Gastlessen hiv en aids Middenbouw Bovenbouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gastlessen hiv en aids Middenbouw Bovenbouw"

Transcriptie

1 Gastlessen hiv en aids Middenbouw Bovenbouw

2 Inhoud Voorwoord 3 1. Inleiding 6 2. Kern van de les: gevolgen van hiv en aids voor kinderen 8 3. Keuzeonderwerpen en bijbehorende verwerkingsopdrachten 10 A Hulpverleners 10 Kopieerblad Hulpverleners: help de hulpverlener! 10 Samen is niet alleen! Twee zussen en hulpverleenster Victoria 10 B Voorlichting 11 Kopieerblad Voorlichting: zelf voorlichting geven 11 Educatieve DVD + opdracht 11 C Gratis aidsmedicijnen 12 Puzzelopdracht 'Pillen-pech' 12 Quiz (groep 7-8) 12 D Extra opdrachten 13 Kopieerblad Opdrachten 13 Materiaal Nationale Spreekbeurtactie 13 Kids United magazine 13 Wereldklassen Controle, evaluatie en slot 14 Bijlage 1 Kopieerblad Informatie 15 Bijlage 2 Kopieerblad Mozambique 17 Bijlage 3 Kopieerblad Hulpverleners 18 Bijlage 4 Kopieerblad Voorlichting 19 Bijlage 5 Kopieerblad Gratis aidsmedicijnen 20 Bijlage 6 Kopieerblad Opdrachten 22 Bijlage 7 Draaiboek gastlesgevers 24 Bijlage 8 Evaluatieformulier 29 2

3 Voorwoord Ieder jaar maakt Unicef een campagne gastlespakket voor jeugdvoorlichters. Dit derde exemplaar uit deze serie heeft als thema 'de gevolgen van hiv en aids voor kinderen'. Om dit zware thema een positieve draai te geven wordt de nadruk gelegd op oplossingen. Het pakket kan dienen als houvast voor gastlesgevers met minder ervaring of ter inspiratie voor ervaren jeugdvoorlichters. Het richt zich vooral op gastlessen voor de middenen bovenbouw van de basisschool (groepen 5 t/m 8). Een praktisch draaiboek met daarin uitgebreide tips en handvaten voor het geven van gastlessen vindt u in bijlage 7. Dit gastlespakket bestaat uit een inleiding, een kern met algemene informatie over het thema, keuzeonderwerpen, verwerkingsopdrachten en een afsluiting. De kern van de les stelt de problematiek rond hiv en aids aan de orde. De keuzeonderwerpen gaan in op de verschillende oplossingen die Unicef aandraagt (hulpverleners, voorlichting en lobby voor gratis aidsmedicijnen). De lesonderdelen samen (inleiding, kern, keuzeonderwerp, verwerkingsopdracht en slot) vormen een les van ongeveer 45 tot 50 minuten. De les kan gemakkelijk worden uitgebreid met extra onderwerpen en (bijbehorende) opdrachten. Denkt u ook eens aan de mogelijkheid van een PowerPoint presentatie met foto's. U vindt een opzet voor een Unicef presentatie en handleiding op extranet. 1 Opmerkingen of suggesties? Graag ontvangt de sectie Jeugd en Educatie een ingevuld evaluatieformulier met daarop uw reactie of aanvullingen op deze gastles (bijlage 8). 1 Ga naar Ga naar vrijwilligerswerk in het hoofdmenu, kies dan log in in het submenu. Gebruikersnaam: vrijwilliger. Wachtwoord: kindereneerst. Zoek nu onderin de functie van Trainer en daar zie je de PowerPoint presentatie Unicef algemeen inclusief een practische handleiding. 3

4 Overzicht educatieve materialen (al ontvangen of te bestellen) Educatieve DVD over aidsvoorlichting in Mozambique - DVD68 (beschikbaar vanaf begin november 2006) Informatieboekje Nationale Spreekbeurtactie voor kinderen - SB06BOEK (vanaf eind september te bestellen) Handleiding Nationale Spreekbeurtactie voor docenten - SB06HAND (vanaf eind september te bestellen) Poster Joaninha - SB06AFCAM Kids United magazine- KU065 (novembernummer 2006 te bestellen vanaf half oktober) Kids United Clubactie-pakket (inclusief een actieboekje, stickervel, een Kids United magazine, poster en een polsbandje) - SETACTIE Lespakket Wereldklassen 2006/ WK06 (vanaf eind november te bestellen; graag alleen gebruiken voor de gastles, of als showmodel) Spreekbeurt- en werkstukboekjes over 10 verschillende onderwerpen: Unicef en kinderrechten (SWBKR), gezondheidszorg (SWBGZ), kinderarbeid (SWBKA), onderwijs (SWBOW), straatkinderen (SWB1), oorlogskinderen (SWBOK), alleenstaande kinderen (SWBAK), sport en spel (SWBSP), voeding (SWBVO) en water (SWBWA) 4

5 Achtergrondinformatie over kinderrechten en hiv en aids Een handig overzicht van achtergrondinformatie vindt u in de Nationale Spreekbeurtactie handleiding voor docenten. Meer achtergrondinformatie, speciaal voor Unicef-vrijwilligers, vindt u in de Campagne Special TIP! Leg een horloge of klokje neer om te zorgen dat de les niet te veel uitloopt. Neem beeldmateriaal mee: posters en videomateriaal maken de les interessanter. Neem een actieve houding aan (staan, rondlopen). Maak de les interactief door vragen te stellen en opdrachten te doen. Stel open vragen i.p.v. gesloten vragen. Meer tips vindt u in het draaiboek in bijlage 7. 5

6 1. Inleiding Duur ongeveer 10 minuten Doelen (groep 5-8): Kennismaking Afspraken maken Inschatten beginsituatie Eerste introductie van het thema: voorleesverhaal over de broers João en Paulo uit Mozambique. Kennismaking - Korte introductie van uzelf (naam, eventueel leeftijd, relatie met Unicef, eventueel beroep). - Introductie van het thema van de gastles: gevolgen van hiv en aids voor kinderen. Afspraken maken - Als kinderen vragen hebben, kunnen ze deze direct stellen door hun hand op te steken. - OF: Als kinderen vragen hebben, kunnen ze die na afloop van de uitleg stellen. - Eventueel eigen aanvulling (bij voorkeur niet te veel). Inschatten van de beginsituatie - Vooraf door contact met de school/docent. - Door een inleidende vraag te stellen in de klas (vermijd uitgebreide antwoorden), bijvoorbeeld: Wie weet wat hiv en aids zijn? De broers Paulo en João met hun oma 6

7 Voorleesverhaal over Paulo en João: twee broers uit Mozambique woont er eentje, en daar.' João weet er ook nog wel een paar. Ook hij wijst naar een paar huisjes. 'En daar eentje, en daar nog twee.' Unicef zorgt dat er regelmatig een hulpverlener langskomt bij deze kinderen. De hulpverlener zorgt bijvoorbeeld dat oma en de jongens genoeg te eten hebben. En voor schoolspullen. Oma een handje helpen Voetballen, karatefilms en vrachtwagens kijken Paulo is 12 jaar en zijn broertje João is 10. Na schooltijd gaan ze het liefste voetballen met hun vrienden. Ze spelen met de bal van hun buurjongens. De bal is gemaakt van plastic zakjes en een daaromheen gewikkeld touw. Hij stuitert niet zo goed, maar je kunt er wel goed tegenaan schoppen. Hij klinkt net als een echte voetbal. Als ze uitgevoetbald zijn, lopen de jongens naar de truckstop. Via een paar kleine zandpaadjes ben je er zo. Bij de truckstop moet iedereen die over de snelweg rijdt, afremmen voor controle. Bij de truckstop staan vandaag veel vrachtwagens bij de verkeerspolitie. Politieagenten, in uniforms en met grote petten op, inspecteren alle trucks. João, Paulo en hun vriend Isaía lopen nieuwsgierig om de vrachtauto's heen. Ze kijken naar de blinkende gevaartes en lezen wat er op de trucks geschreven staat: Zimbabwe, Zuid-Afrika, Malawi. Allemaal namen van landen rondom Mozambique. De jongens kijken ook graag naar karatefilms in een kleine bioscoop. De karatetrappen doen ze daarmee meestal met veel kabaal na. De broers helpen oma met klusjes in huis. Paulo vertelt: 'Ik veeg elke ochtend het erf. En ik kook ook wel eens, als oma er niet is. Vis, maismeel, of rijst.' Hij heeft leren koken van zijn oma. João moet altijd afwassen. 'Maar dat is mijn favoriete klusje', zegt hij. João: 'Ik haal ook altijd water bij de put. 's Ochtends en 's middags. Ik haal alijd 5 liter'. 'Nee joh', zegt Paulo. 'Je haalt altijd drie liter!' Lachend beginnen de jongens met elkaar te stoeien. '3 liter!' 'Nee, 5 liter!' roepen ze door elkaar. Want zoals bijna alle broers hebben ze best wel eens ruzie. 'Meestal begint João', vertelt Paulo. De jongens kunnen er wel om lachen. 'Maar we hebben niet altijd ruzie hoor', zeggen ze. Wat willen ze later worden? Paulo moet heel lang nadenken. Plotseling weet hij het. 'Ik wil bij de verkeerspolitie.' Waarom? 'Omdat je dan zo'n motorfiets krijgt.' João kijkt enorm ondeugend als hij vertelt, dat hij later dokter wil worden. 'Maar eigenlijk vooral omdat ik het witte uniform zo gaaf vind', zegt hij glimlachend. Paulo en João wonen bij oma De twee broers zijn ook best vaak verdrietig. En dat is niet gek. De ouders van Paulo en João zijn namelijk allebei overleden. Het is niet helemaal zeker, maar waarschijnlijk hadden ze de ziekte aids. Nu wonen de jongens bij hun oma. Paulo weet zo drie kinderen uit de buurt die ook geen ouders meer hebben. Hij wijst naar een huisje links, en een huisje rechts. 'Daar 7

8 TIP! 2. Kern van de les Informatie over de gevolgen van hiv en aids voor kinderen Duur ongeveer 10 minuten Aanwijzing voor de gastlesgever U kunt de algemene informatie op verschillende manieren overbrengen. De tekst kan gepresenteerd worden in de klas. U kunt leerlingen laten meelezen (dit vereist wel een tekstvaste presentatie) of leerlingen van groep 7-8 kunnen de tekst zelf bestuderen. U kunt gebruik maken van het kopieerblad 'Informatie' voor groep 5-6 en 7-8 in bijlage 3. Deel ook het werkblad over Mozambique uit in de klas (bijlage 4). U kunt de leerlingen de landkaart laten inkleuren. Een kleurenvoorbeeld vindt u in Kids United. Doelen: Groep 5-8 Leerlingen weten dat alle kinderen recht hebben op zorg en bescherming. Leerlingen leren hoe kinderen last kunnen hebben van de ziekte aids. Leerlingen begrijpen wat hiv en aids zijn en waar de ziekte vooral voorkomt. Leerlingen weten wat Unicef doet om kwetsbare kinderen te helpen. Groep 7-8 (extra informatie) Leerlingen leren hoe hiv en aids voorkomen kunnen worden Het recht op zorg en bescherming Alle kinderen hebben recht op zorg en bescherming. Toch krijgen niet alle kinderen in de wereld waar ze recht op hebben. De ziekte aids zorgt voor problemen in veel ontwikkelingslanden. Kinderen die last hebben van deze problemen zijn erg kwetsbaar. Heel belangrijk vindt Unicef de zorg en bescherming voor deze 'kwetsbare' kinderen. Dat zijn eigenlijk 3 groepen kinderen: 1) kinderen die niet naar school gaan omdat ze voor hun zieke ouders moeten zorgen 2) kinderen die zelf aids hebben 3) kinderen die hun ouders door aids verloren hebben. Problemen door de ziekte aids Iedereen kan aids krijgen: arme, rijke, jonge en oude mensen. En ook kinderen. Maar kinderen hebben op nog meer manieren last van aids. Sommige kinderen moeten voor hun zieke ouders zorgen en hebben geen tijd meer om naar school te gaan. Andere kinderen worden zelf ziek. Zij vertellen dit meestal aan niemand. Iemand met aids wordt namelijk vaak gepest. Kinderen verliezen door de ziekte aids belangrijke mensen: ouders, broers, zussen en de meester of juf kunnen dood gaan. En dat is heel verdrietig. De ziekte aids zorgt dus voor heel wat problemen voor deze kinderen. Wat zijn hiv en aids precies? Hiv is een virus. Als je dit virus krijgt ben je hivpositief. Mensen die besmet zijn met hiv krijgen na vele jaren de ziekte aids. Het virus maakt de cellen dood, die ziektes bestrijden. Die cellen heten witte bloedlichaampjes. Als je te weinig witte bloedlichaampjes hebt, is je lichaam heel vatbaar voor allerlei ziektes. Mensen met aids worden daarom vaak ziek. En ze worden dus ook steeds zwakker. Uiteindelijk gaan ze vaak dood aan iets waar ze normaal niet aan dood zouden gaan. Een griepje bijvoorbeeld. Mensen met aids moeten daarom vaak een heleboel medicijnen nemen tegen al die ziektes. En ze moeten goed eten, zodat ze sterk blijven. Er is nog geen medicijn dat de ziekte aids kan genezen. Maar er bestaan wel aidsremmers. Deze pillen kunnen mensen met de ziekte aids niet helemaal beter maken, maar wel zorgen dat ze langer blijven leven. Ze remmen dus de ziekte aids af. Helaas zijn die aidsremmers vaak nog moeilijk te verkrijgen. Wie aids heeft en dagelijks aidsremmers slikt en goed eet, kan ermee leven. 8

9 TIP! Waar komt de ziekte het meeste voor? Miljoenen kinderen over de hele wereld hebben te maken met hiv en aids. Er zijn zelfs 2,2 miljoen kinderen in de wereld die zelf hiv-positief zijn of aids hebben. Zij worden meestal als baby besmet door hun moeder. En er zijn 15,2 miljoen wezen van wie één of beide ouders overleden zijn door aids. Het is helemaal niet leuk om je dit voor te stellen, maar elke dag raken bijna 1500 kinderen onder de 15 jaar besmet met hiv. Vooral in Afrika hebben veel mensen de ziekte aids. Maar ook in Rusland. Is er ook aids in Nederland? Ja, er zijn ongeveer mensen met hiv in ons land. Omdat de gezondheidszorg in Nederland beter geregeld is dan in de meeste ontwikkelingslanden, kunnen zieke mensen gemakkelijker aan medicijnen komen. En er is veel informatie in Nederland over de ziekte. Met genoeg voedsel en aidsremmers hoeven mensen niet snel dood te gaan door aids. Gebruik ter illustratie de afbeelding van de wereldkaart met daarop de verspreiding van aids in het boekje van de Nationale Spreekbeurtactie. De oplossingen van Unicef Alle kinderen hebben recht op zorg, bescherming, onderwijs, gezondheidszorg, voedsel, schoon water en een schone wc. Unicef werkt hard om te zorgen dat steeds meer kinderen krijgen waar ze recht op hebben. Unicef zorgt bijvoorbeeld voor beter onderwijs. Want het is belangrijk dat kinderen goed les krijgen. En dat hun school schoon en veilig is. Unicef leert meesters en juffen ook hoe ze kwetsbare kinderen kunnen herkennen. Want als kinderen thuis voor zieke ouders moeten zorgen of als ze thuis alles alleen moeten doen zijn ze vaak erg moe. De meester of juf in de klas kan extra letten op deze kinderen, en zorgen dat ze extra hulp krijgen via Unicef. In het land Mozambique heeft Unicef verschillende oplossingen om deze kwetsbare kinderen te helpen: 1. Unicef traint speciale hulpverleners die bij kinderen zonder ouders langsgaan. 2. Unicef zorgt voor voorlichting over hiv en aids. 3. Unicef zorgt samen met de regering voor gratis aidsmedicijnen. Groep 7-8 Hoe kun je de ziekte voorkomen? Het is belangrijk om te voorkomen dat je besmet raakt met hiv. Je kunt besmet raken met het virus als jouw bloed in aanraking komt met besmet bloed van iemand anders. Het is daarom belangrijk om altijd schone naalden te gebruiken voor een injectie. Ook door onveilig vrijen (zonder condoom) kun je hiv van iemand krijgen. Het is daarom verstandig om een condoom te gebruiken tijdens het vrijen. Zwangere vrouwen die met hiv zijn besmet, kunnen het virus tijdens de bevalling overbrengen op hun baby. Ook kunnen baby's het virus krijgen tijdens de zwangerschap en heel soms door borstvoeding. Moeders moeten daarom weten of ze besmet zijn met hiv. Met aidsremmers hebben ze de helft minder kans dat de baby in hun buik ook besmet wordt. Deze oplossingen komen aan bod in de keuzeonderwerpen A, B en C. 9

10 3. Keuzeonderwerpen A Hulpverleners Aanwijzing voor de gastlesgever De onderstaande informatie is voor groep 5-8. U kunt de tekst presenteren, of uitdelen aan de leerlingen (zie bijlage 3). Doelen: Leerlingen leren dat Unicef speciale hulpverleners traint en steunt. Leerlingen weten wat deze hulpverleners voor alleenstaande kinderen kunnen betekenen. Hulpverleners Alle kinderen hebben recht op zorg en bescherming. Unicef steunt daarom hulpverleners die kwetsbare kinderen helpen. Als kinderen voor hun zieke ouders moeten zorgen kan de hulpverlener soms verzorging regelen, zodat kinderen toch naar school kunnen. Kinderen die zelf aids hebben, krijgen medicijnen zodat ze zo normaal mogelijk kunnen leven. Verwerkingsopdrachten A Gebruik het kopieerblad 'Hulpverleners' (bijlage 5). U kunt de gemaakte opdracht bespreken in de klas: hulpverleners hebben allerlei spullen nodig om hun werk te doen. Unicef zorgt dat er genoeg spullen zijn (zoals een fiets om kinderen te bezoeken, maar ook cursussen voor hulpverleners). Samen is niet alleen! Kopieer het verhaal over de zussen Joaninha en Chica uit het boekje van de Spreekbeurtactie. Victoria is een goed voorbeeld van een door Unicef gesteunde hulpverleenster. In de tekst en afbeeldingen komt duidelijk naar voren dat de zussen er gelukkig niet helemaal alleen voor staan. Bespreek met de leerlingen de afbeeldingen van alle belangrijke mensen om de zussen heen. Het is ook interessant om met de leerlingen te bespreken welke mensen belangrijk zijn voor hun. U kunt ze dit ook eerst laten opschrijven, of laten tekenen (met de leerling zelf in het midden met daar omheen zijn of haar belangrijke mensen). Zorg en liefde Als kinderen hun ouders door aids verloren hebben komen ze er vaak alleen voor te staan. Sommige kinderen kunnen bij familie gaan wonen. Als dit niet kan, blijven kinderen alleen achter. Zij krijgen dan regelmatig bezoek van een hulpverlener. De hulpverleners kijken dan hoe het met de kinderen gaat. Ze helpen hen met klusjes thuis. Ze troosten de kinderen als ze verdrietig zijn. Ze geven hen de liefde en aandacht die ouders normaal gesproken aan kinderen geven. Geboortebewijs De meeste alleenstaande kinderen hebben geen geboortebewijs. Alleen met een geboortebewijs kunnen ze naar school en krijgen ze andere belangrijke papieren. Bijvoorbeeld een speciale kaart waarmee ze voedselhulp krijgen. Of een papier waarop staat dat het huis van hun overleden ouders van de kinderen is. Unicef zorgt er voor dat hulpverleners alsnog een geboortebewijs regelen voor kinderen die er geen hebben. Hulpverleenster Victoria komt langs bij de zussen Joaninha en Chica 10

11 B Voorlichting Doelen: Leerlingen weten wat voorlichting geven is, en waarom dat belangrijk is. Leerlingen leren dat Unicef voorlichting over hiv en aids in Mozambique steunt. Leerlingen gaan zelf aan de slag om voorlichting te geven. Bespreek in de klas wat voorlichting precies is. U kunt beginnen door de volgende vraag aan de klas te stellen: wie weet wat voorlichting precies is? Bespreek met de leerlingen een aantal voorbeelden. Voorlichting is bedoeld om te helpen een eigen mening te vormen. Voorlichting is bijvoorbeeld iets vertellen over Unicef (zoals deze gastles); voorlichting is ook informatie op een poster, in een (muur)krant, of in een boek; voorlichting kun je ook geven door een toneelstukje te spelen of een lied te zingen. In Mozambique wordt voorlichting over de ziekte aids vaak op muren geschilderd (een voorbeeld hiervan staat op het kopieerblad). Voorlichting is belangrijk, omdat iedereen moet weten wat de gevaren van de ziekte aids zijn. hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze ziekte. waar je een test kunt doen om te kijken of je besmet bent. waar je gratis medicijnen kunt krijgen. Verwerkingsopdracht B Zelf voorlichting geven! Gebruik het kopieerblad Voorlichting. De leerlingen kunnen nu in groepjes aan de slag om zelf voorlichting te geven (bijvoorbeeld 3-6 leerlingen per groep, de groepsindeling is afhankelijk van de grootte van de klas). De voorlichting kan over verschillende onderwerpen gaan: over de ziekte aids, over Mozambique, over het recht op zorg en bescherming of over kinderrechten. Maak zelf een keuze uit deze onderwerpen, of laat de groepjes zelf kiezen (het is dan handig om de onderwerpen op het bord te schrijven). De kinderen kunnen op het kopieerblad verschillende manieren van voorlichting zien: een radioprogramma, een toneelstuk of een muurschildering. Maar leerlingen kunnen bijvoorbeeld ook een lied (op bestaande muziek), een poster of muurkrant maken. U kunt ook hier zelf een manier van voorlichting kiezen of de keuze aan de leerlingen overlaten. Maak eerst wel een inschatting van de voorbereidingstijd voor elke opdracht en houd rekening met de tijd die u hebt voor de gastles. Educatieve video over Aramiss De video gaat niet alleen over het wereldwijde aidsprobleem, maar juist ook over de voorlichting die Aramiss geeft aan zijn leeftijdgenootjes bij het kinderradiostation in Mozambique. De 14-jarige jongen uit Mozambique is eigenlijk dus ook jeugdvoorlichter. Al vanaf zijn 6e is hij te horen op de radio. Als kleuter zong hij liedjes in een koor, en nu maakt hij reportages voor leeftijdgenoten. Laat de leerlingen voor zichzelf of in groepjes verschillende redenen opschrijven waarom voorlichting zo belangrijk is. Of laat ze een eigen radiovoorstelling 'maken' die ze presenteren in de klas (gebruik hiervoor eventueel het kopieerblad). NB: deze laatste opdracht kost meer voorbereidings en uitvoeringstijd, afhankelijk van de grootte van de groep. Bespreek daarna klassikaal de antwoorden/reportages. Vul de antwoorden van de kinderen eventueel zelf aan. TIP! De educatieve DVD gaat over Aramiss die zijn leeftijdsgenoten voorlichting geeft via de radio 11

12 C Gratis aidsmedicijnen Aanwijzing voor de gastlesgever De onderstaande informatie is voor groep 5-8. U kunt de tekst presenteren, of uitdelen aan de leerlingen (zie bijlage 5). Doelen: Leerlingen weten dat Unicef en de regering in Mozambique voor gratis aidsmedicijnen zorgen. Leerlingen leren dat niet iedereen weet dat ze deze medicijnen gratis kunnen krijgen. Leerlingen weten dat het voor veel mensen te duur is om de medicijnen op te halen: ziekenhuizen zijn vaak te ver weg. Gratis aidsmedicijnen Unicef zorgt over de hele wereld voor kinderen die er alleen voor komen te staan door aids. Ook in Mozambique. Unicef doet dit niet alleen. Zo zorgt Unicef samen met de regering van Mozambique bijvoorbeeld voor gratis aidsmedicijnen. Deze aidsmedicijnen worden ook wel aidsremmers genoemd. De pillen kunnen mensen met de ziekte aids niet helemaal beter maken, maar wel zorgen dat ze langer blijven leven. Ze remmen dus de ziekte aids af. Slechts 10 % van de kinderen in Mozambique die besmet zijn met het virus krijgen deze gratis medicijnen. Hoe dat komt? Omdat veel mensen niet weten dat ze deze medicijnen gratis kunnen halen. En omdat zij niet genoeg geld hebben om naar het ziekenhuis te gaan, dat vaak ver weg ligt. Daarom is het werk van Unicef nog erg belangrijk. Unicef zorgt dat steeds meer mensen weten dat de gratis medicijnen er zijn. Ook helpt Unicef mee om meer ziekenhuizen en gezondheidscentra te bouwen. Dan kunnen straks meer mensen de medicijnen ophalen. En hoe meer ziekenhuizen er komen, hoe meer mensen zich kunnen laten testen op aids. Als ze besmet zijn, kunnen ze in het ziekenhuis goede hulp en informatie krijgen. Verwerkingopdrachten C Groep 5-8: Puzzelopdracht 'pillen-pech' Groep 7-8: Quiz! De leerlingen lezen de tekst op het werkblad en maken de opdracht. Wie weet als eerste wat de oplossing van de Quiz is? 12

13 D Extra opdrachten Deze opdrachten kunt u gebruiken om uw gastles uit te breiden. Ook is het handig om deze opdrachten achter de hand te houden voor leerlingen die eerder klaar zijn. Deel het kopieerblad Opdrachten uit (bijlage 6), met daarop een leuke invul-strip. De opdracht over 'Een dag uit het leven van ' past goed bij het verhaal over een dag uit het leven van Joaninha in het novembernummer van Kids United. Maak kopieën van de opdrachten uit het spreekbeurtboekje van de Nationale Spreekbeurtactie en deel deze uit. Deel (kopieën van) de puzzelpagina van het Kids United magazine (november 2006) uit. U kunt natuurlijk ook gebruik maken van de verschillende lessen van Wereldklassen. Wereldklassen gaat in schooljaar 2006/2007 ook in op het thema hiv en aids. U kunt bijvoorbeeld gebruik maken van leuke liedteksten en de bijbehorende muziek. Dit lintje staat wereldwijd symbool voor de strijd tegen aids TIP! Deze invul-strip staat ook op het kopieerblad Opdrachten (bijlage 6). Laat de leerlingen het laatste plaatje afmaken, en bespreek daarna hoe het aidslintje er in het echt uitziet. Laat bijvoorbeeld een afbeelding zien van het rood-blauwe lintje, of teken hem zelf op het bord. 13

14 4. Controle, evaluatie en slot Duur ongeveer 5 minuten Doelen: Controle: zijn de leerdoelen bereikt? Evaluatie: tips en feedback verzamelen voor een volgende gastles Slot: een leuke en positieve afsluiting Hoe kunt u controleren of de leerdoelen bereikt zijn? Tijdens en aan het einde van uw gastles ruimte geven voor vragen. Een vraag 'terugkaatsen' naar de klas: 'wie weet er een antwoord op deze vraag?' Kort terugvragen of de leerlingen de informatie tot aan dat moment begrijpen. Het is belangrijk om na zo'n vraag even te wachten op reacties vanuit de klas. De gemaakte opdrachten en vragen kort klassikaal bespreken. In de evaluatie kunt u aan de leerlingen vragen hoe zij de les vonden. Het is belangrijk om positieve en negatieve opmerkingen van de leerlingen serieus te nemen. Als u een beginnende gastlesgever bent, kunt u ook overwegen om (na de gastles) de docent te vragen om feedback. Hij/zij is immers een expert op het gebied van lesgeven, en zal uw open houding waarschijnlijk alleen maar waarderen. U kunt nuttige tips of opmerkingen van de leerlingen en de docent opschrijven en gebruiken bij de voorbereiding van uw volgende gastles. 14

15 Bijlage 1 Kopieerblad Informatie Het recht op zorg en bescherming Alle kinderen hebben recht op zorg en bescherming. Toch krijgen niet alle kinderen in de wereld waar ze recht op hebben. De ziekte aids zorgt voor problemen in veel ontwikkelingslanden. Kinderen die last hebben van deze problemen zijn erg kwetsbaar. Heel belangrijk vindt Unicef de zorg en bescherming voor deze 'kwetsbare' kinderen. Dat zijn eigenlijk 3 groepen kinderen: 1) kinderen die niet naar school gaan omdat ze voor hun zieke ouders moeten zorgen 2) kinderen die zelf aids hebben 3) kinderen die hun ouders door aids verloren hebben. Problemen door de ziekte aids Iedereen kan aids krijgen: arme, rijke, jonge en oude mensen. En ook kinderen. Maar kinderen hebben op nog meer manieren last van aids. Sommige kinderen moeten voor hun zieke ouders zorgen en hebben geen tijd meer om naar school te gaan. Andere kinderen worden zelf ziek. Zij vertellen dit meestal aan niemand. Iemand met aids wordt namelijk vaak gepest. Kinderen verliezen door de ziekte aids belangrijke mensen: ouders, broers, zussen en de meester of juf kunnen dood gaan. En dat is heel verdrietig. De ziekte aids zorgt dus voor heel wat problemen voor deze kinderen. Wat zijn hiv en aids precies? Hiv is een virus. Als je dit virus krijgt ben je hivpositief. Mensen die besmet zijn met hiv krijgen na vele jaren de ziekte aids. Het virus maakt de cellen dood, die ziektes bestrijden. Die cellen heten witte bloedlichaampjes. Als je te weinig witte bloedlichaampjes hebt, is je lichaam heel vatbaar voor allerlei ziektes. Mensen met aids worden daarom vaak ziek. En ze worden dus ook steeds zwakker. Uiteindelijk gaan ze vaak dood aan iets waar ze normaal niet aan dood zouden gaan. Een griepje bijvoorbeeld. Mensen met aids moeten daarom vaak een heleboel medicijnen nemen tegen al die ziektes. En ze moeten goed eten, zodat ze sterk blijven. Er is nog geen medicijn dat de ziekte aids kan genezen. Maar er bestaan wel aidsremmers. Deze pillen kunnen mensen met de ziekte aids niet helemaal beter maken, maar wel zorgen dat ze langer blijven leven. Ze remmen dus de ziekte aids af. Helaas zijn die aidsremmers vaak nog moeilijk te verkrijgen. Wie aids heeft en dagelijks aidsremmers slikt en goed eet, kan ermee leven. Waar komt de ziekte het meeste voor? Miljoenen kinderen over de hele wereld hebben te maken met hiv en aids. Er zijn zelfs 2,2 miljoen kinderen in de wereld die zelf hiv-positief zijn of aids hebben. Zij worden meestal als baby besmet door hun moeder. En er zijn 15,2 miljoen wezen van wie één of beide ouders overleden zijn door aids. Het is helemaal niet leuk om je dit voor te stellen, maar elke dag raken bijna 1500 kinderen onder de 15 jaar besmet met hiv. Vooral in Afrika hebben veel mensen de ziekte aids. Maar ook in Rusland. Is er ook aids in Nederland? Ja, er zijn ongeveer mensen met hiv in ons land. Omdat de gezondheidszorg in Nederland beter geregeld is dan in de meeste ontwikkelingslanden, kunnen zieke mensen gemakkelijker aan medicijnen komen. En er is veel informatie in Nederland over de ziekte. Met genoeg voedsel en aidsremmers hoeven mensen niet snel dood te gaan door aids. 15

16 De oplossingen van Unicef Alle kinderen hebben recht op zorg, bescherming, onderwijs, gezondheidszorg, voedsel, schoon water en een schone wc. Unicef werkt hard om te zorgen dat steeds meer kinderen krijgen waar ze recht op hebben. Unicef zorgt bijvoorbeeld voor beter onderwijs. Want het is belangrijk dat kinderen goed les krijgen. En dat hun school schoon en veilig is. Unicef leert meesters en juffen ook hoe ze kwetsbare kinderen kunnen herkennen. Want als kinderen thuis voor zieke ouders moeten zorgen of als ze thuis alles alleen moeten doen zijn ze vaak erg moe. De meester of juf in de klas kan extra letten op deze kinderen, en zorgen dat ze extra hulp krijgen via Unicef. In het land Mozambique heeft Unicef verschillende oplossingen om deze kwetsbare kinderen te helpen: 1. Unicef traint speciale hulpverleners die bij kinderen zonder ouders langsgaan. 2. Unicef zorgt voor voorlichting over hiv en aids. 3. Unicef zorgt samen met de regering voor gratis aidsmedicijnen. Extra voor groep 7 en 8 Hoe kun je de ziekte voorkomen? Het is belangrijk om te voorkomen dat je besmet raakt met hiv. Je kunt besmet raken met het virus als jouw bloed in aanraking komt met besmet bloed van iemand anders. Het is daarom belangrijk om altijd schone naalden te gebruiken voor een injectie. Ook door onveilig vrijen (zonder condoom) kun je hiv van iemand krijgen. Het is daarom verstandig om een condoom te gebruiken tijdens het vrijen. Zwangere vrouwen die met hiv zijn besmet, kunnen het virus tijdens de bevalling overbrengen op hun baby. Ook kunnen baby's het virus krijgen tijdens de zwangerschap en heel soms door borstvoeding. Moeders moeten daarom weten of ze besmet zijn met hiv. Met aidsremmers hebben ze de helft minder kans dat de baby in hun buik ook besmet wordt. Dit zijn voorlichtings-boekjes over aids uit Papoea Nieuw Guinea Het meisje Joaninha (11 jaar) uit Mozambique is haar ouders verloren door de ziekte aids 16

17 Kinderen in Mozambique Bijlage 2 Kopieerblad Mozambique Wist je dat Mozambique? Een land is in Zuidoost Afrika? Kijk maar op het kaartje. Het vroeger een Portugese kolonie was en sinds 1975 onafhankelijk is? De officiële taal Portugees is? Er tot 1992 een burgeroorlog aan de gang was in Mozambique? Er ruim 19 miljoen mensen wonen? Mensen in Mozambique meestal niet zo oud worden? Gemiddeld worden mensen maar 38 jaar. In Nederland worden mensen gemiddeld 79 jaar oud. Mozambique bijna 20 keer zo groot is als Nederland? De kust van Mozambique wel 2655 km lang is? De hoofdstad van Mozambique 'Maputo' heet? Er in Mozambique heel veel wilde dieren zijn, zoals olifanten, neushoorns, leeuwen, luipaarden en buffels? Dit bord waarschuwt mensen in Mozambique voor de gevaren van de ziekte aids. 17

18 Bijlage 3 Kopieerblad Hulpverleners Hulpverleners Alle kinderen hebben recht op zorg en bescherming. Unicef steunt daarom hulpverleners die kwetsbare kinderen helpen. Als kinderen voor hun zieke ouders moeten zorgen kan de hulpverlener soms verzorging regelen, zodat kinderen toch naar school kunnen. Kinderen die zelf aids hebben, krijgen medicijnen zodat ze zo normaal mogelijk kunnen leven. Zorg en liefde Als kinderen hun ouders door aids verloren hebben komen ze er vaak alleen voor te staan. Sommige kinderen kunnen bij familie gaan wonen. Als dit niet kan, blijven kinderen alleen achter. Zij krijgen dan regelmatig bezoek van een hulpverlener. De hulpverleners kijken dan hoe het met de kinderen gaat. Ze helpen hen met klusjes thuis. Ze troosten de kinderen als ze verdrietig zijn. Ze geven hen de liefde en aandacht die ouders normaal gesproken aan kinderen geven. Geboortebewijs De meeste alleenstaande kinderen hebben geen geboortebewijs. Alleen met een geboortebewijs kunnen ze naar school en krijgen ze andere belangrijke papieren. Bijvoorbeeld een speciale kaart waarmee ze voedselhulp krijgen. Of een papier waarop staat dat het huis van hun overleden ouders van de kinderen is. Unicef zorgt er voor dat hulpverleners alsnog een geboortebewijs regelen voor kinderen die er geen hebben. Help jij de hulpverlener? Hieronder zie je allemaal plaatjes van dingen die een hulpverlener nodig heeft. Deze hulpverleenster is al haar spullen kwijt! Help jij alles terug te vinden? Verbind de woorden met de goede plaatjes. fiets? aidsmedicijnen schoolspullen voedselbonnen? tas 18

19 Bijlage 4 Kopieerblad Voorlichting Voorlichting is belangrijk, omdat iedereen moet weten wat de gevaren van de ziekte aids zijn. hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze ziekte. waar je een test kunt doen om te kijken of je besmet bent. waar je gratis medicijnen kunt krijgen. (vul zelf in) Voorbeeld 1: Aramiss (14 jaar) geeft zijn leeftijdsgenoten voorlichting over aids via de radio Voorbeeld 2: op een school in Mozambique maken jeugdvoorlichters een toneelstuk over aids Voorbeeld 4: in Mozambique wordt aidsvoorlichting vaak op muren geschilderd En nu zelf voorlichting geven: zo doe je dat! Op de foto's zie je allemaal voorbeelden van verschillende manieren om voorlichting te geven. Maak hieronder je eigen plan om ook voorlichting te geven! Mijn plan: Ik ga voorlichting geven over: Manier van voorlichting (toneelstukje, poster, lied): Ik ga voorlichting geven samen met: Spullen die we nodig hebben (vraag de juf of meerster): Veel succes! 19

20 D Bijlage 5 Kopieerblad Gratis aidsmedicijnen Gratis aidsmedicijnen Unicef zorgt over de hele wereld voor kinderen die er alleen voor komen te staan door aids. Ook in Mozambique. Unicef doet dit niet alleen. Zo zorgt Unicef samen met de regering van Mozambique bijvoorbeeld voor gratis aidsmedicijnen. Deze aidsmedicijnen worden ook wel aidsremmers genoemd. De pillen kunnen mensen met de ziekte aids niet helemaal beter maken, maar wel zorgen dat ze langer blijven leven. Ze remmen dus de ziekte aids af. Slechts 10 % van de kinderen in Mozambique die besmet zijn met het virus krijgen deze gratis medicijnen. Hoe dat komt? Omdat veel mensen niet weten dat ze deze medicijnen gratis kunnen halen. En omdat zij niet genoeg geld hebben om naar het ziekenhuis te gaan, dat vaak ver weg ligt. Daarom is het werk van Unicef nog erg belangrijk. Unicef zorgt dat steeds meer mensen weten dat de gratis medicijnen er zijn. Ook helpt Unicef mee om meer ziekenhuizen en gezondheidscentra te bouwen. Dan kunnen straks meer mensen de medicijnen ophalen. En hoe meer ziekenhuizen er komen, hoe meer mensen zich kunnen laten testen op aids. Als ze besmet zijn, kunnen ze in het ziekenhuis goede hulp en informatie krijgen. X W Pillen-pech! Ojee... deze jongen laat zijn medicijnen vallen en alle pillen liggen door elkaar. Op alle pillen staat een letter. Streep de pillen met de letters W en X weg. Maak met de letters die overblijven een woord wat staat er? X A W S R X X E X S X M W R I E W X W X M Vul hier het goede woord in: 20

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Kinderrechten. gastlessen. Middenbouw/Bovenbouw

Kinderrechten. gastlessen. Middenbouw/Bovenbouw Kinderrechten gastlessen Middenbouw/Bovenbouw Inhoud Voorwoord Voorwoord 3 Educatieve materialen 4 Achtergrondinformatie over de campagne: Kinderrechten 5 Draaiboek voor een gastles 6 1 Inleiding 6 2 Voorbereiding

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Wij een werkdag, zij een schooldag.

Wij een werkdag, zij een schooldag. Brenda haalt water Wij een werkdag, zij een schooldag. Actie boekje Steven veegt het erf Lamech werkt op het land Jacklyn maakt schoon Geef jouw tijd aan Steven, Brenda, Jacklyn, Lamech, Minasayesh, Adjida,

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten. Handleiding Groep 2 Les Thema Wat klopt wel en wat klopt niet? Weet wat je ziet Om mediabeelden goed op hun betrouwbaarheid te kunnen beoordelen is het belangrijk onderscheid te maken tussen feit en fictie.

Nadere informatie

Lesbrief. Introductie

Lesbrief. Introductie Lesbrief Introductie Deze lesbrief hoort bij Lieve Stine, weet jij het? van Stine Jensen en Sverre Fredriksen. Dit boek bestaat uit 20 brieven en antwoorden van filosoof Stine. Deze lesbrief bestaat uit

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Hoe maak ik... Naam: Groep:

Hoe maak ik... Naam: Groep: Hoe maak ik... Naam: Groep: Inleiding Een spreekbeurt houden is niet niets! Je moet daar heel wat voor kunnen. Wat dacht je van: Goed kunnen lezen Goed kunnen begrijpen wat je leest Goed dingen kunnen

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak.

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. 2 juli 2014 KBS De Hoeksteen 11QH Olmendreef 100 3137 CR Vlaardingen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Hoe maak

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN

SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN Trainershandleiding Cursus SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN SAMEN-WERK BOEK Ontwikkeld in opdracht van het project Er samen voor staan door Pauline Rosendaal, trainer Zozijn School www.zozijn.nl/zozijnschool

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Dag van Respect & PABO DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Beste Pabo-studenten, Elk jaar ontwikkelt Stichting Dag van Respect nieuw lesmateriaal over respect. Respect voor jezelf, Respect voor

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

UNICEF Kinderrechten SPORT EN VRIJE TIJD GELIJKE BEHANDELING VOEDING FAMILIE GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER

UNICEF Kinderrechten SPORT EN VRIJE TIJD GELIJKE BEHANDELING VOEDING FAMILIE GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER UNICEF Kinderrechten INFORMATIE EEN EIGEN MENING SPORT EN VRIJE TIJD FAMILIE GELIJKE BEHANDELING Patricia Willocq VOEDING GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1 r aa pl em ex jk ki In zelfbeeld INLEIDING Wie ben ik en hoe presenteer ik me naar de buitenwereld? Dat zijn vragen waar veel jongeren mee bezig zijn. Het is niet makkelijk om je zeker te voelen in een

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 18. Het 10-minutengesprek. Wat leert u in deze les? Vergelijkingen maken. Zeggen hoe vaak iets gebeurt. Verkleinwoordjes. Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE!

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! SCHOLEN IN ACTIE TEGEN DE EBOLA-RAMP! INSTRUCTIE LESMATERIAAL U heeft het vast al voorbij zien komen op het nieuws: ebola. Het raakt zoveel mensen in West-Afrika. Zoveel

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij

Nadere informatie

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 R.K. Basisschool De Vlinder RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 GOEDE STUDIEGEWOONTEN Bij goed studeren (leren) of huiswerk maken

Nadere informatie

Studielessen voor kinderen van 4-7 jaar

Studielessen voor kinderen van 4-7 jaar NAAM Studielessen voor kinderen van 4-7 jaar voorjaar 2005 Geschreven door Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen Geschreven voor kleine studiegroepen in de levend Evangelie Gemeente Gebruikte

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

De Drakendokter: Gideon

De Drakendokter: Gideon De Drakendokter: Gideon Om hulp vragen Vervolgverhalen Groep 5 en 6 (SO en SBO) Overzicht De opdrachten zijn het leukst om te doen, als het hele boek in de klas is voorgelezen. Dit kan door elke dag in

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Carrosseriebouw en het vmbo Carrosseriebouw en het vmbo Waarom dit informatiepakket? Carrosseriebouwbedrijven zijn hard op zoek naar gemotiveerde leerlingen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8 Handleiding Gedicht In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn de rechten voor het kind opgenomen. U maakt deze rechten concreet en zichtbaar,

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Lesbrief Hartsvriendjes. Avonturen van Kris Krokodil.

Lesbrief Hartsvriendjes. Avonturen van Kris Krokodil. Lesbrief Hartsvriendjes. Avonturen van Kris Krokodil. Kris Krokodil is een beetje anders, want hij heeft een aangeboren hartafwijking. Daarom is hij geopereerd. Dat is te zien aan een groot litteken op

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Informatieboekje. Spreekbeurt, leeskring en nieuwskring. 2015 / 2016 groep 8

Informatieboekje. Spreekbeurt, leeskring en nieuwskring. 2015 / 2016 groep 8 Informatieboekje Spreekbeurt, leeskring en nieuwskring 2015 / 2016 groep 8 Informatie In dit informatieboekje vind je informatie voor je spreekbeurt, je leeskring en je nieuwskring. De voorbereiding is

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Welk gebied heb je gekozen? Het gekozen thema voor horizon verbreden is Zuid-Afrika. Ik ben zelf 4 keer in Zuid-Afrika geweest voor vrijwilligerswerk en ga

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool Dit is een vragenlijst met 60 vragen. De vragen gaan over school. Sommige dingen op school vind je fijn. Sommige dingen op school vindt je vervelend

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

5 manieren om Samsam te gebruiken

5 manieren om Samsam te gebruiken Vraag de leerlingen waarom dit zeepje de vorm van een waterdruppel heeft.* Vertel dat handen wassen de makkelijkste manier is om te voorkomen dat bacteriën en ziektes zich verspreiden. Kinderen die regelmatig

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2 Multiple choice quiz Op www.kidsrights.nl vindt u quizvragen met multiple choice antwoorden, die uitnodigen tot doorpraten en discussiëren. De vragen worden kort ingeleid. Onderwerpen zijn onder meer de

Nadere informatie

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2:

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4 Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Leerlingen raken vertrouwd met het presenteren voor een groep Leerlingen raken vertrouwd

Nadere informatie

Pestprotocol Gaspard de Coligny

Pestprotocol Gaspard de Coligny Pestprotocol Gaspard de Coligny Waarom een pestprotocol? Algemeen Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Pesten komt vooral voor bij kinderen in de leeftijd van 10 t/m 14 jaar, maar ook

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Week van de Lentekriebels De projectweek Week van de Lentekriebels, georganiseerd door Rutgers WPF samen met alle GGD-en in Nederland, bestaat dit jaar 10 jaar. Tijdens het project geven basisscholen in

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les?

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les? SaNdWiCh RoBoT leer programmeren zonder een computer te gebruiken! Bij deze les speelt de leraar of gastdocent de rol van een robot. Een robot die boterhammen maakt met boter en hagelslag. De leerlingen

Nadere informatie

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Gebruik van dit materiaal alleen met uitdrukkelijke toestemming van stichting leerkracht Overzicht Doel sessie

Nadere informatie

LESPAKKET KINDERRECHTEN

LESPAKKET KINDERRECHTEN LESPAKKET KINDERRECHTEN 1 schrijf op Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen

Nadere informatie

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK WIJ OOK Spel: Jason Van Laere en Marjan De Schutter Tekst & Regie: Stijn Van de Wiel Scenografie: Jan Strobbe Camera, Montage: Dries Segers Dramaturgie: Bram Verschueren 1 7+ Ik ben ik. Jason. Dat is mijn

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8.

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8. De spreekbeurt mei 2011. Wat is een spreekbeurt? Onder een spreekbeurt verstaan we een vertelbeurt voor de klas. De leerling leert in het openbaar voor een groep te durven spreken over een bepaald onderwerp.

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

A. Jouw rechten! Kinderrechten

A. Jouw rechten! Kinderrechten Dit werkblaadje is van... A. Jouw rechten! Kinderrechten Je hebt ongetwijfeld al gehoord van de Rechten van het Kind. De koningen, presidenten en andere leiders van over de hele wereld hebben gezegd dat

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

De Voorleesvogel. Tips bij interactief voorlezen

De Voorleesvogel. Tips bij interactief voorlezen De Voorleesvogel Tips bij interactief voorlezen 1 Dienst Openbare Bibliotheek Den Haag Onderwijsbureau 070-3534552 hwi@dobdenhaag.nl 2 Interactief voorlezen Het is de kunst van interactief voorlezen om

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Toekomst Een interview houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een interview houden Thema: Toekomst Leerstijlvariant: BEKIJK - DENK - DOE - ERVAAR Beschrijving

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

66 GZBwereld. groep 3/4/5 2013/ 2014

66 GZBwereld. groep 3/4/5 2013/ 2014 Û f _ 66 GZBwereld m 7 7 8 SS f groep 3/4/5 2013/ 2014 Wat hoort waarbij? Wereldkids M wordt gemaakt door de GZB. De GZB wil graag dat alle mensen de Heere Jezus leren kennen. Daarom wonen er overal in

Nadere informatie

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Basis

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Basis II Voortplanting en gezinsvorming Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten meer over de zwangerschap en geboorte van een baby. Kinderen weten hoe een baby in de buik

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks. Samenvatting: Grote Anna heeft een bijzondere dag vandaag! Ze gaat voor het eerst naar de grote school. Anna heeft er veel zin in. Ze heeft zelfs een nieuwe boekentas en schrijfspulletjes gekregen! Het

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer?

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? In deze kennissessie vertelden Lisette de Wildt van DTV en Kim Ruijs van XTNT over hun verkeerseducatie projecten om

Nadere informatie

Groep 5. 1. Inleiding. 2. Het invullen van leerling informatie. 3. Maken van voorbeelden voor de testafname

Groep 5. 1. Inleiding. 2. Het invullen van leerling informatie. 3. Maken van voorbeelden voor de testafname Groep 5 1. Inleiding De test voor groep 5 bestaat uit vijf onderdelen. Elk onderdeel begint met een nieuwe instructie. Deze instructies staan weliswaar in de testboekjes, maar moeten klassikaal behandeld

Nadere informatie

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Baby-lichaamstaal Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Inleiding Via deze folder vertellen we u wat over de lichaamssignalen die uw baby geeft: baby-lichaamstaal is méér

Nadere informatie