2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. doe-het-safe boekie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. doe-het-safe boekie"

Transcriptie

1 2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. boekie

2 Hoe kun je een soa oplopen? Wat vindt Winston ervan? Veilige seks op het podium Sekstrends Safe sites Symptomen van soa De eerste keer kan het gelijk raak zijn Rubberzaken SafeShopping Hiv: alles behalve ver-van-je-bed-show Op proef: onderzoek naar Chlamydia Alles (?) over Di-rect Veilig vrijen, waarom zou je? Vrijen is gewoon erg leuk, dus waarom zou je je hoofd erbij houden als je je hart verliest? Het antwoord vind je in dit boekje. Hierin staat alles wat je moet weten voor een lang en gelukkig seksleven. Geniet ervan! colofon Dit is een uitgave van de Stichting soa-bestrijding en Stichting Aids Fonds, juni Redactie: Stichting soa-bestrijding en Stichting Aids Fonds Tekst en vormgeving: enbloc Amersfoort Drukwerk: Bergdrukkerij Amersfoort Voor het overnemen van passages of illustraties uit deze brochure is vooraf toestemming van de Stichting soa-bestrijding nodig. Deze brochure dient gratis te worden verstrekt. boekie 3

3 Hoe kun je soa oplopen? Door onveilig vrijen: oftewel, vaginale geslachtsgemeenschap zonder condoom, anale geslachtsgemeenschap zonder extra veel glijmiddel en een extra sterk condoom, orale seks (het likken van geslachtsdelen, beffen of pijpen) zonder condoom of beflapje. En dat met een partner waarvan niet bekend is of hij of zij soa heeft. Door bloed-bloedcontact: hepatitis B, C en een hiv-infectie kun je krijgen van bijvoorbeeld elkaars naalden en andere spuitattributen bij drugsgebruik, door medisch en tandheelkundig ingrijpen, bij onhygiënisch tatoeëren en piercen. Er zijn landen waar deze soa ook worden overgedragen via transfusie met geïnfecteerd bloed. In de Nederlandse gezondheidszorg gebeurt dit niet. Door overdracht van moeder op kind: een zwangere vrouw kan bepaalde soa tijdens de zwangerschap, bij de geboorte of via borstvoeding overdragen op haar baby. Hoe loop je de minste risico s? Vrij altijd veilig: strelen, tongzoenen, knuffelen, masseren en elkaar met de hand bevredigen zijn manieren om veilig te vrijen. Maar ook vaginale geslachtsgemeenschap met condoom, anale geslachtsgemeenschap met veel glijmiddel en een extra sterk condoom; orale sex met condoom of beflapje (doekje van dun rubber, kun je ook maken van een opengeknipt condoom) zijn safe. boekie 4 Verder is vrijen natuurlijk ook altijd veilig als je zeker weet dat jij én je partner geen soa hebben. Neem altijd condooms mee: waar je ook naar toe gaat, naar de disco of op reis, altijd condooms mee. Ook als je niet uit bent op seks, je weet maar nooit. Kijk uit met injectienaalden en spuiten: bij een injectie met een gebruikte naald loop je kans op een infectie met bijvoorbeeld hiv of hepatitis. Vraag in het buitenland of het mogelijk is medicijnen door middel van pillen of zetpillen in te nemen. Als je naar een verre bestemming gaat, neem dan setjes met steriele naalden mee. Deze zijn verkrijgbaar bij de GGD, apotheek, drogist of buitensportwinkel. Zorg voor een verklaring in het Frans of Engels, waaruit blijkt dat het injectiemateriaal uitsluitend bestemd is voor medisch gebruik. In sommige landen kan hiernaar worden gevraagd. Double Dutch: het is extra veilig om de pil én het condoom te gebruiken. Zo word je niet zwanger en je loopt geen risico op soa. Probeer in het buitenland te voorkomen dat je een bloedtransfusie of bloedproducten nodig hebt: er zijn namelijk landen waar bloed en bloedproducten niet worden getest op hiv, hepatitis B, hepatitis C en syfilis. Een bloedtransfusie kan daar risico geven. Ga in het verre buitenland liever niet naar de tandarts: de gebruikte instrumenten zijn namelijk lang niet altijd steriel. Laat niet zomaar ergens een piercing of tatoeage zetten: met de instrumenten die gebruikt worden bij piercers, manicures, pedicures en tatoeëerders kun je besmet worden met hiv of hepatitis. Ook gaatjes prikken in oren is niet overal hygiënisch. Wees voorzichtig met prostitutie: seks in de prostitutie is alleen veilig als iedereen zich aan de regels van veilig vrijen houdt. Let daar dus op! Met name in het buitenland nemen prostituees soms risico s: onder dwang of door gebrek aan geld of kennis. Vooral in Aziatische landen komt veel gedwongen prostitutie voor. Probeer risicovolle omstandigheden te vermijden. En neem zelf condooms mee, liefst uit Nederland. Belangrijk: Soa opgelopen of onveilig gevreeën? In Nederland kun je dan een aantal dingen doen: naar je huisarts gaan of (als je het liever anoniem wilt houden) naar de GGD of een soa-poli. Adressen hiervan vind je op Als je in het buitenland bent, kun je het beste een arts zoeken via de ambassade, het consulaat of een groot toeristenhotel. Blijf er in ieder geval nooit mee dóórlopen! Laat je meteen adviseren en behandelen. Verder is het belangrijk om zodra je terug bent in Nederland naar je eigen huisarts te gaan. Die kan controleren of de behandeling ook heeft gewerkt. boekie 5

4 Wat vindt Winston ervan? Je wilt toch geen nee zeggen tegen iemand waar je wat mee wilt, omdat je geen condoom bij je hebt? Sinds 2001 is soapster Winston Gerschtanowitz (onder andere bekend van Goudkust en Wannahaves) ambassadeur van Durex. Wat houdt zoiets in? En waarom kiest zo n kanjer er nou voor om reclame te maken voor condooms? Sorry, maar ik zie mezelf echt geen wasmiddelen promoten. Ik wil liever iets positiefs met m n bekendheid doen. Het ambassadeurschap van Durex past bij me: ik sta helemaal achter veilig vrijen en preventie van soa. Ik heb het trouwens niet zelf bedacht om dit werk te gaan doen. Durex heeft mij benaderd. Ze zijn ervan overtuigd dat jongeren eerder luisteren naar iemand van - ongeveer - hun eigen leeftijd dan naar een soort vader die zegt dat je het veilig moet doen. Vergelijk het maar met ouders die zeggen dat je niet mag roken. Daar luister je toch ook niet naar? Ik ben het gezicht van Durex sinds de zomer van Wat we uiteindelijk willen bereiken? Dat het - als je uitgaat - net zo normaal is om condooms mee te nemen, als geld. Maar zo ver zijn we nog niet. Gelukkig zie ik in mijn eigen omgeving al wel dat het cool is om een condoom te gebruiken of in ieder geval bij je te hebben. Uit eigen ervaring weet ik dat je mét condoom zeker meer punten scoort bij degene met wie je wat wilt. Dat blijkt ook uit onderzoek. Het favoriete condoom van Winston Performa Hoe zeg je dat je veilig vrijt? Ik heb een hele mooie condoom bij me. Wil je die zien? (geintje) Je wilt toch geen nee zeggen tegen iemand waar je wat mee wilt, omdat je geen condoom bij je hebt? Jammer genoeg is er ook nog een groep (principiële) weigeraars, mensen die bewust risico s lopen. Onder die groep zie je volgens mij ook de slachtoffers. Als het aan mij ligt, gaan ook die jongeren straks helemaal om. boekie 7

5 veilige seks Laura Wouter, van Antilliaanse afkomst en projectleider bij de GGD Rotterdam stond aan de wieg van het project Amor i Salú (liefde en gezondheid). Antillianen hebben niet echt een leescultuur dus al die voorlichtingsfolders zijn niet zo interessant, maar ze houden wel van toneel. Daarom heb ik een toneelstuk geschreven waarin allerlei onderwerpen rond veilig vrijen aan de orde komen. Wat je ziet, kan echt gebeuren Het toneelstuk Mama wak bo yu (moeder let op je kind) wordt gespeeld in het Papiamento en is begin dit jaar vijfmaal opgevoerd in de Schouwburg op Curaçao. Ongeveer 2500 jongeren in het voortgezet onderwijs bezochten het stuk en leefden helemaal mee: het toneelstuk bleek een geslaagd voorlichtingsproject te zijn. Darwick Fos, een van de acteurs vertelt waarom: Bij een toneelstuk krijg je echt een kijkje in iemands leven. Wat je ziet kan echt gebeuren, het kan jou ook overkomen. Dat blijft veel meer hangen dan informatie uit een folder, die is veel vluchtiger. op het podium Sprookjes ontzenuwen Het verhaal gaat over een 14-jarige dochter die niet naar haar moeder wil luisteren. Het stuk eindigt met de vraag of het meisje - na allerlei verwikkelingen - wel of niet zwanger is... Het antwoord wordt niet gegeven, en blijft een echt open einde. Tijdens de verschillende korte scènes komen er allerlei hete issues aan bod en worden sprookjes ontzenuwd zoals: Als je eenmaal een abortus hebt gehad, kun je nooit meer kinderen krijgen... Humor met een boodschap Laura Wouter: In principe is het toneelstuk bedoeld voor iedereen tussen de 12 en 55 jaar. Maar het is vooral gericht op jongeren, omdat die zo moeilijk bereikbaar zijn. Aan de reacties op straat merk je dat deze vorm van voorlichting heel goed overkomt. De scènes waren heel herkenbaar en de jongeren leefden helemaal mee. In het stuk laten we zien dat iedereen kan veranderen en voor het goede kan kiezen. Natuurlijk komt zo n boodschap alleen over als het in een humoristische vorm wordt gegoten. "Jongeren "Jongeren die die niks niks willen willen lezen lezen over over veilige veilige seks, seks, moeten moeten er er gewoon gewoon maar maar naar naar kijken!" kijken!" boekie 8 boekie 9

6 Wel of niet zwanger? Susan Tromp (20) speelde Stella, de hoofdpersoon om wie het hele stuk draait. Het leuke aan het stuk is dat het heel informatief is, maar tegelijkertijd ook heel erg om te lachen is. Er zit veel slapstick in en allerlei leuke woordgrappen. In het stuk draait alles om de vraag of ik nu wel of niet zwanger ben geworden. In die week op Curaçao werd er op straat vaak gevraagd of ik het nu wel of niet was... daaraan merk je dat die jongeren echt hebben meegeleefd met het stuk. Natuurlijk heb ik in het echt het antwoord ook in het midden gelaten... Condoomverzameling Op de vraag of Susan zelf veilig vrijt, antwoordt ze: Ja, absoluut, altijd. Ik heb zelfs een condoomverzameling. Ik wil alle jongeren ook op het hart drukken om altijd, dus ook op vakantie, een condoom mee te nemen. Je weet maar nooit, je komt onbekende mensen tegen en wie weet wat er gebeurt... Met wie je het doet én hoe je het doet Anthony Job (42) speelt in het stuk de serieuze Roy. Een zoon van een alleenstaande moeder die geen alcohol of drugs gebruikt. Ik ben een collega van Laura en ben via het sociaal-cultureel werk betrokken geraakt bij het project. Natuurlijk vrij ik zelf altijd veilig want ik wil geen soa oplopen. Maar behalve met condoom vind ik het ook heel belangrijk dat je het met de juiste partner doet, én: zonder drugs! Het stuk Mama wak bo yu wordt opgevoerd in het Engels, Spaans en Papiamento. Het is ook in Nederland gespeeld. Laura Wouter: Er zijn plannen voor een Nederlandse versie, maar dan zal het stuk herschreven moeten worden. Nederlandse humor is gewoon heel anders. Absoluut nog geen vader worden Darwick Fos (19) speelde al toneel voor hij in contact kwam met Laura Wouter. Het onderwerp veilig vrijen vindt hij op zich heel leuk en hij vindt het ook belangrijk om jongeren voor te lichten. Veel jongere meisjes van 16, 17 jaar raken zwanger en dat is jammer. Ik ben 19 maar wil absoluut nog geen vader worden, eerst reizen en leven. Als je kinderen krijgt, kom je daar niet meer aan toe. Ook al zijn ze absurd duur... Darwick: Ik vrij altijd voor 100% veilig en heb dus altijd een condoom bij me. Je weet maar nooit wat er gaat gebeuren. En als je uitgaat, kun je er één aan een vriend geven. Ze zijn wel absurd duur. Zeker als je niet werkt, zijn ze bijna onbetaalbaar. Heeft Darwick nog een boodschap voor vakantievierende jongeren? Nou, niet zozeer voor de vakantie, meer voor altijd: als je het doet, zorg dan dat je het goed doet. Dat je weet wat je doet. Met een heldere gedachte en met de juiste persoon. boekie 10 boekie 11

7 Waar haal je het geld vandaan? Wil je meer aandacht voor veilige seks en daar iets over organiseren, maar heb je er geen geld voor? Kijk dan op Pekoenja is een soort sponsor van jongerenprojecten. Je kunt er geld aanvragen voor alle mogelijke plannen. Denk aan een steptocht in de buurt, een gezamenlijke wandschildering, een themaweek over soa of een uitwisselingsweek met jongeren uit een ander land. Het indienen van een aanvraag gaat heel simpel, zonder ingewikkelde formulieren. Een team van scholieren en studenten bepaalt of je op pekoenja kunt rekenen. Globalgasm Globalgasm Op iedere eerste van de maand kun je meedoen aan het globalgasm, dat is een vorm van sexual healing voor onze planeet. Het doel: zoveel mogelijk mensen om 8 uur s ochtends (L.A.-tijd) achter hun computerscherm een orgasme laten krijgen. Masturberen mag. Een webcam aanzetten ook. Kijk op Sekstrends In welk land zijn ze er het vroegst bij als het om de eerste keer gaat? Hoe vaak hebben Nederlanders seks? Wat is ons favoriete voorbehoedsmiddel? En waar doen we het t liefst? Kijk op voor de laatste sekstrends. Over maagdelijkheid, autoliefdes in Taiwan en de aantrekkingskracht van het bubbelbad. Condomerie Condooms bestaan al sinds de oudheid: de Egyptenaren experimenteerden met linnen, de Chinezen met zijdepapier en de Romeinen met stevige geitenblazen. Toch werden de eerste condoomspeciaalzaken pas in de 18e eeuw geopend. In die jaren was er trouwens ook een levendige handel in tweedehands condooms de exemplaren van darm of blaas gingen zonder probleem een stuk of vijf wasbeurten mee. Wil je alles te weten komen over de oudste en de nieuwste condooms of het kiezen van de juiste maat? Kijk op Safe sites check this! gezondheid hiv & aids bestel maar boekie 12 boekie 13

8 Er zijn verschillende soorten soa. Sommige worden veroorzaakt door een bacterie. Andere door een virus. Bacterie als je er op tijd iets tegen doet, goed te behandelen. Wees er wel snel bij, dan voorkom je ernstige gevolgen. Voorbeelden: chlamydia, gonorroe en syfilis. Virus blijft na infectie vaak in het lichaam aanwezig. De klachten kunnen daardoor terugkomen en je blijft besmettelijk voor anderen. Voorbeelden: herpes genitalis, genitale wratten en hiv, de veroorzaker van aids. Waar moet je op letten? branderig gevoel bij het plassen wratjes op je penis, vagina of anus jeuk in je schaamhaar afscheiding (wittig spul) uit je penis of anus andere afscheiding uit je vagina dan normaal zweertjes of blaasjes bij je geslachtsdelen boekie 14 boekie 15

9 Bacterie Chlamydia Verraderlijke aandoening, omdat er vaak geen of alleen vage klachten zijn. Met de juiste behandeling is chlamydia goed te genezen. Waar merk je het aan? Bij vrouwen: vaak geen klachten, maar anders pijn bij het vrijen, bij het plassen, in de onderbuik, meer afscheiding dan normaal of abnormaal bloedverlies tussen twee menstruatieperioden en bloedverlies na het vrijen. Bij mannen: afscheiding uit de plasbuis of pijn bij het plassen. Waar kan het toe leiden? Bij vrouwen: als de infectie niet wordt behandeld, heb je een verhoogd risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en zelfs onvruchtbaarheid. Bij mannen: een ontsteking van de bijbal. boekie 16 bacterie Gonorroe Ook wel de druiper genoemd. De klachten zijn vergelijkbaar met die van chlamydia. Met de juiste behandeling is het goed te genezen. Waar kan het toe leiden? Bij vrouwen: ontstekingen van de eileiders. En daardoor verminderde vruchtbaarheid en kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Bij mannen: ontsteking van de bijbal. Syfilis Ook wel lues, syf of harde sjanker genoemd. Syfilis is bij een tijdige behandeling goed te genezen. Het komt veel voor in tropische landen, Oost- Europa en de voormalige Sovjet-Unie. Maar ook in Nederland komt het steeds vaker voor. Waar merk je het aan? De ziekte begint meestal met pijnloze zweertjes op of in de penis, anus, vagina of mond. Later kunnen huidafwijkingen ontstaan. Ook zonder behandeling verdwijnen die symptomen vanzelf. Dit betekent echter niet dat de bacterie uit het lichaam is verdwenen. Waar kan het toe leiden? Van onbehandelde syfilis krijg je uiteindelijk ernstige schade aan diverse organen zoals hart, hersenen en/of botten. Trichomonas Dit is geen ernstige soa. De aandoening komt vaker voor bij vrouwen dan mannen en relatief vaak in het buitenland. Trichomonas is goed te behandelen. Waar merk je het aan? Je krijg (veel) afscheiding, soms zijn de klachten mild. Mannen merken meestal niets (of heel weinig) van een trichomonas-infectie. Waar kan het toe leiden? Bij vrouwen: een ontstoken vagina... Bacteriele vaginose en candida Dit zijn geen echte soa. Bacteriële vaginose is een verstoring van het bacterieel evenwicht in de vagina. Het kan ontstaan als gevolg van stress of medicijngebruik. Candida is een gistinfectie. Andere soa andere soa Schaamluis Beestjes (platjes) die jeuk veroorzaken en leven op de behaarde delen van het menselijk lichaam, behalve het hoofdhaar. Je kunt het krijgen als je met iemand anders de kleding of een slaapzak deelt, of dicht tegen elkaar aan ligt. En natuurlijk door seks. boekie 17

10 Virus virus Genitale wratten Wratten op of rond de geslachtsdelen of de anus. Na behandeling kunnen de wratten weer terugkeren. Waar merk je het aan? Deze aandoening komt veel voor en kan heel hinderlijk zijn. Je merkt niet altijd dat je ze hebt, omdat de wratten soms inwendig zitten. Waar kan het toe leiden? De kans is groot dat je het doorgeeft aan anderen, genitale wratten zijn namelijk erg besmettelijk. Een snelle behandeling is dus noodzakelijk. Herpes genitalis Wordt overgedragen via seksueel contact, maar ook doordat je contact hebt gehad met de slijmvliezen van iemand die herpes heeft. Hoe merk je het? Blaasjes of pijnlijke rode plekjes op of rond de mond, de penis, de anus of de vagina. De blaasjes kunnen overgaan in wondjes die langzaam indrogen. boekie 18 Waar kan het toe leiden? Het virus blijft in het lichaam aanwezig en kan opnieuw klachten geven. Er zijn wel middelen die de duur van de klachten verkorten of het aantal aanvallen beperken. Belangrijk: de koortslip (herpes labialis) wordt veroorzaakt door een ander herpes-virus dan bij herpes genitalis. Door orale seks kun je het koortslipvirus wel op geslachtsdelen overbrengen, dit kan ook andersom. Hepatitis A, B en C Deze drie virussen veroorzaken ontstekingen in de lever. Je krijgt er geelzucht van. Hepatitis A: deze ziekte - die een paar maanden kan duren - komt veel voor in landen waar de omstandigheden minder hygiënisch zijn. Je kunt het krijgen via de ontlasting of via besmet voedsel en water. Maar ook door bijvoorbeeld anaal seksueel contact. Hepatitis A is alleen te voorkomen door vaccinatie. Hepatitis B: het virus wordt meestal overgedragen via seksueel contact, met name anaal contact. Maar ook bijvoorbeeld via gebruikte injectienaalden en soms ook van moeder op kind. Er is een vaccin tegen hepatitis B. Sommige mensen krijgen ernstige klachten na infectie met hepatitis B, anderen merken er niks van. Het hepatitis B-virus kan in het lichaam aanwezig blijven. Je blijft dan lang besmettelijk voor anderen. Hepatitis C: deze ziekte wordt zelden door seksueel contact overgedragen, maar wel via bloed-bloedcontact. Hepatitis C komt veel voor bij druggebruikers die elkaars naalden of andere spuitattributen gebruikt hebben. Via tatouage-naalden, kun je ook besmet raken, beroemd voorbeeld hiervan is Pamela Anderson. In sommige landen loop je ook met een bloedtransfusie risico. Soms merk je er heel lang niets van. Het virus kan jaren ongemerkt in het lichaam aanwezig zijn. Hiv Dit is het virus dat aids veroorzaakt. Iemand die geïnfecteerd is met hiv, wordt seropositief genoemd, maar dan hoef je nog niets te merken. De kans op infectie met hiv is groter als je al een andere soa hebt. Dat komt doordat soa wondjes in het slijmvlies van geslachtsdelen en anus veroorzaken. Hiv kan dan gemakkelijker het lichaam binnendringen. Het virus wordt overgedragen via bloed-bloedcontact (gebruikte naalden) en door onveilig vrijen. Of van moeder op kind. Hoe merk je het? Het virus tast het afweersysteem aan, waardoor het lichaam zich steeds minder goed kan verweren tegen allerlei ziektes. Het kan na infectie acht tot tien jaar duren voordat je - zonder medicijngebruik - ernstige klachten krijgt. Pas dan heb je echt aids. Waar kan het toe leiden? Hiv is ongeneeslijk, dat betekent dat een hiv-geïnfecteerde de rest van zijn leven (zware) medicijnen moet slikken om het uitbreken van de ziekte uit te stellen. Deze medicijnen hebben veel bijwerkingen. boekie 19

11 De eerste keer kan het gelijk raak zijn! Vooral jongeren schatten de risico s van onveilig vrijen te laag in, zegt Jos Poelman van de Stichting soa-bestrijding. Ze denken bijvoorbeeld vaak dat je de eerste keer niks kan oplopen en dus geen condoom hoeft te gebruiken. Nou, wél dus. Echt, de eerste keer kan het gelijk raak zijn, net zo goed als een meisje die voor het eerst met een jongen naar bed gaat zwanger kan worden. Er zijn verschillende soa, sommige zijn goed te behandelen als je er op tijd bij bent, maar andere, zoals herpes (aan de geslachtsdelen), zijn heel besmettelijk en je komt er nooit meer echt vanaf. De besmette persoon blijft virusdrager en de klachten kunnen altijd weer terugkomen. Ook heb je chlamydia, daar kun je zelfs onvruchtbaar van worden. En dan is er natuurlijk altijd nog aids: dankzij veel en zware medicijnen kun je met een hiv-infectie heel oud worden, maar er is nog steeds geen definitieve genezing mogelijk. DUS gebruik altijd een condoom om soa te vermijden. Voor zowel jongens als meisjes geldt dat als ze enkele keren met dezelfde persoon hebben gevreeën, ze snel denken dat het wel goed zit. Ze worden onvoorzichtig en denken dat ze geen condooms meer hoeven te gebruiken, bijvoorbeeld omdat ze de pil gebruiken. Dus dan loop je natuurlijk gewoon het risico om soa op te lopen. Eén van beiden kan besmet zijn zonder dat je het weet. We zien de laatste twee jaar meer meldingen van soa; het lijkt er dus op dat er weer vaker zonder condoom wordt gevreeën. Wij raden aan om, als je onveilig hebt gevreeën, bij je huisarts of bij de GGD sowieso een test te laten doen. Een soa gaat namelijk bijna nooit vanzelf over. Ook als je verkering hebt en je wilt zonder condooms gaan vrijen, is het verstandig om je eerst te laten testen. Je hoeft niet bang te zijn dat je huisarts je ouders zal inlichten, want een arts heeft een beroepsgeheim. Maar als je toch niet naar je huisarts wilt, kun je je anoniem laten testen bij een van de 45 GGD s in Nederland; in iedere grote stad zit er wel een. adressen en informatie zijn te vinden via het internet: voor vragen over veilig vrijen, hiv en andere soa kun je ook terecht bij de Aids Soa Infolijn: ct/min (Bereken ideale standje) boekie 20 boekie 21

12 Rubber Zakencondoomboom In het Australische Fitzoy Kiezen Betrouwbare en wettelijk goedgekeurde condooms kun je herkennen aan het CE-logo op de verpakking. Je hebt keus uit allerlei soorten en de standaardmaat past bijna iedereen. Neem als je op reis gaat, altijd zelf condooms mee. Je weet nooit zeker of ze verkrijgbaar zijn in het buitenland en of ze betrouwbaar zijn. Kopen Condooms zijn niet alleen te koop bij de drogist, maar ook bij supermarkten, postorderbedrijven en benzinepompen. Bovendien hangen in veel cafés en disco s condoomautomaten. Wil je liever niet gezien worden? Bestel ze dan via internet. Echt safe? Veilig vrijen begint met een condoom. Maar 100% zekerheid heb je niet. Soms kan er iets misgaan met een condoom, meestal door onjuist gebruik. Verder kunnen soa zoals herpes genitalis en genitale wratten toch worden overgedragen. Dat komt doordat de blaasjes of wratjes op plekken kunnen zitten die niet door het condoom worden bedekt. Tip: kijk voor gebruik eerst even op de verpakking tot welke datum de condooms houdbaar zijn. Bewaren Bewaar ze koel, maar niet té. Het liefst op kamertemperatuur. Te warm: in het dashboardkastje of achter een ruit in de auto. Te koud: in de koelkast of het laadruim van een vliegtuig (neem ze dus mee in de handbagage). Grote temperatuurverschillen zijn trouwens ook niet goed. Gebruiken Gebruik een glijmiddel op waterbasis; dus geen olie en vet, zoals bodylotion of massageolie, want die beschadigen het condoom. Gebruik nooit twee condooms over elkaar. Dat verhoogt de kans dat het condoom scheurt. Gebruik voor anale seks een extra sterk condoom en extra veel glijmiddel, anale seks gaat namelijk wat stroever dan vaginale seks. Rol het condoom niet binnenstebuiten af. Er mag geen lucht in het condoom zitten als je hem omdoet, dus houd het topje met duim en wijsvinger vast als je hem omrolt. Funcondooms zijn er voor de fun; ze zijn niet veilig. Wat je verder nog moet weten Ieder jaar worden er in Nederland 30 miljoen condooms verkocht. Over de hele wereld 4 biljoen. Gemiddeld worden er op één dag 2 tot 5 condooms uit één condoomautomaat getrokken. Aardbei is de favoriete smaak voor liefhebbers van condooms met een smaakje. Er bestaan zelfs muziekcondooms, compleet met popsong of klassieke tune. De Wooden Willie is speciaal ontwikkeld om condooms te demonstreren aan mensen die niet precies weten hoe een condoom werkt en die een banaan liever op willen eten. Likbaar ondergoed in aardbeiensmaak. De smaak komt door lichaamswarmte en vocht het best tot z n recht: dus eerst een tijdje dragen, dan pas proeven. Crossing is een nieuw middel gevonden om soa te bestrijden: condoombomen. De gezondheidsdienst heeft ervoor gekozen om een aantal bomen in het dorp vol te hangen met condooms. Het gaat hierbij om bomen die door aboriginals als hangplek worden gebruikt. Het maandelijks condoomgebruik in Fitzoy Crossing is inmiddels explosief gestegen, het aantal soa-gevallen explosief gedaald. boekie 22 boekie 23

13 SafeShopping Avanti transparante condooms voor mensen met een rubber-allergie. Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 2. De collectie Hot rubber-condooms is enorm uitgebreid. Dit is de classic, met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 3. Extra dunne condooms voor meer gevoel tijdens het vrijen. Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 4. Topsafe condooms, transparant met reservoir en voorzien van een zaaddodend glijmiddel. 5. Roze condooms met glijmiddel en noppen voor extra plezier. Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 6. Condooms in lekker uitgesproken kleuren: rood, roze en zwart. Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 7. Hot rubber-condoom met vrijbewijs, met daarin een leuke gebruiksaanwijzing voor condoomgebruik. Ideaal voor de eerste keer. 8. Een condoom die licht geeft in het donker: gezellig! Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 9. Fiesta gekleurde condooms met een smaakje: banaan, aardbei, sinaasappel en mint. Met reservoir, voorzien van een niet-zaaddodend glijmiddel. 10. Liklapjes van superdunne latex voor veilig beffen (vagina likken) en rimmen (kont likken). Met een smaakje. 11. Condooms waar je vrolijk van wordt: met muziek, een lichtje of spannende witte stippen. Deze condooms zijn niet safe! utopia.knoware.nl/users/hanswest/dru/mci/helpdisk/hanky.htm boekie 24 boekie 25

14 Hiv: alles behalve ver-van-je-bed-show Eén ding is zeker met hiv: je komt er je hele leven niet meer van af. Maar hoe je er precies aan komt, is nog steeds niet voor 100% duidelijk, in ieder geval kun je het van onveilige seks krijgen. Erik Voorst, medewerker van jongpositief de organisatie voor jongeren met hiv, vertelt: Ik heb sinds drie jaar hiv, maar weet niet precies hoe ik het heb opgelopen. Juist omdat ik als homo met veel wisselende contacten tot de risicogroep behoor, heb ik het altijd veilig gedaan. Maar toen ik met vage klachten bij de huisarts kwam, bleek ik toch met hiv geïnfecteerd te zijn. Pijpen, voorvocht, zoenen? Wie het weet, mag het zeggen. De eerste keer raak Op de website kun je het verhaal van Erik lezen en andere persoonlijke verhalen van jongeren die geïnfecteerd zijn met hiv. Sander, bijvoorbeeld: "Ik was op vakantie met mijn ouders in Frankrijk, 15 jaar oud, had het nog nooit gedaan en ontmoette daar een gewoon leuk meisje...van het een kwam het ander en het was een mooie ervaring. Een half jaar later kwam de kater; een Franse brief waarin het meisje schreef dat ze hiv had. Ik heb me laten testen en had het ook. Nee, dat zeg ik verkeerd: ik héb het ook en ik kom er dus nooit meer van af." Vakantieliefdes... Erik: "Niet elke jongere met hiv weet hoe hij of zij het gekregen heeft. Maar je weet vaak wel hoeveel risico je loopt en kunt daar je verantwoording in nemen. In principe lopen hetero-meisjes op vakantie het meeste risico. Ze worden verliefd op een mooie Spanjaard of Griek, neuken een keer zonder condoom - je bent tenslotte wat vrijer op vakantie - en komen terug met een chronische ziekte. Die kans is echt groot, want die spannende vakantielovers hebben elke week een ander...een heel vakantieseizoen lang. Homojongens wéten dat ze meer risico lopen, dus die zijn wat voorzichtiger." Tachtig met cocktails Erik: "Toen ik hoorde dat ik hiv had, stortte mijn leven volledig in. Het eerste half jaar was een hel: ik begon vrijwel direct met medicijnen (de cocktailtherapie) die gruwelijke bijwerkingen hebben zelfs bij een eenvoudige vorm van hiv. Ik ben onlangs gestopt met de medicatie, ik wil nog even jong zijn en kijken wat mijn eigen lichaam aankan, geen chemicaliën in mijn lijf. Ik weet dat ik met die cocktails tachtig jaar kan worden, maar het gaat natuurlijk niet alleen om kwantiteit in het leven. Ik gebruik nu niks, leef heel erg gezond en laat me iedere maand testen. Ik voel me na drie jaar eindelijk weer een beetje mezelf, niet langer patiënt." Hiv lijkt nergens op "Hiv is inmiddels een beheersbare chronische ziekte en je gaat er niet meer aan dood. Maar als je gewoon normaal wilt leven, is het een enorme handicap. Het staat letterlijk tussen mensen in en daarin verschilt het van alle andere aandoeningen. Het is een overdraagbare ziekte die je op het meest intieme vlak raakt en daardoor maak je moeilijk contact. Zodra je iets wilt met iemand, staat hiv in het middelpunt en krijg je geen kans om elkaar te leren kennen. Dus iedereen die denkt dat hiv niet veel voorstelt en bewust voor de kick zonder condoom neukt, is niet goed wijs. Het kan wel eens je laatste spontane intieme contact zijn..." Een carrière opbouwen met hiv "Het grootste probleem rond werk en hiv is: vertel je het wel of niet. Het is slim om het niet te vertellen, want een werkgever boekie 26 boekie 27

15 investeert niet meer in je als hij weet dat je hiv hebt. Van de andere kant is het moeilijk om je mond te houden over zo n ingrijpende verandering in je leven. En daarbij: je bent gewoon vaker ziek en eerder moe. Openheid is niet makkelijk, en zwijgen ook niet. Ik heb ervoor gekozen om de eer aan mezelf te houden en heb een baan in het buitenland laten lopen, omdat die transfer plaatsvond op het moment dat ik hoorde dat ik hiv had. Ik wilde juist toen mijn sociale leven hier niet achterlaten. Nu houd ik me bezig met vrijwilligerswerk en hoop binnen een paar jaar een Europese organsiatie voor hiv-jongeren op te zetten. Aids is voor ouderen "Als je jong bent, heeft hiv een specifieke impact op je leven. Terwijl je middenin de opbouw zit, een hele toekomst voor je ligt, krijg je een dodelijke ziekte waarmee je verder moet leven. Je kunt wel hulp en ondersteuning krijgen van ouderen met hiv, maar die stammen nog uit het aids-tijdperk. Uit de tijd, de jaren tachtig, dat je kon overlijden als je in de westerse wereld hiv had of aids kreeg. Jongeren met hiv waren drie jaar terug, toen ik het kreeg, moeilijk te vinden en waren al helemaal niet georganiseerd. Met jongpositief wordt dat anders: voor jongeren die hiv hebben en andere betrokkenen is er nu een eigen plek. En voor jongeren die hiv niet willen hebben, zou ik zeggen: wip hier eens aan voor je op vakantie gaat." Belangenbehartiging hiv-infectie wordt ondersteund door de Hiv-Vereniging-Nederland en SENSOA Vlaanderen. Bel voor contact en ondersteuning boekie 28 Op proef: onderzoek naar Chlamydia Chlamydia is een veel voorkomende soa. Meestal merk je er niets van maar op langere termijn kan het zelfs leiden tot onvruchtbaarheid. Omdat het vermoeden bestaat dat Chlamydia de laatste jaren weer toeneemt, is onderzoek hiernaar belangrijk. De Stichting soa-bestrijding heeft in samenwerking met de GGD in Tilburg, Rotterdam, Heerlen en Groningen een project opgezet naar het vóórkomen van Chlamydia. Het onderzoek gebeurt per post personen tussen de 15 en de 29 jaar worden in het najaar van 2002 (via een steekproef) schriftelijk benaderd met de vraag mee te doen aan het onderzoek. Snel, makkelijk en anoniem Als jij een van de personen bent die zo n pakketje krijgt, dan word je gevraagd een vragenlijst (anoniem) in te vullen én een klein beetje urine op te vangen in een buisje en dat in een speciale envelop op te sturen. Iedereen die meedoet ontvangt de uitslag van de urinetest. Bij een positieve uitslag (je hebt Chlamydia) kun je je bij de GGD of de huisarts laten behandelen. Verraderlijk Waarom dit project? Heel simpel: omdat voorkomen altijd nog beter is dan genezen. Het verraderlijke van Chlamydia is namelijk dat je meestal geen klachten hebt. Door de aandoening vroegtijdig op te sporen kun je verdere gezondheidsproblemen, zoals onvruchtbaarheid, voorkomen. Dat geldt voor mannen én vrouwen. boekie 29

16 FAQ aan Di-rect De Haagse popgroep Di-rect bestaat sinds 1999, had begin 2001 een hit met Just the Way, debuteerde eind 2001 met de CD Discover en wordt nu anno 2002 gezien als een band waar Nederland nog heeeel veel van gaat horen. Acht directe vragen aan de vier van Di-rect: Bas van Wageningen, Jamie Westland, Frans Spike van Zoest en Tim Akkerman. Heb je altijd condooms bij je? En zo ja, waar laat je ze? Tim: Altijd twee in mijn portemonnee. Jamie: Nee,... ik vind ze vervelend in m n zak zitten! Wat is je beste versiertruc? Op wat voor types val je? Tim: Jezelf blijven en nooit laten Spike: Tove blijken dat je iemand leuk vindt. Bas: Ik ben versierd... Jamie: Als dit geen liefde op het eerste gezicht is, dan loop ik nog Wat is voor jou het toppunt van een keer voorbij. romantiek? Bas: Romantiek, ff woordenboek zoeken... Wat vind je van vreemdgaan? Spike: Het ergste wat je je partner kunt aandoen! Als het niet meer werkt in een relatie praat je erover en maak je het uit, maar je gaat niet vreemd terwijl je een vriend(in) hebt. Wat voor onderbroek heb je aan? Spike: Lekker boeiend, morgen Hebben jullie groupies en hoe ga je daarmee om? is het weer een andere! Spike: We hebben groupies ja, maar gelukkig niet zo veel. Degenen die we hebben vragen dan of je seks met ze wilt, maar je kent zo n meisje niet eens en ze vallen toch alleen maar op je, omdat je Spikevan-Di-rect bent. Ik ga er dus nooit op in. Wat is de gekste plek waar je het gedaan hebt? Bas: In bed? Jamie: In een Spa-fles! boekie 30 boekie 31

Terugkerende aanvallen

Terugkerende aanvallen Genitale herpes Herpes genitalis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa), die wordt veroorzaakt door een virus. Dit virus zorgt voor een pijnlijke infectie van de huid en de slijmvliezen in en rond

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen

Seksueel overdraagbare aandoeningen Seksueel overdraagbare aandoeningen Wat zijn soa s? Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Het zijn ziektes die je kunt krijgen als je onveilig vrijt. Er zijn verschillende soorten soa s. Sommige

Nadere informatie

Activiteit van de maand

Activiteit van de maand Activiteit van de maand Ideaal om de koude wintermaanden door te komen een activiteit om rode oortjes en warme kaken van te krijgen! De Veilig Vrijen Quiz (een uitgave van In Petto: www.jongereninformatie.be)

Nadere informatie

Hoe krijg je hepatitis B?

Hoe krijg je hepatitis B? Hepatitis B Hepatitis B is een infectie van de lever, veroorzaakt door het hepatitis B-virus. In Nederland wordt dit virus vooral overgedragen door seksueel contact. Het dringt via de slijmvliezen van

Nadere informatie

THEMADOSSIER CHLAMYDIA

THEMADOSSIER CHLAMYDIA THEMADOSSIER CHLAMYDIA 1. Soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Je kan ze dus oplopen door seksueel contact of door contact met het bloed van een besmet persoon. Volgens recent onderzoek

Nadere informatie

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 3. Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s)

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 3. Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s) Bovenbouw HAVO / VWO Onderdeel 3 Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s) 2 Toelichting onderdeel 3: De Soa-poli Het derde onderdeel van Lang Leve de Liefde Bovenbouw (LLL-BB)

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen Seksueel Overdraagbare Aandoeningen Voorkomen Testen Behandelen Inhoud Seksueel Overdraagbare Aandoeningen: Wat zijn soa s? Hoe kun je een soa oplopen? 3 4 Voorkomen: Hoe voorkom je een soa? Wat is veilig

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen Seksueel Overdraagbare Aandoeningen Voorkomen Testen Behandelen Inhoud Seksueel Overdraagbare Aandoeningen: 3. Wat zijn soa s? 4. Hoe kun je een soa oplopen? Voorkomen: 5. Hoe voorkom je een soa? Wat is

Nadere informatie

S e k s u e e l S e k s u e e l S e O v e r d r a a g b a r e O v e r d A a n d o e n i n g e n A a n d o e. d r a a g b a r e O v e r d r a a g b a r

S e k s u e e l S e k s u e e l S e O v e r d r a a g b a r e O v e r d A a n d o e n i n g e n A a n d o e. d r a a g b a r e O v e r d r a a g b a r k s u e e l S e k s u e e l S e k s u e e a g b a r e O v e r d r a a g b a r e O v n i n g e n A a n d o e n i n g e n A a n s u e e l S e k s u e e l S e k s u e e l g b a r e O v e r d r a a g b a r

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Chlamydia i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Omschrijving Chlamydia is de SOA die in Nederland het meest voorkomt. Per jaar lopen 60.000 mensen het op. Chlamydia kan een ontsteking

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Bij seks horen ook gevoelens. Liefde en verliefdheid. Zin hebben in seks. Opgewonden zijn of geil zijn.

Bij seks horen ook gevoelens. Liefde en verliefdheid. Zin hebben in seks. Opgewonden zijn of geil zijn. SEKS, Alle manieren waarop je kan vrijen noemen we seks hebben. Je kan seks hebben met jezelf en met iemand anders. Niet iedereen wil seks. Dat is voor iedereen anders. Seks is strelen, zoenen, knuffelen.

Nadere informatie

2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. doe-het-safe boekie

2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. doe-het-safe boekie 2002 Hein de Kort via Big Balloon bv. boekie 4 6 8 12 13 14 20 22 24 25 29 30 Hoe kun je een soa oplopen? Wat vindt Winston ervan? Veilige seks op het podium Sekstrends Safe sites Symptomen van soa De

Nadere informatie

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten?

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten? Vaginale hygiëne Vaginale hygiëne De vagina is een kwetsbaar lichaamsdeel. Ze is gevoelig voor vocht, warmte en knellende kleding. Deze folder geeft je beknopte informatie over goede hygiënische verzorging

Nadere informatie

Hepatitis B Preventie

Hepatitis B Preventie Hepatitis B Preventie Nationaal Hepatitis Centrum kenniscentrum voor hepatitis Inleiding Deze folder gaat over hepatitis B, hoe u de ziekte kunt krijgen en hoe u de ziekte kunt voorkomen. Hepatitis B is

Nadere informatie

De Hormonale anticonceptiepil

De Hormonale anticonceptiepil 1 De Hormonale anticonceptiepil Hoe werkt de pil? De pil bevat de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. Deze voorkomen op 3 manieren zwangerschap. Wanneer je stopt met de pil zorgen je eigen

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN Pagina van 6 AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot 6 maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Condoom. 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013

Condoom. 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) De afkorting SOA staat voor Seksueel Overdraagbare Aandoening. Jaarlijks lopen ongeveer 100.000 mensen een SOA op. SOA s kunnen ernstige gevolgen hebben als

Nadere informatie

klaar met spelen? dat dacht je maar!

klaar met spelen? dat dacht je maar! 5 7 8 9 0 5 5 7 8 9 0 5 Dit spel is ontwikkeld om gezinnen, waarvan één of meer personen hiv+ zijn, te ondersteunen bij het praten over onderwerpen die daar direct of indirect mee te maken hebben. Mensen

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Besmetting met HIV Inleiding Wat is HIV Wat is AIDS

Besmetting met HIV Inleiding Wat is HIV Wat is AIDS Besmetting met HIV Inleiding Door een ongeluk, waarbij u mogelijk in contact bent gekomen met het bloed van iemand met HIV of AIDS, loopt u kans om met HIV besmet te raken. Juist bij een ongeluk gaat alles

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop da tu de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

SOA enquete uitslag 2008

SOA enquete uitslag 2008 pagina 1 van 10 p h p E S P SOA enquete uitslag 2008 Wat weet je over Sexueel Overdraagbare Aandoeningen Deze enquete is strikt geheim!we kunnen niet inzien wie welke gegevens heeft uitgevoerd! 1. In welke

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee?

Testen op HIV, ja of nee? Afdeling Verloskunde, locatie AZU Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap. HIV is het virus dat de ziekte aids

Nadere informatie

Hepatitis B Preventie

Hepatitis B Preventie Hepatitis B Preventie Nationaal Hepatitis Centrum kenniscentrum voor hepatitis Inleiding Deze folder gaat over hepatitis B, hoe u de ziekte kunt krijgen en hoe u de ziekte kunt voorkómen. Hepatitis B is

Nadere informatie

9. Soa s. Deze basisstof vervangt de basisstof in je leerwerkboek.

9. Soa s. Deze basisstof vervangt de basisstof in je leerwerkboek. Deze basisstof vervangt de basisstof in je leerwerkboek. 9. Soa s In deze vervangende basisstof maak je met klasgenoten een kwartetspel over seksueel overdraagbare aandoeningen. Daarna kunnen jullie het

Nadere informatie

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Soorten soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Die kun je krijgen als je zonder condoom vrijt. Er zijn verschillende

Nadere informatie

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Kinderboeken: Benodigdheden: Filmpje: Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Kinderboeken: Benodigdheden: Filmpje: Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht II Voortplanting en gezinsvorming Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten hoe de bevruchting verloopt, hoe je zwanger kunt raken en hoe je je tegen een zwangerschap

Nadere informatie

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne VRAAG EN ANTWOORD Hepatitis B aandachtscampagne: Zeg Nee!...Tegen hepatitis B 1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne Q. Wat is het doel van de campagne? A. We willen Chinezen woonachtig in Rotterdam

Nadere informatie

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten Ghapro Newsflash Juni 2015 Jaargang 1, nr.1 Nieuwsbrief voor Gerantes In dit nummer Sekswerkers in Vlaanderen Een diverse groep Medische resultaten Wat zijn de trends? Gonorroe in de keel Wat zijn de risico

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie.

Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie. Gh@pro Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie. I n h o u d 1. Ontstaan van Gh@pro........................................................................................................

Nadere informatie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie Eileiderontsteking Afdeling Gynaecologie Inleiding Een eileiderontsteking is een ontsteking van de eileiders. Deze ontstekingen kunnen heel sluimerend verlopen met weinig klachten. Meestal heeft u acute

Nadere informatie

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A Naast deze infokaart over hepatitis zijn er ook infokaarten beschikbaar over: infectieziekten algemeen, tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen, jeugd en onveilig vrijen en jeugd en vaccinatie.

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

GESLACHTSZIEKTEN, OFWEL SOA S

GESLACHTSZIEKTEN, OFWEL SOA S 10 GESLACHTSZIEKTEN, OFWEL SOA S Geslachtsziekten zijn geniepig. Je merkt niet altijd dat je ze hebt, maar intussen kunnen ze in de verborgenheid toeslaan. En er rust een taboe op. Als één van beide partners

Nadere informatie

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6 Vaginale schimmelinfectie WAT IS EEN VAGINALE SCHIMMELINFECTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Dermatologie. Lichen sclerosus. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Dermatologie. Lichen sclerosus. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Dermatologie Lichen sclerosus Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Wat is lichen sclerosus? Lichen sclerosus is een (goedaardige) huidaandoening,

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Wat is hiv en wat is aids?

Wat is hiv en wat is aids? Hiv en aids Wat is hiv en wat is aids? Hiv is het virus dat aids veroorzaakt. Het kan het lichaam op verschillende manieren binnendringen. Eenmaal in het lichaam begint het virus het afweersysteem af te

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Wanneer moet je veilig vrijen?

Wanneer moet je veilig vrijen? veilig rijen Veilig vrijen is jezelf en je partner beschermen tegen ongewenste zwangerschap en tegen een seksueel overdraagbare aandoening (soa). Als je zonder voorbehoedmiddel dat jou en je partner beschermt

Nadere informatie

SOA en eileiderontsteking

SOA en eileiderontsteking 468.0403 SOA en eileiderontsteking Sexueel Overdraagbare Aandoeningen en eileiderontseking Inhoudsopgave 1. Hoe kunt u deze brochure lezen? 2. SOA: algemeen 2.1. Een SOA, en hoe nu verder? 2.2. Chlamydia

Nadere informatie

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING Compleet voorlichtingspakket Het voorlichtingspakket Veilig vrijen & seks bestaat uit: 1. Krasloten 2. Jongerenboekje SEKS&ZO 3. Handleiding met

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Deze brochure geeft informatie over seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Een eileiderontsteking wordt nogal eens,

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking De tekst van de brochure is gebaseerd op de tekst van de brochure Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking van de

Nadere informatie

Brochure_Binnenwerk_NL_EN_FR_V3.indd 1 27/05/13 11:41

Brochure_Binnenwerk_NL_EN_FR_V3.indd 1 27/05/13 11:41 Dit boekje gaat over veilige seks in de prostitutie. De informatie is zowel bedoeld voor beginnende sekswerkers als voor vrouwen & mannen die al langer in het vak zitten. Je kan in dit boekje lezen hoe

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. SOA Seksueel Overdraagbare Aandoeningen en eileiderontsteking

GYNAECOLOGIE. SOA Seksueel Overdraagbare Aandoeningen en eileiderontsteking GYNAECOLOGIE SOA Seksueel Overdraagbare Aandoeningen en eileiderontsteking Inhoudsopgave Inleiding 3 SOA: algemeen 3 Een SOA, hoe nu verder? 5 Chlamydia 6 Gonorroe 7 Genitale wratten (condylomata acuminata)

Nadere informatie

Dit boekje gaat over veilige seks in de prostitutie. De informatie is zowel bedoeld voor beginnende sekswerkers als voor vrouwen & mannen die al

Dit boekje gaat over veilige seks in de prostitutie. De informatie is zowel bedoeld voor beginnende sekswerkers als voor vrouwen & mannen die al Dit boekje gaat over veilige seks in de prostitutie. De informatie is zowel bedoeld voor beginnende sekswerkers als voor vrouwen & mannen die al langer in het vak zitten. Je kan in dit boekje lezen hoe

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling

Patiënteninformatie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling Patiënteninformatie Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling Inhoudsopgave Pagina 1. SOA: algemeen 7 Wie kan een SOA

Nadere informatie

Hepatitis B vaccinatie

Hepatitis B vaccinatie Hepatitis B vaccinatie De lever speelt een centrale rol bij de stofwisseling van eiwitten, vetten en suikers en de zuivering van het bloed. Soms raakt de lever ontstoken. In zo n geval is er sprake van

Nadere informatie

Gynaecologie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Gynaecologie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Gynaecologie Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Deze brochure wordt u aangeboden door de afdeling Gynaecologie/Verloskunde. Wij vinden het belangrijk dat patiënten goede voorlichting

Nadere informatie

Dermatologie. Lichen sclerosus

Dermatologie. Lichen sclerosus Dermatologie Lichen sclerosus 1 Wat is lichen sclerosus? Lichen sclerosus is een (goedaardige) huidaandoening, waarbij de huid langzaam zijn elasticiteit verliest waardoor deze vast en strak aanvoelt en

Nadere informatie

Seks en relaties Woordenlijst

Seks en relaties Woordenlijst Seks en relaties Woordenlijst Inhoud Vriendschappen en relaties 3 Lichaamsdelen 4 Seksualiteit 6 Seks en masturbatie 8 Veilige seks en voorbehoedsmiddelen 10 Misbruik 12 2 Vriendschappen en relaties Vriendje

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling. Deze brochure geeft informatie over seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA)

Nadere informatie

3 SOA en eileiderontsteking

3 SOA en eileiderontsteking 2 3 5 25 Nuttige adressen 29 Deze brochure geeft informatie over seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en een eileiderontsteking. Een eileiderontsteking wordt nogal eens, maar zeker niet altijd, veroorzaakt

Nadere informatie

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel 6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn infectieziekten die door intiem seksueel contact kunnen worden overgedragen. Omdat iemand een SOA kan hebben, zonder

Nadere informatie

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 2. Veilig en onveilig vrijen: anticonceptie

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 2. Veilig en onveilig vrijen: anticonceptie Bovenbouw HAVO / VWO Onderdeel 2 Veilig en onveilig vrijen: anticonceptie 2 Toelichting onderdeel 2: Anticonceptie In het tweede onderdeel van Lang Leve de Liefde Bovenbouw (LLL-BB) wordt het thema veilig

Nadere informatie

Hepatitis B vaccinatie

Hepatitis B vaccinatie Hepatitis B vaccinatie De lever speelt een centrale rol bij de stofwisseling van eiwitten, vetten en suikers en de zuivering van het bloed. Soms raakt de lever ontstoken. In zo n geval is er sprake van

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) en eileiderontsteking

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) en eileiderontsteking Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) en eileiderontsteking Hoe kunt u deze brochure lezen? Deze brochure geeft informatie over seksueel overdraagbare aan doeningen (soa) en een eileiderontsteking.

Nadere informatie

SOA-spreekuur. in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen. Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent

SOA-spreekuur. in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen. Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent SOA-spreekuur in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent TRIAGE Verzoek Soa test/vraag SOA Klachten Geen Klachten Huisarts Soa spreekuur assistente Het SOA-consult

Nadere informatie

Hypo's en hypers. Schimmelinfectie

Hypo's en hypers. Schimmelinfectie Seks Seks Het is best moeilijk om over seks te praten of vragen te stellen. Soms lukt het beter er met vrienden over te praten dan met je ouders. Je kunt voor een vertrouwelijk gesprek ook terecht bij

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Gynaecologie Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe kunt u deze folder lezen?... 3 SOA: algemeen... 3 Een SOA, en hoe nu verder?... 5 Chlamydia...

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Wat zijn de verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen Lichen sclerosus Wat is lichen sclerosus Lichen sclerosus is een (goedaardige) huidaandoening, waarbij de huid langzaam zijn elasticiteit verliest. Hierdoor voelt deze vast en strak aan en wordt wit van

Nadere informatie

Let s play the game called love

Let s play the game called love Gids voor het betere safe seksleven 1 Let s play the game called love en daar komt natuurlijk ook seks bij kijken. Maar durf jij altijd te zeggen wat je lekker vindt of waar je je goed bij voelt? En luister

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

veilig vrijen Wanneer moet je veilig vrijen?

veilig vrijen Wanneer moet je veilig vrijen? 'Veilig vrijen' is vermijden dat je een geslachtsziekte of aids krijgt. Als je seksueel contact hebt zonder condoom, dan vrij je onveilig. Als je geen kind wil, moet je naast het condoom trouwens nog een

Nadere informatie

Pubers. & seks. Handige tips voor ouders. Meer informatie PMS 630 PMS 637 PMS 458 PMS 376 PMS 021 WIT

Pubers. & seks. Handige tips voor ouders. Meer informatie PMS 630 PMS 637 PMS 458 PMS 376 PMS 021 WIT Meer informatie Heeft u nog vragen na het lezen van deze folder? Op www.seksualiteit.nl vindt u meer informatie. Ook kunt u op deze website adressen vinden van hulpverleningsorganisaties op het gebied

Nadere informatie

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

HIV, HET AIDSVIRUS HIV HOORT BIJ ONS LEVEN 126 ZWANGER WORDEN

HIV, HET AIDSVIRUS HIV HOORT BIJ ONS LEVEN 126 ZWANGER WORDEN 11 HIV, HET AIDSVIRUS Aids was tot voor enkele jaren een levensbedreigende ziekte. Door nieuwe medicijnen is het een chronische ziekte geworden. Medicijngebruik voorkomt ook dat de baby rond de bevalling

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur

Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur Nuttige adressen: Servicepunt van de Hiv Vereniging Nederland Tel. 020-689 2577 Bereikbaar van maandag t/m vrijdag, tussen 14.00 en 22.00 uur Aids SOA infolijn Tel. 0900-204 2040 (10 eurocent per minuut)

Nadere informatie

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit Wat vind jij daar van? nou Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit De Rutgers Nisso Groep ontwikkelt in opdracht van ZonMw een website voor en met jongeren met een Turkse, Marokkaanse

Nadere informatie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie

Enbrel. Behandeling met. Poli Reumatologie 00 Enbrel Behandeling met Poli Reumatologie Om Enbrel goed te gebruiken, is het belangrijk dat u een aantal dingen weet. Lees daarom deze folder goed door. Heeft u na het lezen nog vragen, stel ze aan

Nadere informatie

HET PARTNER-ONDERZOEK

HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

GEZONDHEIDSINFORMATIE

GEZONDHEIDSINFORMATIE GEZONDHEIDSINFORMATIE voor risicovolle beroepsgroepen vaccinatie DTP en Hepatitis A/B www.vggm.nl GEZONDHEIDSINFORMATIE VOOR RISICOVOLLE BEROEPSGROEPEN Als medewerker kunt u via uw werk risico lopen op

Nadere informatie

ORGAANTRANSPLANTATIE SEKSUALITEIT, VEILIG VRIJEN EN KINDERWENS

ORGAANTRANSPLANTATIE SEKSUALITEIT, VEILIG VRIJEN EN KINDERWENS ORGAANTRANSPLANTATIE SEKSUALITEIT, VEILIG VRIJEN EN KINDERWENS UMCG afd. Maag, Darm, Leverziekten Maart 2013 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Seksualiteit na een orgaantransplantatie 3 Praten over seksualiteit

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Testen op HIV in de zwangerschap. Obstetrie

Testen op HIV in de zwangerschap. Obstetrie Testen op HIV in de zwangerschap Obstetrie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is HIV, wat is AIDS? 5 Is een HIV-infectie te behandelen? 6 De HIV-test 6 Een HIV-test tijdens de zwangerschap 7 Een HIV-test ook

Nadere informatie

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden Veilig vrijen: doe ik dat? Seks kan fijn zijn. Maar er zitten ook gevaren aan. Je kunt zwanger raken zonder dat je dat wilt. Je kunt ook een geslachtsziekte oplopen. Hoe voorkom je een zwangerschap of

Nadere informatie

Seks bij kinderdiabetes

Seks bij kinderdiabetes Seks bij kinderdiabetes Seks Het is best moeilijk om over seks te praten of vragen te stellen. Soms lukt het beter er met vrienden over te praten dan met je ouders. Je kunt voor een vertrouwelijk gesprek

Nadere informatie

Mini-condooms. Oefeningen

Mini-condooms. Oefeningen tekst 1 Amsterdam, 3 maart 2010 Jongeren hebben steeds vroeger seks. Soms al als ze 12, 13 of 14 jaar zijn. Zwitserland Ook in Zwitserland gebeurt dit. De Zwitserse regering is daarom bezorgd. Want veel

Nadere informatie

Vaginale afscheiding. Polikliniek Gynaecologie (TZA)

Vaginale afscheiding. Polikliniek Gynaecologie (TZA) Vaginale afscheiding Polikliniek Gynaecologie (TZA) Inleiding U bent door uw huisarts verwezen vanwege vaginale afscheiding. Vaak heeft uw huisarts al een behandeling ingezet, een inwendig onderzoek gedaan

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik leef gezond

Inhoud. Mijn leven. ik leef gezond Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Ziek... 4 Hoofdstuk 2 Koorts... 6 Hoofdstuk 3 Schoon... 8 Hoofdstuk 4 Conditie... 10 Hoofdstuk 5 Eten... 12 Hoofdstuk 6 Drinken... 14 Hoofdstuk 7 Houding... 16 Hoofdstuk

Nadere informatie

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker

Prik en bescherm. Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker Prik en Prik en bescherm Laat je inenten tegen baarmoederhalskanker De HPV-inenting in het kort HPV is de afkorting voor humaan papilloma-virus. Het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. De kans

Nadere informatie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie Vaccinatie baarmoederhalskanker Gynaecologie Inleiding Als u nog nooit van het Humaan Papillomavirus (hierna te noemen: HPV) en baarmoederhalskanker heeft gehoord, dan bent u niet de enige. Ondanks het

Nadere informatie

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Inhoud Inleiding... 3 Hoe ziet Lichen Sclerosus eruit en wat zijn de klachten?... 3 Is Lichen Sclerosus besmettelijk?... 3 Waardoor wordt

Nadere informatie

Adalimumab Voor de behandeling van psoriasis

Adalimumab Voor de behandeling van psoriasis In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten te starten met Adalimumab voor de behandeling van psoriasis. In deze brochure leest u wat u moet weten over de behandeling met het medicijn Adalimumab. Deze

Nadere informatie

Zwanger zijn en bevallen

Zwanger zijn en bevallen Zwanger zijn en bevallen PRAKTISCHE TIPS IN GEWONE TAAL MARJA VAN DEURSEN & WILMA VAN OS 6 ZWANGER ZIJN EN BEVALLEN Inleiding Gefeliciteerd. Je bent zwanger! Het is fi jn om zwanger te zijn. Maar je hebt

Nadere informatie

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Metoject Behandeling met Metoject In overleg met uw reumatoloog wordt u binnenkort voor uw reumatische klachten behandeld met het geneesmiddel Metoject.

Nadere informatie