MEDISCH CENTRUM Veilig vrijen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MEDISCH CENTRUM Veilig vrijen"

Transcriptie

1 MEDISCH CENTRUM Veilig vrijen

2 2 2

3 1. Inleiding p Seksueel overdraagbare aandoeningen p Belang van SOA p Preventie van SOA p Het SOA consult p Veel voorkomende SOA in Vlaanderen p Chlamydia en gonorroe p Candida, gardnerella en trichomonas p Herpes Genitalis p Humaan Papillomavirus p Schurft en schaamluis p Hepatitis p HIV p Syfilis p Anticonceptie p Betrouwbaarheid en veiligheid p Hormonale contraceptiva p Cyclische methoden p De combinatiepil p De vaginale ring p De pleister p Continue methoden p Hormonaal spiraal p Prikpil p Onderhuids staafje p Minipil p Niet hormonale methoden p Koperspiraal p Barrièremiddelen p Natuurlijke familieplanning p Noodanticonceptie p Ongeplande zwangerschap p Gynaecologisch onderzoek p. 16 Nuttige links

4 1. Inleiding Veilig vrijen maakt dat je ook achteraf nog kan genieten, vrij van zorgen over seksueel overdraagbare aandoeningen of ongeplande zwangerschap. Praat er tijdig over met je partner. Ook al ken je mekaar lang en vertrouw je elkaar: als één van beiden vroeger seks gehad heeft met een ander, bestaat er een risico op, soms klachtenvrije, seksueel overdraagbare aandoeningen. Indien niet met zekerheid vaststaat dat beide partners vrij zijn van SOA, is voorzichtigheid geboden onder de vorm van condoomgebruik of ander aangepast seksueel gedrag. Praat erover met elkaar en praat erover met je arts. Goede informatie en degelijke preventie kunnen je veel ellende besparen. Helaas geeft het condoom maar een beperkte bescherming tegen zwangerschap. Studerende vrouwen zijn, gezien hun leeftijd, bijzonder vruchtbaar, maar verkeren nu net in een levensfase waar een zwangerschap over het algemeen ongelegen komt. Consequent gebruik van betrouwbare contraceptie is onontbeerlijk in een heteroseksuele relatie waar er, om welke reden dan ook, geen kinderwens is. Contraceptie moet bovendien zo weinig mogelijk nevenwerkingen geven en goed hanteerbaar zijn. In deze brochure vind je een overzicht van de verschillende contraceptiva, met al hun aspecten. Aan jullie de keuze. 2

5 2. Seksueel overdraagbare aandoeningen 2.1 Belang van SOA Seksueel overdraagbare aandoeningen zijn infecties die vooral of uitsluitend door seksueel contact kunnen worden doorgegeven. De klachten en complicaties kunnen zeer ernstig zijn, terwijl men vaak in de beginfase geen symptomen merkt. Vooral aandoeningen als chlamydia, genitale wratten en herpes worden in het studentenmilieu vaak aangetroffen. Men kan ongemerkt drager zijn van een infectie en deze nietsvermoedend doorgeven in een volgende relatie. Mogelijke klachten, complicaties en behandelingen worden verder per SOA besproken. Een uitgebreide SOA-screening bij aanvang van een nieuwe relatie en het systematisch gebruik van een condoom zijn ten zeerste aanbevolen. 2.2 Preventie van SOA De meeste SOA kunnen voorkomen worden door een condoom. Koop degelijke condooms met CE-label, die te verkrijgen zijn in de apotheek of het grootwarenhuis. Correct gebruik: haal het voorzichtig uit de verpakking en knijp de laatste 1,5 cm van het topje luchtledig tussen duim en wijsvinger. Zo laat je ruimte vrij voor het sperma en vermijd je het scheuren of lekken. Je rolt het condoom af tot aan de basis van de stijve penis. Na de zaad lozing en voor het einde van de erectie moet je terugtrekken, terwijl je de ring van het condoom vasthoudt aan de penisbasis, om lekken te voorkomen. Gebruik bij elk contact een nieuw condoom Gebruik nooit twee condooms over elkaar: door wrijving riskeren ze te scheuren Gebruik enkel geschikte glijmiddelen, geen olie of vaseline Voor anale contacten dien je een extra sterk condoom te gebruiken Tegen sommige SOA bestaat er een vaccin: HPV, hepatitis A en hepatitis B. Dit is beschikbaar via de huisarts en is in sommige gevallen terugbetaald. 3

6 2.3 Het SOA consult Je kan je bij de huisarts laten testen op sommige SOA, uit voorzorg of bij vermoeden van klachten. De arts zal de eventuele klachten verder bevragen, zo nodig een lichamelijk onderzoek uitvoeren en een aantal labotests laten uitvoeren. Een minimaal onderzoek bestaat uit een bloedname voor HIV, hepatitis B en syfilis en een urineonderzoek voor chlamydia, aangezien deze ziekten symptoomloos kunnen verlopen en tijdig vaststellen van groot belang is. Voor de beste resultaten neem je een staaltje van je ochtendurine mee, bij voorkeur het begin van de straal, ongeveer de eerste helft. Voor het bepalen van infecties in het bloed dient men een vensterfase te respecteren: dat is een periode van enkele weken tussen de besmetting en het detecteerbaar worden van de antistoffen in het bloed. 2.4 Veel voorkomende SOA in Vlaanderen Chlamydia en gonorroe Deze veel voorkomende infecties van de urineleider of baarmoederhals worden veroorzaakt door een bacterie en zijn goed behandelbaar met antibiotica. Gonorroe geeft kort na de besmetting meestal een etterige afscheiding en pijn bij het plassen, chlamydia verloopt - vooral bij vrouwen - zeer vaak zonder enige klacht. Een eenvoudige urinetest kan de besmetting aantonen, voor een betrouwbaar resultaat wordt best het eerste gedeelte van de ochtendurine gebruikt. De huidige en vroegere partners moeten ingelicht en behandeld worden. Onbehandeld kunnen deze infecties onomkeerbare vruchtbaarheidsproblemen geven, door vergroeiingen in de ei- of zaadleiders. Ze zijn momenteel de belangrijkste niet-aangeboren oorzaak van infertiliteit. Het condoom geeft een goede bescherming tegen chlamydia en gonorroe. 4

7 2.4.2 Candida, gardnerella en trichomonas Dit zijn frequent voorkomende bacteriële of schimmelinfecties, die niet steeds SOA zijn. Er zijn verschillende wijzen van besmetting. De klachten zijn over - wegend jeuk of branderigheid ter hoogte van de vagina of eikel, met vaak een gewijzigde vaginale afscheiding. De behandeling bestaat uit een geschikt antibioticum of antimycoticum. Bij klachten wordt de partner meebehandeld. Deze infecties geven veel ongemak, maar zijn ongevaarlijk. Seksuele overdracht kan voorkomen worden door een condoom Herpes Genitalis Herpes komt zeer frequent voor. Genitale herpes veroorzaakt terugkerende opstoten van zeer pijnlijke blaasjes ter hoogte van de genitaliën of de aars. Ze worden veroorzaakt door het herpesvirus, dat ook koortsblaasjes veroorzaakt, zij het meestal door een ander type. De eerste episode is meestal de hevigste en kan optreden tot een maand na de besmetting, opstoten duren meestal enkele dagen en de tijd tussenin is onvoorspelbaar. Herpesopstoten kunnen tijdens een bevalling voor ernstige complicaties bij de baby zorgen. Bij aanvang van een opstoot kunnen de klachten verminderd worden door inname van een antiviraal middel, dat echter de aandoening niet definitief kan genezen. Personen die zeer vaak opstoten hebben kunnen een onderhoudsbehandeling volgen. Herpes is zeer besmettelijk, zelfs op momenten dat er geen blaasjes te zien zijn en het condoom biedt geen sluitende bescherming wanneer er letsels op de huid naast de genitaliën zitten. Besmetting kan ook optreden door orale seks. 5

8 2.4.4 Humaan Papillomavirus HPV kent verschillende stammen waarvan sommige aanleiding kunnen geven tot genitale wratten en andere tot baarmoederhalskanker. Genitale wratten of condylomata accuminata zijn pijnloze vlezige aanhangseltjes aan de vagina, penis of aars, of de omgevende huid. In het laatste geval biedt een condoom geen bescherming. Ze lijken van vorm soms op hanenkammetjes of bloemkooltjes. Ze verschijnen 6 weken tot 8 maanden na de besmetting en onbehandeld verdwijnen ze vaak na lange tijd meestal spontaan. De letsels zijn zeer besmettelijk, daarom is een snelle behandeling sterk aangewezen. Hier bestaan verschillende lokale methoden voor die door de arts kunnen worden voorgeschreven of toegepast. Enkele HPV types geven geen zichtbare letsels, maar kunnen na lange tijd ontaarden in baarmoederhalskanker. Het is aangewezen dat elke vrouw vanaf 25 jaar om de drie jaar een uitstrijkje van de baarmoederhals laat afnemen bij haar huisarts. Dit laat toe om microscopische letsels vroegtijdig op te sporen en eenvoudig te behandelen. Tegen de belangrijkste kwaadaardige HPV-types bestaat er een vaccin, dat je kan verkrijgen bij de huisarts Schurft en schaamluis De schurftmijt kan overgedragen worden door elke vorm van nauw lichamelijk contact en veroorzaakt jeukende huidletsels, meestal ter hoogte van de handen, maar soms verspreid over heel het lichaam, behalve het hoofd. De partner en andere huisgenoten dienen mee behandeld te worden. Schaamluizen veroorzaken jeuk, beperkt tot de schaamstreek. Aan de basis van de schaamharen kan men de luizen en eventueel neten zien. Er bestaat een lokale behandeling, die ook door de partner dient gebruikt te worden Hepatitis Hepatitis B is een virale infectie van de lever, met meestal koorts en wekenlange uitgesproken vermoeidheidsklachten, doch soms ook met bijzonder ernstige verwikkelingen zoals levercirrose of leverkanker Het hepatitis B virus is zeer besmettelijk via seksueel contact, het condoom biedt een goede bescherming, als aanvulling op een zeer efficiënt vaccin. 6

9 Hepatitis A en C worden zeer uitzonderlijk ook seksueel doorgegeven. Hepatitis A besmettingen verlopen meestal via besmette voeding of drinkwater en verlopen vrij mild. Ook daartegen bestaat een vaccin. Hepatitis C wordt vrijwel uitsluitend door bloed overgedragen en is qua symptomen te vergelijken met hepatitis B, echter met veel meer verwikkelingen HIV Het humaan immunodeficiëntie virus veroorzaakt jaren na de besmetting AIDS, een afbraak van het immuunsysteem die fataal is. Kort na de besmetting kan men voorbijgaande symptomen van griep vertonen. De periode tussen de besmetting en het effectief ontwikkelen van AIDS kan jaren duren. In die periode is men seropositief en zeer besmettelijk. Na de besmetting kan het tot drie maanden duren eer een HIV test positief wordt. HIV wordt vooral door genitale en anale seks doorgegeven, het condoom biedt een redelijk goede bescherming. Er bestaat nog geen curatieve behandeling, men kan het ziekteverloop wel afremmen door combinaties van antivirale middelen. Deze middelen moeten levenslang dagelijks op precieze tijdstippen worden ingenomen en geven vaak nevenwerkingen Syfilis Syfilis wordt veroorzaakt door een bacterie en is behandelbaar met inspuitbare antibiotica. Deze inspuitingen zijn zeer pijnlijk en kunnen complicaties geven. Het eerste symptoom van syfilis, gemiddeld een drietal weken na besmetting, is een vrij harde, doch pijnloze genitale, orale of anale zweer, die spontaan verdwijnt na enkele weken. Vaak wordt deze niet opgemerkt of - gezien het letsel pijnloos is - niet gemeld. Enkele weken later kan er zich een rode, niet-jeukende huiduitslag voordoen over heel het lichaam, soms ook verspreide pijnloze letsels op de slijmvliezen van de genitaliën of de mond. Ook deze symptomen verdwijnen vanzelf. Indien syfilis niet behandeld wordt, kunnen er zich na maanden of jaren ernstige neurologische en hartproblemen ontwikkelen, die op termijn onomkeerbaar worden. 7

10 3. Anticonceptie 3.1 Betrouwbaarheid en veiligheid Een ideaal contraceptivum geeft een grote bescherming tegen zwangerschap (= betrouwbaar) met minimale nevenwerkingen (= veilig) en maximaal gebruiks - gemak. De betrouwbaarheid wordt uitgedrukt in de Pearl-index: deze staat voor het aantal vrouwen dat zwanger wordt, in een groep van 100 vrouwen die gedurende een jaar een bepaalde methode gebruikt en regelmatig seks heeft. ZEER BETROUWBAAR het onderhuidse staafje 0,05 sterilisatie 0,1 tot 0,5 het spiraal 0,2 tot 0,8 de prikpil 0,05 tot 3 de pil, de ring, de pleister 0,3 tot 8 REDELIJK BETROUWBAAR het condoom 2 tot 15 het pessarium met zaaddodend middel 6 tot 16 WEINIG BETROUWBAAR coïtus interruptus 4 tot 27 periodieke onthouding 3 tot 25 kalendermethode temperatuurmethode ovulatiemethode volgens Billings zaaddodende middelen alleen 18 tot 29 geen methode 85 Over de meest courant gebruikte voorbehoedsmiddelen geven we graag meer informatie over het gebruik en de voor- en nadelen. 8

11 3.2 Hormonale contraceptiva Hormonale contraceptiva verminderen de doorgankelijkheid van het slijm ter hoogte van de baarmoederhals en veranderen de structuur van het baarmoederslijmvlies. Daarnaast verhinderen ze op het hormonale spiraal na de eisprong: zolang men de methode gebruikt bevinden de eierstokken zich als het ware in een winterslaap. Bij het stoppen van de methode herstellen alle normale functies zich spontaan. Deze middelen storen niet bij het vrijen en door hun zeer hoge betrouwbaarheid nemen ze zwangerschapsangst weg. Als je correct start, is het vrijen onmiddellijk veilig. Hormonale contraceptiva hebben een overwegend gunstig effect op acne. Er kunnen zich in het begin lichte bijverschijnselen zoals tussentijds bloed - verlies, hoofdpijn of borstspanning voordoen. Deze zijn sterk individueel verschillend en ze verdwijnen meestal spontaan binnen de eerste 3 maanden. Zo niet, kan er eventueel een andere methode voorgeschreven worden Cyclische methoden Hierbij worden twee hormonen (oestrogeen en progestageen) gecombineerd, die telkens gedurende drie weken gebruikt worden en dan een week onder - broken. Dit vraagt uiteraard enige zorgvuldigheid van de gebruikster. Wanneer je fouten maakt in het gebruik van deze methoden kan dat makkelijk je cyclus ontregelen en soms de contraceptieve werking verminderen. We trachten de belangrijkste maatregelen bij foutief gebruik zo eenvoudig mogelijk weer te geven in volgend schema. Bij twijfel raadpleeg je best meteen een arts. KLEINE FOUTEN: pil vergeten, doch nog binnen de 12 uur ingenomen ring verwijderd of verloren, maar binnen de drie uur teruggeplaatst pleister te laat, maar nog binnen de 12 uur vervangen Dit kan een doorbraakbloeding veroorzaken, maar de bescherming tegen zwangerschap is nog gegarandeerd. Er zijn geen bijkomende maatregelen nodig. 9

12 BELANGRIJKE FOUTEN: pil 12 tot 48 uur te laat ingenomen ring 3 tot 48 uur uit vagina verwijderd pleister 12 uur tot 48 uur te laat vervangen Zodra je dit vaststelt neem je meteen de volgende pil in, plaats je de ring terug of vervang je de pleister en ga je na in welke week van je cyclus je zit. Er kan een doorbraakbloeding optreden en de contraceptie komt het meest in het gedrang, naarmate het fout gebruik dichter bij de hormoonvrije week valt, dus in de eerste of derde week. Week 1: gebruik een condoom tot je minstens 7 opeenvolgende dagen je methode opnieuw correct hebt gebruikt en neem een noodpil (zie p 14 onder 3.4) als je de drie laatste dagen seks hebt gehad Week 2: er zijn geen bijkomende maatregelen nodig. Week 3: laat je hormoonvrije week nu aanvangen en herstart de methode na exact 7 hormoonvrije dagen of sla je volgende hormoonvrije week over en start na deze derde week meteen een nieuwe pilstrip, ring of pleister. Er zijn geen bijkomende maatregelen nodig TE GROTE FOUTEN: indien je je methode langer dan 48 uur hebt onder broken, neem je best meteen contact op met je huisarts. Het grote voordeel is dat men een zeer regelmatig en meestal minder pijnlijk en overvloedig menstruatiepatroon krijgt, wat veel comfort geeft. Deze methode is echter niet voor alle vrouwen veilig, met name bij ernstige migraine, suikerziekte, hart- en vaatziekten of in combinatie met roken. De werking van deze middelen wordt verzwakt bij gebruik van sommige medicijnen tegen epilepsie of tuberculose. Ook sommige antibiotica kunnen een negatieve invloed hebben, maar dan enkel op de pil, niet op de ring of de pleister DE COMBINATIEPIL De eerste maal begin je de pil te nemen op de eerste dag van de maand - stonden, daarna neem je ze iedere dag op ongeveer hetzelfde tijdstip. Je neemt dagelijks gedurende 3 weken één pil en dan volgt een pilvrije week. 10

13 Lichte ziekten zoals griep, verkoudheden, enz., veranderen niets aan de veiligheid van de pil. Diarree vermindert enkel de betrouwbaarheid wanneer hij zeer frequent en echt waterig is. Als je moet braken en je hebt de pil minder dan 2 uren daarvoor ingenomen, neem je best een nieuwe pil (uit een andere reeks, die je daarna in reserve houdt). Braak je meer dan 2 uren na inname, dan hoef je je geen zorgen te maken DE VAGINALE RING De ring scheidt gelijkmatig oestrogeen en progestageen af gedurende een periode van 3 weken. Deze hormonen worden door de slijmvliezen van de vagina opgenomen in het bloed en hebben dezelfde effecten en mogelijke nevenwerkingen als bij de pil. De ring werkt niet enkel lokaal, maar door de bijzondere toedieningwijze slaagt men er echter in de dosis van de toegediende hormonen erg laag te houden. De ring wordt door de vrouw zelf ingebracht en na 3 weken door haar weer verwijderd. Na een ringvrije week wordt een nieuwe ring geplaatst. De ring wordt tussen duim en wijsvinger samengedrukt en zo ingebracht. Hij moet niet rond de baarmoederhals zitten. De eerste ring wordt ingebracht tijdens de menstruatiebloeding tussen dag 1 en 5. Gedurende de eerste zeven dagen van de eerste cyclus moet je een condoom gebruiken. De ring mag per 24uur 3uur verwijderd worden, bv voor seks. Hij kan dan voor het opnieuw inbrengen best even gespoeld worden met koud of lauw water. Braken of diarree hebben geen invloed op de werking van de ring. Iets meer dan 5% van de vrouwen vertoont doorbraakbloedingen en de vaginale afscheiding kan merkelijk toenemen. De partner kan bij het vrijen soms de ring voelen, maar dit wordt niet als storend ervaren DE PLEISTER De pleister scheidt gelijkmatig oestrogeen en progestageen af, die door de huid opgenomen worden in het bloed en dezelfde effecten en mogelijke nevenwerkingen hebben als bij de pil. Men kleeft de pleister best op billen, buik, bovenarmen of rug en vermijdt twee pleisters na elkaar op dezelfde plaats te kleven, wegens het risico op huidirritatie. De huid moet zuiver, droog en onthaard zijn, voor een goede hechting. 11

14 1 Pleister wordt gebruikt gedurende 1 week en dan vervangen. Na drie pleisters wordt een pleistervrije week ingelast. De eerste pleister wordt aangebracht op de eerste dag van de menstruatie. Braken of diarree hebben geen invloed op de werking van de pleister Continue methoden Bij deze vormen van contraceptie dient een arts één hormoon, progestageen, toe, dat gedurende een lange periode permanent werkt. Het grote voordeel hierbij is dat de vrouw er zelf niet moet aan denken en geen fouten kan maken, wat een zeer hoge betrouwbaarheid geeft. Door de continue toediening is er echter ook geen regelmatig bloedingspatroon meer. In het ideale geval krijgt men amenoree, dat is het volledig uitblijven van de menstruatie. Dit is onschadelijk voor de vruchtbaarheid of de gezondheid. Dit kan een veilig alternatief zijn voor vrouwen die om medische redenen geen oestrogenen mogen gebruiken. De methode wordt ook niet afgezwakt door antibioticagebruik HET HORMONAAL SPIRAAL Dit is het enige hormonale contraceptivum dat uitsluitend lokaal werkt. De eisprong blijft maandelijks plaatsvinden, maar het baarmoedermilieu wordt totaal ongeschikt voor bevruchting of innesteling van een eicel. Een ervaren arts plaatst het spiraal, bij voorkeur tijdens de maandstonden, via de baarmoederhals in de baarmoeder. Het mag gedurende 5 jaar ter plaatse blijven. Het kan heel gemakkelijk verwijderd worden door de huisarts, waarna de vruchtbaarheid en menstruatie zich meteen terug herstellen DE PRIKPIL Om de drie maanden geeft de arts een injectie in de bil of armspier, van een hoge dosis progestageen. Het nadeel hiervan is dat dit vrij uitgesproken vervelende nevenwerkingen kan veroorzaken, die niet onderbroken kunnen worden. De werkingsduur is wat onvoorspelbaar, dus ook de nevenwerkingen en het ogenblik van volledig herstel van de vruchtbaarheid. 12

15 HET ONDERHUIDSE STAAFJE Een kunststof staafje wordt onder lokale verdoving onder de huid van de bovenarm geschoven en geeft daar zeer gelijkmatig gedurende drie jaar een continue lage dosis progestageen vrij. Na drie jaar moet het opnieuw door een arts verwijderd worden. Dat kan, bij nevenwerkingen of zwangerschapswens, ook eerder en de cyclus en vruchtbaarheid herstellen zich dan zeer snel DE MINIPIL Ook dit is een continue methode, maar onderscheidt zich van de vorige drie doordat hier door de gebruikster zelf dagelijks een pil wordt ingenomen. In tegenstelling tot de klassieke pil bevat de minipil geen oestrogeen, waardoor ze kan gebruikt worden in de meeste omstandigheden waarbij een klassieke pil tegenaangewezen is. 3.3 Niet-hormonale methoden Koppels zonder kinderwens die om welke reden ook geen hormonale middelen willen of kunnen gebruiken, kunnen zich ook behoorlijk efficiënt beschermen tegen een ongeplande zwangerschap Koperspiraal De werking van het koperspiraal is grotendeels te vergelijken met dat van het hormonale spiraal. Na plaatsing in de baarmoeder, door een ervaren arts, geeft het gedurende drie jaar een zeer hoge bescherming, daarna moet het verwijderd worden. Het belangrijkste verschil is dat er een natuurlijke menstruatiecyclus optreedt, die echter meestal heviger en pijnlijker is. Dit spiraal is tegenaangewezen bij vrouwen met wisselende partners, aangezien het bij SOA het risico op complexe opstijgende infecties vergroot, met risico op vruchtbaarheidsproblemen Barrièremiddelen In deze klasse is vooral het condoom goed bekend. Het voordeel van een condoom is dat je het enkel hoeft te gebruiken wanneer je vrijt. Het is bovendien het enige contraceptivum dat beschermt tegen SOA. De betrouwbaarheid is echter beperkt. Enkel indien systematisch correct gebruikt én in combinatie met zaaddodende middelen is de betrouwbaarheid hoog. Het correct gebruik van het condoom staat beschreven op pagina 3, onder

16 Het diafragma of pessarium wordt in België niet courant gebruikt. Het is een rubber kapje dat voor het vrijen in de vagina, over de baarmoederhals wordt geschoven en ten vroegste zes uur later weer verwijderd. Het verhindert dat zaadcellen de baarmoeder kunnen bereiken. De juiste maat moet genomen worden en correcte instructies gegeven voor gebruik, wat bij de meeste Belgische huisartsen en gynaecologen onvoldoende bekend is Natuurlijke familieplanning NFP is een zeer interessante methode voor koppels die geen enkele kunst - matige beïnvloeding wensen. Om betrouwbaar te zijn vraagt deze methode echter veel inzicht, motivatie en discipline. Het werkt enkel wanneer het een weloverwogen en bewuste positieve keuze is. Koppels die dit zorgvuldig wensen toe te passen kunnen hiervoor een opleiding volgen. NFP mag niet beschouwd worden als een steeds beschikbaar en goedkoop alternatief. Men dient een aantal parameters te meten en te combineren, om zo de onvruchtbare dagen binnen een cyclus te bepalen en moet bereid zijn tot onthouding op andere dagen. Deze parameters zijn onder meer: lichaamstemperatuur, menstruatiekalender en slijmafscheiding ter hoogte van de baarmoederhals. 3.4 Noodanticonceptie Wanneer er onveilig werd gevreeën kan achteraf zwangerschap alsnog vermeden worden. Denk echter in dat geval ook steeds aan het risico op SOA. Noodpil: deze pil is zonder voorschrift te verkrijgen en dient binnen de 72 uur te worden ingenomen. Ze bevat een hoge dosis progestageen, die bevruchting en innesteling van een eicel verhindert. Men ervaart weinig nevenwerkingen, doch de noodpil is niet geschikt voor systematisch gebruik, gezien de lagere betrouwbaarheid. Noodspiraal: tot 5 dagen na een onbeschermd contact kan een koperspiraal, te plaatsen door een ervaren arts, bevruchting en innesteling van een eicel verhinderen. Het voordeel is dat men dan ook meteen een betrouwbaar contraceptivum heeft gedurende drie jaar. SOA controle is dan absoluut aanbevolen, gezien het risico op complicaties. 14

17 3.5 Ongeplande zwangerschap Op het ogenblik dat je met een ongeplande zwangerschap wordt geconfronteerd, kan de grond onder je voeten wegzinken. Een kind heeft een enorm impact op je leven. Studeren met kinderen In elk geval neem je zodra je vermoedt of zeker weet zwanger te zijn, contact op met je huisarts of een studentenarts. Hier kan je terecht met heel wat vragen en emoties. Velen slagen erin, mits wat creativiteit en ondersteuning, dit kind een gepast plekje te geven in hun leven. Studeren wordt hierdoor niet noodzakelijk onmogelijk gemaakt. Ambities dienen geherevalueerd te worden. Concrete plannen dienen vaak eventjes bijgestuurd of opgeborgen te worden. Je kan bij de sociale dienst langs voor advies. Je sociale situatie wordt bekeken en voorstellen worden gedaan m.b.t. huisvesting, toelagen, studieleningen en kinderopvang. Neem je tijd om een weloverwogen keuze te maken Het is echter niet in alle situaties even evident om een ongeplande zwangerschap uit te dragen en de zorg voor een kind op zich te nemen. Praat erover met je partner, vrienden, ouders, je arts of de sociale dienst. Zet alle opties, met hun voor- en nadelen op een rijtje. Indien het voor jou vaststaat dat op dit ogenblik het ouderschap onaanvaardbaar is, kunnen adoptie of abortus mogelijks een oplossing bieden. Dit moet een bewuste keuze zijn, je moet ook achteraf kunnen blijven geloven in de keuze die je nu maakt. Bovendien is het je eigen keuze, die in het beste geval gesteund wordt door je partner en je familie. Laat je niet onder druk zetten door anderen in het nemen van een beslissing die van belang kan zijn voor je verdere leven. Adoptie Je arts en de sociale dienst kunnen je helpen de nodige instanties te contacteren om je kind een degelijke toekomst te bieden. 15

18 Abortus Sinds 1990 is abortus in België wettelijk toegestaan tot 12 weken na conceptie, of 14 weken na de eerste dag van de laatste maandstonden. Abortus kan enkel worden uitgevoerd in erkende centra, die naast medische behandeling, ook informatie en psychologische begeleiding voorzien. De wet bepaalt dat iedereen die een abortus wenst te laten uitvoeren eerst op vooronderzoek dient te gaan. Daar wordt de zwangerschapsduur bevestigd, eventueel via echografie en nagegaan of de vrouw een weloverwogen beslissing neemt. Eventueel wordt er begeleiding door een psycholoog of maatschappelijk assistent aangeboden. De eigenlijke zwangerschapsafbreking mag ten vroegste zes dagen na de eerste consultatie in het abortuscentrum uitgevoerd worden. Abortus kan uitgevoerd worden via een zuigcurettage of de abortuspil. Beide methoden hebben belangrijke voor- en nadelen. Bespreek deze uitvoerig met de arts, voor je een bepaalde methode kiest. Welke toekomst je ook kiest voor je zwangerschap, je kan steeds terecht bij je arts, voor alle nodige zorgen. Dit kan verdere zwangerschapsopvolging betekenen, maar ook medische nacontrole of verwerkingsmoeilijkheden na abortus. 4. Gynaecologisch onderzoek Velen verstaan onder gynaecologisch onderzoek een quasi verplichte jaarlijkse controle bij een gynaecoloog. Een vrouw die geen gynaecologische klachten heeft, hoeft zich echter niet elk jaar te laten onderzoeken. Bovendien kan een gynaecologisch onderzoek in de meeste gevallen uitgevoerd worden door de huisarts. Zeker als het om een preventief onderzoek gaat. Afhankelijk van de reden waarom een gynaecologisch onderzoek gevraagd of aangeboden wordt, kan dit uit verschillende onderdelen bestaan. Bij een klachtenvrije vrouw is een preventief onderzoek aangewezen vanaf 25 jaar, te herhalen na één jaar en nadien om de drie jaar. Een uitgebreid jaarlijks onderzoek is niet nodig. 16

19 Dit onderzoek houdt het volgende in: een speculumonderzoek: daarbij worden met behulp van een eendenbek of speculum de vaginawanden wat gespreid, zodat de arts de slijmvliezen van de vagina en de baarmoederhals kan inspecteren en met een borsteltje wat slijm van de baarmoederhals kan afnemen, voor analyse in een labo. Dit is wat men het uitstrijkje noemt en hierdoor kan baarmoederhalskanker vroegtijdig opgespoord worden. Dit onderzoek kan vervelend zijn, maar is in principe niet pijnlijk. Het gebeurt best in de week na de maandstonden. Het is niet omdat iemand de pil neemt, dat zij regelmatig uitstrijkjes moet laten nemen. Je kan ook voorschriften krijgen zonder dit onderzoek en vice versa. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een papilloma - virus. Meer hierover vind je op pagina 6 onder een bimanueel onderzoek: de arts zal daarbij, met een hand op de onderbuik en één of twee vingers van de andere hand in de vagina, de organen van het bekken betasten. Gevoeligheid en grootte worden onderzocht, waardoor infecties of tumoren kunnen opgespoord worden. Ook een borstonderzoek kan hier besproken en gedemonstreerd worden. Dit kan regelmatig door de vrouw zelf worden uitgevoerd. De nadruk wordt gelegd op het vertrouwd geraken met hoe je eigen gezonde borsten aanvoelen en bij veranderingen advies te vragen aan een arts. (zie ook brochure borstzelfonderzoek van het MPTC) Uiteraard kan er, naast deze preventieve onderzoeken, soms ook een reden zijn om op een ander ogenblik een gynaecologisch onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek op indicatie richt zich dan op specifieke klachten waarmee een vrouw zich meldt bij een arts. Het is dan ook niet altijd nodig om een volledig onderzoek uit te voeren. Klachten kunnen zijn: pijn bij het vrijen, abnormaal bloedverlies, onderbuikspijn, vreemde vaginale afscheiding, gezwelletje in de borst,... 17

20 STUDENTENVOORZIENINGEN Medisch Centrum Van Dalecollege Naamsestraat 80 bus 5415, 3000 LEUVEN tel fax Studeer je als KU Leuven-student op een andere campus in Vlaanderen, dan kun je enkel daar terecht voor medische en psychotherapeutische dienstverlening. Deze folder is gedrukt op CyclusPrint, papier van 100% gerecycleerde vezels. Studentenvoorzieningen KU Leuven werkt voor het Medisch en Psychotherapeutisch Centrum samen met de sociale voorzieningen voor studenten Groep T (inter S), LUCA Campus Lemmens Instituut en Vlerick Leuven Gent Management School. v.u.: Jan De Vriendt, Naamsestraat 80, 3000 Leuven

STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM

STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM Veilig vrijen 2 1. Inleiding p. 2 2. Seksueel overdraagbare aandoeningen p. 3 2.1 Belang van SOA p. 3 2.2 Preventie van SOA p. 3 2.3 Het SOA consult p. 4 2.4 Korte beschrijving

Nadere informatie

contraceptie na de bevalling

contraceptie na de bevalling contraceptie na de bevalling Inleiding Na de bevalling is het een ideaal moment om even stil te staan bij uw contraceptie. Afhankelijk van uw keuze om al dan niet borstvoeding te geven is de keuze van

Nadere informatie

De Hormonale anticonceptiepil

De Hormonale anticonceptiepil 1 De Hormonale anticonceptiepil Hoe werkt de pil? De pil bevat de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. Deze voorkomen op 3 manieren zwangerschap. Wanneer je stopt met de pil zorgen je eigen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Anticonceptie

PATIËNTEN INFORMATIE. Anticonceptie PATIËNTEN INFORMATIE Anticonceptie In het kort Een anticonceptiemiddel (voorbehoedmiddel) beschermt u tegen zwangerschap als u seks heeft en niet zwanger wilt worden. Anticonceptiemiddelen verschillen

Nadere informatie

Ik wil anticonceptie gaan gebruiken. Poli Gynaecologie

Ik wil anticonceptie gaan gebruiken. Poli Gynaecologie 00 Ik wil anticonceptie gaan gebruiken Poli Gynaecologie Wat is anticonceptie? Een anticonceptiemiddel (of voorbehoedmiddel) voorkomt dat een zwangerschap ontstaat. Bijvoorbeeld door te voorkomen dat er

Nadere informatie

Anticonceptiemiddelen met oestrogeen en progestageen

Anticonceptiemiddelen met oestrogeen en progestageen Ik wil anticonceptie gaan gebruiken Samenvatting Een anticonceptiemiddel (voorbehoedmiddel) beschermt u tegen zwangerschap. Anticonceptiemiddelen verschillen in werking, gebruik, betrouwbaarheid en bijwerkingen.

Nadere informatie

Anticonceptie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Anticonceptie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Anticonceptie Informatie voor patiënten F0713-3102 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Wanneer moet je veilig vrijen?

Wanneer moet je veilig vrijen? veilig rijen Veilig vrijen is jezelf en je partner beschermen tegen ongewenste zwangerschap en tegen een seksueel overdraagbare aandoening (soa). Als je zonder voorbehoedmiddel dat jou en je partner beschermt

Nadere informatie

Anticonceptie, de verschillende methoden

Anticonceptie, de verschillende methoden Anticonceptie, de verschillende methoden Algemeen De keuze voor een bepaalde vorm van anticonceptie wordt gebaseerd op individuele omstandigheden en persoonlijke voorkeur. Iedere methode heeft namelijk

Nadere informatie

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken.

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. I N F O R M A T I E Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. 3 jaar onbezorgde anticonceptie Inhoud Introductie Introductie............................................ 3 Eigenschappen........................................

Nadere informatie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie INFORMATIE IMPLANON NXT Inhoud Introductie 3 Eigenschappen 4 Werking 6 Inbrengen 8 Het juiste startmoment 10 Menstruatie 13 Betrouwbaarheid 14 Introductie Je hebt gekozen voor IMPLANON NXT. Dit is een

Nadere informatie

Inhoud. Hormonale methoden. Anticonceptiepil. Anticonceptiering. Anticonceptiepleister. Minipil. Prikpil. Hormoonstaafje.

Inhoud. Hormonale methoden. Anticonceptiepil. Anticonceptiering. Anticonceptiepleister. Minipil. Prikpil. Hormoonstaafje. Anti conceptie 1 Inhoud Hormonale methoden Anticonceptiepil Anticonceptiering Anticonceptiepleister Minipil Prikpil Hormoonstaafje Hormoonspiraal Inter-uteriene methoden Koperspiraal Hormoonspiraal Natuurlijke

Nadere informatie

THEMADOSSIER CHLAMYDIA

THEMADOSSIER CHLAMYDIA THEMADOSSIER CHLAMYDIA 1. Soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Je kan ze dus oplopen door seksueel contact of door contact met het bloed van een besmet persoon. Volgens recent onderzoek

Nadere informatie

veilig vrijen Wanneer moet je veilig vrijen?

veilig vrijen Wanneer moet je veilig vrijen? 'Veilig vrijen' is vermijden dat je een geslachtsziekte of aids krijgt. Als je seksueel contact hebt zonder condoom, dan vrij je onveilig. Als je geen kind wil, moet je naast het condoom trouwens nog een

Nadere informatie

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus 4 Check this out! Baarmoederhalskanker is een veel voorkomend

Nadere informatie

Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu?

Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu? Net bevallen, welke anticonceptie kies je nu? Al snel na je bevalling kun je weer zwanger worden als je seks hebt. Seks is iets om van te genieten. Binnen enkele weken na de bevalling beginnen de meeste

Nadere informatie

Wanneer moet je veilig vrijen?

Wanneer moet je veilig vrijen? veilig rijen Veilig vrijen is vermijden dat je een geslachtsziekte of aids krijgt. Als je seksueel contact hebt zonder condoom, dan vrij je onveilig. Als je geen kind wil, moet je naast het condoom trouwens

Nadere informatie

Welke methode past het best bij jou?

Welke methode past het best bij jou? 41955_SN Folder omslag 22-06-2004 11:11 Pagina 20 Welke methode past het best bij jou? Copyright 2004 Stichting nticonceptie Nederland Deze folder is met de uiterste zorg samengesteld. an de verstrekte

Nadere informatie

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Morning-afterpil WAT IS DE MORNING-AFTERPIL WANNEER WEL WANNEER GEEN MORNING-AFTERPIL WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

over Anticonceptie VOORBEELD

over Anticonceptie VOORBEELD over Anticonceptie ... valt veel te vertellen Bijna de helft van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd gebruikt een hormonale anticonceptiemethode. Het merendeel hiervan gebruikt de pil. Deze folder gaat

Nadere informatie

Veilig vrijen. Verliefd zijn. Gewoon zààlig!

Veilig vrijen. Verliefd zijn. Gewoon zààlig! Veilig vrijen Verliefd zijn. Gewoon zààlig! Verliefd zijn. Gewoon zààlig! Je hebt vlinders in je buik, je loopt op wolkjes Kortom, je bent verliefd! Dat is niet uitsluitend een psychologisch proces. Ook

Nadere informatie

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Soorten soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Die kun je krijgen als je zonder condoom vrijt. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Anticonceptie. Wat is anticonceptie en hoe werkt het?

Anticonceptie. Wat is anticonceptie en hoe werkt het? Anticonceptie Om zwangerschap te voorkomen bestaan er verschillende methoden: de pil (in verschillende soorten samenstellingen), een ring in de schede, een hormoonpleister, de prikpil, een hormoonstaafje

Nadere informatie

Theorieboek. Je hebt verschillende voorbehoedsmiddelen. De enne is betrouwbaarder dan de andere. Love

Theorieboek. Je hebt verschillende voorbehoedsmiddelen. De enne is betrouwbaarder dan de andere. Love 4f Voorbehoedsmiddelen Je hebt verschillende voorbehoedsmiddelen. De enne is betrouwbaarder dan de andere. Hier hebt je enkele voorbehoedsmiddelen: De condoom Het vrouwencondoom De pil De prikpil Het spiraaltje

Nadere informatie

Vragen over anticonceptie

Vragen over anticonceptie Gynaecologie Patiënteninformatie Vragen over anticonceptie U ontvangt deze informatie, omdat u bij onze afdeling Gynaecologie langs bent geweest met vragen over anticonceptie. In deze informatie kunt u

Nadere informatie

Anticonceptiepil VRAGEN OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Anticonceptiepil VRAGEN OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Anticonceptiepil VEEL VOORKOMENDE VRAGEN VOORDAT U DE PIL GAAT GEBRUIKEN VEEL VOORKOMENDE VRAGEN ALS U DE PIL AL GEBRUIKT WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN VRAGEN OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL ANTICONCEPTIEPIL

Nadere informatie

Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie.

Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie. Gh@pro Met deze brochure willen wij je informeren over de werking van Gh@pro vzw. Gh@pro staat voor Gezondheidshuis Antwerpse Prostitutie. I n h o u d 1. Ontstaan van Gh@pro........................................................................................................

Nadere informatie

Informatie over anticonceptie. (alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma

Informatie over anticonceptie. (alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma Informatie over anticonceptie (alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma Inhoudsopgave 1. Mythes en feiten 1. Mythes en feiten 3 2. Zwangerschapspreventie en TOCTINO 4 3. Zwangerschapstesten 6 4.

Nadere informatie

Terugkerende aanvallen

Terugkerende aanvallen Genitale herpes Herpes genitalis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa), die wordt veroorzaakt door een virus. Dit virus zorgt voor een pijnlijke infectie van de huid en de slijmvliezen in en rond

Nadere informatie

Wat u moet weten. over Mirena. al 15 jaar betrouwbaar

Wat u moet weten. over Mirena. al 15 jaar betrouwbaar Wat u moet weten over Mirena al 15 jaar betrouwbaar Inhoud 1. Algemeen 3 1.1 Wat is Mirena? 3 1.2 Hoe ziet Mirena eruit? 3 1.3 Waar wordt Mirena voor gebruikt? 4 1.4 Hoe werkt Mirena? 4 1.5 Mirena als

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Mijn baarmoederhalsuitstrijkje vertoont afwijkingen. Antwoorden op veelgestelde vragen. Wat

Nadere informatie

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden Veilig vrijen: doe ik dat? Seks kan fijn zijn. Maar er zitten ook gevaren aan. Je kunt zwanger raken zonder dat je dat wilt. Je kunt ook een geslachtsziekte oplopen. Hoe voorkom je een zwangerschap of

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen

Antwoord op veelvoorkomende vragen Antwoord op veelvoorkomende vragen De vragen Hoe werkt de pil? Welke soorten zijn er? Hoe betrouwbaar is de pil? Hoe kom ik aan de pil? Wat moet ik weten als ik de pil voor het eerst slik? Is de pilcontrole

Nadere informatie

Jij & Ik, veilig verliefd!

Jij & Ik, veilig verliefd! GEZONDHEiDsprOmOtiE Jij & Ik, veilig verliefd! En ik! En ik! Een uitgave van de Onafhankelijke Ziekenfondsen Sint-Huibrechtsstraat 19-1150 Brussel T 02 778 92 11 - F 02 778 94 04 gezondheidspromotie@mloz.be

Nadere informatie

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker,

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, Preventie van baarmoederhalskanker Wat u moet weten over baarmoederhalskanker Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, een ziekte die kan voorkomen worden. Spreek er over met uw arts,

Nadere informatie

OEPS! ANTICONCEPTIE. Dagelijks? Wekelijks? Maandelijks? www.voeljevrij.be

OEPS! ANTICONCEPTIE. Dagelijks? Wekelijks? Maandelijks? www.voeljevrij.be OEPS! ANTICONCEPTIE Dagelijks? Wekelijks? Maandelijks? www.voeljevrij.be Deze brochure bevat een overzicht van de bestaande anticonceptiemethodes en geeft extra informatie over de meest recente anticonceptiemethodes.

Nadere informatie

Anticonceptie Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap

Anticonceptie Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap Patiënteninformatie Anticonceptie Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat is anticonceptie en hoe werkt het? 4 Welke methode kiest u? 5 Indeling

Nadere informatie

1 Algemeen 4 1.1 Wat is anticonceptie en hoe werkt het 4 1.2 Welke methode 4. 2 Indeling van anticonceptiemethoden 4

1 Algemeen 4 1.1 Wat is anticonceptie en hoe werkt het 4 1.2 Welke methode 4. 2 Indeling van anticonceptiemethoden 4 anticonceptie Inhoud 1 Algemeen 4 1.1 Wat is anticonceptie en hoe werkt het 4 1.2 Welke methode 4 2 Indeling van anticonceptiemethoden 4 3 Hormonale methoden 5 3.1 Combinatiemiddelen met oestrogenen en

Nadere informatie

Anticonceptiepil APOTHEEK DRUDI411970

Anticonceptiepil APOTHEEK DRUDI411970 APOTHEEK Anticonceptiepil DRUDI411970 Deze folder is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. BENU Apotheek BV is niet verantwoordelijk of aansprakelijk voor welke directe en/of indirecte schade, van

Nadere informatie

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 3. Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s)

Bovenbouw HAVO / VWO. Onderdeel 3. Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s) Bovenbouw HAVO / VWO Onderdeel 3 Veilig en onveilig vrijen: Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (soa s) 2 Toelichting onderdeel 3: De Soa-poli Het derde onderdeel van Lang Leve de Liefde Bovenbouw (LLL-BB)

Nadere informatie

ANTICONCEPTIE. Deze gids geeft algemene, maar concrete informatie over de verschillende vormen van anticonceptie.

ANTICONCEPTIE. Deze gids geeft algemene, maar concrete informatie over de verschillende vormen van anticonceptie. Deze gids geeft algemene, maar concrete informatie over de verschillende vormen van anticonceptie. Aan de hand hiervan leer je de verschillende middelen en methoden kennen en kan je bepalen wat best bij

Nadere informatie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie Vaccinatie baarmoederhalskanker Gynaecologie Inleiding Als u nog nooit van het Humaan Papillomavirus (hierna te noemen: HPV) en baarmoederhalskanker heeft gehoord, dan bent u niet de enige. Ondanks het

Nadere informatie

Anticonceptie. Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap.

Anticonceptie. Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap. Anticonceptie Informatie over de diverse methoden voor het voorkomen van zwangerschap. Om zwangerschap te voorkomen bestaan er verschillende methoden: de pil (in verschillende soorten samenstellingen);

Nadere informatie

Canesten gyno 1 tablet, tablet voor vaginaal gebruik 500 mg. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol.

Canesten gyno 1 tablet, tablet voor vaginaal gebruik 500 mg. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER Canesten gyno 1 tablet, tablet voor vaginaal gebruik 500 mg. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol. Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

Geslachtelijke voortplanting: de kernen van twee geslachtscellen (eicel en zaadcel) versmelten. Dat het bevruchting. Ze vormen samen een nieuwe cel.

Geslachtelijke voortplanting: de kernen van twee geslachtscellen (eicel en zaadcel) versmelten. Dat het bevruchting. Ze vormen samen een nieuwe cel. Samenvatting Voortplanting en ontwikkeling Geslachtelijke voortplanting: de kernen van twee geslachtscellen (eicel en zaadcel) versmelten. Dat het bevruchting. Ze vormen samen een nieuwe cel. Geslachtscellen

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen

Seksueel overdraagbare aandoeningen Seksueel overdraagbare aandoeningen Wat zijn soa s? Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Het zijn ziektes die je kunt krijgen als je onveilig vrijt. Er zijn verschillende soorten soa s. Sommige

Nadere informatie

NorLevo 1,5 mg tabletten

NorLevo 1,5 mg tabletten NorLevo 1,5 mg tabletten Deze bijsluiter geeft informatie over NorLevo 1,5 mg. Leest u hem voor gebruik zorgvuldig en volledig door want er staat belangrijke informatie in. Bewaar deze bijsluiter, misschien

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN Pagina van 6 AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot 6 maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

Canesten gyno crème, crème voor vaginaal gebruik 10 mg/g. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol.

Canesten gyno crème, crème voor vaginaal gebruik 10 mg/g. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER Canesten gyno crème, crème voor vaginaal gebruik 10 mg/g. Werkzaam bestanddeel: clotrimazol. Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

Vruchtbaarheidsstoornissen. Als zwanger worden niet vanzelf gaat

Vruchtbaarheidsstoornissen. Als zwanger worden niet vanzelf gaat Vruchtbaarheidsstoornissen Als zwanger worden niet vanzelf gaat 2 U heeft besloten een oriënterend vruchtbaarheids (fertiliteits) onderzoek te laten verrichten. In deze folder vindt u informatie over het

Nadere informatie

Activiteit van de maand

Activiteit van de maand Activiteit van de maand Ideaal om de koude wintermaanden door te komen een activiteit om rode oortjes en warme kaken van te krijgen! De Veilig Vrijen Quiz (een uitgave van In Petto: www.jongereninformatie.be)

Nadere informatie

Product Onderzoek. De Geschiedenis van Veilig Vrijen 1

Product Onderzoek. De Geschiedenis van Veilig Vrijen 1 Product Onderzoek De Geschiedenis van Veilig Vrijen 1 1220 v. Chr. Het gebruik van condooms kan worden herleid tot het oude Egypte en vanaf die tijd heeft het condoom de mens beschermd tegen ziekten en

Nadere informatie

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten?

Vaginale hygiëne. Wat zijn vaginale klachten? Vaginale hygiëne Vaginale hygiëne De vagina is een kwetsbaar lichaamsdeel. Ze is gevoelig voor vocht, warmte en knellende kleding. Deze folder geeft je beknopte informatie over goede hygiënische verzorging

Nadere informatie

informatie, advies en hulp op het gebied van seksualiteit, anticonceptie, soa, sterilisatie, onbedoelde zwangerschap en abortus 1 xxxxx

informatie, advies en hulp op het gebied van seksualiteit, anticonceptie, soa, sterilisatie, onbedoelde zwangerschap en abortus 1 xxxxx informatie, advies en hulp op het gebied van seksualiteit, anticonceptie, soa, sterilisatie, onbedoelde zwangerschap en abortus 1 xxxxx CASA klinieken CASA klinieken is een landelijke organisatie van klinieken

Nadere informatie

Condoom. 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013

Condoom. 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013 5j Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa s) De afkorting SOA staat voor Seksueel Overdraagbare Aandoening. Jaarlijks lopen ongeveer 100.000 mensen een SOA op. SOA s kunnen ernstige gevolgen hebben als

Nadere informatie

Vlinders in je buik? Veilig verliefd!

Vlinders in je buik? Veilig verliefd! Vlinders in je buik? Veilig verliefd! VLINDERS IN JE BUIK? VEILIG V E R L I E F D! De liefde, de grootste kick! Telkens als ik je zie, gaat mijn hartje sneller slaan, krijg ik klamme handen en beginnen

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Chlamydia i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Omschrijving Chlamydia is de SOA die in Nederland het meest voorkomt. Per jaar lopen 60.000 mensen het op. Chlamydia kan een ontsteking

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop da tu de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

lle ins en outs over anticonceptie balen die koppijn

lle ins en outs over anticonceptie balen die koppijn Postbus 581 2003 PC Haarlem www.msd.nl Op Anticonceptie.nl vind je alle informatie over anticonceptie, compleet met veelgestelde vragen en antwoorden. Overzichtelijk ingedeeld en duidelijk beschreven.

Nadere informatie

NUVARING Het alternatief voor de pil met het gemak van 1x per maand

NUVARING Het alternatief voor de pil met het gemak van 1x per maand NUVARING Het alternatief voor de pil met het gemak van 1x per maand Inhoud Betrouwbaar, gemakkelijk en weinig hormonen 4 Beginnen met NUVARING 6 Veelgestelde vragen over NUVARING 11 www.nuvaring.nl een

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom MEDISCH CENTRUM Prikkelbare Darm Syndroom 2 Wat is een prikkelbare darm? We spreken van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of spastisch colon wanneer iemand gedurende tenminste 12 weken in de loop van

Nadere informatie

Anticonceptie. bevalling. na de. Een voorlichtingsboekje over de verschillende vormen van anticonceptie na de bevalling. al 15 jaar betrouwbaar

Anticonceptie. bevalling. na de. Een voorlichtingsboekje over de verschillende vormen van anticonceptie na de bevalling. al 15 jaar betrouwbaar Anticonceptie na de bevalling Een voorlichtingsboekje over de verschillende vormen van anticonceptie na de bevalling De geboorte van een kind brengt vele veranderingen teweeg. Net na de bevalling is het

Nadere informatie

Informatie over anticonceptie. (Alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma

Informatie over anticonceptie. (Alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma Informatie over anticonceptie (Alitretinoïne) Zwangerschapspreventieprogramma Inhoudsopgave 1. Mythes en feiten 3 2. Zwangerschapspreventie en Toctino 4 3. Zwangerschapstesten 6 4. Welke anticonceptiemethode

Nadere informatie

Morning-afterpil. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Morning-afterpil. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Morning-afterpil Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud De morning-afterpil 3 De menstruatiecyclus 8 Anticonceptie 12 Begrippenlijst 18 Morning-afterpil

Nadere informatie

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6 Vaginale schimmelinfectie WAT IS EEN VAGINALE SCHIMMELINFECTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Primaire geslachtskenmerken

Primaire geslachtskenmerken Puberteit Primaire geslachtskenmerken -Secundaire geslachtskenmerken -Puberteit -Hormonen -Hypofyse -Groeispurt Wat is het?: Geslachtskenmerken die je vanaf je geboorte hebt. Voorbeelden: Vagina en Penis

Nadere informatie

Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie voor u in.

Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie voor u in. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER Canesten gyno, 10 mg/g, crème voor vaginaal gebruik clotrimazol. Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke

Nadere informatie

11677_4edruk-anticonceptie-00b_inhoud_inhoud 07-12-10 13:58 Pagina 9 INHOUD. Woord vooraf 5

11677_4edruk-anticonceptie-00b_inhoud_inhoud 07-12-10 13:58 Pagina 9 INHOUD. Woord vooraf 5 11677_4edruk-anticonceptie-00b_inhoud_inhoud 07-12-10 13:58 Pagina 9 INHOUD Woord vooraf 5 Deel 1 Introductie 15 1 Wat is anticonceptie? 17 2 Waarom anticonceptie? 17 3 Historisch overzicht 19 3.1 Inleiding

Nadere informatie

STERILISATIE VAN DE VROUW

STERILISATIE VAN DE VROUW STERILISATIE VAN DE VROUW 17971 Inleiding In deze folder wordt de sterilisatie bij de vrouw besproken. Hierbij komen verschillende aspecten van de sterilisatie aan bod. Uw gynaecoloog zal een aantal van

Nadere informatie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie Eileiderontsteking Afdeling Gynaecologie Inleiding Een eileiderontsteking is een ontsteking van de eileiders. Deze ontstekingen kunnen heel sluimerend verlopen met weinig klachten. Meestal heeft u acute

Nadere informatie

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans 2 Zijn jongeren van nu at risk? Condoomgebruik stijgt Condoomgebruik eerste contact stijgt Condoomgebruik: niet consistent

Nadere informatie

Isosupra Lidose 8-16 mg. Patiënten. Isotretinoïne. Programma ter Preventie van de Zwangerschap

Isosupra Lidose 8-16 mg. Patiënten. Isotretinoïne. Programma ter Preventie van de Zwangerschap Isosupra Lidose 8-16 mg Isotretinoïne Programma ter Preventie van de Zwangerschap Patiënten Brochure over anticonceptie bij een behandeling Isosupra Lidose Isotretinoïne OVERZICHT MISVATTINGEN OVER ZWANGERSCHAP

Nadere informatie

Intra uteriene inseminatie

Intra uteriene inseminatie Intra uteriene inseminatie Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is intra-uteriene inseminatie... 1 3 Voor wie is IUI... 2 4 Hoe groot is de kans op een zwangerschap bij IUI... 2 5 Hormonen, gecontroleerde

Nadere informatie

IMPLANON NXT informatiebrochure voor patiënten

IMPLANON NXT informatiebrochure voor patiënten De Belgische gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel IMPLANON NXT. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze

Nadere informatie

Goed voorbereid op reis

Goed voorbereid op reis Postbus 581 2003 PC Haarlem www.msd.nl Op Anticonceptie.nl vind je alle informatie over anticonceptie, compleet met veelgestelde vragen en antwoorden. Overzichtelijk ingedeeld en duidelijk beschreven.

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

S e k s u e e l S e k s u e e l S e O v e r d r a a g b a r e O v e r d A a n d o e n i n g e n A a n d o e. d r a a g b a r e O v e r d r a a g b a r

S e k s u e e l S e k s u e e l S e O v e r d r a a g b a r e O v e r d A a n d o e n i n g e n A a n d o e. d r a a g b a r e O v e r d r a a g b a r k s u e e l S e k s u e e l S e k s u e e a g b a r e O v e r d r a a g b a r e O v n i n g e n A a n d o e n i n g e n A a n s u e e l S e k s u e e l S e k s u e e l g b a r e O v e r d r a a g b a r

Nadere informatie

info ROACCUTANE Roaccutane Informatiebrochure over contraceptie voor vrouwelijke patiënten behandeld met Roaccutane

info ROACCUTANE Roaccutane Informatiebrochure over contraceptie voor vrouwelijke patiënten behandeld met Roaccutane Roaccutane isotretinoïne Informatiebrochure over contraceptie voor vrouwelijke patiënten behandeld met Roaccutane info ROACCUTANE RM SM MANAGEMENT Programma ter Preventie van Zwangerschap INHOUD 3. FABELTJES

Nadere informatie

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Dienst Gynaecologie Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Verloskunde Waartoe dient een uitstrijkje? Een uitstrijkje wordt ook wel de PAPsmeartest genoemd. Het dient om een voorstadium van

Nadere informatie

kijk, dit is mijn baby

kijk, dit is mijn baby kijk, dit is mijn baby Anticonceptie na de bevalling Je wilt het beste voor je kindje, maar hoe zit het met je anticonceptie? Wanneer kun je weer starten? Kun je anticonceptie gebruiken tijdens het geven

Nadere informatie

voorlichting over anticonceptie

voorlichting over anticonceptie voorlichting over anticonceptie Handleiding voor professionals 1 Inhoud Voorwoord...3 Inhoud...4 1. inleiding...5 1.1 De handleiding...5 1.2 Cijfers en feiten over anticonceptie...6 2. Soorten betrouwbare

Nadere informatie

Laparoscopische sterilisatie van de vrouw

Laparoscopische sterilisatie van de vrouw Laparoscopische sterilisatie van de vrouw Inleiding In deze brochure wordt een uitleg gegeven van verschillende aspecten van sterilisatie bij de vrouw. Een aantal zaken zal uw arts reeds met u besproken

Nadere informatie

ZWANGERSCHAP PREVENTIE PROGRAMMA ISOTRETINOÏNE MYLAN 10 MG EN 20 MG. Handleiding voor de patiënt

ZWANGERSCHAP PREVENTIE PROGRAMMA ISOTRETINOÏNE MYLAN 10 MG EN 20 MG. Handleiding voor de patiënt ZPP - patiëntenhandleiding versie 05-2008 blz. 1 ZWANGERSCHAP PREVENTIE PROGRAMMA ISOTRETINOÏNE MYLAN 10 MG EN 20 MG Handleiding voor de patiënt Naam van de patiënt: Mylan B.V. Dieselweg 25 3752 LB Bunschoten

Nadere informatie

STERILISATIE VAN DE VROUW

STERILISATIE VAN DE VROUW Gynaecologie Obstetrie STERILISATIE VAN DE VROUW INLEIDING U overweegt geen kinderen (meer) te krijgen, en u te laten steriliseren. Zowel mannen als vrouwen kunnen zich laten steriliseren. In deze brochure

Nadere informatie

ISOCURAL zachte capsules, oraal (isotretinoïne)

ISOCURAL zachte capsules, oraal (isotretinoïne) De Belgische gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel ISOCURAL. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling

Patiënteninformatie. Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling Patiënteninformatie Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Informatie over de oorzaken, het onderzoek en de behandeling Inhoudsopgave Pagina 1. SOA: algemeen 7 Wie kan een SOA

Nadere informatie

Wel seks, niet zwanger. Welke antic nceptie kies jij?

Wel seks, niet zwanger. Welke antic nceptie kies jij? Wel seks, niet zwanger Welke antic nceptie kies jij? Wist je dat jonge vrouwen extra vruchtbaar zijn? Waarom anticonceptie? 1. Je wilt niet zwanger w rden 2. Seks z nder z rgen is lekkerder 3. Je hebt

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Deze brochure geeft informatie over seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking. Een eileiderontsteking wordt nogal eens,

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking De tekst van de brochure is gebaseerd op de tekst van de brochure Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) en eileiderontsteking van de

Nadere informatie

Hoe krijg je hepatitis B?

Hoe krijg je hepatitis B? Hepatitis B Hepatitis B is een infectie van de lever, veroorzaakt door het hepatitis B-virus. In Nederland wordt dit virus vooral overgedragen door seksueel contact. Het dringt via de slijmvliezen van

Nadere informatie

SOA en eileiderontsteking

SOA en eileiderontsteking 468.0403 SOA en eileiderontsteking Sexueel Overdraagbare Aandoeningen en eileiderontseking Inhoudsopgave 1. Hoe kunt u deze brochure lezen? 2. SOA: algemeen 2.1. Een SOA, en hoe nu verder? 2.2. Chlamydia

Nadere informatie

Goed om te weten. Daarnaast kun je er ook gratis diverse handige materialen of andere brochures downloaden. Neem gerust een kijkje.

Goed om te weten. Daarnaast kun je er ook gratis diverse handige materialen of andere brochures downloaden. Neem gerust een kijkje. Postbus 581 2003 PC Haarlem www.msd.nl Op Anticonceptie.nl vind je alle informatie over, compleet met veelgestelde vragen en antwoorden. Overzichtelijk ingedeeld en duidelijk beschreven. Handig voor vrouwen

Nadere informatie

Voor en na de bevalling

Voor en na de bevalling Postbus 581 2003 PC Haarlem www.msd.nl Op Anticonceptie.nl vind je alle informatie over anticonceptie, compleet met veelgestelde vragen en antwoorden. Overzichtelijk ingedeeld en duidelijk beschreven.

Nadere informatie

Curettage De baarmoeder

Curettage De baarmoeder Curettage Curettage Uw arts heeft een curettage geadviseerd. Deze ingreep wordt door een gynaecoloog in het ziekenhuis verricht. Tijdens de curettage wordt met een soort lepeltje, de curette, een laagje

Nadere informatie