Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1"

Transcriptie

1 Zwangerschap en Stralingsbescherming Zwangerschap en Stralingsbescherming inhoud Informatie over mogelijke biologische effecten door blootstelling aan ioniserende straling tijdens deterministische effecten zijn alleen mogelijk bij zeer hoge dosis uiterst gering risico voor stochastische effecten bij lage dosis beduidend risico voor gezondheidsschade bij zeer hoge dosis Richtlijnen voor Stralingsbescherming in verband met normen voor bescherming van de baby maatregelen voor stralingsbescherming bij Informatie over medische blootstelling tijdens Biologie van prenatale ontwikkeling basiskennis van Radiobiologie -- - week 0 : Pre implantatie periode fase vóór innesteling in de wand van de baarmoeder ontstaan van embryonale cellen door celdelingen week 8 : Organogenese fase waarin organen en weefsels worden gevormd door celdifferentiatie week 8 : Ontwikkeling van grote hersenen week 8 0 : Foetale periode fase van groei van skelet, organen en weefsels Teratogene effecten zijn aangeboren afwijkingen door beschadigingen aan embryo of foetus als gevolg van celmutatie of celdoding De kwetsbaarheid van cellen voor beschadiging is verhoudingsgewijs groter naarmate de cellen zich sneller delen naarmate de cellen minder gedifferentieerd zijn Hetzelfde geldt dus ook de stralingsgevoeligheid van embryo en foetus voor teratogene effecten De kans dat blootstelling aan straling tijdens teratogene effecten veroorzaakt is afhankelijk van de fase van de is afhankelijk van de geabsorbeerde dosis in de vrucht Biologische effecten van ioniserende straling worden ingedeeld in deterministische effecten en stochastische effecten Ook bij eventuele teratogene stralingseffecten door blootstelling aan straling tijdens is er wezenlijk verschil tussen deterministische en stochastische effecten Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

2 basiskennis van Radiobiologie -- Moeder Natuur is niet perfect Deterministische stralingseffecten zijn het gevolg van omvangrijke celdoding door hoge dosis, boven een kritische omvang deterministische effecten treden niet op beneden de typische drempeldosis de drempeldosis voor teratogene effecten is per type weefsel verschillend de drempeldosis is minstens 00 milligray voor de meest gevoelige weefsels de aard van teratogene deterministische effecten is afhankelijk van de fase van de de ernst van deterministische effecten neemt toe naarmate de dosis toeneemt Stochastische stralingseffecten kunnen ontstaan door kwaadaardige mutatie van een of enkele cellen het risico voor teratogene stochastische effecten is afhankelijk van de fase van de de kans op stochastische effecten neemt evenredig toe met de dosis uit voorzichtigheid wordt aangenomen dat er geen drempeldosis bestaat het risico voor stochastische teratogene effecten is laag bij lage dosis Helaas maar Waar - Moeder Natuur is niet perfect - Er bestaat er van nature een statistische kans op afwijkingen van perfect gezonde foetale ontwikkeling KANS - spontane abortus in eerste kwartaal van ~ % - genetisch bepaalde -erfelijke- afwijkingen -0 % - niet ernstige afwijkingen door stoornis van groei en ontwikkeling tijdens ~ % - min of meer ernstige aangeboren misvormingen ~ % 6 teratogene effecten door hoge dosis Hoge dosis in de eerste weken van levert aanmerkelijk risico dat de voortijdig eindigt door afsterven van het embryo. Hoge dosis tijdens de periode van organogenese kan leiden tot misvormingen en ernstige groeistoornis Tijdens de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel is het foetus buitengewoon kwetsbaar voor hoge dosis Hoge dosis kan schade veroorzaken aan de ontwikkeling van hersenen (mentale retardatie) en groei van het hoofd (abnormaal kleine schedel) vooral in week 8 tot en in mindere mate in week 6- Hoge dosis tijdens de foetale periode kan enige groeiachterstand veroorzaken en mogelijk enige vermindering van het IQ Hoge dosis levert een aanmerkelijk verhoogd risico voor het optreden van kanker en leukemie op jonge leeftijd 7 drempeldosis deterministische effecten Voor alle deterministische effecten bestaat een veilige drempeldosis geen kans op schade zolang de dosis beneden de typische drempeldosis blijft ernst van de schade neemt toe naarmate de dosis hoger boven drempeldosis stijgt Het niveau van de drempeldosis -DD- is onderling verschillend voor verschillend type weefsel en afhankelijk van de fase van de Bij blootstelling in pre-implantatie periode [week 0 ] spontane abortus door sterfte van de vrucht (DD ruim >00 mgy) Bij blootstelling in de periode van organogenese [week 8] spontane abortus door sterfte van de vrucht (DD >0 mgy) aangeboren misvorming van organen of ledematen (DD >00 mgy) groei achterstand bij geboorte (DD >00 mgy) Bij blootstelling tijdens ontwikkeling van hersenen [week 8 ] : ernstige mentale retardatie ( DD > 00 mgy) Bij blootstelling in de foetale periode [week 8 0] groei achterstand bij geboorte (DD >00 mgy) meetbare vermindering van intelligentie (DD ruim >00 mgy) algemene conclusie voor stralingsbescherming: dosis beneden 00 millisievert kan geen deterministische gezondheidsschade veroorzaken. 8 Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

3 Leukemie en kanker De gevoeligheid van cellen voor kwaadaardige mutatie door straling is afhankelijk van de fase van de Risico schattingen voor inductie van solide tumoren en leukemie door straling zijn gebaseerd op bevindingen voor hoge doses wetenschappelijk onderzoek - dierproeven - in vitro modelberekeningen - epidemiologische studies van stralingsongevallen en medische blootstellingen Risico schattingen voor inductie door lage doses berusten op interpolatie en modelberekeningen. Bij gebrek aan bewijs voor het tegendeel wordt -uit voorzichtigheid- aangenomen dat de kans op kwaadaardige mutaties evenredig is met de dosis dat er geen drempeldosis bestaat Bij risicoschattingen voor kanker en leukemie bestaat verschil tussen: de kans dat de ziekte kan optreden = inductiekans de kans op overlijden door de ziekte = sterftekans Sterftekans voor solide tumoren is een factor tot 0 kleiner, afhankelijk van type tumor & de leeftijd waarop de ziekte optreedt & de medische behandeling Leukemie en kanker - risicoschatting schatting voor de gemiddelde extra kans op incidentie van kanker of leukemie op jonge leeftijd ten gevolge van blootstelling in-utero: bij dosis van 000 millisievert: ongeveer 6 op 00 ofwel circa ~ 6 % bij dosis van 00 millisievert: ongeveer 6 op 000 ofwel circa ~ 0,6 % bij dosis van 0 millisievert: ten hoogste op 000 ofwel minder dan 0, % bij dosis van millisievert: ten hoogste op 0000 ofwel minder dan 0,0 % ter vergelijking: de bestaande frequentie van kanker en leukemie op jonge leeftijd is ongeveer 0 gevallen per kinderen ofwel circa 0, % de verhoging van de kans op incidentie van kanker of leukemie op oudere leeftijd door blootstelling in-utero is ongeveer hetzelfde als voor baby s en kleuters bij dosis van 00 millisievert: ongeveer % bij dosis van 0 millisievert: ongeveer 0, % bij dosis van millisievert: ongeveer 0,0 % ter vergelijking: de bestaande frequentie van kanker en leukemie op oudere leeftijd is boven 0 % 9 0 betekenis van lage dosis tijdens betekenis van hoge dosis tijdens Blootstelling met lage dosis tijdens heeft geen kwade invloed op de goede gezondheid van de baby: Absoluut zeker: Geen verhoging van de natuurlijke kans op min of meer ernstige afwijkingen Zo goed als zeker: Geen verhoging van de natuurlijke aanleg voor kanker of leukemie op jonge leeftijd Bij blootstelling van embryo / foetus met tamelijk hoge doses (vele tientallen millisievert) moet rekening worden gehouden met verhoging van de kans op kanker of leukemie. erfelijke aanleg speelt hierbij mogelijk een rol. uit voorzichtigheid wordt aangenomen dat er geen dosisdrempel bestaat DOSIS embryo / foetus in millisievert Er bestaan hoge dosisdrempels voor het kunnen veroorzaken van min of meer acute schade aan de gezonde ontwikkeling van de baby de laagste drempelwaarde is minstens 00 millisievert beneden de drempelwaarden zijn geen kwade deterministische effecten mogelijk Blootstelling van het ongeboren kind aan zeer hoge dosis (ruim boven 00 millisievert) levert aanmerkelijk risico voor de gezonde ontwikkeling van de baby beduidende verhoging van de natuurlijke aanleg voor leukemie en kanker kans op ernstige aangeboren afwijkingen het risico is verhoudingsgewijs groter in vroeg stadium van KANS op gezonde ontwikkeling van foetus zonder ernstige afwijking ~ 9 ả 97 % ~ 9 ả 97 % ~ 9 ả 97 % ~ 9 ả 97 % ~ 9 ả 97 % KANS op geen kanker of leukemie op jonge leeftijd 99,8 % 99,8 % 99,7 % 99, % 99, % Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

4 normen voor dosisbeperking bij Speciaal met het oog op bescherming van het ongeboren kind geldt bij de wettelijke verplichting om te zorgen voor zodanige arbeidsomstandigheden dat: - de dosis voor het ongeboren kind zo laag is als redelijkerwijs mogelijk : ALARA - het onwaarschijnlijk is dat de equivalente dosis zal uitkomen boven millisievert gerekend over de hele vanaf moment van melding aan werkgever De normen voor dosisbeperking bij gelden voor alle vrouwen zowel voor radiologische werkers als voor niet-radiologische overige werkers ongeacht de categorie indeling als radiologische werker de ALARA norm is bijzonder van belang omdat een vrouwelijke radiologische werker zwanger kan zijn, hoewel de nog niet bekend is om te voorkomen dat de dosis voor kind onopgemerkt stijgt Melding van aan de werkgever en de SBD moet zo vroeg mogelijk gebeuren om tijdig te kunnen zorgen voor eventueel nodige aanpassing van werkomstandigheden of werkzaamheden de beoordeling en eventueel tijdige beperking van radiologische werkzaamheden de aanpassing van begeleiding, toezicht en dosiscontrole bij radiologische werkzaamheden stralingsbescherming bij Met het oog op de mogelijkheid van nog niet bekende geldt voor alle vrouwelijke radiologische werkers die zwanger kunnen zijn dat hun toelating tot radiologische werkzaamheden en de maatregelen voor stralingsbescherming zo worden georganiseerd dat uitwendige blootstelling van de buikstreek normaal gesproken gelijkmatig laag is, met gering risico voor hoge afwijking in kort tijdbestek inwendige besmetting met aanmerkelijke volgdosis voor de uterus, onwaarschijnlijk is voor vrouwen die zijn ingedeeld als radiologische werker van categorie B is dit impliciet verzekerd voor vrouwen die zijn ingedeeld als radiologische werker van categorie A wordt zonodig de aard en omvang van de radiologische werkzaamheden beperkt Zodra de van een radiologische werker is gemeld aan de SBD, wordt gezorgd voor bijzondere maatregelen voor stralingsbescherming van het kind, zoals toewijzing van aparte dosimeter voor controle van de uitwendige dosis in de buikstreek regelmatige extra dosiscontrole op inwendige besmetting beperkingen in het werken grote hoeveelheden open radioactieve stoffen extra afscherming bij sterke radioactieve bronnen en zware stralingstoestellen stralingsbescherming bij Bijzondere zorg voor stralingsbescherming voor zwangere radiologische werkers: extra zorg voor aanpassing of beperking van de radiologische werkzaamheden zodat het onwaarschijnlijk is dat de dosis voor het embryo / foetus kan uitkomen boven millisievert geen radiologische werk waarvoor indeling categorie A toepasselijk is radiologische werk met indeling categorie B is wel toegestaan extra maatregelen om inwendige besmetting van het kind te voorkomen, tijdens de ook tijdens periode van borstvoeding extra controle op inwendige besmetting extra maatregelen voor dosimetrie van uitwendige blootstelling aparte persoonsdosimeter voor het kind, op de buik van de moeder regelmatige evaluatie van buikdosis extra voorlichting over stralingsbescherming bij vraag om persoonlijk gesprek met deskundige van SBD met het oog op tijdige maatregelen voor stralingsbescherming moet de zo vroeg mogelijk worden gemeld aan de SBD de melding is vertrouwelijk aanbeveling: geef ook melding als u het plan heeft om zwanger te worden 6 Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

5 Medische blootstelling bij Medische stralingverrichtingen die geen dosis veroorzaken voor embryo / foetus zijn absoluut zonder enig risico voor de baby Voor de meeste diagnostische röntgenverrichtingen is er geen beduidend het risico voor het kind omdat de dosis voor embryo / foetus zeer gering is bij zeer lage dosis voor embryo / foetus (hooguit enkele milligray) is het risico verwaarloosbaar klein in verhouding met het voordeel van het onderzoek voor de gezondheid van moeder en kind Bijzondere aandacht / voorzichtigheid voor is vooral nodig bij medische stralingsverrichtingen die een beduidende dosis veroorzaken voor embryo / foetus; dit is het geval bij bij uitgebreid röntgenonderzoek van de buikstreek bij sommige vormen van nucleaire geneeskunde bij radiotherapie Meld altijd vooraf, zodat de arts er rekening mee kan houden voordat wordt beslist over nut en noodzaak van blootstelling aan straling Onderzoek Buik Thorax Wervelkolom Bekken gemiddelde dosis voor embryo / foetus bij radiodiagnostiek bij conventioneel rontgenonderzoek a < 0.0 a bij CT onderzoek 6 a 0 0. a De zwangere patiënt heeft het recht om geïnformeerd te worden over eventueel mogelijke stralingseffecten als gevolg van medische blootstelling de informatie aan de patiënt dient gerelateerd te worden aan het risico. 7 8 gemiddelde dosis voor embryo / foetus bij nucleair geneeskundig onderzoek Procedure Activiteit (MBq) in vroeg stadium in laat stadium Technetium -99 m Bot scan Long scan Lever colloid scan Schildklier scan Nieren - DTPA Rode bloed cel Fluor-8 FDG 00 Thallium -0 Myocard 00 Jodium- schildklier diagnose Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Inleiding Aan het werken met radioactieve stoffen of ioniserende straling uitzendende toestellen zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen

Nadere informatie

PROCEDURE V1. APR 2017

PROCEDURE V1. APR 2017 PROCEDURE V1. APR 2017 INLEIDING ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Aan het werken met bronnen van ioniserende straling zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen die handelingen

Nadere informatie

Arbo & Milieu. Met het oog op veilig werken! Y Arbo & Milieu. Stralingsbeschermingseenheid. Zwangerschap & Straling

Arbo & Milieu. Met het oog op veilig werken! Y Arbo & Milieu. Stralingsbeschermingseenheid. Zwangerschap & Straling Informatieenen Informatie Informatie en De sector & Milieu is is bereikbaar bereikbaarop opmaandag maandag t/m t/m vrijdag vrijdag De sector & Milieu De sector & Milieu is bereikbaar op maandag t/m vrijdag

Nadere informatie

Samenvatting. Blootstelling

Samenvatting. Blootstelling Samenvatting Blootstelling aan ioniserende straling levert risico s voor de gezondheid op. Daar is al veel over bekend, met name over de effecten van kortdurende blootstelling aan hoge doses. Veel lastiger

Nadere informatie

Gezondheids effecten. van ioniserende straling. Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Gezondheids effecten. van ioniserende straling. Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e Gezondheids effecten van ioniserende straling Ioniserende straling bron straling ontvanger zendt straling uit absorptie van energie:dosis mogelijke biologische effecten Opbouw van de celkern Celkern Cel

Nadere informatie

Registratie-richtlijn

Registratie-richtlijn en IONISERENDE STRALING 1 (508: Ziekten veroorzaakt door ioniserende stralen) Beschrijving van de schadelijke invloed Inwendige bestraling wordt veroorzaakt door opname in het lichaam van positief geladen

Nadere informatie

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 13 Dosisbegrippen stralingsbescherming 1 13 Ioniserende straling ontvanger stralingsbron stralingsbundel zendt straling uit absorptie van energie dosis mogelijke biologische effecten 2 13 Ioniserende straling

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Onderzoek op de afdeling Nucleaire Geneeskunde

Onderzoek op de afdeling Nucleaire Geneeskunde Onderzoek op de afdeling Nucleaire Geneeskunde Inleiding In Nederland worden per jaar meer dan honderdduizend mensen verwezen voor een nucleair geneeskundig onderzoek of behandeling. Nucleair geneeskundig

Nadere informatie

Leids Universitair Medisch Centrum

Leids Universitair Medisch Centrum Leids Universitair Medisch Centrum Afdeling Radiologie drs. Simon van Dullemen stralingsdeskundige Stralingsrisico s: reëel of gezocht? Japan/Fukushima (2011) Aardbeving + tsunami veroorzaakte meer dan

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Informatie over straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans

Informatie over straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans Deze folder informeert u over de nuttige en nadelige effecten van het gebruik van straling bij het maken van röntgenfoto s en CT scans. De nuttige en nadelige effecten van het gebruik van MRI scanners

Nadere informatie

Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel krijgt toegediend want er staat belangrijke informatie in voor u.

Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel krijgt toegediend want er staat belangrijke informatie in voor u. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Sodium Chromate [ 51 Cr] Solution Ph. Eur. radiofarmaceutische uitgangsoplossing 37 MBq/ml natriumchromaat [ 51 Cr] Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Epilepsie, zwangerschap en borstvoeding

Epilepsie, zwangerschap en borstvoeding Epilepsie, zwangerschap en borstvoeding Wat is epilepsie? Epilepsie is een stoornis die ongeveer 1 op de 150 à 250 personen treft. In België gaat het dus om meer dan 60.000 personen. Er bestaan trouwens

Nadere informatie

2. Wanneer mag u dit middel niet toegediend krijgen of moet u er extra voorzichtig mee zijn?

2. Wanneer mag u dit middel niet toegediend krijgen of moet u er extra voorzichtig mee zijn? Bijsluiter: Informatie voor de patiënt Drytec, 2.5-100 GBq radionuclide generator natrium [ 99m Tc]pertechnetaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel krijgt toegediend want er staat

Nadere informatie

Zwangerschap en straling; samenvatting en conclusies van Publicatie 84 van de. De International Commission on Radiological Protection.

Zwangerschap en straling; samenvatting en conclusies van Publicatie 84 van de. De International Commission on Radiological Protection. to increase care in the community, to better educate the public, to improve national policies, programmes and legislation, to further develop human resources (currently an enormous problem, hindering provision

Nadere informatie

Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum Bureauredacteur: Jet Quadekker

Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum Bureauredacteur: Jet Quadekker 1 Prenatale screening Onderzoek naar aangeboren aandoeningen in het begin van de zwangerschap Commissie Patiënten Voorlichting NVOG I.s.m. Erfocentrum en VSOP Auteur: A. Franx Redacteur: dr. E. Bakkum

Nadere informatie

Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar

Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar Universiteit Hasselt School of Expert Education Stralingsbescherming voor verpleegkundigen en paramedici Academiejaar 2016-2017 PROGRAMMA Opleidingsonderdeel Omvang ECTS Fundamentele stralingsbescherming

Nadere informatie

Kinderwens spreekuur Volendam

Kinderwens spreekuur Volendam Kinderwens spreekuur Volendam Voor wie is deze folder? Deze folder is voor mensen afkomstig uit Volendam met kinderwens. Wat is het kinderwens spreekuur? Het spreekuur is een samenwerking tussen de afdelingen

Nadere informatie

Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap. Ir. N.Y. van der Wulp STAP

Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap. Ir. N.Y. van der Wulp STAP Negen Maanden Niet: Alcohol en zwangerschap Ir. N.Y. van der Wulp STAP December 2010 Foetaal Alcohol Syndroom Weet je wat FAS is? Kan je FAS herkennen? Testje! 5 series van twee foto s, van oud naar jong.

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012 Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL Programma 2012 Module omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 11 u 15 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie in de stralingsbescherming

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. OSTEOCIS 3 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat natriumoxidronaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. OSTEOCIS 3 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat natriumoxidronaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT OSTEOCIS 3 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat natriumoxidronaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Programma 2015-2016 Module Omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 12 u 9 u 12 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie

Nadere informatie

Verklarende Woordenlijst

Verklarende Woordenlijst 12 Verklarende Woordenlijst Gebaseerd op een woordenlijst die werd ontwikkeld door Londen IDEAS Genetic Knowledge Park aangepast volgens hun kwaliteitsnormen. Juli 2008 Vertaald door Mies Wits-Douw en

Nadere informatie

Zwangerschap en veiligheid

Zwangerschap en veiligheid Zwangerschap en veiligheid Als je van plan bent om zwanger te worden, zwanger bent of kortgeleden bent bevallen, kan dat invloed hebben op je werkzaamheden. Het Martini Ziekenhuis zorgt voor voorlichting

Nadere informatie

Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN

Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Postgraduaat Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Programma-inhoud 2014 (voorlopig) Module Omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 11 u 15 u Nucleaire meettechniek

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING. Versie 1.5. Verantwoording

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING. Versie 1.5. Verantwoording Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie VERLOSKUNDE PRENATALE SCREENING Versie 1.5 Datum Goedkeuring Verantwoording 01 03 2006 NVOG Inhoudsopgave Algemeen...1 Wat is prenatale screening?...1

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap Tijdens je zwangerschap kunnen we met een echo het kindje in je buik bekijken. Een echoscopie is een beeldvormende techniek

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Röntgenstraling. Medische beeldvorming

Röntgenstraling. Medische beeldvorming Röntgenstraling Medische beeldvorming Röntgenstralen dringen in wisselende mate door het menselijke lichaam heen. Ter vergelijking kan zonlicht wel door een vensterglas dringen, maar niet door de spijlen

Nadere informatie

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde Prenatale screening Gynaecologie en verloskunde Wat is prenatale screening? De meeste kinderen worden gezond geboren. Een klein percentage (3 4 %) heeft echter bij de geboorte een aangeboren aandoening.

Nadere informatie

ICRP International Commission on Radiological Protection

ICRP International Commission on Radiological Protection ICRP International Commission on Radiological Protection Hielke Freerk Boersma Cursus Stralingsdeskundige Niveau 3 10 februari 2015 Cursus stralingsdeskundigheid Niveau 3-2015 2 Overzicht Historie ICRP

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde. Wat is Nucleaire Geneeskunde

Nucleaire Geneeskunde. Wat is Nucleaire Geneeskunde Afdeling: Onderwerp: Nucleaire Geneeskunde 1 Voorwoord In Nederland worden per jaar meer dan honderdduizend mensen verwezen voor een nucleair geneeskundig onderzoek of behandeling. Nucleair geneeskundig

Nadere informatie

Hoe wordt de diagnose gesteld? De diagnose wordt gesteld door de patholoog op basis van bij u afgenomen schildklierweefsel.

Hoe wordt de diagnose gesteld? De diagnose wordt gesteld door de patholoog op basis van bij u afgenomen schildklierweefsel. Schildklierkanker SCHILDKLIERKANKER Bij u is de diagnose schildklierkanker gesteld of een sterk vermoeden hierop. Voordat u verder gaat met lezen is het goed om te weten dat schildklierkanker in de meeste

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Edicis 2 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat Ethyleendicysteïne

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Edicis 2 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat Ethyleendicysteïne Bijsluiter: informatie voor de patiënt Edicis 2 mg kit voor radiofarmaceutisch preparaat Ethyleendicysteïne Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI/IO/BES No. 2005/25444 DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Tweede primaire tumoren en excessieve sterfte na retinoblastoom

Nederlandse samenvatting. Tweede primaire tumoren en excessieve sterfte na retinoblastoom Nederlandse samenvatting Tweede primaire tumoren en excessieve sterfte na retinoblastoom Retinoblastoom is een kwaadaardige oogtumor die ontstaat in het netvlies. Deze vorm van oogkanker is zeer zeldzaam

Nadere informatie

Pijnbehandeling door de anesthesioloog. Operatie met doorlichting op OK.

Pijnbehandeling door de anesthesioloog. Operatie met doorlichting op OK. 00 Röntgenstraling Inleiding Uw arts heeft voor u een röntgenonderzoek afgesproken. Misschien heeft u vragen over de straling die bij het röntgenonderzoek wordt gebruikt. Deze folder informeert u over

Nadere informatie

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening?

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening? prenatale screening Inhoudsopgave In het kort 3 Wat is prenatale screening? 3 Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? 3 Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale screening plaats? 3 Wie

Nadere informatie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een

Nadere informatie

Voor langdurige behandeling: bewijs van cardiale valvulopathie als vastgesteld door middel van echocardiografie voorafgaand aan de behandeling.

Voor langdurige behandeling: bewijs van cardiale valvulopathie als vastgesteld door middel van echocardiografie voorafgaand aan de behandeling. RUBRIEKEN VAN DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN VOOR CABERGOLINE BEVATTENDE PRODUCTEN 4.2 Dosering en wijze van toediening Beperking van de maximumdosis tot 3 mg/dag 4.3 Contra-indicaties Voor langdurige

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Octreoscan, kit voor radiofarmaceutisch preparaat 111 MBq/ml

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Octreoscan, kit voor radiofarmaceutisch preparaat 111 MBq/ml Bijsluiter: informatie voor de patiënt Octreoscan, kit voor radiofarmaceutisch preparaat 111 MBq/ml 111 In-pentetreotide Lees goed de hele bijsluiter voordat dit geneesmiddel bij u wordt toegediend want

Nadere informatie

Inleiding 2 Wat is prenatale screening? 2 2. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale

Inleiding 2 Wat is prenatale screening? 2 2. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale Inleiding De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een klein percentage (ongeveer 3 tot 4%) van alle kinderen heeft bij de geboorte een aangeboren aandoening, zoals het Down-syndroom ('mongooltje')

Nadere informatie

Aspirine Pijnstiller - Risico op sterfte tijdens geboorte - Laag geboortegewicht - Tragere motorische ontwikkeling

Aspirine Pijnstiller - Risico op sterfte tijdens geboorte - Laag geboortegewicht - Tragere motorische ontwikkeling Drugs/medicijnen Op voorschrift Invloed van teratogenen Middel Gebruik Effect Latere effecten?? Thalidomide (Softenon) Kalmeermiddel - Misvormingen van ledematen - Misvormingen van oren, hart, nieren,

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 34 tot en met 51. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 34 tot en met 51. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Zwangerschap Lees eerst informatie tot en met en beantwoord dan vraag tot en met. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. p In de afbeelding van informatie is een deel van het

Nadere informatie

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE No. 2011/1630-05 DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Gezien de aanvraag d.d. 24 augustus 2011 en de aanvullende informatie d.d. 7 november 2011 van Eindhoven Airport N.V., gelegen

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring.

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Erivedge. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waar deze informatie

Nadere informatie

MYCOFENOLAATHOUDENDE GENEESMIDDELEN Informatiegids voor de patiënten. Informatie over de risico's voor de foetus

MYCOFENOLAATHOUDENDE GENEESMIDDELEN Informatiegids voor de patiënten. Informatie over de risico's voor de foetus De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van geneesmiddelen die mycofenolaat bevatten. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan

Nadere informatie

Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede)

Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede) Uw kans op een kind met cystic fibrosis (taaislijmziekte) of sikkelcelziekte en thalassemie (erfelijke bloedarmoede) Deze folder is bedoeld voor mensen die samen met hun partner een kind willen krijgen

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen: Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid Basisstof 1 Erfelijke eigenschappen: - Genotype: o genen liggen op de chromosomen in kernen van alle cellen o wordt bepaald op moment van de bevruchting - Fenotype: o

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer;

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI/UJB/BES No. 2003/94538 DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening

Nadere informatie

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden Bijlage 4 - Zwangerschapsprotocol Zwangerschapsprotocol voor de openbare apotheek In elke organisatie werken vrouwen in de vruchtbare leeftijd die op enig moment een kinderwens krijgen. In de apotheekbranche

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst 12 Verklarende woordenlijst Gebaseerd op een woordenlijst die werd ontwikkeld door Londen IDEAS Genetic Knowledge Park aangepast volgens hun kwaliteitsnormen. Januari 2008 Gesteund door EuroGentest, NoE

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar.

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar. Niet-technische samenvatting 2015129 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Evaluatie en behandeling van pulmonale arteriële hypertensie. 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde. Imeldaziekenhuis

Nucleaire Geneeskunde. Imeldaziekenhuis Nucleaire Geneeskunde Imeldaziekenhuis et ingt u m imelda omr zorg Inhoud Voorwoord 3 Scintigrafische onderzoeken 4 Botdensitometrie (BMC, BMD, DEXA) 5 Therapie 5 Concrete vragen en tips 6 2 Mocht u na

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. jolopride ( 123 I)

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. jolopride ( 123 I) Bijsluiter: Informatie voor de patiënt [ 123 I]-IBZM Injection GE Healthcare, oplossing voor injectie 74 MBq/ml jolopride ( 123 I) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel krijgt toegediend

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu Neuroblastoom Wat is een neuroblastoom? Een neuroblastoom is een kwaadaardig kankergezwel (tumor) wat ontstaan is uit een bepaald type zenuwweefsel. Dit zenuwweefsel wordt het sympathische zenuwstelsel

Nadere informatie

SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM

SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM 298 Afspraak afdeling Nucleaire Geneeskunde Mevrouw/meneer Dag Datum Tijdstip Denkt u eraan uw recente jaarkaart van het Sint Franciscus Gasthuis mee te nemen.

Nadere informatie

13 Ontwerp van een analytische röntgenbuis

13 Ontwerp van een analytische röntgenbuis 1 Röntgenstraling Ontdekt in 1895 door Wilhelm Conrad Röntgen oplichting scherm bedekt met bariumzout nabij kathodebuis Training stralingsbescherming analytische röntgentoepassingen XRD, XRF Ontstaat als

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Bijzondere polisvoorwaarden Ernstig Ziek Worden GGZW1-2011/01

Bijzondere polisvoorwaarden Ernstig Ziek Worden GGZW1-2011/01 Bijzondere polisvoorwaarden Ernstig Ziek Worden GGZW1-2011/01 Je krijgt een ernstige ziekte. Of staat voor een ingrijpende operatie met een lang herstel. Je hebt daardoor te maken met een levensbedreigende

Nadere informatie

Een röntgenfoto; is dat gevaarlijk?

Een röntgenfoto; is dat gevaarlijk? Een röntgenfoto; is dat gevaarlijk? Inleiding Deze folder informeert u over het nut en over de mogelijke nadelige effecten bij het maken van röntgenfoto's. Mocht u naar aanleiding van deze folder nog andere

Nadere informatie

Een (kern)gezonde baby

Een (kern)gezonde baby Opleiding stralingsprotectie georganiseerd door: Jessaziekenhuis Hasselt, Ziekenhuis Oost-Limburg en UHasselt : Een (kern)gezonde baby Voorjaar 2013.n Boucfi. - e beeldvor STAGEOPDRACHT INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk

Nadere informatie

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens 12 /stralingsbeschermingsdienst pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens Als het menselijke lichaam aan ioniserende straling wordt blootgesteld, wordt de

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen van de leeftijd

Nadere informatie

F Niet-technische samenvatting 2015301

F Niet-technische samenvatting 2015301 F Niet-technische samenvatting 2015301 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Op naar begrip van en behandeling voor bijniertumoren 1.2 Looptijd van het project 1-12-2015-1-12-2020 1.3 Trefwoorden

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R

Cursus Stralingsbescherming. op deskundigheidsniveau 5R Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5R Augustus 2011 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling over drie Kernenergiewetvergunningen (type:

Nadere informatie

Skeletscintigram. Nucleaire geneeskunde

Skeletscintigram. Nucleaire geneeskunde Skeletscintigram Nucleaire geneeskunde U bent naar de afdeling Nucleaire geneeskunde van Zuyderland Medisch Centrum verwezen om een skeletscintigram te laten maken. Door middel van deze folder willen wij

Nadere informatie

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml oplossing voor injectie Atosiban Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Zwanger worden: via de natuurlijke weg of zijn er andere mogelijkheden?

Zwanger worden: via de natuurlijke weg of zijn er andere mogelijkheden? 21 mei 2011 Zwanger worden: via de natuurlijke weg of zijn er andere mogelijkheden? Drs. Inge Smeets PGD arts en arts-onderzoeker Maastricht Universitair Medisch Centrum Themamiddag Jong en BRCA Borstkankervereniging

Nadere informatie

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen In onze bevolking heeft iedere vrouw een risico van ongeveer 10% om in de loop van haar leven borstkanker te krijgen en 1,5% om eierstokkanker

Nadere informatie

PRENATALE BLOOTSTELLING AAN ALCOHOL

PRENATALE BLOOTSTELLING AAN ALCOHOL Foetale Alcohol Spectrum Stoornissen Effecten van prenatale blootstelling aan alcohol Drs. Sandra Knuiman Onderwerpen presentatie Universiteit Utrecht Child and Adolescent Studies s.knuiman@uu.nl PRENATALE

Nadere informatie

Retinoblastoom en oogheelkundige screening

Retinoblastoom en oogheelkundige screening Retinoblastoom en oogheelkundige screening 1. Wat is retinoblastoom? 3 2. Verschijningsvormen 4 3. Erfelijkheid 4 3.1 Familiair of niet-familiair 5 3.2 Eenzijdig, niet-familiair 5 4. Kinderwens 6 5. Navelstrengbloed

Nadere informatie

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen INHOUD 1. Wat leest u in deze brochure? 2. Onderzoek naardownsyndroomen lichamelijke afwijkingen 2.1 Onderzoek naar Downsyndroom 2.2 Onderzoek

Nadere informatie

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens Informatiefolder en kinderwens Inhoudsopgave Algemeen 3 Kinderwens 3 Foliumzuur s- en ovulatietesten 5 Geneesmiddelen 6 Bostvoeding Medicatiebegeleiding Algemeen De vrouw maakt tijdens haar leven een aantal

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Normaal gesproken werkt de schildklier naar behoren. Bij een abnormale werking kan de schildklier te snel werken (hyperthyreoïdie)

Nadere informatie

Borstkanker. Celdeling

Borstkanker. Celdeling Borstkanker In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 12.000 vrouwen borstkanker (mammacarcinoom) ontdekt. Daarnaast wordt bij ongeveer 1.300 vrouwen in Nederland een voorstadium van borstkanker (ductaal

Nadere informatie

Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen

Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen Patiënteninformatie over jodiumhoudende contrastmiddelen Welke contrastmiddelen Deze informatie gaat over jodiumhoudende contrastmiddelen die bij radiologische onderzoeken in bloedvaten worden ingespoten,

Nadere informatie

office of the university health, safety & environmental services Radiobiologie René Heerlien Mieke Blaauw

office of the university health, safety & environmental services Radiobiologie René Heerlien Mieke Blaauw 06-11-2012 1 René Heerlien Mieke Blaauw 06-11-2012 2 Inleiding α- en β-deeltjes inelastische botsingen ionisaties γ- en röntgen-straling Foto-elektrisch effect en Compton-effect energierijke elektronen

Nadere informatie

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Gynaecologie april 2012 Pavo 0530 Inleiding Iedere ouder wenst

Nadere informatie

Zwangerschap bij een chronische darmziekte

Zwangerschap bij een chronische darmziekte Maag-, Darm- en Leverziekten Zwangerschap bij een chronische darmziekte www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Vruchtbaarheid... 3 Erfelijkheid... 4 Medicijnen... 4 Invloed chronische darmziekte op de zwangerschap...

Nadere informatie

Informatie over een nucleair geneeskundig onderzoek waarmee diverse ziekteprocessen in het lichaam kunnen worden opgespoord

Informatie over een nucleair geneeskundig onderzoek waarmee diverse ziekteprocessen in het lichaam kunnen worden opgespoord Patiënteninformatie MIBG-scan Informatie over een nucleair geneeskundig onderzoek waarmee diverse ziekteprocessen in het lichaam kunnen worden opgespoord 1234567890-terTER_ MIBG-scan Informatie over een

Nadere informatie

Roaccutane, Programma ter Voorkoming van Zwangerschap (PPP) Richtlijnen voor artsen bij het voorschrijven van Roaccutane aan vrouwelijke patiënten

Roaccutane, Programma ter Voorkoming van Zwangerschap (PPP) Richtlijnen voor artsen bij het voorschrijven van Roaccutane aan vrouwelijke patiënten Roaccutane, Programma ter Voorkoming van Zwangerschap (PPP) Richtlijnen voor artsen bij het voorschrijven van Roaccutane aan vrouwelijke patiënten november 2003 1 INLEIDING...3 BELANGRIJKE FEITEN OVER

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Gezond zwanger Informatie voor patiënten

Gezond zwanger Informatie voor patiënten Gezond zwanger Informatie voor patiënten 2 Gezond zwanger Elke zwangere stelt zich tijdens deze bijzondere periode wel enkele vragen. Het laatste wat je wil is je prille geluk beschadigen. De gekste verhalen

Nadere informatie

Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht

Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht Jongen of meisje? Variaties in de ontwikkeling van het geslacht Inleiding Bij de geboorte van een kind kan het geslacht onduidelijk zijn, waardoor de arts niet direct kan vaststellen of de baby een jongen

Nadere informatie

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica Wat zie je? PositronEmissieTomografie (PET) Nucleaire geneeskunde: basisprincipe Toepassing van nucleaire geneeskunde Vakgebieden

Nadere informatie

PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s

PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s Partner Universitaire Associatie Brussel Academisch Ziekenhuis van de Vrije Universiteit Brussel PERSONTMOETING 18 mei 2005 Geboorte van de eerste HLA baby s Het programma Preimplantatie Genetische Diagnose

Nadere informatie

voor ouders Controleer deze lijst voor de n Motiveer uw kind voor het onderzoek.

voor ouders Controleer deze lijst voor de n Motiveer uw kind voor het onderzoek. Speciale informatie voor ouders n Motiveer uw kind voor het onderzoek. Leg uit dat het noodzakelijk is om in het lichaam te kijken om de oorzaak te vinden waarom hij of zij zich niet goed voelt en vertel

Nadere informatie

Obstetrie & Gynaecologie Verloskunde De 20-weken echo

Obstetrie & Gynaecologie Verloskunde De 20-weken echo Obstetrie & Gynaecologie Verloskunde De 20-weken echo Prenatale diagnostiek Obstetrie & Gynaecologie Verloskunde Inleiding In deze folder leest u meer over de 20-weken echo. De informatie is bedoeld voor

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Exoomsequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. De volgende onderwerpen komen aan bod:

Nadere informatie

Effecten van ioniserende straling

Effecten van ioniserende straling Faculteit Bètawetenschappen Ioniserende Stralen Practicum Achtergrondinformatie Effecten van ioniserende straling Equivalente dosis Het biologisch effect van ioniserende straling of: de schade aan levend

Nadere informatie

Combinatietest. Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap

Combinatietest. Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap Combinatietest Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap Aangeboren aandoeningen komen relatief weinig voor: 96 van de 100 zwangerschappen eindigen in de geboorte van een volkomen gezond kind.

Nadere informatie

isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus

isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus isotretinoïne 10 mg en 20 mg zachte capsules Preventie van zwangerschap & blootstelling van de foetus Richtlijnen voor de patiënt bij het gebruik van isotretinoïne Waarvoor dient deze brochure? Deze brochure

Nadere informatie

Elektromagnetische straling en kanker: is er een verband?

Elektromagnetische straling en kanker: is er een verband? Met wie kan ik erover praten? Zoekt u hulp of andere informatie? Behoefte om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker of de behandelingsmogelijkheden? Wilt u weten hoe u op een

Nadere informatie

Een röntgenfoto: is dat gevaarlijk?

Een röntgenfoto: is dat gevaarlijk? Werkgroep Patiëntenvoorlichting en de Commissie Stralingshygiëne Dit artikel stond ook in MemoRad 6.3. afgedrukt. Helaas stond daarin een premature passage ovder de eventuele consequenties bij bestraling

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Octreoscan 111 MBq/ ml kit voor radiofarmaceutisch preparaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Octreoscan 111 MBq/ ml kit voor radiofarmaceutisch preparaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Octreoscan 111 MBq/ ml kit voor radiofarmaceutisch preparaat Kit voor de bereiding van 111 In-Pentetreotide 111 MBq/mL Octreoscan IB3 B nl 160425 Lees goed de hele

Nadere informatie