jaarrapport 2012 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "jaarrapport 2012 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid"

Transcriptie

1 jaarrapport 2012 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid

2 Colofon Redactie Boris Cruyssaert Ontwerp en opmaak Lieven Jacobs Fotoredactie Lieven Jacobs Druk Drukkerij De Bie Oplage exemplaren Verantwoordelijke uitgever Chris Lambrechts President Building, Vijfde verdieping F. Rooseveltplaats Antwerpen Versie Juni 2013 Een uitgave van Sensoa vzw 2013 Sensoa PEFC-gecertificeerd Papier komt uit duurzaam beheerd bos, gerecycleerde en gecontroleerde bronnen. PEFC/ /60 Jongeren doen opgroeien tot seksueel gezonde volwassenen Volwassenen ondersteunen in hun seksuele gezondheid Homomannen sensibiliseren en informeren over veilige seks Samenleving klaar maken voor mensen met hiv Basiskennis van kwetsbare migranten over seksuele gezondheid bijspijkeren Wegen op het internationale beleid rond seksuele gezondheid sensoa in cijfers Sensoa dankt

3 Edito // 3 Voorwoord Het is ondertussen meer dan tien jaar geleden dat Sensoa als expertisecentrum voor seksuele gezondheid werd geboren uit de fusie van de Vlaamse hiv- en soa-organisatie met CGSO Trefpunt, denkstation over seksualiteit en relaties. De verhuizing naar één dynamische locatie mogen we best als de spreekwoordelijke kers op de taart van een geslaagde integratie beschouwen. De verhuizing naar één dynamische locatie mogen we best als de spreekwoordelijke kers op de taart van een geslaagde integratie beschouwen. Dankzij de steun van de Provincie Antwerpen en de Vlaamse Gemeenschap, werd de vijfde verdieping van de President Building op de Franklin Rooseveltplaats in Antwerpen aangekocht en ingericht. Alle medewerkers van Sensoa werken nu samen op één mooie locatie met veel licht, voldoende vergaderruimte, plaats voor onze leermiddelenbank, een serene ruimte voor de persoonlijke opvang van mensen met hiv, stockageruimte voor het veldwerk naar homomannen Sensoa staat met beide benen in de 21 e eeuw. Het wennen van de eerste dagen heeft plaatsgemaakt voor het gevoel dat het werkt en dat op de helft van de vroegere oppervlakte Stap voor stap timmeren we zo verder aan onze missie: de seksuele gezondheid in Vlaanderen bevorderen. Enkele opvallende elementen willen we daarbij graag met u delen. Levenmethiv.be zag het levenslicht, Seksuelevorming.be werd voorbereid en Seksualiteit.be werd aangevuld en kreeg een opvallende promotiecampagne. De campagne Testen? Gewoon doen! weerlegde de meest gebruikte redenen voor homomannen om zich niet te laten testen op hiv en seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s). Ook de Week van de Lentekriebels naar leerkrachten en jongerenwerkers besteedde veel aandacht aan soa s. Het Raamwerk Seksualiteit en Beleid werd vertaald naar de context van de sectoren jeugd, sport en welzijn en biedt intermediairs houvast bij het voorkomen van en adequaat reageren op seksueel grensoverschrijdend gedrag. Al deze initiatieven en activiteiten zijn maar een klein deel van een organisch geheel van continue dienstverlening en werk achter de schermen waar al onze vaste medewerkers, vrijwilligers en al onze partners toe hebben bijgedragen. En daar zijn we u allen dankbaar voor. Chris Lambrechts en Dirk Pyck, directeurs

4 4 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Jongeren De relationele en seksuele vorming van jongeren bevorderen.

5 Jongeren doen opgroeien tot seksueel gezonde volwassenen Zeggen dat de relationele en seksuele gezondheid van Vlaamse jongeren een ramp is, is de waarheid geweld aan doen. Maar beweren dat er niets aan de hand is, is ook te kort door de bocht. Uit recente cijfers blijkt dat het condoomgebruik bij jongeren daalt. Gebruikt nog 73% van de jongeren het condoom bij de eerste keer, dan daalt dat gaandeweg tot ongeveer de helft. Die daling is sterker ten opzichte van eerdere onderzoeken. Onderzoek toont ook aan dat soa s vooral voorkomen bij meisjes van 15 tot 24 jaar. 1 op de 20 meisjes tussen 15 en 24 zou besmet zijn met chlamydia. Daarnaast lopen zowel homoseksuele jongens als jongeren van sub-saharaanse afkomst een beduidend hoger risico om met hiv besmet te raken. Bij 20- tot 24-jarigen komen de meeste abortussen voor. Ongeveer 1 op de 6 zwangerschappen (16%) bij vrouwen uit deze leeftijdscategorie eindigt met een abortus. Daarnaast blijkt dat een meerderheid van de jongeren in aanraking komt met seksueel grensoverschrijdend gedrag, heel vaak van andere jongeren. Zowel meisjes als jongens kunnen het slachtoffer of de pleger zijn. raamwerk voorkomt seksueel misbruik Om organisaties te helpen bij het ontwikkelen van een beleid inzake seksualiteit en lichamelijke integriteit ontwikkelden Sensoa en Child Focus het Raamwerk Seksualiteit en Beleid. Centraal daarin staat een positieve visie op seksualiteit: niet alleen seksueel grensoverschrijdend gedrag voorkomen maar tegelijkertijd jongeren de kans geven om op hun tempo hun seksualiteit te ontplooien. Doordat het instrument nu ook digitaal ter beschikking is, kan het nog makkelijker ingang vinden. Raamwerk vertaald voor integrale jeugdhulp, kinderopvang, sport en jeugdwerk // Jongeren 5 Blijvende aandacht voor relationele en seksuele vorming (RSV) is dan ook noodzakelijk, en niet alleen vanuit preventie-oogpunt. Willen wij dat jongeren opgroeien tot seksueel gezonde volwassenen, dan blijft RSV een essentiële voorwaarde. Om het Raamwerk Seksualiteit en Beleid bruikbaar te maken voor organisaties en voorzieningen was er een vertaalslag nodig. De Vlaamse ministers Vandeurzen, Muyters en Smet engageerden Sensoa en Child Focus voor die opdracht. Vier werkgroepen werkten een versie uit voor vier sectoren: integrale

6 6 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Jongeren Soa s centraal tijdens Week van de Lentekriebels jeugdhulp, kinderopvang, sport en jeugdwerk. Daarnaast vonden er vormingen plaats van mensen die organisaties kunnen begeleiden. Zij kregen opleidingen over het Vlaggensysteem van Sensoa en de verschillende raamwerken. Om zelf trainingen te kunnen geven kregen ze ook volledig uitgewerkte draaiboeken mee Elk jaar krijgt RSV een duwtje in de rug via de Week van de Lentekriebels. In de week rond Valentijn zet Sensoa RSV in de kijker en bieden we extra educatief materiaal aan. In het licht van de stijgende soa-cijfers en het dalende condoomgebruik bij jongeren, stond in 2012 preventie van soa s centraal. Naast De herwerking voor de sector onderwijs vindt in 2013 plaats. Tijdens een druk bijgewoonde studiedag, ingeleid door minister Vandeurzen, werden de verschillende versies en goede praktijken van preventie en aanpak van geweld en misbruik op kinderen voorgesteld. Onderwijs ondersteunen in RSV Om te komen tot een goede relationele en seksuele vorming van kinderen en jongeren en intermediairs daarbij te ondersteunen, bouwde Sensoa aan een volledig vernieuwde website: Seksuelevorming.be. De site zal niet alleen een overzicht geven van vormingen, projecten en andere organisaties, ook meer dan educatieve materialen krijgen er een plaats. Net zoals achtergrondmateriaal, praktische tips en beleidsmatige ondersteuning. Seksuelevorming.be is in 2013 gelanceerd tijdens de Week van de Lentekriebels. nieuwe affiches met een preventieboodschap over chlamydia, ontwikkelde Sensoa ook het pakket SOS SOA! voor leerkrachten. Samen met Joetz, de jeugddienst van de Socialistische Mutualiteit, verdeelden we affiches in het onderwijs, met de Artsenkrant werden affiches verspreid. De kickoff van de Week met een persconferentie in samenwerking met Technopolis kreeg ruime weerklank. Relaties, verliefdheid, seks, internet Jongeren zitten nog met een pak vragen waar ze niet meteen mee naar buiten durven ko-

7 // Jongeren 7 Allesoverseks krijgt eigen jongeren-reporters men. De brochure Link! speelt daarop in en verwijst jongeren door naar Allesoverseks.be voor meer informatie. Deze opvolger van het Boekske Vol Goesting voor jongeren vanaf 15 jaar, zorgde voor een toename van het aantal bestellingen, goed voor zo n verspreide exemplaren. Ook het aantal aanvragen voor gratis condooms steeg zodat rubbertjes naar buiten gingen. Link! wijst jongeren de weg naar Allesoverseks.be voor antwoorden op hun vragen educatief RSV-materiaal. Ze kunnen de collectie raadplegen, materiaal ontlenen of advies op maat krijgen. 715 bezoekers maakten daar gebruik van. De blog, die attendeert op aanwinsten en nieuwe relevante materialen, kreeg unieke bezoekers. In samenwerking met de Vlaamse Media Maatschappij, heeft Sensoa tijdens de Week van de Lentekriebels 2013 drie digitale bordlessen voorgesteld over het thema weerbaarheid. In Over de Grens, de titel van het gratis downloadbare pakket, wordt dat thema bespreekbaar gemaakt met filmpjes uit diverse VTM- en 2BE-programma s. Bij de Sensoa Leermiddelenbank kunnen professionals op de nieuwe locatie in Antwerpen terecht voor een vergroot aanbod van Jongeren en hun digitale leefwereld Voor jongeren blijft Allesoverseks.be de informatiebron bij uitstek over seks en relaties, wat zich vertaalde in meer dan bezoekers in Vooral de vorig jaar gelanceerde mobiele versie ziet zijn bezoekersaantallen stijgen. Om jongeren inhoudelijk te laten participeren, ging Sensoa op zoek naar jong schrijftalent. Vier Allesoverseks-reporters schreven samen 15 tot 20 berichten per maand. Om jongeren te doen stilstaan bij de seksuele gezondheid en relaties van leeftijdsgenoten in het Zuiden, zag de educatieve website Dichtbijmijnbedshow.be in 2011 al het (digitale) licht. Het project werd in 2012 afgerond met een extra promotieronde.

8 8 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Jongeren Een sportief jasje voor Het Vlaggensysteem Vlaggensysteem krijgt broers en zusters Om seksueel getint gedrag van kinderen en jongeren adequaat te kunnen beoordelen en er gepast op te reageren, ontwikkelde Sensoa reeds in 2010 het Vlaggensysteem. Deze methode om adequaat te reageren op seksueel gedrag van jongeren vormt een belangrijke basis voor het eerder besproken Raamwerk jeugdwerkcontext. Het resultaat is het instrument (N)iets mis mee?! Sensoa en MOVISIE, de Nederlandse partner, organiseerden feedbackgroepen met gebruikers en experten om het vlaggensysteem nog verder te concretiseren en richting te geven. Dit vormt onder meer de voorbereiding voor het in 2013 te verschijnen Werkboek Vlaggensysteem. Dat spitst zich toe op het werken met groepen van jongeren met specifieke ontwikkelingsstoornissen. Seksualiteit en Beleid en de vertalingen daarvan voor de vier sectoren. Eén daarvan is de Handleiding Lichamelijke & Seksuele Integriteit voor sportclubs. Ook het Steunpunt Jeugd herwerkte het Vlaggensysteem naar een In 2012 gaven we incompanytrainingen over het vlaggensysteem of over RSV, waarmee we deelnemers bereikten. Ook de training of trainers voor (N)iets mis mee?! en voor de raamwerkversies voor de integrale jeugdhulp en de sportsector namen we op ons. In 2013 organiseert Sensoa nog opleidingen over de raamwerken voor de kinderopvang en het jeugdwerk.

9 // Jongeren 9 Forum XL zet strategische lijnen uit voor relationele en seksuele vorming in Vlaanderen Sensoa werkt samen en draagt expertise uit Om te zorgen voor een vlotte informatiedoorstroming en overleg organiseert Sensoa bijeenkomsten van het Forum Jongeren, Seks en Relaties. Het tienjarig bestaan ervan werd gevierd met het Forum XL waar strategische lijnen werden uitgezet voor de toekomst van de relationele en seksuele vorming in Vlaanderen. Samenwerking kan helpen om een draagvlak te creëren. Dat doen we ook via jongerenparticipatie. Een aantal jongeren die zich engageerden als lid van onze Algemene Vergadering of als Allesoverseks-reporter verenigden zich in de Ei-Cel. Het project rond RSV in Oekraïne in samenwerking met het Women Health and Family Planning (WHFP) werd afgerond. Sensoa ondersteunde het WHFP, met de steun van het departement Vlaanderen Internationaal, om een model voor de implementatie van RSV in secundaire scholen in Oekraïne te ontwerpen, te testen en te verspreiden. Ook in 2012 rondde Sensoa de activiteiten af binnen het Europese project Sexual Awareness for Europe (SafeII) van IPPF. Het onderzoeksluik van het project weerlegde de opvatting dat het seksuele debuut van jonge tieners steeds een negatieve ervaring is. Sensoa nam ook een adviserende rol op in het SOAPP-project van de Katholieke Hogeschool Leuven. Dat onderzocht in welke mate soa s een rol spelen in de professionele en persoonlijke levenssfeer van professionele bachelorstudenten studenten werden bevraagd. Daarvan had 77% de laatste zes maanden seks gehad zonder condoom. Slechts 1/3 van die laatste groep had zich laten testen op soa s. Ook werd duidelijk uit een bevraging van studenten verpleegkunde over hiv op de werkplek dat er nog werk aan de winkel is: de kennis van het thema en de attitudes tegenover mensen met hiv laten nog vaak te wensen over. Zo vond ruim 1/3 dat ze als verpleegkundige het recht hebben de zorg voor een hiv-positieve patiënt te weigeren.

10 10 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Volwassenen Het brede publiek informeren over seksuele gezondheid

11 // Volwassenen 11 Volwassenen ondersteunen in hun seksuele gezondheid Sensoa richt zich tot volwassen Vlamingen, de groep tussen 18 en 35 jaar. Bij die groep is nog wat werk aan de winkel. Vaak kiezen vrouwen anticonceptie die niet aangepast is aan hun levensstijl, wat de kans op foutief gebruik vergroot. Zo vergeet meer dan 1 op de 10 vrouwen gemiddeld 1 keer per maand een pil, slechts een kwart van de vrouwen vergeet haar pil nooit. Dat resulteert vaak in ongeplande zwangerschappen. Een oplossing daarvoor kan abortus zijn. Meer dan 60% van het totale aantal abortussen gebeurt bij min-30-jarigen. Jongvolwassenen, de groep tussen 18 en 30 jaar, vinden ook dat ze zelf geen risico lopen op een soa-besmetting. Nochtans blijft het aantal besmettingen met chlamydia bij deze groep relatief hoog. Veilig vrijen betekent voor hen vooral zich beschermen tegen een ongeplande zwangerschap. Het condoom wordt dan ook snel vervangen door andere vormen van anticonceptie. Infecties met hiv komen relatief weinig voor bij heteroseksuele volwassenen. Toch leven er bij hen heel wat vragen en soms ongerustheid over infecties met hiv. Experts geven daarnaast aan dat heel wat jongvolwassenen in het verleden geconfronteerd werden met seksueel misbruik of partnergeweld. Volwassenen willen als ouders hun kinderen zo goed mogelijk opvoeden. En daar hoort ook seksuele opvoeding bij. Ouders hebben daar vragen over: Is het gedrag van mijn kind normaal? bijvoorbeeld, of: Hoe praat ik met mijn kind over seksualiteit? Uit onderzoek blijkt dat dit niet evident is. Ouders geven aan dat zij behoefte hebben aan ondersteuning om dit goed te kunnen doen. Inzetten op digitale informatieverspreiding In het nieuw strategisch plan ( ) kiest Sensoa resoluut voor het digitale pad. Dat is geen toevallige keuze: brochures ontwikkelen is arbeidsintensief, aanpassing van verouderde informatie kan enkel bij een herdruk, de distributie vergt veel energie en is duur, herdrukken zijn regelmatig noodzakelijk. Wil Sensoa de verschillende doelgroepen op maat en laagdrempelig informatie aanbieden, dan kunnen websites daarin een essentiële rol spelen. Seksualiteit.be belicht Lichaam en seks en Seks en relaties Bij de lancering van Seksualiteit.be in 2011 speelde de site in op de nood van volwassenen aan informatie over soa s en hiv, anticonceptie en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ook hielp de site ouders hun kinderen relationeel en seksueel voor te lichten. Die informatie werden in 2012 aangevuld en geactualiseerd. Daarnaast kreeg de site er twee onderdelen bij in 2012: Lichaam en seks en Seks en relaties. Daarin komen onder meer geslachtsdelen, seksuele beleving, seksuele problemen, relaties, seks en internet en professionele hulp aan bod.

12 12 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Volwassenen Cunnilingus is geen pasta, Ovuleren is geen kooktechniek Zowel Seksualiteit.be als Sensoa.be, de organsiatiesite, werden gebouwd op een geheel nieuw websiteplatform. In 2012 werd Levenmethiv.be daaraan toegevoegd, in 2013 zal ook Seksuelevorming.be naar dat model gebouwd worden. Ook Mannenseks.be en Allesoverseks. be, de sites voor respectievelijk homomannen en jongeren, zullen in 2013 en 2014 een dergelijke herwerking krijgen. Chlamydia is geen kamerplant Om Seksualiteit.be bekend te maken bij een groot publiek lanceerde Sensoa een campagne waarin misverstanden over seksgerelateerde termen op grappige manier voorgesteld worden. Voor de juiste betekenis van cunnilingus, vulva, ovuleren en chlamydia werd doorverwezen naar de site. De campagne is volledig intern ontwikkeld. Via vier beelden in Centraal in de nieuwe webstrategie is de verantwoordelijkheid van de inhoudelijke medewerkers om zelf inhoud te creëren en te publiceren. De tussenstap via een webmaster is op die manier niet langer noodzakelijk. Omdat sites pas tot leven komen wanneer ze van beeldmateriaal voorzien zijn, werd ook een nieuwe gebruiksvriendelijke beeldbank voorbereid. Die zal de medewerkers van de sites in 2013 toegang verlenen tot meer dan beelden en illustraties. Informatie verspreiden gebeurt niet enkel via sites, maar ook via het afhandelen van bestellingen van materiaal bij Sensoa. Om dat nog vlotter te laten verlopen, koppelen we een nieuwe versie van de digitale Sensoa Shop aan Seksuelevorming.be. retrostijl op boomerangkaartjes, op posters in toiletten van bioscopen en uitgaansgelegenheden, op papieren onderleggers in restaurants en via de sociale media werden volwassenen aangezet om zich te informeren. Voor de campagnespot ging Sensoa in zee met de Universiteit Gent. Een groepje communicatiestudenten werkte, begeleid door Sensoa, eigenhandig een spotje uit dat meer dan keer bekeken werd op YouTube.

13 // Volwassenen 13 Sexpert II bevraagt mensen van Turkse en Marokkaanse afkomst De campagne werd ruim gecoverd door de pers. De bezoekerscijfers verdubbelden in de maanden na de lancering. Met onder meer Libelle.be werd een redactionele samenwerking aangegaan en dankzij de samenwerking met Mediaplanet en Wezooz.be kreeg de site gratis instructiefilmpjes. Seksualiteit.be kreeg in 2012 in totaal unieke bezoekers, waarvan zo n in de laatste drie maanden van het jaar. Voor 2013 staat een nieuwe promotiecampagne voor de site op het programma. Seksleven Vlamingen in kaart brengen 2012 was ook het jaar van Sexpert, een grootschalig onderzoek naar seksuele gezondheid en welzijn in Vlaanderen, onder leiding van Prof. Ann Buysse (Universiteit Gent). Sensoa stond in voor de uitwisseling van informatie tussen de verschillende onderzoekers die aan het project meewerkten en de intermediairs die in Vlaanderen actief zijn op het terrein van de seksuele en reproductieve gezondheid. Dit gebeurde via regelmatig overleg en een periodieke nieuwsbrief. Sensoa leverde ook een bijdrage aan de realisatie van Sexpert II, waarin twee specifieke doelgroepen (holebi s en etnischculturele minderheden) werden bevraagd. Zo werd bijvoorbeeld ondersteuning geboden bij de rekrutering van interviewers voor de bevraging van mensen van Turkse en Marokkaanse afkomst. De resultaten van Sexpert zijn in 2013 bekendgemaakt. Sensoa zal deze gegevens aanwenden om zijn activiteiten in de toekomst (nog) beter te onderbouwen en te evalueren. Zo zal de inhoud van Seksualiteit.be verder worden aangevuld, onder meer met de verwerkte resultaten van Sexpert. Mensen bereiken Sensoa onderhoudt zijn perscontacten. Dat is ook nodig. Zij zijn onze partner om onze standpunten naar buiten te brengen, nieuwe producten of acties te promoten, te reageren op de actualiteit. Zij helpen ons te communiceren met een groot publiek. In 2012 registreerde Mediargus, dat alle media monitort en doorzoekt, 188 items waarin Sensoa aan bod kwam. Om mensen op de hoogte te houden van wat Sensoa doet, wenden we verschillende media aan. Er is de Sensoa Nieuwsbrief die acht keer per jaar abonnees bericht over de realisaties van Sensoa. Daarnaast is er de vernieuwde Sensoa.be en om kort op de bal te spelen en opiniërend te werken facebook. com/sensoa en twitter.com/sensoa_be Op 1 december, Wereldaidsdag vraagt Sensoa zoveel mogelijk mensen om solidair te zijn met mensen met hiv en aids. Dat is nodig want aan hiv kleeft nog steeds een stigma. Die solidariteit kan getoond worden door het rode lintje te dragen. Sensoa verspreidde in de aanloop naar die dag lintjes.

14 14 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Homomannen De impact van hiv en soa s op de seksuele gezondheid van homomannen beperken

15 // Homomannen 15 Homomannen sensibiliseren en informeren over veilige seks De laatste jaren steeg het aantal hiv-diagnoses onder homomannen. 2/3 e van de besmettingen met hiv bij Belgische mannen vindt plaats via homoseksuele weg. Wellicht heeft 5% van de Belgische homomannen hiv. Primo-infectie, de eerste hoogbesmettelijke weken van de hiv-infectie, is mogelijk verantwoordelijk voor 50 tot 80% van de nieuwe infecties. Ongeveer 15% van de hiv-positieve homomannen in Vlaanderen weet niet dat hij hiv heeft. De helft of meer van de infecties vindt wellicht plaats tussen vaste partners. Soa s komen veel voor onder homomannen: 1 op de 7 homomannen die zich lieten testen op soa s had ook effectief één of meerdere soa s. Er is ook een duidelijke toename van het aantal gevallen waarbij meerdere soa s tegelijk vastgesteld worden. Sinds midden de jaren 1990 komen syfilis en gonorroe opnieuw meer voor. Dat is slecht nieuws om twee redenen: een besmetting met een soa zorgt ervoor dat men makkelijker besmet raakt met hiv. Daarnaast vergroot een soa bij een hiv-positieve persoon de kans dat hij hiv doorgeeft bij een onveilig seksueel contact. Ondanks die cijfers is hiv grotendeels onzichtbaar bij homomannen. Veel mannen geven aan dat ze niemand kennen met hiv. Weinig mensen komen naar buiten met een positieve hiv-status ( disclosure ). Dat vraagt dus om een moeilijk evenwicht in de preventieboodschap. Een te afschrikwekkend beeld van hiv versterkt stigma, wat disclosure in de weg staat en een reden is om zich niet te laten testen. Maar een te positief beeld van leven met hiv kan mogelijk aanleiding geven tot onveiliger vrijen. Testen? Gewoon Doen! Ik ben bang voor het resultaat. Ik vraag het niet graag aan mijn huisarts. Ik vrij altijd veilig. Het zijn maar enkele redenen die homomannen aanhalen om zich niet te laten testen op soa s of hiv. Om goed testgedrag te versterken en excuses te ontkrachten, ontwikkelde Sensoa de campagne Testen? Gewoon doen! die vormelijk aansloot bij de Gewoon doen-campagne van Negen Ook als je geen klachten hebt. Testen? Gewoon Doen! affiches met homomannen als modellen brengen die boodschap op een positieve manier in de homohoreca en bij holebi-verenigingen. Ook aangepast materiaal voor evenementen en terreinacties, virtuele afgeleiden voor Facebook en advertentiemateriaal helpen dit mee uitdragen. Aansluitend werd een folder over de soa- en hiv-test ontwikkeld. De folder Recent onveilige seks gehad? en die over hepatitis C en hiv werden herzien en herdrukt.

16 16 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Homomannen In 2013 worden de condoom- en de testcampagne gecombineerd in een campagne tijdens de World Outgames. Tijdens dit sportief en cultureel evenement worden duizenden homomannen verwacht in Antwerpen. De campagne krijgt dan een sportief jasje aangemeten. In 2013 staat de herwerking van de site op het programma. Net als de andere sites van Sensoa zal hij een plaats krijgen op het Drupal-platform en krijgt de vormgeving Sensoa-huisstijlelementen mee. Alle artikels zullen dan herschreven worden volgens de regels van het webschrijven. Om een beter beeld te krijgen van de noden en verwachtingen werd eind 2012 een bevraging over de site gelanceerd. Online & in real life sensibiliseren Mannenseks.be, de gay site van Sensoa met informatie over veilig vrijen en seksuele gezondheid, kreeg gemiddeld bijna bezoekers per maand. Om dat aantal nog op te trekken investeerde Sensoa in de uitbouw van een Facebookpagina en gerichte advertising voor de site Maar niet enkel digitaal willen we in de leefwereld van homomannen onze boodschappen verspreiden. Sensoa wil ook aanwezig zijn in de dagelijkse leefwereld van homomannen. Daarom sloten we enkele jaren geleden het Safe Sex Zone Charter af met homohorecazaken. Daardoor zijn condooms en glijmiddel op waterbasis ter plekke beschikbaar en onze preventieboodschappen duidelijk aanwezig. De preventiewerkers onderhielden en verstevigden de contacten en legden nieuwe contacten zodat acht zaken zich in 2012 voegden bij de reeds veertig aangesloten zaken. Sensoa zorgt niet alleen als tussenpersoon voor de plaatsing van condoomautomaten, we zorgen ook voor de verkoop van condooms en glijmiddel aan aantrekkelijke prijzen. Zo konden condooms en zakjes glijmiddel gratis verspreid worden onder de klanten. In 2013 is een proefproject gepland rond de gratis bezorging van condooms en glijmiddel in samenwerking met de Dienst Seksuele Gezondheid van de Stad Antwerpen.

17 // Homomannen 17 Sensoa schrijft mee aan Nationaal aidsplan Sensoa richt zich ook tot de inrichters van holebi-fuiven en -party s. Zij ontvingen preventiepakketten met onder meer condooms en posters Ook op de Pride-evenementen in Antwerpen, Brugge en Oostende, de Leather Pride en op feesten en fuiven verdeelden de preventiewerkers samen met een nieuwe ploeg van 25 vrijwilligers condooms, glijmiddel en ander sensibilisatiemateriaal. Op de Belgian Lesbian and Gay Pride in Brussel kregen we zo condooms verspreid. kabinet eerste minister: Bernadette Mergaerts Samenwerken essentieel Çavaria, de vroegere Holebifederatie, is al jaren een belangrijke partner van Sensoa, net als onze Franstalige tegenhanger Plate-forme Prévention Sida. Sensoa ondersteunde de Wereldaidsdag-acties van beide. In Brussel sloot de quiltspreiding de traditionele solidariteitsmars af, in de stations van Gent, Berchem, Brugge, Brussel en Sint-Truiden hielpen Sensoa-medewerkers rode lintjes uitdelen tijdens de sensibilisatie-acties van Çavaria. Ook met andere organisaties gingen we in zee om 1 december niet onopgemerkt te laten voorbijgaan. Sensoa nam deel aan Swim4Life en Knitting Against Aids in Brussel en verleende handen spandiensten aan het fondsenwervende initiatief Antwerp Diner. Sensoa is één van de actieve leden van het in 2012 opgestarte BREACH (Belgium Research on AIDS and HIV Consortium), het netwerk dat onder meer alle Belgische aidslaboratoria en aidsreferentiecentra bij elkaar brengt. Samen met het Instituut voor Tropische Geneeskunde werd in de schoot van BREACH de Public Health Working Group opgericht die verantwoordelijk was voor het succesvolle BREACH-symposium in Centraal stonden preventie van hiv bij homomannen en migranten uit sub-saharaans Afrika. Het symposium lokte het engagement uit van federaal minister van Gezondheid Onkelinx om te komen tot een Nationaal Aidsplan, een verzuchting die al meer dan twintig jaar leeft bij de verschillende actoren. Dit Nationaal Aidsplan, waar Sensoa actief aan meeschrijft, moet in 2013 klaar zijn.

18 18 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Mensen met hiv De integratie van mensen met hiv bevorderen en de impact van hiv op hun seksuele gezondheid beperken

19 // Mensen met hiv 19 Samenleving klaar maken voor mensen met hiv In 2011 werden mensen met hiv opgevolgd in de zeven aidsreferentiecentra (ARC) van België. Door de verbeterde medicatie is hiv een chronische aandoening geworden. Mensen met hiv hebben na de diagnose een toekomstperspectief en staan voor de uitdaging hiv te integreren in hun leven. Relaties en seksualiteit komen op de voorgrond. Hoewel mensen met hiv vanuit diverse hoeken op ondersteuning kunnen rekenen, bestaat er in de zorgsector nog onwennigheid over de omgang met mensen die leven met hiv. Angst, onwetendheid en vooroordelen spelen daar een rol in. Vaak voelen mensen met hiv zich gediscrimineerd binnen de gezondheidszorg. Heel wat mensen met hiv houden hun serostatus geheim. Hiv is in onze samenleving nog steeds verbonden met stigma en taboe. Erover zwijgen heeft dan weer impact op vele vlakken: moeilijkheden met het trouw innemen van medicatie, om nieuwe relaties aan te knopen of partners in te lichten. Moeilijkheden om veilig te vrijen en met seksualiteit tout court. Uit onderzoek blijkt dat anderen niet infecteren de grootste bezorgdheid van mensen met hiv is. Daarnaast zijn professionelen vragende partij voor tools waarmee ze mensen met hiv kunnen ondersteunen in veilig vrijgedrag. Uit een bevraging van mensen met hiv komt naar voren dat zij op internet, naast medische informatie, vooral informatie over seks, relaties en veilig vrijen willen. Ook werd een nood gesignaleerd aan online getuigenissen, links en doorverwijsadressen. Levenmethiv.be online Op Wereldaidsdag lanceerde Sensoa Levenmethiv.be, de nieuwe site voor mensen met hiv en hun omgeving. De site is gebouwd op hetzelfde digitale platform en sluit qua vormgeving aan bij de andere (nieuwe) sites van Sensoa. Bijzonder aan de site is de overvloed van getuigenissen. Dat maakt de informatie herkenbaarder en makkelijker toepasbaar op de eigen situatie. Onder meer fragmenten van het één-programma HIV+ werden in de site verwerkt. De recente wetenschappelijke inzichten rond virale lading, antivirale therapie en overdracht van hiv bij seksuele contacten werden geanalyseerd en geïntegreerd in een dossier rond seksualiteit en hiv. Dit dossier vormde de basis voor de boodschappen over veilig vrijen op de nieuwe site. Op dit moment biedt de site vooral informatie voor mensen met hiv. In 2013 staat de ontwikkeling van het tweede luik met informatie voor professionelen die met mensen met hiv werken, op het programma. Tot het jaareinde haalde de site nog bezoekers. De site bevat een nieuwsrubriek die de actualiteit opvolgt en werkt samen met hivmix.be om chatten mogelijk te maken. De keuze werd gemaakt om het bestaande informatieaanbod zoveel mogelijk te integreren in de teksten op de website. Enkel de publicaties over leven met hiv in het Nederlands,

20 20 sensoa JAARRAPPORT 2012 // Mensen met hiv Informatie voor mensen met hiv voortaan altijd digitaal beschikbaar Frans en Engels en Bijsluiter, een brochure waarin mensen met hiv getuigen over het innemen van hun medicatie, blijven voorlopig nog beschikbaar op papier. Het magazine Sensoa Positief dat viermaal per jaar verspreid werd naar abonnees, werd vervangen door een elektronische nieuwsbrief. Heel wat informatie uit de voorbije jaargangen over onder meer medicatie, leven met hiv of veilig vrijen is verwerkt in de nieuwe website. Emancipatorisch werken naar mensen met hiv Nieuwe levensverwachtingen roepen nieuwe vragen op. Op verschillende manieren geeft Sensoa antwoorden. Dat kan via een intakegesprek, een persoonlijke babbel, de telefoon, , een infoavond, een lotgenotenweekend, het hiv-café, de website of publicaties. Via al die kanalen vinden mensen met hiv steun op verschillende momenten in het traject dat (leren) leven met hiv is. Mensen met hiv emanciperen staat daarbij centraal. Sensoa kon voor dat aanbod rekenen op de inzet van veertig geëngageerde vrijwilligers. Ook in 2012 merkten we dat het goed is om vrijwilligers meerdere taken te geven en hen niet alleen als lotgenoot of bondgenoot in te zetten. Zo combineren vrijwilligers - op basis van hun kunnen en interesse - getuigenissen, gesprekken, ondersteuning van activiteiten (cafés, lotgenotenweekends, infoavonden), acties of individuele begeleidingen. Sensoa Positief, de service voor mensen met hiv en hun omgeving, beantwoordde 583 vragen van individuen, professionals en organisaties. Veel vragen gingen over leven met hiv in al zijn facetten. Er werden 57 intakegesprekken (eerste gesprek) geregistreerd en 84 dossiers volgde Sensoa op Niet alleen het aantal vragen bleef hoog in 2012, ook de nood aan gesprekken met lot- en bondgenoten nam toe. 25 activiteiten van Sensoa zoals hiv-cafés, infoavonden en lotgenotenweekends kregen deelnemers. Voor 220 personen was dit een eerste deelname. Op Candlelight Memorial, dat in 2012 in het teken stond van erkenning voor mensen met hiv, kwamen zo n 200 bezoekers. Tijdens Wereldaidsdag ondersteunde en versterkte Sensoa acties en initiatieven van andere organisaties, bijvoorbeeld door de quiltspreiding na de solidariteitsmars door Brussel. In aanloop naar 1 december verspreidde Sensoa sensibiliserende posters waarin solidariteit vertaald wordt naar het aanvaarden van een vriendschapsverzoek op Facebook.

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

jaarrapport 2011 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid

jaarrapport 2011 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid jaarrapport 2011 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid Colofon Redactie Boris Cruyssaert Ontwerp en opmaak Lieven Jacobs Fotoredactie Lieven Jacobs Druk Drukkerij De Bie Oplage 1.400

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN STEVEN VANACKERE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 321 van 9 september

Nadere informatie

WERKINGSVERSLAG 2013. Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid

WERKINGSVERSLAG 2013. Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid WERKINGSVERSLAG 2013 sensoa Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid Colofon Redactie Boris Cruyssaert Ontwerp en opmaak Lieven Jacobs Fotoredactie Lieven Jacobs Druk Drukkerij De Bie Oplage 1.400

Nadere informatie

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten De Belgische Ontwikkelingssamenwerking op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten UNICEF De situatie in de wereld Jaarlijks 1 sterven naar schatting 290.000 vrouwen tijdens hun zwangerschap,

Nadere informatie

Ghapro. In dit nummer. Newsflash. December 2015 Jaargang 1, nr.2. Nieuwsbrief voor gerantes. Belangrijke gebeurtenissen in de prostitutiewereld

Ghapro. In dit nummer. Newsflash. December 2015 Jaargang 1, nr.2. Nieuwsbrief voor gerantes. Belangrijke gebeurtenissen in de prostitutiewereld Ghapro Newsflash December 2015 Jaargang 1, nr.2 Nieuwsbrief voor gerantes In dit nummer Belangrijke gebeurtenissen in de prostitutiewereld - Debat 11 december 2015 - Swingers onderzoek Nieuwe acties Ghapro

Nadere informatie

Studiedag 30 nov 2012 Gezondheidsgedrag van jongeren feiten en praktijk. Workshop 3: relationele en seksuele opvoeding Lies Verhetsel

Studiedag 30 nov 2012 Gezondheidsgedrag van jongeren feiten en praktijk. Workshop 3: relationele en seksuele opvoeding Lies Verhetsel Studiedag 30 nov 2012 Gezondheidsgedrag van jongeren feiten en praktijk Workshop 3: relationele en seksuele opvoeding Lies Verhetsel Juli 2011 Anne Hublet -> Lies Verhetsel De nieuwe cijfers vertonen een

Nadere informatie

Sensoa 360 Jaarrapport 2010

Sensoa 360 Jaarrapport 2010 Naar een nieuw strategisch plan Voor elk actieterrein is een concreet actieplan uitgeschreven. We hebben dit werkingsverslag alvast ingedeeld volgens de nieuwe structuur, en geven al een blik op onze plannen

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het voorkomen van hiv-besmettingen en aids

Voorstel van resolutie. betreffende het voorkomen van hiv-besmettingen en aids stuk ingediend op 415 (2009-2010) Nr. 1 4 maart 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van de dames Irina De Knop, Ulla Werbrouck en Elisabeth Meuleman, de heer Herman Schueremans en de dames Vera Van

Nadere informatie

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 11 oktober 2010 1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Het project Zoet Zwanger moet vrouwen die zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

Voortgangsrapport 2012

Voortgangsrapport 2012 Voortgangsrapport 2012 R 1 INFORMATIE, DOCUMENTATIE, ADVIES ALGEMEEN Adviesvragen vanuit de overheid en vanuit het wetenschappelijk onderzoek zijn opgevolgd, evenals vragen vanuit de pers. Daarnaast voerde

Nadere informatie

Persmededeling. Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik

Persmededeling. Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 8 maart 2012 Persmededeling Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik Vanaf 13 maart bestaat er 1 centraal telefoonnummer

Nadere informatie

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat Organisatie Instituut voor Tropische Geneeskunde, ITG MSM (mannen die seks hebben met mannen) & hiv-infectie Moderatie Filip Moerman, infectioloog,

Nadere informatie

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN APRIL 213 INHOUD Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 212 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de soa-centra, aangiftecijfers,

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

recht? Doortje Braeken Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities

recht? Doortje Braeken Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities Jongeren en Anticonceptie: een verworven recht? Doortje Braeken Ede Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities 15 jaar na Cairo: ICPD: de Global Teenager Anticonceptie een verworven recht? Feiten

Nadere informatie

PLANNING 2013 - VOLGENS RESULTAATSGEBIEDEN CONVENANT

PLANNING 2013 - VOLGENS RESULTAATSGEBIEDEN CONVENANT JAARPLAN 2013 PLANNING 2013 - VOLGENS RESULTAATSGEBIEDEN CONVENANT GOEDGEKEURD DOOR AGENTSCHAP OP 3/12/2012 EN DOOR HET KABINET OP 18/01/2013 R 1 INFORMATIE, DOCUMENTATIE, ADVIES ALGEMEEN Adviesvragen

Nadere informatie

Webpakket Sensoa Documentatiecentrum HIV en SOA September 2010

Webpakket Sensoa Documentatiecentrum HIV en SOA September 2010 Webpakket Sensoa Documentatiecentrum HIV en SOA September 2010 documentatiecentrum www.sensoa.be/documentatiecentrum Meersstraat 138d / 9000 Gent / 09 241 54 67 Dit elektronisch informatiepakket geeft

Nadere informatie

Domino, de musical. Ontdek de lespakketten in deze folder. Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s. Jurgen Delnaet.

Domino, de musical. Ontdek de lespakketten in deze folder. Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s. Jurgen Delnaet. Jurgen Delnaet Maaike Cafmeyer Marijn De Valck Mark Tijsmans Alexander Metselaar Deborah De Ridder Domino, de musical Cultuur in combinatie met belangrijke levensthema s Ontdek de lespakketten in deze

Nadere informatie

1.1. Onze missie is: werken aan het normaliseren van hiv door het stigma aan te pakken.

1.1. Onze missie is: werken aan het normaliseren van hiv door het stigma aan te pakken. BELEIDSKADER 2015-2019 STICHTING HELLO GORGEOUS Titel: Doe normaal over hiv! Inleiding In Nederland leven naar schatting 25.000 mensen met hiv, waarvan 6.000 niet op de hoogte zijn van hun hiv-status.

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

Community / Etnische websites

Community / Etnische websites Community / Etnische websites Jos Poelman, Programma Jongeren Soa Aids Nederland Nationaal Congres Soa* Hiv* Seks* 1 dec. 2014 Community / Etnische websites Voorbeelden: Maroc.nl, Hababam.nl, Kitatin.com,

Nadere informatie

ENGAGEMENTSVERKLARING TER BESCHERMING VAN DE SEKSUELE INTEGRITEIT VAN DE MINDERJARIGE IN DE JEUGDSECTOR

ENGAGEMENTSVERKLARING TER BESCHERMING VAN DE SEKSUELE INTEGRITEIT VAN DE MINDERJARIGE IN DE JEUGDSECTOR ENGAGEMENTSVERKLARING TER BESCHERMING VAN DE SEKSUELE INTEGRITEIT VAN DE MINDERJARIGE IN DE JEUGDSECTOR UITGANGSPUNTEN Met deze engagementsverklaring verbinden wij ons ertoe de lichamelijke en seksuele

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Verslag sessie 1: Seksuele start

Verslag sessie 1: Seksuele start Verslag sessie 1: Seksuele start a. Reactie discuttant (Lies Verhetsel): Enkele opvallende resultaten: o De resultaten van de seksuele startleeftijd lijken het effect van de mei 68/pil-generatie te tonen.

Nadere informatie

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Bijeenkomst bevordering seksuele gezondheid Noord Nederland en de rol van de zelforganisaties Drachten 15-3-2010 Bram Tuk Pharos, kennis en adviescentrum

Nadere informatie

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63 lespakket Lespakket Dicht bij mijn bed show Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8 5. PIKASOLL 9 1. RELATIes 11 1. Spel Reis rond de wonderlijke

Nadere informatie

Redenen voor preventie. A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd

Redenen voor preventie. A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd Redenen voor preventie A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd UNAIDS, Global Report, 2008 Redenen voor preventie B) Aangezien

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht Alcohol 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over alcohol Deze materialen zijn verkrijgbaar bij VAD. www.vad.be,

Nadere informatie

Bobby, de superheld! Preventiedienst Hasselt

Bobby, de superheld! Preventiedienst Hasselt Bobby, de superheld! Preventiedienst Hasselt Sinds: januari 2015 Eva Prouvé 011/23 94 66 eva.prouve@hasselt.be Preventiedienst stad Hasselt Groenplein 1 3500 Hasselt 1.1 De werking en algemene beschrijving

Nadere informatie

Cultuur sensitief counselen over hiv ( testen) bij Subsaharaanse Afrikaanse migranten (SAM)

Cultuur sensitief counselen over hiv ( testen) bij Subsaharaanse Afrikaanse migranten (SAM) Cultuur sensitief counselen over hiv ( testen) bij Subsaharaanse Afrikaanse migranten (SAM) Dr Kristien Wouters, Dr Christiana Nöstlinger Instituut voor Tropische Geneeskunde / Helpcenter ITG Avondseminarie

Nadere informatie

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen.

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Advies Kinder- en Jongerentelefoon Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Parlementaire vraag van de heer J. Roegiers over bijkomende subsidiëring van de Kinder- en Jongerentelefoon

Nadere informatie

WELKOM OP HET ADLIT KICK-OFF EVENT Vrijdag 24 oktober 2014 Living Tomorrow

WELKOM OP HET ADLIT KICK-OFF EVENT Vrijdag 24 oktober 2014 Living Tomorrow WELKOM OP HET ADLIT KICK-OFF EVENT Vrijdag 24 oktober 2014 Living Tomorrow PROGRAMMA ADLIT KICK-OFF 1. AdLit, wat is dat? 2. Who is who? 3. Overzicht project 4. Mediagebruik kinderen en jongeren anno 2014

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05 Platform Zelfzorg Oost-Vlaanderen Martelaarslaan 204b 9000 Gent tel. 09 225 91 33 - fax 09 233 35 89 plazzo@telenet.be http://users.telenet.be/plazzo Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Juni 2013 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid

Nadere informatie

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Hanan Ben Abdeslam Expertisecentrum kraamzorg Volle Maan Ontwikkeld ism VGC Inhoud 1. Opzet 2. Projectdoel en projectresultaat 3. Inzichten

Nadere informatie

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden?

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden? De interculturele aanpak van huiselijk en seksueel geweld Wat heeft TransAct u te bieden? Huiselijk en seksueel geweld komt in alle lagen van de Nederlandse samenleving voor, onder autochtonen en allochtonen.

Nadere informatie

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen SARiV Advies 2013/19 SAR WGG Advies 11 juli 2013 Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen Boudewijnlaan 30 bus 81 1000 Brussel T.

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

Seksuele gezondheid bij adolescenten

Seksuele gezondheid bij adolescenten Seksuele gezondheid bij adolescenten Lieve Peremans 18-3-2014 pag. 1 Seksualiteit en seksueel gedrag Seksualiteit is een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn gedurende het ganse leven Is veel meer dan

Nadere informatie

PROJECTOPROEP 2015 : INTERNATIONALE DAG VAN DE UITBANNING VAN GEWELD TEGEN VROUWEN

PROJECTOPROEP 2015 : INTERNATIONALE DAG VAN DE UITBANNING VAN GEWELD TEGEN VROUWEN PROJECTOPROEP 2015 : INTERNATIONALE DAG VAN DE UITBANNING VAN GEWELD TEGEN VROUWEN 1. De Internationale Dag van Uitbanning van geweld tegen Vrouwen In 1999 doopte de VN 25 november om tot Internationale

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN NOKNOK

COMMUNICATIEPLAN NOKNOK COMMUNICATIEPLAN NOKNOK 1. Activiteiten Wedstrijd: augustus 2012 Acties Omschrijving Materialen Doelgroep Partners Taakverdeling Timing Persbericht Bericht waarin de wedstrijd gelanceerd wordt. In deze

Nadere informatie

Voortgangsrapport 2011

Voortgangsrapport 2011 Voortgangsrapport 2011 R 1 INFORMATIE, DOCUMENTATIE, ADVIES ALGEMEEN Adviesvragen vanuit de overheid en vanuit het wetenschappelijk onderzoek werden opgevolgd, evenals vragen vanuit de pers. Daarnaast

Nadere informatie

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking Inleiding Resultaten bevraging van de Logo s Ondersteuning Logo s door de provincies Ondersteuning Logo s door de lokale besturen Suggesties voor een betere lokale samenwerking Bevraging in opdracht van

Nadere informatie

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België?

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? dr. Antoinette Verhage Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht Universiteit Gent VANASSCHE, N., VERHAGE, A., (2015),

Nadere informatie

APRIL 2014. Pagina 1 van 9

APRIL 2014. Pagina 1 van 9 APRIL 214 Inhoud Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 213 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de centra seksuele

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Sensoa, Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen. België Belgique P.B/B.P ANTWERPEN X 8/4396. Sensoa 360

Sensoa, Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen. België Belgique P.B/B.P ANTWERPEN X 8/4396. Sensoa 360 Sensoa, Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen België Belgique P.B/B.P ANTWERPEN X 8/4396 Woord vooraf 2009 Verantwoordelijk uitgever Chris Lambrechts, Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen, tel. 03 238 68 68, fax

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

CURRICULUM VITAE Bernard Daelman

CURRICULUM VITAE Bernard Daelman PERSOONLIJKE GEGEVENS Daelman Bernard Pachthofstraat 149 9308 Gijzegem Gsm: 0494/673604 e-mail: daelman.b@telenet.be LOOPBAANDOELSTELLINGEN Een functie die mij toelaat om mee te werken aan een warme solidaire

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET 1 Educatief materiaal om te werken rond s en seksualiteit met de bijhorende VOET Beddengoed, voorbehoedmiddelengids voor jongeren Een heldere en leerrijke brochure, bruikbaar in klasverband. Het boekje

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht drugs 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over cannabis en andere drugs De materialen zijn verkrijgbaar bij VAD.

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Welzijn op het werk Internet en andere informatiebronnen BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid Gent, 27 april 2012

Nadere informatie

Webpakket Sensoa Documentatiecentrum GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG September 2010

Webpakket Sensoa Documentatiecentrum GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG September 2010 Webpakket Sensoa Documentatiecentrum GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG September 2010 documentatiecentrum www.sensoa.be/documentatiecentrum Meersstraat 138d / 9000 Gent / 09 241 54 67 Op het internet vind je

Nadere informatie

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING NIEUWSBRIEF MULTIPLUS november 2009 Is dit de eerste keer dat u onze nieuwsbrief ontvangt? Neem dan zeker onze vorige nieuwsbrieven eerst even door. Deze zijn terug te vinden op http://www.multiplus.be/nieuwsbrief.php.

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen. Dr. Hanneke de Graaf

Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen. Dr. Hanneke de Graaf Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen Dr. Hanneke de Graaf Seks onder je 25e 2005 2012 Methode Werving via scholen en gemeenten; 3926 meisjes en 3915 jongens; 12-25 jaar (gemiddeld 18,4); Representatief

Nadere informatie

Het klopt in mijn hoofd!

Het klopt in mijn hoofd! PERSBERICHT Brussel, 21 september 2011 Het klopt in mijn hoofd! Sinds 2009 vulden ruim 140.000 mensen de zelftest in over mentaal welbevinden op de website van de Vlaamse overheid, www.fitinjehoofd.be.

Nadere informatie

betreffende sensibilisering, preventie en handhaving inzake discriminatie op de arbeidsmarkt van personen met een migratieachtergrond

betreffende sensibilisering, preventie en handhaving inzake discriminatie op de arbeidsmarkt van personen met een migratieachtergrond ingediend op 415 (2014-2015) Nr. 1 30 juni 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Jan Hofkens, Sonja Claes, Emmily Talpe, Andries Gryffroy, Robrecht Bothuyne en Miranda Van Eetvelde betreffende sensibilisering,

Nadere informatie

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië!

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect SchoolConnect is een programma van stichting Joni. Het is een samenwerkingsverband tussen scholen in Nederland

Nadere informatie

Welkom op School. Mentormethode en lessen relaties en seksualiteit voor nieuwkomers. Bram Tuk Milleke de Neef

Welkom op School. Mentormethode en lessen relaties en seksualiteit voor nieuwkomers. Bram Tuk Milleke de Neef Reacties van docenten die de nieuwe lessen testten: Welkom op School helpt leerlingen zich daadwerkelijk thuis te voelen op onze scholen. Deze methode is goed bruikbaar op de ISK omdat hij toegespitst

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Seksualiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 In de gezondheidsenquête is een aantal vragen opgenomen over seksuele gezondheid 1. Friezen van 19 tot en met

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

België - Vlaanderen. Alle Vlamingen zijn betrokken. Pijlers van het Vlaams zorgen ouderenbeleid. Vermaatschappelijking van zorg 29-11-13

België - Vlaanderen. Alle Vlamingen zijn betrokken. Pijlers van het Vlaams zorgen ouderenbeleid. Vermaatschappelijking van zorg 29-11-13 België - Vlaanderen Dementievriendelijke gemeenschap Landelijk Congres - Moderne Dementiezorg Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 25 november 2013 Alle Vlamingen zijn betrokken

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

GEZONDE SPORTCLUB GEZOND SPORTEN CLUB

GEZONDE SPORTCLUB GEZOND SPORTEN CLUB GEZONDE SPORTCLUB GEZOND SPORTEN CLUB Jeroen Meganck Tine Sleurs 29/4/2014 GES- Studiedag Gezondheid in sport? Onderzoekslijn Sportclubs & gezondheid Promotoren Prof. Jan Seghers Prof. Jeroen Scheerder

Nadere informatie

Famia Plania gaat al halve eeuw met de tijd mee zaterdag, 24 oktober 2015 00:00

Famia Plania gaat al halve eeuw met de tijd mee zaterdag, 24 oktober 2015 00:00 Vijftig jaar gezinsplanning! De Stichting Famia Plania vierde dit gouden jubileum op 1 oktober. Al een halve eeuw geeft de stichting voorlichting en diensten over alles wat met seksualiteit en reproductieve

Nadere informatie

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Intrafamilaal geweld: provincies slaan brug tussen federale en Vlaamse overheid Intrafamiliaal geweld is een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Aanbod Sociaal adviseurs. Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie

Aanbod Sociaal adviseurs. Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie Aanbod Sociaal adviseurs Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie Sociaal adviseurs Vrijwilligers Organiseren homeparties Informeren en verwijzen door In de eigen taal Bij mensen thuis of op een

Nadere informatie

[ew32] 4 SUG s. Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game. Nieuwe tendensen binnen digitale participatie

[ew32] 4 SUG s. Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game. Nieuwe tendensen binnen digitale participatie Nieuwe tendensen binnen digitale participatie [ew32] Serious Game vs. Urban Game vs. Serious Urban Game 4 SUG s SUG GROOTSTE AANDACHT NAAR HET PROCES Het ParticipatieProces DE TOOLS LearningLabs #WORK

Nadere informatie

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Vermaatschappelijking van de zorg, persoonsvolgende financiering, sociaal ondernemerschap. Het zijn evoluties die niet meer weg

Nadere informatie

Inspiratiemap. voor acties rond cannabis of andere drugs, alcohol en tabak voor het hoger onderwijs

Inspiratiemap. voor acties rond cannabis of andere drugs, alcohol en tabak voor het hoger onderwijs inspiratiemap Inspiratiemap voor acties rond cannabis of andere drugs, alcohol en tabak voor het hoger onderwijs Campagne over cannabispreventie Cannabis is de meest gebruikte illegale drug in Vlaanderen.

Nadere informatie

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 1. Inleiding De aanvullende seksualiteitshulpverlening (ASH) is laagdrempelige zorg waar jongeren tot 25 jaar gratis en indien gewenst anoniem

Nadere informatie

Soa en hiv in België Is het actueel?

Soa en hiv in België Is het actueel? Soa en hiv in België Is het actueel? Sandra.vandeneynde@sensoa.be Let s talk about hiv & soa 9 mei 2014 - Thomas More Mechelen Presentatie in vogelvlucht + Hiv en soa: waarover hebben we het? + Epidemiologie

Nadere informatie

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Eindrapport Met Belgerinkel naar de Winkel 26 april - 31 mei 2014 1 Inhoudstafel Met Belgerinkel naar de Winkel 2014 - een jaar van vernieuwing Aantal deelnemers Profiel

Nadere informatie

Migratie en Onderwijs

Migratie en Onderwijs Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (Minderhedenforum vzw) = samenwerkingsverband van verenigingen van etnisch-culturele minderheden Erkend als belangenorganisatie en officiële gesprekspartner van

Nadere informatie

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be Europees Instituut voor Onderzoek over de Mediterrane en Euro-Arabische Samenwerking www.medea.be V O O R S T E L L I N G Voor Europa is de samenwerking met haar naaste buren de Arabische en Mediterrane

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ACTIEPLAN 2011 GEWESTELIJKE COORDINATIE INZAKE PARTNER- EN INTRAFAMILIAAL GEWELD BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Permanente acties Actie 1: Coördineren en leiden van het Gewestelijk Overlegplatform inzake

Nadere informatie

ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN. Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg

ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN. Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg 2 ZELDZAAM, MAAR NIET UITZONDERLIJK Een ziekte is zeldzaam wanneer deze voorkomt bij niet meer dan 5 op 10.000

Nadere informatie

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten Ghapro Newsflash Juni 2015 Jaargang 1, nr.1 Nieuwsbrief voor Gerantes In dit nummer Sekswerkers in Vlaanderen Een diverse groep Medische resultaten Wat zijn de trends? Gonorroe in de keel Wat zijn de risico

Nadere informatie

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva Bijlage 1 oktober 2012 Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva 1. Gebruik van antidepressiva CM onderzocht het gebruik van antidepressiva van jongeren van 0 tot 25 jaar van 2001 tot en met 2011.

Nadere informatie

snapshots uit onderzoek naar seksuele en reproductieve gezondheid

snapshots uit onderzoek naar seksuele en reproductieve gezondheid snapshots uit onderzoek naar seksuele en reproductieve gezondheid 2 Freedom can not be achieved unless the women have been emancipated form all forms of oppression. Nelson Mandela Beste lezer, Met trots

Nadere informatie

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo Inleiding Geconfronteerd worden met geestelijke gezondheidsproblemen is niet gemakkelijk. Erover praten is vaak al even moeilijk. Het taboe dat rust op psychische aandoeningen is nog lang de wereld niet

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015

Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015 Monitoring asielinstroom Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015 Nota in het kader van de coördinatieopdracht monitoring asielinstroom van het Agentschap Integratie en Inburgering Publicatiedatum:

Nadere informatie