Wat drijft MKB-ondernemers?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat drijft MKB-ondernemers?"

Transcriptie

1 Wat drijft MKB-ondernemers? Ontwikkeling doelstellingen

2 ISBN : Rapportnummer : A Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia BV Panteia BV Bredewater 26 P.o. box CA Zoetermeer 2701 AA Zoetermeer The Netherlands Sjaak Vendrig Zoetermeer, december 2013 Voor alle informatie over MKB en Ondernemerschap: De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden. The responsibility for the contents of this report lies with Panteia. Quoting numbers or text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia. Panteia does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

3 Inhoudsopgave 1 Doelstellingen van het starten van een onderneming 5 2 Doelstellingen van een onderneming Beeld doelstellingen van MKB-ondernemers Doelstellingen van MKB-ondernemers naar sector Doelstellingen van MKB-ondernemers naar grootteklasse 14 3

4 MKB-ondernemers hebben verschillende motieven om te kiezen voor het ondernemerschap, variërend van de wens om eigen baas te zijn tot het benutten van een gat in de markt. Eenmaal ondernemer zijnde, zijn er andere doelstellingen die prioriteren, bijvoorbeeld winst maken of het. Met behulp van de data van het MKB Beleidspanel 1 over de laatste tien jaar is in deze minirapportage onderzocht wat MKB-ondernemers drijft. Daaruit komt naar voren dat de continuïteit van de eigen onderneming de belangrijkste doelstelling is. Belangrijker dan bijvoorbeeld het. Het belang van de doelstelling continuïteit is sinds het begin van de huidige financieel-economische crisis, in 2008, duidelijk toegenomen. Daaruit kan geconcludeerd worden dat MKB-ondernemers steeds meer waarde zijn gaan hechten aan het voortbestaan van de eigen onderneming. Anders geformuleerd: MKB-bedrijven zijn meer bezig met overleven, break-even draaien of het verlies beperken (continuïteit en ) dan met 'het of het. 1 Dit MKB beleidspanel bestaat vanaf 1998 en meet drie keer per jaar de mening van ondernemers in het midden- en klein over actuele beleidsonderwerpen. Naast deze beleidsgerelateerde gegevens, worden van de panelleden ook basiskenmerken verzameld. (De vraag welke doelstelling zij voor hun het belangrijkste vinden, is daar een van.) Dit biedt dan de mogelijkheid meningen van ondernemers te verbijzonderen naar skenmerken. Zie verder 4

5 1 Doelstellingen van het starten van een onderneming Hoewel het merendeel van de Nederlandse beroepsbevolking in loondienst werkt, geldt ondernemerschap voor menigeen als een ideaal. Ondernemerschap staat voor vrijheid, zelfredzaamheid, zelfontplooiing en vaak ook - hoewel in veel gevallen ten onrechte - voor succes en rijkdom. In 2008 was iets meer dan vijf procent van de Nederlandse bevolking bezig met het opzetten van een eigen of had dat recent gedaan 2. De beweegredenen waarom mensen ervoor kiezen om zelfstandig ondernemer te worden, zijn divers 3. Deze redenen kunnen een positieve (pull) en een negatieve (push) grondslag hebben 4, zoals: Positief/pullfactoren: uitdaging; wens om eigen baas te zijn (). Om bijvoorbeeld de werkzaamheden te doen die het prettigste zijn om uit te voeren; om zelf de eigen dagindeling te kunnen bepalen en zelf het inkomen te verdienen; de wens om voor eigen risico en rekening specifieke werkzaamheden te verrichten, bijvoorbeeld vanuit een studie, hobby of het zien van een gat in de markt; meer waardering te willen zien voor de resultaten van de eigen werkzaamheden als zelfstandig ondernemer dan in loondienst; een natuurlijke drang die van oudsher bestaat, omdat men in het zelfstandig ondernemerschap is opgegroeid; de aanwezigheid van (financiële en/of economische) mogelijkheden die de wens om een eigen onderneming te starten mogelijk maken; betere mogelijkheden om zorg voor het gezin en arbeid te combineren; mogelijkheid om meer (en sneller) geld te verdienen dan in loondienst. Negatief/pushfactoren ontevredenheid over de baan in loondienst (inhoudelijk of als gevolg van een meningsverschil met de werkgever; werknemers die na ontslag geen nieuwe baan kunnen vinden; dreigende werkloosheid met de inschatting dat na ontslag geen nieuwe baan gevonden kan worden. Volgens de Kamer van Koophandel Nederland hebben in Nederland personen in 2013 een onderneming gestart. Dit zijn er meer dan in 2012, een toename van 13% 5. Het gaat vooral om starters in de dienstensector. In 2007 was 46% van alle startende ondernemers actief binnen deze sector, in 2013 is dat 63%. De bouwsector is goed voor 9% van de starters; vijf jaar geleden was dat aandeel overigens nog. Het aandeel zzp ers binnen de totale groep starters is vanaf 2005 flink gestegen. Waar in 2005 nog 84% van de starters als zzp er kon worden aangemerkt, is dit in 2013 gestegen tot 94%. 2 Drs. G. Brummelkamp, Startende Ondernemers, EIM, februari Zie daarvoor 3 Drs. A. Bruins, Van baan naar eigen baas, EIM, juli 2009, pag Zie daarvoor 4 drs. A. Bruins, drs. P.J.M. Vroonhof, drs. N.E. de Vries, Ambities en vermogensopbouw zzp ers, Panteia,juni 2013 en drs. A. Bruins, Parttime van Start, EIM. September Zie daarvoor 5 Zie Startersprofiel 2013, Kamers van Koophandel Nederland, januari

6 Invloed financieel -economische crisis Volgens de Kamer is er door de crisis veel behoefte om een alternatief te zoeken voor een vaste baan. In 2013 zijn veel bedrijven failliet gegaan en hebben veel ontslagen plaatsgevonden. Mede ingegeven door de lage drempels om een eigen onderneming te starten, heeft dit geresulteerd in een toename van het aantal inschrijvingen. Een illustratief voorbeeld zijn de werknemers van grote, failliet verklaarde bouwbedrijven die massaal als zzp er aan de slag gaan. Daarnaast zijn er steeds meer bedrijven die het personeel meer flexibel willen inzetten en om die reden hun medewerkers adviseren om zich als zelfstandige te vestigen om die vervolgens weer in te huren. Ook komt het voor dat bouwbedrijven zich failliet laten verklaren om zo hun vaste personeelsleden in aantal te doen krimpen. Na zo'n faillissement maken ze geregeld een doorstart met zelfstandigen (zzp'ers), waardoor ze lagere kosten hebben 6. 6 Zie bijvoorbeeld het artikel Bouwers lozen personeel door 'foute faillissementen' in het Algemeen Dagblad van 16 oktober

7 2 Doelstellingen van een onderneming De in het vorige hoofdstuk genoemde beweegredenen(positief/pull en negatief/push) zijn persoonlijke motieven om met een onderneming te beginnen. Eenmaal begonnen als zelfstandig ondernemer stellen zij andere (s)doelstellingen om de persoonlijke startmotieven in de praktijk te verwezenlijken; ook op langere termijn! Deze doelstellingen zijn: 1. ; 2. ; 3. ; 4. continuïteit. Op basis van de data van het MKB Beleidspanel 7 is onderzocht welke van de bovenstaande doelstellingen MKB-ondernemers voor hun het belangrijkste vinden. Niet alleen voor het jaar 2013, maar ook voor de afgelopen tien jaar. Daarbij is nagegaan of de rangorde van die doelstellingen in die jaren is veranderd Beeld doelstellingen van MKB-ondernemers Beeld in 2013 In 2013 is de de belangrijkste doelstelling van de MKBondernemer. De doelstelling volgt op enige afstand, gevolgd door het en. Na het noemen van de doelstelling die MKB-ondernemers het belangrijkste vinden, konden zij een tweede doelstelling noemen. In de rangorde van the second best - doelstelling die daaruit is vastgesteld, blijkt het de belangrijkste te zijn, gevolgd door de, en realiseren van groei. (Zie tabel 2.1) tabel 2.1 Doelstelling die MKB-ondernemingen het belangrijkste vinden voor hun, 2013 Doelstelling Als eerste genoemd Als second best genoemd Aandeel (%) 59 24,6 20,2 23,1 13,7 38,5 7,1 13, Bron: MKB-beleidspanel, 2e meting 2013, Panteia Zoetermeer. Beeld gedurende de laatste 10 jaar Het beeld van 2013 is gedurende de laatste tien jaar hetzelfde gebleven. Dat wil zeggen dat over de jaren heen de voor MKB-ondernemers als eerste genoemd wordt en verreweg de belangrijkste doelstelling is. Ook de twee doelstellingen die daarna als belangrijkste zijn genoemd, zijn dezelfde: 7 Zie voetnoot 1 op de vorige bladzijde. 8 Het betreft de periode Echter, in het jaar 2008 zijn aan de deelnemers van het MKB-panel geen vragen gesteld over de doelstellingen van het. De onderzoeksresultaten van dat jaar zijn via extrapolatie van 2007 naar 2009 verkregen. 7

8 en het. Wel wisselen zij in de rangorde soms van positie, met name in de jaren Na als eerste doelstelling de genoemd te hebben, blijken de meeste MKB-ondernemers de afgelopen 10 jaar als second best 'het maken van winst het vaakst te noemen. Zelfstandigheid en de volgen op enige afstand. Doelstellingen worden beïnvloed door de conjunctuur Zoals in figuur 2.1 te zien is, blijkt 2008 een bepalend jaar te zijn. Binnen de doelstellingen die MKB-ondernemers als eerste hebben genoemd, neemt het aandeel van de in 2008 sterk toe. In mindere mate geldt dat voor de. Daarentegen daalt het aandeel van. Zoals bekend, is 2008 het eerste jaar van de huidige financieel-economische crisis en uit figuur 2.1 is af te leiden dat onder invloed van die crisis MKB-ondernemers hun belangrijkste doelstellingen wijzigen. Het voortbestaan van hun (continuïteit en ) wordt belangrijker gevonden dan het of het. Of anders geformuleerd: MKB-bedrijven zijn meer bezig met overleven, break-even draaien of het verlies beperken (continuïteit en ) dan met het of het. (Zie figuur 2.1) De relatie tussen continuïteit en de economische crisis komt ook in andere onderzoeken naar voren. Zo betoogt Wiebe Zijlstra in een artikel op 9 dat continuïteit in deze tijd van recessie en gebrek aan vertrouwen belangrijker zijn dan ooit. Niet alleen vanuit de ondernemer bezien, maar ook vanuit het bedienen van de klant is dat van belang. Klanten willen weten hoe de ondernemer ervoor zorgt dat een calamiteit de continuïteit van de onderneming niet in gevaar brengt. Immers, als de onderneming zou omvallen, dan hebben de klanten een probleem. Zij krijgen niet waarop ze hebben gerekend. ING heeft in april 2013 onderzoek gedaan naar de strategie en kansen in het familie 10. Daaruit blijkt dat mede onder invloed van de economische crisis de over generaties heen als belangrijker wordt ervaren dan vermogensopbouw voor de volgende generatie. Klantloyaliteit en langetermijnfocus worden daarbij als de belangrijkste succesfactoren gezien. 9 Zie: maart Strategie en kansen in het familie, Katinka Jongkind, ING Economisch Bureau, april

9 figuur 2.1 Doelstellingen die MKB-ondernemingen het belangrijkste vinden voor hun en als eerste noemen, , in procenten. Bron: MKB Beleidspanel, metingen , Panteia Zoetermeer. Ook bij de doelstellingen die ondernemers als second best hebben genoemd, is de invloed van de conjunctuur zichtbaar, zij het in mindere mate als bij de eerst genoemde doelstelling. Na de als belangrijkste en eerstgenoemde doelstelling is het als second best de belangrijkste doelstelling. Dat is gedurende de laatste 10 jaren zo, zij het dat deze de laatste jaren wat afgevlakt is en vervolgens in een daling is omgebogen ten faveure van en de. Ook hier is (enigszins) te zien dat MKB-bedrijven meer bezig zijn met overleven, break-even draaien of het verlies beperken (continuïteit en ) dan met 'het of het. (Zie figuur 2.2) 9

10 figuur 2.2 Doelstellingen die MKB-ondernemingen het belangrijkste vinden voor hun en als tweede noemen, , in procenten. Bron: MKB Beleidspanel, metingen , Panteia Zoetermeer. 2.2 Doelstellingen van MKB-ondernemers naar sector Het generieke beeld voor alle MKB-ondernemingen is min of meer hetzelfde als voor de sectoren. Binnen elke sector is de de belangrijkste doelstelling van de MKB-ondernemer. De doelstellingen het maken van winst en volgen op enige afstand. Het beeld van de doelstelling die MKB-ondernemers als second best hebben genoemd is per sector wat grilliger, maar ook in overeenstemming met het generieke beeld. Het is dan het meest genoemd. Zelfstandigheid en de continuïteit van het volgen. (Zie figuur 2.3) 10

11 figuur 2.3 Doelstellingen die MKB-ondernemingen het belangrijkste en het een na belangrijkste vinden voor hun, per sector, , in procenten. Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Industrie Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Industrie Industrie Industrie Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Bouw Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Bouw Bouw Bouw Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Handel Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Handel Handel Handel Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Horeca Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Horeca Horeca Horeca 11 Van enkele sectoren waren er in 2005 geen waarnemingen (bijvoorbeeld de Horeca en de Financiële Diensten. De onderzoeksresultaten van dat jaar zijn via extrapolatie van 2004 naar 2006 verkregen. 11

12 Vervolg figuur 2.3 Doelstellingen die MKB-ondernemingen het belangrijkste en het een na belangrijkste vinden voor hun, per sector, , in procenten. Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Vervoer Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Vervoer Vervoer Vervoer Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Financiële Diensten Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Financiële Diensten Financiële Diensten Financiële Diensten Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Zakelijke Diensten Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Zakelijke Diensten Zakelijke Diensten Zakelijke Diensten Doelstelling 1 MKB-Ondernemer Overige Diensten Doelstelling 2 MKB-Ondernemer Overige Diensten Overige Diensten Overige Diensten Bron: MKB Beleidspanel, metingen , Panteia Zoetermeer. 12 Van enkele sectoren waren er in 2005 geen waarnemingen (bijvoorbeeld de Horeca en de Financiële Diensten. De onderzoeksresultaten van dat jaar zijn via extrapolatie van 2004 naar 2006 verkregen. 12

13 Vanuit het generieke beeld is af te leiden dat sinds het begin van de huidige financieeleconomische crisis (2008) de doelstelling continuïteit voor MKB-ondernemers steeds belangrijker is geworden. De specificatie van de doelstellingen naar sectoren ondersteunt deze gevolgtrekking. Volgens de publicatie Kleinschalig Ondernemen zijn het vooral de bouw, de detailhandel, de autosector, de transportsector en, in mindere mate, de horeca die lijden onder de economische crisis. (Zie tabel 2.2). tabel 2.2 Stemming* onder ondernemers in het MKB naar sector, na eerste kwartaal 2013 Sector stemming onder ondernemers** Industrie + Bouw -- Groothandel = Detailhandel -- Autosector -- Horeca - Transport -- Informatie en communicatie + Financiële en zakelijke diensten = Persoonlijke diensten = * De stemming onder MKB-ondernemers is gemeten aan de hand van vijf indicatoren: vertrouwen in de economie, vertrouwen in het economische beleid, omzetverwachting, winstverwachting en werkgelegenheidsverwachting. ** Plus- en mintekens duiden erop of ondernemers in de betreffende sector een meer of minder dan gemiddeld vertrouwen hebben ten opzichte van ondernemers in het gehele MKB. ++ ruim bovengemiddeld vertrouwen + bovengemiddeld vertrouwen = gemiddeld vertrouwen - beneden gemiddeld vertrouwen ruim beneden gemiddeld vertrouwen Bron: MKB-beleidspanel, 2e meting 2013, Panteia Zoetermeer. In figuur 2.3 is te zien dat het aandeel van de sinds 2008 sterk is toegenomen in de sectoren waarbij de stemming onder ondernemers gelijk is aan of lager is dan het gemiddeld vertrouwen. Het gaat daarbij vooral om sectoren die sterk afhankelijk zijn van consumentenbestedingen: de detailhandel, autosector (opgenomen in handel ) en de horeca. Daarnaast is de stemming onder de MKB - ondernemers in de bouw en de transportsector (opgenomen in vervoer ) ruim beneden het gemiddeld vertrouwen. Het aandeel van de in de sectoren die gericht zijn op het buitenland (en het meest optimistisch zijn), is naar verhouding gedaald dan wel gestabiliseerd. Het gaat dan vooral om ondernemers in de industrie en ondernemers in de communicatiesector (opgenomen in zakelijke diensten ). 13 Kleinschalig Ondernemen Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB, Panteia juni (Zie 13

14 2.3 Doelstellingen van MKB-ondernemers naar grootteklasse Vooral voor het klein is het beeld van de doelstellingen per grootteklasse grosso modo gelijk aan het generieke beeld. Voor de betreffende ondernemers is de de belangrijkste doelstelling, gevolgd door, het en. Het generieke beeld is ook zichtbaar in het beeld van de doelstellingen die MKBondernemers als second best hebben genoemd. Het vinden zij het belangrijkste; en de volgen. (Zie figuur 2.4) figuur 2.4 Doelstellingen die MKB-ondernemingen het belangrijkste en het een na belangrijkste vinden voor hun, per grootteklasse, , in procenten. Doelstelling 1 MKB-Ondernemer 1-9 werkzame personen Doelstelling 2 MKB-Ondernemer 1-9 werkzame personen wp 1-9 wp Doelstelling 1 MKB-Ondernemer werkzame personen Doelstelling 2 MKB-Ondernemer werkzame personen wp wp Doelstelling 1 MKB-Ondernemer werkzame personen Doelstelling 2 MKB-Ondernemer werkzame personen wp wp Bron: MKB Beleidspanel, metingen , Panteia Zoetermeer. 14

15 De resultaten van het Programma MKB en Ondernemerschap worden in twee reeksen gepubliceerd, te weten: Research Reports en Publieksrapportages. De meest recente rapporten staan (downloadable) op: Recente Publieksrapportages A MKB Rating: Smaakt naar meer, onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven A Vertrouwen in eigen keldert: ondernemersvertrouwen door de jaren heen A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 A Ondernemen in de horecasector 2013 A Ondernemen in de groothandelsector 2013 A Ondernemen in de overige dienstverlening 2013 A Ondernemen in de bouwsector 2013 A Ondernemen in de transportsector 2013 A Ondernemen in de autosector 2013 A Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB A Ondernemen in de zakelijke dienstverlening 2013 A Ondernemen in de metaalelektro 2013 A Ondernemen in de voedings- en genotmiddelenindustrie 2013 A Ondernemen in de detailhandel 2013 A De grijze ondernemer. Internationale vergelijking van de grijze ondernemer A Opleiding en scholing van zzp ers Resultaten zzp-panel meting I van 2013 A Internationale benchmark ondernemerschap Tabellenboek A Topsectoren: beeld en ontwikkeling. Update oktober 2013 A Innovatie en internationalisering in het MKB A Innovatie in het MKB, ontwikkelingen in de periode A Fulfilment van online verkoop A De overheid als klant van het MKB A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 A De innovativiteit van het MKB in 2013 A Monitor buitenlandse investeringen MKB A Sectorale veranderingen in de Nederlandse economie A Geen vertrouwen ondernemers in het economische beleid - Najaar 2013 A Verschillen tussen uitzendondernemingen A Economische effecten verlaging van de administratieve lasten voor het sleven A Exportindex MKB. Ontwikkelingen A Topsectoren: beeld en ontwikkeling. Update augustus 2013 A Bedrijfsfinanciering: zó kan het ook! A Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

16 A Inkomens Zelfstandigen 2012 A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 Update juni A De rol van sociale media bij innovatie door zzp ers A Topsectoren in beeld. Internationale oriëntatie topsectoren A Topsectorenpanel. Methodologische verantwoording A Calimero creativiteit: De innovatieve netwerken van zzp ers A Hoe goed ligt de gemeente bij MKB? A Monitor Inkomens Ondernemers A Het wenkend perspectief van consumenteninnovatie A Innoveren achter de schermen A De financiële positie van het MKB in 2013 en 2014 A Minirapportage biomaterialen A Ontwerp krapte-indicator belangrijke beroepen topsectoren A Kleinschalig ondernemen 2013 A Topsectoren in beeld - Bekendheid met het topsectorenbeleid en beleving van het ondernemingsklimaat A Administratieve lasten MKB A Ambities en vermogensopbouw van zzp'ers A Topsectoren: beeld en ontwikkeling A April 2013 MKB en ondernemerschap in zakformaat, Editie 2012/2013 A Diaspora links van migrantenondernemers in Nederland A Intellectueel eigendom topsectoren A MKB verdeeld over kabinetsbeleid A Topsectoren in beeld A Concurrentie in het MKB A Alles flex, is dat een mismatch? A Challengers: hun kenmerken en succesfactoren A Wie wordt werkgever? A Oudedagsvoorziening in het MKB A Benchmark klanten Qredits A De waarde van sociaal ondernemerschap A Grondstofschaarste? A Gezocht: werklocatie 3.0 A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2012 en Update december A Financiering van innovatie in het MKB A Samen starten A Inkomen, vermogen en dynamiek van zelfstandigen zonder personeel A Financieringsmonitor topsectoren 2012 A Ondernemen zonder personeel A Meer innovatie door buitenlanders?! A Meerwaarde van studentbedrijven A Duurzaam ondernemen in het MKB A Global Entrepreneurship Monitor 2011 The Netherlands A Gebruikers en communities A Wagenpark MKB en Groot 2010 A Nieuwe financieringsvormen voor het MKB A Monitor Inkomens Ondernemers A Een typologie van ondernemers met lage inkomens 16

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Stemming onder ondernemers in het MKB

Stemming onder ondernemers in het MKB Stemming onder ondernemers in het MKB ISBN : 978-90-371-1130-9 Rapportnummer : A201424 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Benchmark klanten Qredits

Benchmark klanten Qredits Benchmark klanten Qredits Lia Smit Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201308 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl). Voor alle

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Gelderland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Gelderland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Limburg

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Limburg Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Flevoland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Flevoland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2013 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2013 ISBN : 978-90-371-1086-9 Rapportnummer : A201350 / C10193 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb Een innovatieve blik op de toekomst Verwachtingen van het innovatieve mkb ISBN : 978-90-371-2135-3 Rapportnummer : A201429 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, oktober 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en Update september

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en Update september Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 Update september drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, september 2013 ISBN : 978-90-371-1084-5 Rapportnummer : A201347 Dit onderzoek is

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 ISBN : 978-90-371-1133-0 Rapportnummer : A201427 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, mei 2014 ISBN : 978-90-371-1126-2 Rapportnummer : A201420 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015 Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar René Vogels Zoetermeer, 10 april De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen,

Nadere informatie

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren drs. P. Fris Zoetermeer, april 2014 ISBN : 978-90-371-1122-4 Rapportnummer : A201416 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) Prognose 2005 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2006 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage

Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage drs. C.M. Wiggers Zoetermeer, augustus 2003 Nummer: M200304 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

BNA Conjunctuurmeting

BNA Conjunctuurmeting BNA Conjunctuurmeting September 2011 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66 F 020 555 36

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

De stand van Mediation in Nederland

De stand van Mediation in Nederland De stand van Mediation in Nederland drs. R.J.M. Vogels Zoetermeer, 17 november 2011 In opdracht van het Nederlands Mediation Instituut (NMI). De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus.

Nadere informatie

Kengetallen ondernemerschap

Kengetallen ondernemerschap Kengetallen ondernemerschap Tabellenboek drs. N.G.L. Timmermans R. in 't Hout K. Bakker drs. W. H.J. Verhoeven Zoetermeer, 14 augustus 2009 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Economische

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Hogeschool Inholland Amsterdam/Diemen De verantwoordelijkheid voor

Nadere informatie

Cliëntenaudit Bureau ABC

Cliëntenaudit Bureau ABC Cliëntenaudit Bureau ABC 2014 Zoetermeer 17 april 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties

Nadere informatie

Conjunctuurpeiling BNA. Voorjaar René Vogels

Conjunctuurpeiling BNA. Voorjaar René Vogels Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2014 René Vogels Zoetermeer, 22 april 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Minirapportage ir. C.C. van de Graaff drs. W.H.J. Verhoeven drs. P. Vroonhof K. Bakker Zoetermeer, 18 september 2002 Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt drs. W.V.M. van Rijt-Veltman drs. J. Snoei Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201313 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Hogeschool van Amsterdam

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Hogeschool van Amsterdam Tevredenheidsonderzoek 2015 / 2016 Hogeschool van Amsterdam Zoetermeer, woensdag 9 november 2016 In opdracht van Hogeschool van Amsterdam De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het

Nadere informatie

De innovativiteit van het MKB in 2013

De innovativiteit van het MKB in 2013 De innovativiteit van het MKB in 2013 S.T. Doove MSc, dr. Y.M. Prince Zoetermeer, september 2013 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Zoetermeer, vrijdag 13 november 2015 In opdracht van Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / De Nieuwe Werkgever

Tevredenheidsonderzoek 2014 / De Nieuwe Werkgever Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 De Nieuwe Werkgever Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van De Nieuwe Werkgever De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

MKB en ontslagrecht. Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen

MKB en ontslagrecht. Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen MKB en ontslagrecht Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen ISBN : 978-90-371-1136-1 Rapportnummer : A201431 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Global Entrepreneurship Monitor 2002

Global Entrepreneurship Monitor 2002 Global Entrepreneurship Monitor 2002 Niels Bosma Zoetermeer, 14 november 2002 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek De Opstap, Leerwerktraject van De Kapstok

Tevredenheidsonderzoek De Opstap, Leerwerktraject van De Kapstok Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 De Opstap, Leerwerktraject van De Kapstok Zoetermeer, maandag 3 augustus 2015 In opdracht van De Opstap, Leerwerktraject van De Kapstok De verantwoordelijkheid voor de

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV Tevredenheidsonderzoek 2015 AM Werk Reïntegratie BV Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van AM Werk Reïntegratie BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Wajong Talenten B.V.

Tevredenheidsonderzoek Wajong Talenten B.V. Tevredenheidsonderzoek 2015 Wajong Talenten B.V. Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van Wajong Talenten B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf Tevredenheidsonderzoek 2015 ROC De Leijgraaf Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van ROC De Leijgraaf De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Uitgevoerd in opdracht van Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Zoetermeer, 17 september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Jobcoach Company

Tevredenheidsonderzoek Jobcoach Company Tevredenheidsonderzoek 2014 Jobcoach Company Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van Jobcoach Company De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Brancheonderzoek BNA Conjunctuurmeting oktober 2012 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, 19 januari 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken Programmaonderzoek

Nadere informatie

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland Innovatie in het MKB in C10978 Petra Gibcus en Yvonne Prince Zoetermeer, 16 juli 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of

Nadere informatie

MKB en ontslagrecht. Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB

MKB en ontslagrecht. Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB MKB en ontslagrecht Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB ISBN : 978-90-371-1136-1 Rapportnummer : A201431 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2010 / Olympia uitzendbureau

Tevredenheidsonderzoek 2010 / Olympia uitzendbureau Tevredenheidsonderzoek 2010 / 2011 Olympia uitzendbureau Zoetermeer, donderdag 4 augustus 2011 In opdracht van Olympia uitzendbureau De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Nieuwland Opleidingen B.V.

Tevredenheidsonderzoek Nieuwland Opleidingen B.V. Tevredenheidsonderzoek 2015 Nieuwland Opleidingen B.V. Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van Nieuwland Opleidingen B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling Tevredenheidsonderzoek 2015 Stap.nu Reïntegratie & Counseling Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Stap.nu Reïntegratie & Counseling De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC Alfa-college, unit Educatie

Tevredenheidsonderzoek ROC Alfa-college, unit Educatie Tevredenheidsonderzoek 2014 ROC Alfa-college, unit Educatie Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van ROC Alfa-college, unit Educatie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren Landstede

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren Landstede Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Landstede Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Landstede De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Friesland College, FC-Extra,School voor Volwasseneneducatie

Tevredenheidsonderzoek Friesland College, FC-Extra,School voor Volwasseneneducatie Tevredenheidsonderzoek 2014 Friesland College, FC-Extra,School voor Volwasseneneducatie Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van Friesland College, FC-Extra,School voor Volwasseneneducatie

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages Tevredenheidsonderzoek 2014 STE Languages Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van STE Languages De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten Evaluatie campagne Doe meer met Afval mening betrokken gemeenten Zoetermeer, 10 maart 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Stichting ActiefTalent Zoetermeer, donderdag 21 mei 2015 In opdracht van Stichting ActiefTalent De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Plan B Loopbaanbegeleiding en re-integratie

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Plan B Loopbaanbegeleiding en re-integratie Tevredenheidsonderzoek 2015 / 2016 Plan B Loopbaanbegeleiding en re-integratie Zoetermeer, donderdag 4 augustus 2016 In opdracht van Plan B Loopbaanbegeleiding en re-integratie De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie Tevredenheidsonderzoek 2015 Rijn IJssel, Educatie & Integratie Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Rijn IJssel, Educatie & Integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren ROC Mondriaan

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren ROC Mondriaan Tevredenheidsonderzoek 2010 Dienst inburgeren ROC Mondriaan Zoetermeer, vrijdag 4 februari 2011 In opdracht van ROC Mondriaan De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Effecten BTW-verandering op het gedrag van consumenten in de Schilders- en stukadoorsbranche drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, 23 maart 2012 Dit onderzoek is gefinancierd door CNV Vakmensen, FNV

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren ROC Midden Nederland Participatieopleidingen

Tevredenheidsonderzoek Dienst inburgeren ROC Midden Nederland Participatieopleidingen Tevredenheidsonderzoek 2010 Dienst inburgeren ROC Midden Nederland Participatieopleidingen Zoetermeer, vrijdag 4 februari 2011 In opdracht van ROC Midden Nederland Participatieopleidingen De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Wajong Talenten B.V.

Tevredenheidsonderzoek Wajong Talenten B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014 Wajong Talenten B.V. Zoetermeer, zondag 3 mei 2015 In opdracht van Wajong Talenten B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

VBO Woonindex. Tweede kwartaal drs. P. Rosenboom

VBO Woonindex. Tweede kwartaal drs. P. Rosenboom VBO Woonindex Tweede 2008 drs. P. Rosenboom Zoetermeer, 10 juli 2008 In opdracht van VBO Makelaars. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of teksten als

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Lest Best

Tevredenheidsonderzoek Lest Best Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Lest Best Zoetermeer, maandag 3 augustus 2015 In opdracht van Lest Best De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering Tevredenheidsonderzoek 2011 BHP Groep Loopbaanadvisering Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van BHP Groep Loopbaanadvisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia/Stratus.

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Ondernemen in de overige dienstverlening 2013

Ondernemen in de overige dienstverlening 2013 Ondernemen in de overige dienstverlening 2013 Johan Snoei Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1101-9 Rapportnummer : A201367 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M200901 Financieringsmonitor MKB Eerste resultaten, december 2008 dr. J. Meijaard drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, januari 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Onderchap,

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in 2015

Algemeen beeld van het MKB in 2015 Algemeen beeld van het MKB in 2015 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Drs. K.L. Bangma Drs. D. Snel Zoetermeer, 9 februari 2015 De

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Gezamenlijke ID Stichting (GIDS)

Tevredenheidsonderzoek Gezamenlijke ID Stichting (GIDS) Tevredenheidsonderzoek 2014 Gezamenlijke ID Stichting (GIDS) Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van Gezamenlijke ID Stichting (GIDS) De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Staatvandienst B.V. Zoetermeer, donderdag 13 augustus 2015 In opdracht van Staatvandienst B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Coaching en Advisering Zoetermeer, zondag 3 augustus 2014 In opdracht van Coaching en Advisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Zoetermeer, 6 juni 2013 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 P&M arbeidsreintegratie Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van P&M arbeidsreintegratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Nieuwe Koers BV

Tevredenheidsonderzoek Nieuwe Koers BV Tevredenheidsonderzoek 2014 Nieuwe Koers BV Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van Nieuwe Koers BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Diaspora-links van. migrantenondernemers in Nederland. Een verkenning. drs. A. Bruins

Diaspora-links van. migrantenondernemers in Nederland. Een verkenning. drs. A. Bruins Diaspora-links van migrantenondernemers in Nederland Een verkenning drs. A. Bruins Zoetermeer, april 2013 ISBN: 978-90-371-1062-3 Rapportnummer: A201317 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Replooy re-integratie & coaching vof

Tevredenheidsonderzoek 2015 / Replooy re-integratie & coaching vof Tevredenheidsonderzoek 2015 / 2016 Replooy re-integratie & coaching vof Zoetermeer, dinsdag 19 juli 2016 In opdracht van Replooy re-integratie & coaching vof De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief 2006

MKB in regionaal perspectief 2006 MKB in regionaal perspectief 2006 Zoetermeer, juli 2006 ISBN: 90-371-0971-3 Bestelnummer: A200606 Prijs: 25,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Work Solutions Nederland BV

Tevredenheidsonderzoek Work Solutions Nederland BV Tevredenheidsonderzoek 2014 Work Solutions Nederland BV Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van Work Solutions Nederland BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015 / CS Works B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2015 / CS Works B.V. Tevredenheidsonderzoek 2015 / 2016 CS Works B.V. Zoetermeer, donderdag 4 augustus 2016 In opdracht van CS Works B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek id Plein

Tevredenheidsonderzoek id Plein Tevredenheidsonderzoek 2015 id Plein Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van id Plein De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten Tevredenheidsonderzoek 2014 SWA HR Diensten Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van SWA HR Diensten De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Stichting Libra Revalidatie & Audiologie

Tevredenheidsonderzoek Stichting Libra Revalidatie & Audiologie Tevredenheidsonderzoek 2015 Stichting Libra Revalidatie & Audiologie Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van Stichting Libra Revalidatie & Audiologie De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Minirapportage biomaterialen

Minirapportage biomaterialen Minirapportage biomaterialen Arnoud Muizer Zoetermeer, juni 2013 ISBN-nummer : 978-90-371-1067-8 Rapportnummer : A201325 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek WNK Personeelsdiensten

Tevredenheidsonderzoek WNK Personeelsdiensten Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 WNK Personeelsdiensten Zoetermeer, zondag 25 oktober 2015 In opdracht van WNK Personeelsdiensten De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Administratieve lasten Regeling invoer, uitvoer en verkeer van planten Nulmeting 2002

Administratieve lasten Regeling invoer, uitvoer en verkeer van planten Nulmeting 2002 Administratieve lasten Regeling invoer, uitvoer en verkeer van planten Nulmeting 2002 Frits Suyver Zoetermeer, 17 februari 2004 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Landbouw, Natuur en

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek NCB Projecten BV

Tevredenheidsonderzoek NCB Projecten BV Tevredenheidsonderzoek 2015 NCB Projecten BV Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van NCB Projecten BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de. marktsector in 2013 en Update juni. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel

Algemeen beeld van het MKB in de. marktsector in 2013 en Update juni. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 Update juni drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2013 Rapportnummer : A201335 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Kostenstructuur zand en grindvaart 2015 en raming 2016

Kostenstructuur zand en grindvaart 2015 en raming 2016 Kostenstructuur zand en grindvaart 2015 en raming 2016 Uitgave januari 2016 Rapport uitgebracht aan: Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart W. van der Geest C11540/2015/0187 Zoetermeer, 29 januari

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Arbo Coaching B.V. Zoetermeer, maandag 20 juli 2015 In opdracht van Arbo Coaching B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Gevolgen voor de werkgeversbijdrage voor het MKB en het grootbedrijf M. Folkeringa P.J.M. Vroonhof Zoetermeer, 30 december 2003 Bestelnummer: M200311

Nadere informatie

Financiering bij familiebedrijven

Financiering bij familiebedrijven Financiering bij familiebedrijven Ro Braaksma Zoetermeer, 23 september 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Centrum van het Familiebedrijf. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM.

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie