

Nadere informatie

Gezondheidsbeleving en werkhervatting 35-minners (april 2010) Aanleiding

Gezondheidsbeleving en werkhervatting 35-minners (april 2010) Aanleiding Gezondheidsbeleving en werkhervatting 35-minners (april 2010) Aanleiding Het is de vraag of het in alle gevallen reëel is om van werkgevers en de desbetreffende werknemers te verwachten dat zij (in het

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2006-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2006-I Opgave 4 Mens en werk: veranderingen op de arbeidsmarkt tekst 9 5 10 15 20 25 30 35 Volgens de auteurs van het boek Weg van het overleg? komen de nationale overheid en de sociale partners steeds verder

Nadere informatie

Belangrijkste resultaten van de. Nationale Enquête

Belangrijkste resultaten van de. Nationale Enquête Belangrijkste resultaten van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2013, uitgesplitst voor het voortgezet onderwijs. De volgende onderwerpen komen in deze uitgave aan bod: Arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Notitie Generatiepact VRK

Notitie Generatiepact VRK Notitie Generatiepact VRK Wat is het Generatiepact? Vakbonden en werkgevers zien de noodzaak van maatregelen om kennis van oudere medewerkers over te dragen aan jonge mensen, maar ook om die zo op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen?

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over hoe bewust werknemers zich voorbereiden op hun pensioen op verschillende thema s, waaronder aanpak werkgevers bij langer doorwerken opdracht

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2016 FNV Jong. Hans de Jong & Anouk Vermeulen Juni/juli 2016

Vakantiewerk onderzoek 2016 FNV Jong. Hans de Jong & Anouk Vermeulen Juni/juli 2016 Vakantiewerk onderzoek 2016 FNV Jong Hans de Jong & Anouk Vermeulen Juni/juli 2016 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 410 Respondenten SAMPLE CRITERIA WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden

Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden Onderzoek van GfK november 2015 Inleiding Delta Lloyd is continu bezig het pensioenbewustzijn te

Nadere informatie

(Voor)oordelen over parttimers

(Voor)oordelen over parttimers Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Political & Social Rapport (Voor)oordelen over parttimers Echte

Nadere informatie

In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche..

In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche.. In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche.. Drie hoofdvragen: 1. Dragen de werktijden in de branche bij aan behoud van vitaliteit

Nadere informatie

KEUZE IN TIJD INDUSTRIE BOND FNV

KEUZE IN TIJD INDUSTRIE BOND FNV INDUSTRIE BOND FNV KEUZE IN TIJD Een onderzoek in opdracht van de Industriebond FNV te Amsterdam naar de wensen van werknemers in de industrie ten aanzien van spaarregelingen voor tijd en geld in hun arbeidsvoorwaarden

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over hoe bewust werknemers zich voorbereiden op hun pensioen op verschillende thema s, waaronder aanpak werkgevers bij langer doorwerken. In opdracht van

Nadere informatie

Subsidiënt: Ministerie van VWS. Zorgverleners werken liever met interne oproepkrachten dan met personeel van buitenaf

Subsidiënt: Ministerie van VWS. Zorgverleners werken liever met interne oproepkrachten dan met personeel van buitenaf De gegevens in deze factsheet mogen met bronvermelding (E.E.M. Maurits, A.J.E. de Veer & A.L. Francke. Zorgverleners werken liever met interne dan met personeel van buitenaf. Utrecht: NIVEL, 2013) worden

Nadere informatie

Het Generatiepact. Inhoudsopgave. 3 Wat is het Generatiepact?

Het Generatiepact. Inhoudsopgave. 3 Wat is het Generatiepact? het Generatiepact Inhoudsopgave 3 Wat is het Generatiepact? 5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 6 De 55-jarigenregeling 11 De 60-jarigenregeling 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar

Nadere informatie

WERKT IJD ENR EG ELING

WERKT IJD ENR EG ELING WERKTIJDENREGELING Artikel 1 Algemene bepalingen Voor de toepassing van deze regeling wordt verstaan onder: 1. medewerker: diegene die op basis van een ambtelijke aanstelling of arbeidsovereenkomst in

Nadere informatie

5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar de 60-jarigenregeling

5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar de 60-jarigenregeling het Generatiepact Inhoudsopgave 3 Wat is het Generatiepact? 5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 6 De 55-jarigenregeling 11 De 60-jarigenregeling 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar

Nadere informatie

Memorandum. Technical Sciences Brassersplein 2 2612 CT Delft Postbus 5050 2600 GB Delft. Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO. www.tno.

Memorandum. Technical Sciences Brassersplein 2 2612 CT Delft Postbus 5050 2600 GB Delft. Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO. www.tno. Memorandum Aan Bestuur stichting Pensioenfonds TNO Van Dr. F. Phillipson Onderwerp Risicobereidheidsonderzoek Pensioenfonds TNO Inleiding In de periode juni-augustus 2014 is er een risicobereidheidsonderzoek

Nadere informatie

VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN

VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN 1. Looptijd cao TLN stelt voor een cao te sluiten met een looptijd van 1 januari 2017

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstellen NVZ

Wijzigingsvoorstellen NVZ Wijzigingsvoorstellen NVZ Cao Ziekenhuizen 2014 tot expiratiedatum 1. Looptijd De NVZ stelt voor te komen tot een meerjarige cao. 2. Persoonlijk Levensfase Budget (PLB) Het in 2009 ingevoerde Persoonlijk

Nadere informatie

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Onderzoek van GfK november 2015 Inleiding Het aantal ondernemers blijft groeien. In 2015 heeft

Nadere informatie

Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving

Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving freddy Willems www..be Drie thema s Flexplek, Het Nieuwe Werken en thuiswerken Het landschapskantoor 1 1 Flexplek, HNW en thuis werken Standpunten - geschiedenis

Nadere informatie

De Levensloopregeling

De Levensloopregeling De Levensloopregeling De meest gestelde vragen Januari 2007 7.0093ML /GW De Levensloopregeling De meest gestelde vragen Het belang van een goede regeling Wellicht wilt u binnenkort een lange reis maken,

Nadere informatie

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden In opdracht van: Contactpersoon: CNV De heer P. Hazenbosch Utrecht, mei 2009 DUO MARKET RESEARCH drs. Vincent van Grinsven Henk Westerik

Nadere informatie

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers Opdrachtnemer: Bureau O&S Heerlen Opdrachtgever: Bureau Economie Januari 2013 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Onderzoeksvragen 3 3. Onderzoeksopzet 3 4.

Nadere informatie

EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede

EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede Doel Armoede is geen eenduidig begrip. Armoede wordt vaak gemeten via een inkomensgrens: iedereen met een inkomen beneden die grens is arm, iedereen er boven is

Nadere informatie

VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN

VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN * VOORSTELLEN TLN VOOR EEN NIEUWE CAO VOOR DE SECTOR BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG EN DE VERHUUR VAN MOBIELE KRANEN 1. Looptijd cao TLN stelt voor een cao te sluiten met een looptijd van 1 januari

Nadere informatie

Principe Akkoord wijziging en verlenging Collectieve Arbeidsovereenkomst Zeeland Refinery N.V. te Nieuwdorp

Principe Akkoord wijziging en verlenging Collectieve Arbeidsovereenkomst Zeeland Refinery N.V. te Nieuwdorp Principe Akkoord wijziging en verlenging Collectieve Arbeidsovereenkomst Zeeland Refinery N.V. te Nieuwdorp Tussen: Zeeland Refinery N.V. te Nieuwdorp als partij ter ene zijde, en FNV Bondgenoten te Utrecht,

Nadere informatie

Maak werk van mantelzorg!

Maak werk van mantelzorg! Een stevige cao maakt zich sterk voor 1 op 8 de 1 op de 8 werknemers combineert werk met langdurige zorg voor een naaste. De komende jaren neemt dat aantal toe omdat er een groter beroep wordt gedaan op

Nadere informatie

REGELING CAO A LA CARTE SW

REGELING CAO A LA CARTE SW Oktober 2011 REGELING CAO A LA CARTE SW 2011 I. Inleiding Drechtwerk heeft na overleg met de OR een keuzemodel arbeidsvoorwaarden tot stand gebracht. In dit informatiebulletin wordt uiteen gezet wat de

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch) Het proefschrift. Hoofdstuk 2

Samenvatting (Summary in Dutch) Het proefschrift. Hoofdstuk 2 (Summary in Dutch) Het proefschrift Dit proefschrift is geschreven rondom de vraag hoeveel uur per week werkende mensen willen werken. Hierbij schenken we aandacht aan twee aspecten. 1 Het eerste aspect

Nadere informatie

Onderhandelingsakkoord CAO CAOP 2014-2015. (looptijd: 1-7-2014 t/m 31-12-2015)

Onderhandelingsakkoord CAO CAOP 2014-2015. (looptijd: 1-7-2014 t/m 31-12-2015) Onderhandelingsakkoord CAO CAOP 2014-2015 (looptijd: 1-7-2014 t/m 31-12-2015) Datum: 18 september 2014 Ondergetekenden, partijen bij de CAO CAOP, te weten: 1.) Stichting CAOP, gevestigd te Den Haag als

Nadere informatie

Levensloopregeling. De levensloopregeling kan worden gebruikt voor elke vorm van verlof, zoals:

Levensloopregeling. De levensloopregeling kan worden gebruikt voor elke vorm van verlof, zoals: Levensloopregeling Inhoudsopgave: Uitleg levensloopregeling... 1 Rekeningnummer levensloopregeling... 2 Voorbeeld 12% Over het brutoloon... 4 Loonberekening:... 4 Kosten werkgever:... 5 Grondslagen:...

Nadere informatie

Toelichting op de jaarurensystematiek

Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting Artikel 4.3 CAO Kinderopvang Opgesteld door CAO-partijen in de Kinderopvang 1 van 8 Toelichting op de jaarurensystematiek

Nadere informatie

Meerkeuzesysteem Arbeidsvoorwaarden

Meerkeuzesysteem Arbeidsvoorwaarden Meerkeuzesysteem Arbeidsvoorwaarden Het Meerkeuzesysteem arbeidsvoorwaarden van Zorggroep Oude en Nieuwe Land biedt de mogelijkheid om onderdelen van de arbeidsvoorwaarden uit te ruilen tegen andere onderdelen.

Nadere informatie

Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg. januari 16

Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg. januari 16 Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg januari 16 1 Maatschappelijke ontwikkelingen Door de vergrijzing neemt de vraag naar zorg toe. De nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Rapport van ILC Zorg voor later, Stichting Loonwijzer/WageIndicator, en Universiteit van Amsterdam/Amsterdams Instituut voor Arbeids Studies (AIAS) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aanbod van arbeid 2012

Aanbod van arbeid 2012 Bijlage B: Tabellen Auteurs Jan Dirk Vlasblom Edith Josten Marian de Voogd-Hamelink Bijlage B. Tabellen In deze bijlage zijn diverse tabellen opgenomen behorende bij het SCP-rapport Aanbod van Arbeid 2012

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht De dagelijkse dichtheid van het bestaan Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Iedereen aan het werk Meer mensen - M. 80% - V. 55% Meer jaren - 61/62 jr.

Nadere informatie

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen 1 Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen Peter van der Meer Samenvatting In dit onderzoek is geprobeerd antwoord te geven op de vraag in hoeverre het mogelijk is verschillen

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Criteria & aandachtspunten Rijskadeveld 28 4231 DZ Meerkerk +31 183 35 35 20 +31 6 22 201 805 www.deldenadvies.nl mail@deldenadvies.nl Algemene ontwerpeisen Teneinde

Nadere informatie

Oordeel over concept Banenruil. Rapportage April 2014

Oordeel over concept Banenruil. Rapportage April 2014 Oordeel over concept Banenruil Rapportage April 2014 Conclusies» Het is duidelijk dat leidinggevenden zien dat er veel winst valt te behalen in vermindering van reistijd. Medewerkers reizen veel, en velen

Nadere informatie

Beginpagina. Sparen. Spaarvormen

Beginpagina. Sparen. Spaarvormen Beginpagina Sparen is niets nieuws. Mensen sparen al eeuwen lang voor verschillende doeleinden. Toch is een leidraad binnen de wereld van het sparen ongetwijfeld welkom. Op spaarkennis.nl geven we graag

Nadere informatie

Reward in de publieke sector Koen Goyvaerts Directeur Publieke Sector E-mail : PubliekeSector@sdworx.com WWW.SDWORX.COM.

Reward in de publieke sector Koen Goyvaerts Directeur Publieke Sector E-mail : PubliekeSector@sdworx.com WWW.SDWORX.COM. Reward in de publieke sector Koen Goyvaerts Directeur Publieke Sector E-mail : PubliekeSector@sdworx.com WWW.SDWORX.COM 24 maart 2010 0 Agenda 1 SD Worx en de Publieke Sector 2 Reward - kader 3 Observaties

Nadere informatie

CAO voorstellenbrief Royal Philips

CAO voorstellenbrief Royal Philips CAO voorstellenbrief Royal Philips Werken in een veranderende wereld Inleiding: Het zijn interessante tijden voor werknemers in de industrie. De economische crisis is voorbij en er is sprake van een voorzichtige

Nadere informatie

compensatie voor flexwerkers: wat willen werkgevers?

compensatie voor flexwerkers: wat willen werkgevers? 169 compensatie voor flexwerkers: wat willen werkgevers? Monique Stavenuiter In de discussie over flexibilisering onder andere naar aanleiding van de Wet werk en zekerheid (Wwz) gaat het vooral over vaste

Nadere informatie

CAO à la Carte Regeling Vergoeding kosten van vakbondscontributie en lidmaatschappen van beroeps- of vakverenigingen

CAO à la Carte Regeling Vergoeding kosten van vakbondscontributie en lidmaatschappen van beroeps- of vakverenigingen CAO à la Carte Regeling Vergoeding kosten van vakbondscontributie en lidmaatschappen van beroeps- of vakverenigingen Inleiding Een keuzemenu arbeidsvoorwaarden? De CAO à la Carte is een ruilsysteem. U

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk Onderzoek naar loyaliteit (1/2) De Kamer heeft onderzoek laten uitvoeren onder 102 topbestuurders

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek naar banenruil in Nederland bij werknemers en werkgevers. Multiscope Banenruil.nl April 2014

Samenvatting onderzoek naar banenruil in Nederland bij werknemers en werkgevers. Multiscope Banenruil.nl April 2014 Samenvatting onderzoek naar banenruil in Nederland bij werknemers en werkgevers Multiscope Banenruil.nl April 2014 Conclusies werknemers» Het is duidelijk dat er veel winst valt te behalen in vermindering

Nadere informatie

Juiste richting 27,6% Verkeerde richting 49,3% Geen mening 23,1%

Juiste richting 27,6% Verkeerde richting 49,3% Geen mening 23,1% MEMO NAAM Achmea T.A.V. Marjanne Mulder, Evelyn Peters VAN Hans Anker, Tessa Cramer TELEFOON 020 520 52 80 BETREFT Conclusies maatschappij monitor mobiliteit DATUM 05.05.2011 PAGINA 1 van 9 Achmea Maatschappelijke

Nadere informatie

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr.

Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Het verbeteren van de integratie van zieke werknemers door aandacht voor hun dubbele rol (Universiteit Utrecht) Projectleider: Prof. dr. Trudie Knijn Onderzoekers: dr. Mira Peeters, drs. Marta Dijkgraaf,

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden.

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden. Loon en pensioen in 2009 In januari 2009 verandert er veel in de Dierenartspraktijken wat de arbeidsvoorwaarden betreft. Vandaar dat we de zaken op een rij zetten. We beginnen met het pensioen en in het

Nadere informatie

OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT

OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT AMSTERDAMS INSTITUUT VOOR ARBEIDSSTUDIES UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT Onderzoek op basis van de Loonwijzer Kea Tijdens, AIAS, Universiteit van Amsterdam Maarten van Klaveren, STZ

Nadere informatie

Toelichting op de nieuwe afspraken over ouderschapsverlof in de CAO Jeugdzorg

Toelichting op de nieuwe afspraken over ouderschapsverlof in de CAO Jeugdzorg Ouderschapsverlof in de CAO Jeugdzorg Toelichting op de nieuwe afspraken over ouderschapsverlof in de CAO Jeugdzorg Nieuwe versie, februari 2015 Koningin Wilhelminalaan 3 3527 LA Utrecht Postbus 2103 3500

Nadere informatie

pggm.nl Een Waardevolle Toekomst volgens de PGGM-leden Enquête Waardevolle Toekomst

pggm.nl Een Waardevolle Toekomst volgens de PGGM-leden Enquête Waardevolle Toekomst pggm.nl Een Waardevolle Toekomst volgens de PGGM-leden Enquête Waardevolle Toekomst In 2010 hebben wij onze leden gevraagd naar hun ideeën over de Waardevolle Toekomst. Dit heeft ons veel belangrijke informatie

Nadere informatie

LEREN OP DE WERKVLOER. Dr. Jessica van Wingerden MBA MCC

LEREN OP DE WERKVLOER. Dr. Jessica van Wingerden MBA MCC LEREN OP DE WERKVLOER Dr. Jessica van Wingerden MBA MCC DE WERELD VERANDERT In tijden waarin maatschappelijke, economische en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen, neemt veranderen,

Nadere informatie