{PositHiV PEOPLE - FIGURES - FACTS. It s time to change the message.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "{PositHiV PEOPLE - FIGURES - FACTS. It s time to change the message."

Transcriptie

1 {PositHiV PEOPLE - FIGURES - FACTS { It s time to change the message. Een verzameling hapklare quotes, data, en getuigenissen over hiv door medici, experts en patiënten.

2 n 2006 krijgt Frankie het verdict dat hij AIDS heeft in een vergevorderd stadium. Zijn wereld I stort in. AIDS! The big disease with a little name, zoals Prince ze in 1987 omschrijft. In België krijgen drie mensen per dag te horen dat ze seropositief zijn. Als de artsen hem vertellen dat de diagnose niet zijn dood betekent gelooft hij hen niet. Ik dacht wat iedereen dacht: je hebt eerst hiv, dan krijg je aids en dan sterf je. Hij is op dat moment een succesvol ondernemer. Overtuigd van zijn doodsvonnis zet hij van de ene dag op de andere zijn bedrijven stop en verkoopt alles wat hij heeft. Ik durfde zelfs geen week vooruit denken, laat staan een reeks bedrijven runnen. Meteen na zijn diagnose wordt een zware antiretrovirale medicatiekuur gecombineerd met heel wat andere medicatie tegen allerlei infecties ingezet. Frankie s virale lading - het aantal virusdeeltjes per milliliter bloed in je lichaam - bedraagt op het moment van zijn diagnose Dat zijn meer dan 13 miljoen hiv-virusdeeltjes in zijn ganse lichaam die zijn immuunsysteem aanvallen. Ze vallen zijn immuunsysteem aan en zorgen ervoor dat de natuurlijke verdediging tegen infecties en kankers wegvalt. Het virus is een efficiënte oorlogsmachine. Eens in een cel vermenigvuldigt het zich, klaar om een nieuwe, gezonde cel aan te vallen. Zes maanden na de start van de intense medicatiekuur zakt Frankie s virale lading tot minder dan twintig virusdeeltjes. Twaalf bijvoorbeeld, al is de virale lading op dat moment zo laag dat ze niet meer meetbaar is. De antiretrovirale medicatie zorgt ervoor dat het virus zich niet meer kan vermenigvuldigen in het lichaam. Hierdoor herpakt het immuniteitssysteem zich en groeit de natuurlijke weerstand van het lichaam. De ondetecteerbare hoeveelheid virusdeeltjes in zijn lichaam komt er in de praktijk op neer dat Frankie met de juiste medicatie tachtig kan worden. Hij beseft dat de diagnose niet zijn einde betekent. Hiv is een goed behandelbare chronische aandoening met relatief eenvoudige medicatie-inname. Die medicatie is de laatste jaren sterk vereenvoudigd, heeft minder bijwerkingen, is gemakkelijker inneembaar, dikwijls beperkt tot soms één pil per dag. Ik ben niet dezelfde persoon die ik was voor mijn diagnose. Ik ben nu meer dan wat ik vroeger was. Meer dan wat ik ooit zou zijn geweest zonder hiv. Uiteraard zou ik liever dat virus niet hebben, maar het is echt niet het einde. Er is nog een toekomst. Als ervaringsdeskundige en patiënt is hij er meer dan ooit van overtuigd dat naast het fysieke gevecht er vooral ook een immense strijd te voeren is op vlak van informatie, communicatie en beleid. Begin 2012 richt hij de Hiv Vereniging België vzw op om dit op een structurele wijze te doen. In de periode na mijn diagnose ben ik op zoek gegaan naar informatie. Tot mijn verbazing was die amper voorhanden. Mijn artsen informeerden me uiteraard correct, maar de meest recente, medische evoluties, praktische zaken over hoe om te gaan met zaken als het informeren van je partner(s), juridische aspecten, dagelijkse verzorging van je lichaam, al dan niet informeren van je tandarts, was een grote zoektocht. Ik kreeg regelmatig de - ongetwijfeld goed bedoelde - raad om het vooral stil te houden. Een condoom gebruiken en vooral aan niet te veel mensen zeggen dat ik homo ben of hiv heb om problemen te vermijden. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. We kunnen niet verwachten dat mensen in onze omgeving het taboe rond hiv doorbreken als we dat zelf niet doen. Vijf jaar na de seropositieve diagnose nodigt de VRT hem samen met vier andere hiv-patiënten uit om zijn verhaal te vertellen in het programma HIV +, gepresenteerd door Kobe Ilsen. Het is de eerste keer dat een groot publiek kennis maakt met hiv-patiënten zonder de clichébeelden. Plots ziet de maatschappij een aantal positief ingestelde, vol in het leven staande mensen die toevallig hiv hebben. Geen slachtoffers, maar mensen die leven met een chronische ziekte. De respons op het programma was enorm. Zo ontstond bij mij het idee om een vereniging op te richten vanuit de patiënten zelf. Geen beleidsvehikel, maar een vereniging die op een positieve wijze feiten toont. De boodschap moet veranderen. Het valt me op dat er erg veel over hiv en aids gepraat wordt, maar zelden op een rationele wijze. Heel veel emotionele, achterhaalde slogans, maar geen echte informatie gebaseerd op nieuwe medische inzichten of ervaringen van patiënten. Gebrek aan kennis is de grote boosdoener. Dat geldt zowel voor mensen binnen de doelgroepen die het meest gevaar lopen op een besmetting, als voor de rest van de maatschappij. Het is onaanvaardbaar dat iemand uitgesloten wordt, veroordeeld wordt of sterft vanwege een gebrek aan kennis. In dit magazine willen we aan de hand van hapklare infobrokken de mythes over hiv de wereld uit helpen, en informeren over de nieuwste inzichten. Sommige kende u misschien al, en sommige wilde u misschien liever niet weten. Sommige zijn misschien nieuw, opmerkelijk of zelfs shockerend, maar stuk voor stuk zijn ze gebaseerd op wetenschappelijke kennis en authentieke getuigenissen. Hopelijk met als resultaat dat twijfelaars zich laten testen, iedereen steeds condooms gebruikt, dommerikken twee keer nadenken voor ze oordelen en beleidsmakers aan de slag gaan met de harde feiten. WIE DE HIV VERENIGING BELGIË VZW WIL STEUNEN KAN STEUNEND LID WORDEN DOOR EEN STORTING VANAF 25 OP IBAN : BE BIC : GEBA BE BB Ten gunste van Hiv Vereniging België vzw / naam + adres Met vermelding van : lid 2013 VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: hiv vereniging belgië vzw frankie devuyst nationalestraat 90 bus antwerpen belgië CONTACT: 0477/ CONCEPT / ART DIRECTION / COPY: emm verheyden / the list (www.thelistmag.com) LAYOUT: pascal trouvé (www.blauw-digitaldesign.com) FOTOGRAFIE: mous lamrabat, marc drofmans, bart musschoot Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, doorgegeven aan derden, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Ondanks alle zorg die aan deze uitgave is besteed, sluit Hiv Vereniging België elke aansprakelijkheid uit voor eventuele schade of letsel, door welke oorzaak ook ontstaan, die zou kunnen voortvloeien uit enige omissie die in deze uitgave zou kunnen voorkomen, dan wel die met het gebruikmaken van deze uitgave in enigerlei verband staat.

3 Wie zich niet laat testen is gevaarlijk. It s the viral load, stupid. It s time to change the message. Frankie Devuyst, voorzitter Hiv Vereniging België vzw. We kunnen niet verwachten dat mensen in onze omgeving het taboe rond hiv doorbreken als we dat zelf niet eerst doen. Ik zou uiteraard liever dat virus niet hebben, maar het is echt niet het einde van de wereld. Er is nog een toekomst. 3 mensen per dag krijgen te horen dat ze seropositief zijn. Vandaag is hiv een goed behandelbare chronische aandoening met relatief eenvoudige medicatieinname. Medicatie is de laatste jaren sterk vereenvoudigd, gemakkelijker inneembaar, dikwijls beperkt tot soms één pil per dag. Een substantiële virale lading als gevolg van het zich niet laten testen en behandelen is de grootste boosdoener. Het valt me op dat er erg veel over hiv en aids gepraat wordt, maar zelden op een rationele, op feiten gebaseerde wijze. Heel veel emotionele, achterhaalde slogans, maar geen echte informatie gebaseerd op nieuwe medische inzichten of ervaringen van patiënten. Gebrek aan kennis is de grote boosdoener. Dat geldt zowel voor mensen binnen de doelgroepen die het meest gevaar lopen op een besmetting, als voor de rest van de maatschappij. Het is onaanvaardbaar dat iemand uitgesloten wordt, veroordeeld wordt of sterft vanwege een gebrek aan kennis. Foto: Mous Lamrabat.

4 HIV is found in the bodily fluids of a person who has been infected - blood, semen, vaginal fluids and breast milk. HIV staat voor Human Immunodeficiency Virus. Het virus valt cellen aan die infecties tegen gaan en je lichaam gezond houden. Als HIV je immuunsysteem heeft beschadigd heb je AIDS, of acquired immune deficiency syndrome. HIV is not transmitted through non-sexual day-to-day contact. You cannot be infected by shaking someone s hand, by hugging someone, by using the same toilet or by drinking from the same glass as a person living with HIV. HIV is not transmitted through coughing or sneezing like some other diseases. There is no need to fear social interaction with people living with HIV. 91% van de nieuwe diagnoses bij Belgen is gesteld bij mannen. 80% daarvan is geinfecteerd via homoseksueel contact. 22,4% 12,9% van de niet-belgische geïnfecteerden is Europeaan. 62,3% van de diagnoses bij niet Belgen is gesteld bij Afrikanen. van de niet-belgische geïnfecteerden is afkomstig uit Azië. AIDS staat voor acquired immunodeficiency syndrome en is de definitie van symptomen, infecties en kankers die je ontwikkelt als gevolg van de beschadiging van je immuniteit door HIV.

5 Mensen vrijen - om de meest uiteenlopende redenen - niet altijd veilig. Dat is dom, dat is gevaarlijk, maar het is de realiteit. En die is ondanks jaren van campagnes voor veilig vrijen niet veranderd. En die zal ook niet veranderen. Seksuele praktijken zijn niet enkel gebaseerd op rationele risicoafwegingen. Belangrijk is dat je omgaat met die realiteit. De waarheid durft te zeggen. Door om te gaan met feiten in plaats van met stereotiep achterhaalde beelden. Frankie Devuyst, voorzitter Hiv Vereniging België vzw. Hiv krijg je in onze maatschappij niet als gevolg van een bloedtransfusie of een besmette naald of omdat je moeder hivpositief was, maar omdat je seks zonder condoom hebt gehad met een partner die besmet was. Gebruik je wel een condoom, dan is het risico op overdracht nagenoeg onbestaand. Zo eenvoudig als het is om deze simpele preventiemaatregel neer te schrijven, zo moeilijk is het om hem om te zetten in de praktijk. Dat bewijzen de cijfers, elk jaar opnieuw. Stigmatisering is één van de oorzaken van de verspreiding van hiv. Het maakt mensen bang van hiv. Het maakt mensen bang van mensen die leven met hiv. Het houdt mensen tegen te leren, te accepteren, te evolueren. Het houdt mensen tegen zich te laten testen. En testen is essentieel. Ludwig Apers Bron: Opiniestuk van Ludwig Apers en Tom Platteau in De Morgen. 2,5 million people newly infected in 2011, down from 3,2 million in Cijfer: UNAIDS, the Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.

6 Vijftien jaar geleden werd de eerste effectieve behandeling tegen hiv geïntroduceerd. Een patiënt nam toen gemiddeld een mix van twintig pillen per dag. Drie jaar geleden kwam de eerste combinatiepil op de markt.

7 Vandaag is hiv een goed behandelbare chronische aandoening met relatief eenvoudige medicatieinname, aldus Patrick Soentjens. Medicatie is de laatste jaren sterk vereenvoudigd, gemakkelijker inneembaar, dikwijls beperkt tot één pil per dag.

8 Hiv is een virus, een epidemie, een pandemie. Het ontwikkelt zich, muteert, verandert. En dat moeten ook wij doen, wij mensen die leven met hiv, individueel en als gemeenschap. Ook wij moeten veranderen. Frankie Devuyst, voorzitter Hiv Vereniging België vzw.

9 Seksuele praktijken zijn niet gebaseerd op rationele risicoafwegingen, maar door de dynamiek omtrent intimiteit, stigma, gender en reproductieve wensen. Beslissingen over seksuele (risico)praktijken zijn niet zozeer door officiële preventie boodschappen beïnvloed maar door emoties en prioriteiten binnen een relatie. Christiana Nöstlinger,HIV/STD epi & control unit. De standaardprocedure bij behandeling van een hiv patiënt is net dezelfde als bij een andere patiënt. Theo Corstjens - tandarts. Vandaag is hiv een goed behandelbare chronische aandoening met relatief eenvoudige medicatieinname en met veel minder bijwerkingen, aldus Patrick Soentjens, hiv-internist op het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Medicatie is de laatste jaren sterk vereenvoudigd, beter toedienbaar, dikwijls soms zelfs beperkt tot één pil per dag. Dr. Patrick Soentjens - hiv-internist Instituut voor Tropische Geneeskunde. Lachen met een Amerikaanse campagne van de HIV Foundation/ AIDS Council. Zou het niet makkelijk zijn als je steeds een Foursquare berichtje kreeg over wie er nog allemaal in die broek verbleef? Check de volledige video op

10 IK WAS ZOALS U: OFFICIEEL GETROUWD, NIET MET MIJN LEVEN GESPEELD, EEN GESCHOOLDE VROUW MET EEN GOEDE JOB. HET OVERKOMT ECHT NIET ALLEEN prostituees. HOOR. Helen Namatovu Byarugaba, goedlachse survivor

11 Samen zijn wij het gezicht van de twee bevolkingsgroepen die het meest getroffen worden door hiv. Het levensverhaal van Helen Byarugaba leest als het scenario van een dramatische film. Het verhaal start tien jaar geleden in Oeganda. Ze heeft een diploma, een succesvolle carrière in een internationale organisatie, een zoon, een huis, en een goede gezondheid. Op een reis naar België besluit ze een aanhoudend probleem met haar voet s grondig te laten onderzoeken. In plaats van een oplossing voor de zwellingen aan haar voet krijgt ze het verdict te horen dat ze seropositief is. Ze hebben me drie keer moeten hertesten voor ik het geloofde, weet Helen. Ik had sinds de dood van mijn man geen seksueel contact gehad. Hoe kon dit? De enige conclusie was dat ze HIV had opgelopen tijdens een van de vele operaties aan haar voet. Steriele instrumenten zijn in Oeganda immers eerder uitzondering dan regel. De medicatie die ze nodig had om te overleven waren in Oeganda niet of onvoldoende voorradig. Terugkeren naar haar geboorteland zou haar dood betekenen. Ze stond voor de hartverscheurende keuze tussen teruggaan naar haar zoon Tumkunde en daar sterven, of in België blijven en leven. Ze besloot hier te blijven en te vechten voor haar leven. Haar spaargeld ging er al snel doorheen en ze belandde op straat. Dakloos. Ze bracht haar tijd door op de trappen van het centraal station en in de bibliotheek. Ze leerde Nederlands en solliciteerde waar ze kon. Tien jaar later is ze officieel Belgische, en was ze een van de opgemerkte hoofdrolspelers in de één-reeks HIV+. Vrienden hadden het me afgeraden, lacht Helen, maar ik wilde dat mensen ontdekten wie ik ben. Van haar seropositiviteit heeft ze fysiek geen last. Ik slik twee pillen per dag meer niet. Veel mensen geloven niet eens dat ik HIV heb omdat ik er zo rond en gezond uitzie. Ik wil tonen dat ik niet ziek ben. Na de tv-serie vond ze een job op het Instituut voor Tropische Geneeskunde te Antwerpen, en sinds begin november van dit jaar verhuisde ze richting Londen voor een nieuw hoofdstuk in haar leven. Foto: Mous Lamrabat. Helen Namatovu Byarugaba, goedlachse survivor en Frankie DeVuyst, voorzitter HIV Vereniging België.

12 Frankie s virale lading - het aantal virusdeeltjes per milliliter bloed in je lichaam - bedraagt op het moment van zijn diagnose Dat zijn meer dan 13 miljoen hiv virusdeeltjes in zijn ganse lichaam die zijn immuunsysteem aanvallen en ervoor zorgen dat de natuurlijke verdediging tegen infecties en kankers wegvalt. Het virus is een efficiënte oorlogsmachine. Eens in een cel vermenigvuldigt het zich, klaar om een nieuwe, gezonde cel aan te vallen.

13 12 Zes maanden na de start van de intense medicatiekuur zakt Frankie s virale lading tot minder dan twintig virusdeeltjes per milliliter bloed. Twaalf bijvoorbeeld, al is de virale lading op dat moment zo laag dat ze niet meer meetbaar is. De antiretrovirale medicatie zorgt ervoor dat het virus zich niet meer kan vermenigvuldigen in het lichaam. Hierdoor herpakt het immuniteitssysteem zich en groeit de natuurlijke weerstand van het lichaam.

14 Probably, this is a moment of obligation. What can I do to support her? De eerste reactie van de zus van Helen Byarugaba als ze te horen krijgt dat haar zus seropositief is. Een schoolvoorbeeld van een positieve, warme levenshouding. Dat lichaam functioneert perfect. Ik kan alles doen wat jij kan doen. In de één reeks HIV+ zien we Thierry de Antwerp Ten Miles lopen. Ik ben dankbaar voor hoe hij omgaat met zijn ziekte. Ik kan me niet voorstellen hoe ik zou reageren als hij zich zou laten gaan. Een reactie van de trotse dochter van Frankie in de één reeks HIV+.

15 Door het programma HIV+ te maken ben ik veel bewuster van de risico s van onveilig vrijen. Vorig jaar presenteerde Kobe Ilsen op één het programma HIV+. Hoe is het leven als je seropositief bent?. Voor het eerst wordt een groot publiek geconfronteerd met een generatie hiv-patiënten die in niets lijken op de cliché s van de jaren tachtig. Een jaar lang volgde Ilsen vijf Vlamingen die seropositief zijn. Thierry, Helen, Frankie, Liesbeth en Kenny blijken geen slachtoffers, maar positieve mensen die leven met een chronische ziekte. De moedige getuigenissen maken niet alleen een diepe indruk op de kijkers, maar ook Kobe zelf verbaast zich tijdens de opnames dagelijks over het contrast tussen de vooroordelen en de feiten. En dat is net wat we met het programma wilden aantonen: het stigma komt niet overeen met de werkelijkheid, weet Ilsen. Aan de andere kant mochten we de boodschap niet uitdragen dat hiv geen erge ziekte is. Onveilig vrijen is wel degelijk gevaarlijk. Beide kanten in beeld brengen was een moeilijk evenwicht. Vrt Bart Musschoot KOBE ILSEN, presentator van HIV+ op één.

16 Peter Piot - de internationale referentie als het gaat om het begrijpen van wat hiv is - denkt in zijn meest recente boek na over het waarom van condoommoeheid, en de nood aan nieuwe preventiestrategieën. Piot werkte als microbioloog aan het Tropisch Instituut in Antwerpen, en aan de universiteiten van Brussel, Lausanne en Nairobi. Piot was directeur van UNAIDS, president van de International AIDS Society, schreef 16 boeken en meer dan 500 artikels over het thema. We serveren alvast een voorproefje uit zijn nieuwste boek Over Aids waarin hij het in het laatste hoofdstuk heeft over Een nieuwe fase. OVER AIDS / PETER PIOT / MICHEL CARAEL / HOUTEKIET

17

18 Hiv-stigmatisering en discriminatie zijn een vaak voorkomend probleem in de homo- gemeenschap. Dit leidt niet alleen tot toename van persoonlijke moeilijkheden, maar ook tot potentieel schadelijke veranderingen binnen de gemeenschap in de houding ten opzichte van seksuele praktijken en hiv-testen en behandeling. Dit dreigt niet alleen de homogemeenschap verder uit elkaar te drijven, maar deze houding werpt een aanzienlijke drempel op voor de pogingen om de hiv-epidemie in totaliteit aan te pakken. Voorlichting en educatie zouden een hernieuwde dialoog moeten voeden over leven met hiv in homogemeenschappen en kansen moeten creëren om begrip en ervaringen onder hiv-positieve en hivnegatieve mannen te delen en erop gericht moeten zijn de gemeenschap te herenigen door de stigmatisering te verminderen en geïntegreerde medische en sociale hulp te bieden. Tom PlatTeau - Men2menCollective.com. Het Men2men Collective bestaat uit een groep professionals uit de gezondheidszorg, sociaal werkers, pleitbezorgers en journalisten die binnen de homogemeenschap werkzaam zijn.

19 De homobeweging moet zich de vraag stellen of het emancipatorische succesverhaal (met als belangrijkste elementen de openstelling van het huwelijk en de mogelijkheid tot adoptie) er niet mee voor zorgt dat holebi s de realiteit willen wegmoffelen. We weten uit onderzoek dat homo s méér roken, méér drinken, méér psychische problemen en zelfdodingsgedachten hebben dan de gemiddelde Vlaming. Ook dit moeten we, samen met het hivprobleem, onder ogen zien, al past het niet in dat succesverhaal. De beweging heeft dit lang niet willen uitspreken, maar hiv is wél een homozaak. Yves Aerts, coördinator van çavaria, belangenvereniging voor holebi s en transgenders. We moeten niet hypocriet zijn. Vandaag wordt elke homo op de één of andere manier geconfronteerd met hiv. Lode Robbrecht café Niet de identiteit van homo s ligt onder vuur, maar wel het seksuele gedrag van een deel van de homomannen. Gezondheidsrisico s nemen mag geen neveneffect zijn van een bepaalde levensstijl of identiteit. Ook de strikte seksuele normering binnen de homosubcultuur mag in vraag gesteld worden. Yves Aerts, coördinator van çavaria, belangenvereniging voor holebi s en transgenders.

20 WE SHOULD JUST PUT THE IDEA OF THE TENSION BETWEEN TREATMENT AND PREVENTION BEHIND US, BECAUSE TREATMENT IS PREVENTION. Anthony Fauci, the top U.S. government HIV/AIDS scientist. Een erg actueel gespreksonderwerp bij experts is het inzetten van medicatie ontworpen voor behandeling, als preventie in de strijd tegen hiv. Met andere woorden het vooraf toedienen van antiretrovirale middelen bij risicodoelgroepen. Shockerend voor tegenstanders, een doorbraak op weg naar een aids free generatie volgens heel wat wetenschappers. Op 1 december vorig jaar werd het The Beginning of the End of AIDS congres georganiseerd in de George Washington Universiteit in Washington. Een evenement waarop drie voormalige presidenten, machtige zakenmagnaten, en een legertje rocksterren aanwezig waren. Los van de glamoureuze guestlist was hét gespreksonderwerp op de spraakmakende conferentie een klinisch onderzoek met de codenaam HPTN 052. De resultaten van dat onderzoek zouden tot een jaar geleden gewoon wishful thinking genoemd worden, weet Anthony Fauci, topwetenschapper op gebied van HIV/AIDS van de Amerikaanse regering. Het onderzoek levert cijfers die bewijzen dat ARV s (antiretrovirale medicijnen) het risico op besmetting met 96% doen afnemen. Tegenstanders van de theorie dat medicijnen ontworpen voor behandeling ook ingezet kunnen worden als middel voor preventie noemen het idee onverantwoordelijk, maar experts zijn ervan overtuigd dat het net onverantwoord zou zijn om niet het roer om te gooien naar aanleiding van het HPTN 052 onderzoek. In de States werd het programma al goedgekeurd, en het wetenschappelijk leidinggevende magazine Science noemde HIV behandeling als preventie eind vorig jaar de Breakthrough of the Year. Voor het volledige artikel verschenen in Science, check.

21 The United States is working toward creating an AIDS-free generation on three fronts: treatment as prevention, stopping mother-to-child transmission of the virus and promoting voluntary adult male circumcision, which is known to reduce the risk of female-to-male transmission by up to 60 percent. With new research about transmission and infection patterns, scientists have shifted their thinking and now promote early treatment of people infected with HIV. That has given rise to the slogan treatment as prevention, because people taking the drugs are substantially less likely to infect someone else. When key groups are marginalized, the virus spreads rapidly and the general population becomes more at risk. If we want to save lives, we need to go where the virus is and get there as quick as possible. Secretary of State Hillary Clinton vows AIDS-free generation on the International AIDS 2012 Conference. Treatment 2.0 priority areas and goals for OPTIMIZE DRUG REGIMENS Effective, affordable one-pill, once-daily antiretroviral regimens with minimal toxicity or drug interactions and high barriers to resistance are available in low- and middle-income countries. 2. PROVIDE ACCESS TO POINT- OF CARE AND OTHER SIMPLIFIED DIAGNOSTICS AND MONITORING TOOLS. A package of simple, affordable, reliable, quality-assured point-ofcare and other simplified diagnostics is available and accessible in low- and middle-income countries. 3. REDUCE COSTS High-quality HIV care and treatment programmes are available at the lowest possible cost with optimal efficiency to everyone who needs them in low- and middle income countries. 4. ADAPT DELIVERY SYSTEMS HIV care and treatment programmes are centralized and appropriately integrated with other HIV and non-hiv health services, with increased community engagement in service delivery and improved retention in care. 5. MOBILIZE COMMUNITIES People living with HIV and key populations at higher risk of HIV infection are fully involved in demanding, creating, planning, delivering and evaluating quality-assured, human rights-based HIV care and treatment programmes in all low- and middle income countries. Ludwig Apers - ITG seminarie. HIV in Europa en in de wereld: waar staan we? Recommendations of the European HIV/AIDS conference - Kopenhagen 2012

22 AIDS is a subject that has largely disappeared off the radar of the people s consciousness, particularly among young people, and yet it is still a very important and relevant issue. Deze zomer vertrokken Joe Griffiths en Jamie Hay op een 5000 kilometer lange tocht doorheen Europa. Tien landen op acht dagen. Het duo creatieve fundraisers is hiermee niet aan hun proefstuk toe. Met dit soort inventieve, gekke stunts halen ze geld op voor de organisatie Arms Around the Child. Tijdens hun trip doorheen Europa praten ze met mensen met hiv om erachter te komen hoe de behandeling hun levens beïnvloedt. We gaan op zoek naar hun passies, hoe ze hun leven leiden, weet Jamie. We willen benadrukken wat ons bindt in plaats van wat ons anders maakt. Het eindresultaat is een vierdelige webdocumentaire die toont hoe de ziekte mensen raakt in verschillende landen en culturen. De docu Vegas2venice (A positive HIV story) gaat op 28 november live op

23

24 According to the most recent population based surveys in low- and middle-income countries, only 24% of young women and 36% of young men responded correctly when asked five questions on HIV prevention and HIV transmission. Bron: UNAIDS, the Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.

25 1196 Aantal in 2010 gediagnosticeerde gevallen van hiv-infectie in België. De dood van mijn vriend mag niet zinloos zijn. De levensverwachting van een hiv-patiënt is zo goed als identiek aan die van iemand zonder hiv. Dr. Patrick Soentjens - hiv-internist Instituut voor Tropische Geneeskunde. Amsterdammer Jacob Van Megen is homo, seropositief én hoofdredacteur van het splinternieuwe blad Hello Gorgeous. Met de glossy rond hiv wil hij het gesprek over hiv naar een ander niveau tillen. Van Megen werd zelf op erg brutale wijze geconfronteerd met de gevolgen die het stigma rond hiv kunnen hebben. Zijn vriend pleegde zelfmoord omdat hij niet meer kon leven met de veroordeling van zijn homoseksualiteit en seropositiviteit. De druk van familie en omgeving werd hem teveel. Van Megen beslist dat de dood van zijn vriend niet zinloos mag zijn, en richt Hello Gorgeous op om hiv bespreekbaar te maken. Medisch gezien is de kwaliteit van leven van mensen met hiv sterk verbeterd, maar over mensen met hiv bestaan vaak nog veel sociale en maatschappelijke vooroordelen. Uit angst voor stigma zwijgt men liever. Die stilte wil ik doorbreken, omdat ik het vanzelfsprekend vind om over hiv te praten. Ik vind dat het anders kan en moet. De eerste editie van Hello Gorgeous verschijnt 28 november UUR Zoveel tijd heb je om je bij een arts te melden als je onveilige seks hebt gehad en bang bent voor een hivbesmetting. ALS je om wat voor reden dan ook onveilige seks hebt gehad, dan is het cruciaal dat je je meteen laat testen. Ga binnen de drie dagen naar een arts. Op dat moment is het virus nog niet detecteerbaar in je bloed, maar na evaluatie van de situatie kan je arts je een PEP (Post Exposure Prophylaxis) kuur voorschrijven. Deze kan voorkomen dat je besmet raakt met hiv. PEP dient maximaal 72 uur na de mogelijke besmetting ingenomen te worden om effectief te werken, dus meld je bij de minste twijfel meteen bij een arts. PEP is een zware, dure kuur die sinds begin dit jaar volledig wordt terugbetaald in België. Het is geen speeltje dat je toelaat onveilig te vrijen, maar een laatste hulplijn om grotere problemen te vermijden.

26 We zouden kunnen pleiten voor het goedkoper maken van de medicijnen om tenminste de economische prijs te verzachten, maar we durven ook de homogemeenschap op te roepen om de discussie weer aan te gaan, om soa s opnieuw op de agenda te plaatsen, om te erkennen dat een gezond seksleven inhoudt dat je voorkomt dat je er ziek van wordt. Durven in vraag stellen of maximale seksuele vrijheid inderdaad leidt tot meer geluk. Erkennen dat minder partners ook kan leiden tot meer waardevolle relaties. Veilige seks promoten als een actieve, bewuste keuze die onderdeel uitmaakt van een gezonde, en toch hippe levensstijl. Niet vanuit een achterhaalde moraal, maar vanuit een eerlijke bekommernis om het welzijn van een groep mensen die sowieso al regelmatig wordt geconfronteerd met een subtiel - of minder subtiel - negatieve houding vanwege de maatschappij. LUDWIG APERS - TOM PLATTEAU Bron: Opiniestuk van Ludwig Apers en Tom Platteau in De Morgen.

27 Zonder hulp van de homogemeenschap zullen we er niet in slagen de stijgende trend van nieuwe hiv-besmettingen om te buigen. Ludwig Apers wordt als hiv-internist op het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van en stigma s rond hiv. Samen met seksuoloog Tom Platteau - verbonden aan dezelfde kliniek - schreef hij vorig jaar een opiniestuk waarin de rol en de verantwoordelijkheid van de homo gemeenschap rond hiv schetsen. Een opgemerkt document dat tot op heden een perfect genuanceerd beeld geeft van de realiteit. In Posithiv alvast twee opmerkelijke citaten uit het artikel. Het volledige artikel kan je nalezen op TOM PLATTEAU - LUDWIG APERS Bron: Opiniestuk van Ludwig Apers en Tom Platteau in De Morgen. Foto: Marc Drofmans.

28 Het doembeeld van de uitgemergelde patiënt die na zijn diagnose nog maar een paar jaar te leven heeft is een beeld uit de jaren tachtig. Toen een realiteit, nu hopeloos achterhaald, maar nog steeds de kern van hoe de maatschappij hiv en aids ziet. HIV is medisch beheersbaar, maar moet dat ook sociaal zijn. Wij geloven niet in discriminatie. Papa (Mon) Gemeiner en Selda Gemeiner van

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat Organisatie Instituut voor Tropische Geneeskunde, ITG MSM (mannen die seks hebben met mannen) & hiv-infectie Moderatie Filip Moerman, infectioloog,

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV. Instituut voor Tropische Geneeskunde

HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV. Instituut voor Tropische Geneeskunde HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV Instituut voor Tropische Geneeskunde Introductie Deze brochure geeft je informatie over HIVtesten (het Human Immunodeficiency Virus dat AIDS of Acquired ImmunoDeficiency Syndrome

Nadere informatie

Redenen voor preventie. A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd

Redenen voor preventie. A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd Redenen voor preventie A) Jaarlijks worden nog steeds miljoenen mensen geïnfecteerd met HIV In 2007 werden 2.5 miljoen mensen geïnfecteerd UNAIDS, Global Report, 2008 Redenen voor preventie B) Aangezien

Nadere informatie

HET PARTNER-ONDERZOEK

HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

Begeleiding van HIV-patiënten

Begeleiding van HIV-patiënten Symposium Up-to-Date in Infectieziekten Zaterdag 11 februari 2012 Begeleiding van HIV-patiënten Anneleen Lijnen Nurse physician assistant Dienst Infectieziekten 1) Voorstelling Verpleegkundige Ondersteuning

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee?

Testen op HIV, ja of nee? Afdeling Verloskunde, locatie AZU Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap. HIV is het virus dat de ziekte aids

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

23-4-2012. Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid. Opzet: Seksuele gezondheid in Ned. Seksuele gezondheid. Schuivende paradigma's

23-4-2012. Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid. Opzet: Seksuele gezondheid in Ned. Seksuele gezondheid. Schuivende paradigma's Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid Schuivende paradigma's NHG VOORJAARSCONGRES 19 APRIL 211 Jan van Bergen, huisarts Hoogleraar soa hiv in de 1 e lijn AMC Soa Aids Nederland De huisarts speelt een

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Besmetting met HIV Inleiding Wat is HIV Wat is AIDS

Besmetting met HIV Inleiding Wat is HIV Wat is AIDS Besmetting met HIV Inleiding Door een ongeluk, waarbij u mogelijk in contact bent gekomen met het bloed van iemand met HIV of AIDS, loopt u kans om met HIV besmet te raken. Juist bij een ongeluk gaat alles

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Hiv behandelcentrum

Veelgestelde vragen Hiv behandelcentrum - Waar kan ik me laten testen op een seksueel overdraagbare aandoening (soa)? U kunt zich via uw eigen huisarts laten onderzoeken op soa. Ook kunt u contact opnemen met de soapoli van de GGD. http://www.ggdbzo.nl/informatie/seksualiteit/paginas/soa

Nadere informatie

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Zuidoost om zich bij de Soa-polikliniek van de GGD Amsterdam te laten Testen op Soa s en Hiv A Qualitative Research

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Testen op soa: hoe, wat, waar?

Testen op soa: hoe, wat, waar? Testen op soa: hoe, wat, waar? Tom Platteau Seksuoloog ITG/Helpcenter tplatteau@itg.be Overzicht van de presentatie Soa en hiv in België Preventie en plaats van testen Uitdagingen voor soa-bestrijding

Nadere informatie

Testen op HIV in de zwangerschap. Obstetrie

Testen op HIV in de zwangerschap. Obstetrie Testen op HIV in de zwangerschap Obstetrie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is HIV, wat is AIDS? 5 Is een HIV-infectie te behandelen? 6 De HIV-test 6 Een HIV-test tijdens de zwangerschap 7 Een HIV-test ook

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL

SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL Een onderzoek naar serodiscordante stellen om het risico van overdracht van HIV in te schatten en factoren met betrekking tot condoomgebruik te bestuderen. Partners van mensen

Nadere informatie

Doorbraak in onderzoek naar ME

Doorbraak in onderzoek naar ME Doorbraak in onderzoek naar ME Gezaghebbende Amerikaanse overheidsinstanties hebben opnieuw bij MEpatiënten een virus aangetroffen. Al eerder berichtte EenVandaag over de ontdekking van het XMRV-virus

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam

wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam nationale hepatitisdag 16 September 2014 behandeling en monitoring wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam monitoring in Nederland waarom??? maatschappelijke relevantie: prevalentie

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

klaar met spelen? dat dacht je maar!

klaar met spelen? dat dacht je maar! 5 7 8 9 0 5 5 7 8 9 0 5 Dit spel is ontwikkeld om gezinnen, waarvan één of meer personen hiv+ zijn, te ondersteunen bij het praten over onderwerpen die daar direct of indirect mee te maken hebben. Mensen

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Intro tussen 19.30-20.00

Intro tussen 19.30-20.00 Intro tussen 19.30-20.00 Pianoconcerto Rachmaninov No. 3 http://www.youtube.com/watch?v=aapjpeqmvim Voor mij, één van de mooiste pianostukken ooit. Naar t schijnt ook het moeilijkste en meest virtuoze

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Allereerst wil ik graag de organisatoren bedanken voor de gelegenheid om wederom in vogelvlucht een globaal overzicht met u te kunnen delen van

Allereerst wil ik graag de organisatoren bedanken voor de gelegenheid om wederom in vogelvlucht een globaal overzicht met u te kunnen delen van 1 2 Allereerst wil ik graag de organisatoren bedanken voor de gelegenheid om wederom in vogelvlucht een globaal overzicht met u te kunnen delen van onderzoek zoals dit tijdens het recente NCHIV congres

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Verpak je project! PETS 2015 Bert Bruns (RC Schoonhoven, bert.bruns@bridges2beyond.nl) 7 maart 2015

Verpak je project! PETS 2015 Bert Bruns (RC Schoonhoven, bert.bruns@bridges2beyond.nl) 7 maart 2015 Verpak je project! PETS 2015 Bert Bruns (RC Schoonhoven, bert.bruns@bridges2beyond.nl) 7 maart 2015 Projecten, fondsen werven en duurzaamheid Fondsenwerven hoort bij Rotary! Niet altijd makkelijk:! Mooie

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Eenmalig seksueel geweld

Eenmalig seksueel geweld Eenmalig seksueel geweld Iva Bicanic Coordinator Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht Eenmalig seksueel geweld At risk: 14-24 jaar At risk: eerder misbruik Dader meestal bekende Minderheid onthult

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Deelnemersinformatie voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief; (ii)

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

maak mij hier zorgen over. Actie op dit gebied moet De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. Clémence Ross-van Dorp

maak mij hier zorgen over. Actie op dit gebied moet De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. Clémence Ross-van Dorp 18-09-2008 Anticonceptie is maatwerk (ongewenste) (en andere rampen) Rik HW van Lunsen, arts-seksuoloog seksuoloog NVVS De laatste jaren stijgt het aantal ongewenste zwangerschappen, abortus en seksueel

Nadere informatie

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie.

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. KIEN - Event De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. Prof. dr. Koen Vandenbempt (Universiteit Antwerpen, België) Gent, 21 juni 2013 1 2 jaar KIEN De veranderende

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika

Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika Aidsvirus Een HIV-besmetting verzwakt geleidelijk het immuunsysteem zodat je sneller vatbaar bent voor opportunistische

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014

No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014 No time to lose Lessen van de Ebola epidemie 2014 Marit de Wit Artsen zonder Grenzen KAMG congres 2014 Ebola 1976 en 2014 1976 Een blauwe thermosfles arriveert in Antwerpen Eén buisje bloed was nog heel

Nadere informatie

COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV

COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV Patiënteninformatie Debbie van der Meijden Iman Padmos Tweede druk November 2007 Colofon Verantwoording Deze brochure is samengesteld door Debbie van der Meijden en Iman Padmos,

Nadere informatie

Hiv en stigmatisering in Nederland

Hiv en stigmatisering in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv en stigmatisering in Nederland

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Onderzoek Veilig of niet?

Onderzoek Veilig of niet? Onderzoek Veilig of niet? 06 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 24 januari tot 04 februari 2013, deden 2.261 jongeren mee. Het onderzoek is gehouden in samenwerking

Nadere informatie

Deelnemersinformatie voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief; (ii)

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Onderzoek Wereldproblemen en Seks

Onderzoek Wereldproblemen en Seks Onderzoek Wereldproblemen en Seks 1V Jongerenpanel 24 oktober 2014 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek in samenwerking met dance4life, gehouden van 15 tot en met 23 oktober 2014, deden 1641 jongeren

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

recht? Doortje Braeken Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities

recht? Doortje Braeken Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities Jongeren en Anticonceptie: een verworven recht? Doortje Braeken Ede Septem ber 2008 From choice, a world of possibilities 15 jaar na Cairo: ICPD: de Global Teenager Anticonceptie een verworven recht? Feiten

Nadere informatie

Famia Plania gaat al halve eeuw met de tijd mee zaterdag, 24 oktober 2015 00:00

Famia Plania gaat al halve eeuw met de tijd mee zaterdag, 24 oktober 2015 00:00 Vijftig jaar gezinsplanning! De Stichting Famia Plania vierde dit gouden jubileum op 1 oktober. Al een halve eeuw geeft de stichting voorlichting en diensten over alles wat met seksualiteit en reproductieve

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 Op basis van het nieuwe artikel 365, lid 4 (NCTS) en het nieuwe artikel 455bis, lid 4 (NCTS-TIR) van het Communautair Toepassingswetboek inzake douane 1

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan?

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Olga Damman Allard van der Beek Danielle Timmermans -0- Department of Public and Occupational Health Quality of Care EMGO Institute for Health

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF ==> Download: TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF - Are you searching for Taal Actief Groep 8 Spelling 2 Books? Now, you will be happy

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid

Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid W. Peetermans Algemene Interne Geneeskunde UZ Leuven HIV/AIDS : historiek Diagnose van een nieuw verworven immuundeficiëntie syndroom in 1981 Virale etiologie in

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV

COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV COMBINATIETHERAPIE TEGEN HIV PATIËNTENINFORMATIE Starten met hiv-remmers Iman Padmos & Laura van Zonneveld Tweede geheel herziene uitgave Juli 2011 1 illustratie Sanne Thunnissen 17995 BI Combitherapie

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Prof. Dr. Marc Van Ranst Klinische Virologie & Epidemiologie K.U.Leuven en KULAK EPIDEMIOLOGIE

Prof. Dr. Marc Van Ranst Klinische Virologie & Epidemiologie K.U.Leuven en KULAK EPIDEMIOLOGIE Prof. Dr. Marc Van Ranst Klinische Virologie & Epidemiologie K.U.Leuven en KULAK EPIDEMIOLOGIE EPIDEMIOLOGIE Academiejaar 2003-200 2004 Marc Van Ranst Tel (secr( secr.): 016-347908 marc.vanranst vanranst@uz.kuleuven.ac.be

Nadere informatie

Voorlichting & Begeleiding Vaardigheden

Voorlichting & Begeleiding Vaardigheden Voorlichting & Begeleiding Vaardigheden Counseling & Communication Fransje van der Waals HEALTH[e]Foundation Curaçao 18 april 2009 Voorlichting en Begeleiding Wat voor vaardigheden heb je nodig? Wat voor

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie