Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica"

Transcriptie

1 1 Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica Een conclusie? Het leerplan Boekhouden-Informatica (D/2007/0279/002) bevat twee onderdelen: het deel Bedrijfseconomie en het deel Toegepaste Informatica. Het samen bundelen van de twee vakken maakt duidelijk dat een samenhang tussen beide vakken bestaat. Ook in de inleiding lezen we een aantal beschouwingen over de integratie tussen beide componenten. Uiteraard is de Geïntegreerde Proef een proeftuin bij uitstek om de integratie vorm te geven. In het onderstaande probeer ik 1) te interpreteren hoe het leerplan integratie ziet, 2) de plaats van het vak Toegepaste Informatica te bepalen. De suggesties die het leerplan doet voor GIP-invulling in het luik Toegepaste Informatica, laten twee tendensen zien: Een toepassingsgerichte invulling, met (geavanceerd) gebruik van kantoorsoftware, en inzetten van communicatiesoftware voor GIP-opdrachten: in deze benadering is de informatica-component in wezen ondersteunend voor de bedrijfseconomische component in de vorm van mini-onderneming of soortgelijk. Zie 7, 10, 12 en 14. Een invulling die de nadruk legt op softwareontwikkeling: zie pas. 6, 13, 15, 16. Een aantal van de opgesomde raamdoelstellingen (7,9, 27 tot 37) kunnen eigenlijk alleen maar worden gerealiseerd wanneer een (groter) automatiseringsproject, liefst in teamverband, wordt opgezet. Als we de aanbevelingen voor realisatie van GIP in de twee delen van het leerplan - Bedrijfseconomie en Toegepaste Informatica - naast elkaar plaatsen, vinden we maar weinig inhouden die zich echt lenen tot het opzetten van een daadwerkelijk geïntegreerde grote GIP-opdracht. Dat is een handicap bij het nastreven van een constituerende doelstelling van de geïntegreerde proef. Zie pas. 1 en pas. 3. In een paar passages suggereert het leerplan een mogelijkheid tot samenbrengen van bedrijfseconomische en informaticaopdrachten in de GIP (zie 9, 11). Men moet zich m.i. hoeden voor een té minimalistische invulling door zich te beperken tot het zoeken naar mogelijkheden om bij doelstellingen Bedrijfseconomie een informatietoepassing te zoeken. Men zou dan bij het opzetten van de geïntegreerde proef tekort doen aan wat de visietekst noemt de specifieke studierichtingsgebonden invulling van de GIP-proef (zie pas. 2), en informatica te zeer reduceren tot ICT-gebruik. Het blijft in eerste instantie de bedoeling de leerplandoelstellingen informatica te realiseren. 18 raamdoelstellingen staan in de overzichtstabel met richtinggevende lestijden aangeduid als geïntegreerd - lees: binnen het vak Toegepaste Informatica - te realiseren. Als dit in het 6e jaar gebeurt via een grote opdracht die duidelijk bedrijfseconomisch van aard is, maar die misschien niet rechtstreeks aansluit bij één van de doelstellingen van bedrijfseconomie, dan lijkt het mij toch aangewezen die opdracht als GIP-opdracht te beschouwen, zeker als daar een consequentie voor evaluatie aan gekoppeld is. Wellicht zal een pragmatische benadering nodig zijn en zal men niet noodzakelijk moeten proberen alle GIP-opdrachten in één overkoepelende opdracht samen te brengen.

2 2 De visietekst vermeldt, terecht, de ruimere interpretatie van het begrip integratie (zie pas. 3) en het belang van het zelfstandigheidsaspect (zie pas. 4). De term zelfstandigheidsaspect is dan misschien wat ongelukkig gekozen omdat hij teamwerk lijkt uit te sluiten, maar de bedoeling is duidelijk: probleemoplossend werken, in het kader van een realiteitsgebonden jaarproject. Het leerplan zegt terecht Heel wat leerplandoelstellingen moeten projectmatig bereikt worden in dit leerplan (p.18, zie 9). Doorheen het leerplan wordt de term project in erg ruime betekenis gebruikt. In iets striktere zin kunnen we een project definiëren als een gemanagede samenwerking van een aantal mensen om binnen een vastgestelde tijd een vooraf vastgestelde doel te bereiken. Een automatiseringsproject doorlopen biedt tal van kansen om allerlei bedrijfseconomische en communicatieve aspecten uit de levenscyclus van een project geïntegreerd aan bod te laten komen: bedrijfsorganisatie, projectplanning, kosten-baten, risicoanalyse, kwaliteitsbewaking, rapporteren, presenteren, Het zou zonde zijn om die kansen niet te gebruiken. Patrick Vancauwelaert Ped. Beg. DPB Mechelen-Brussel

3 3 De documenten Relevante uittreksels uit de door het VVKSO verspreide documenten vindt u hieronder. De volledige documenten zijn te downloaden van de website van het VVKSO. De onderstrepingen zijn van mij, ze dienen ter accentuering van belangrijke passages. De nummering links vormen verwijzingen naar de tekst. De geïntegreerde proef in het voltijds secundair onderwijs (Mededelingen M-VVKSO , 11 blz.) 1 Inleiding 1 Vandaag vinden we deze integratiegedachte (van vakken en leerstofonderdelen) die deel uitmaakt van de gip, ook terug in andere (pedagogisch-didactische) vormen en/of in lagere leerjaren (bv. geïntegreerd leren, projectmatig leren). Dit komt bv. ook tot uiting in de geïntegreerde leerplannen die voor bepaalde studierichtingen reeds hun ingang hebben gevonden. Daarnaast kan men ook via het vak Seminaries de integratie van vakken en/of leerstofonderdelen bewerkstelligen. (p. 1) 2 Algemene visie van het VVKSO over de gip 2.1 Band met het studierichtingsprofiel 2 De gip toetst op een synthetische en realiteitsgebonden wijze de mate waarin een leerling de beoogde vormingscomponenten (alle of een deel ervan) van een studierichting heeft verworven. De leerling moet zich vaardig tonen door spontane toepassing van kennis, vaardigheden en attitudes in een beroeps- en/of sectornabije situatie. Hierbij dient men rekening te houden met het nagestreefde studie- en opleidingsprofiel, en dus met de einddoelstellingen van de derde graad. De gip draagt zo bij tot een specifieke studierichtingsgebonden invulling van het leergebeuren op school en heeft een toegevoegde waarde ten opzichte van de (veelal) vakgebonden evaluatiesystemen. (p. 1,2) 2.2 Integratie 3 Het begrip geïntegreerd is van uitzonderlijk belang: het verwijst naar het vakken- of specialiteitenoverstijgend karakter van de proef, naar de inbreng van externe juryleden, naar het vakoverschrijdende aspect van de opgave en naar het verrekenen van kennis, vaardigheden en attitudes; integratie kan echter ook verwijzen naar het niveau dat men moet nastreven. Het moet immers verder gaan dan weten en inzien, en reiken tot toepassen en integreren. Hierbij staat integratie dan voor het spontaan en blijvend toepassen van inzichten, bekwaamheden en attitudes, doordat het geleerde in de eigen persoonlijkheid werd verwerkt en werkelijk verworven mag worden genoemd. De term proef verwijst naar de synthetische en realiteitsgebonden wijze waarop de voor de betreffende opleiding typische bekwaamheden worden getoetst. Hij herinnert enigszins aan de productevaluatie die op het einde van de opleiding plaatsvindt. Anderzijds benadrukken we het belang van de procesevaluatie: de proef moet worden opgevat als een jaarproject. Hij kan naargelang van het leerjaar, de onderwijsvorm en de studierichting de vorm aannemen van een praktische realisatie, een project, een monografie of een eindwerk. (p. 2)

4 4 2.3 Zelfstandigheidsaspect 4 De gip kan voor de leerlingen uitgroeien tot een stimulerende en motiverende factor. Hierdoor komen zij tot concrete realisaties of tot eindwerken, die een bepaald gewicht krijgen in de totaliteit van hun beoordeling. Via de gip ervaren de leerlingen dat niet alleen parate kennis, maar ook het gericht raadplegen van documentatie en andere bronnen tot de oplossing van problemen kan voeren. Ze worden tot creatief en probleemoplossend denken uitgedaagd. Daarnaast leren zij door het werken aan de gip schriftelijk en mondeling te rapporteren en hun project of eindwerk mondeling toe te lichten en/of te verdedigen. De leerling krijgt zo de kans om zijn eigen leerproces te sturen (in het plannen van de aanpak van het probleem, in het organiseren en controleren van hun denk- en doe-activiteiten). Zij leren verworven informatie benutten in nieuwe situaties. In deze zin draagt de gip nog steeds bij tot betekenisgeving aan de eigen situatie: de leerling wordt geconfronteerd met zijn sterke en zwakke punten en kan hieruit conclusies trekken naar vervolgonderwijs of naar tewerkstelling toe. (p. 2) 6.2 Betrokken vakken Stages 5 Stages kunnen al dan niet deel uitmaken van het concept, de invulling en de beoordeling van de gip. Dit hangt af van de studierichting en de plaats waar de (leerplan)doelstellingen gerealiseerd worden. Is het profiel van de betrokken studierichting gericht op doorstroming naar hoger onderwijs, dan zullen stages niet of veel minder behoren tot het specifiek gedeelte van de studierichting en aldus geen deel uitmaken van de gip. (p. 6) Ongedateerd document: model geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica TSO (GIP32-TSO-Boin-03v03.doc, 2 blz.) 6 3 Opdracht en inhoud 2) Zelf ontwikkelen van een bedrijfsgerichte informaticatoepassing, gebruik makend van verschillende softwarecomponenten. (p. 1) 4 Evaluatie Bij de evaluatie moet rekening gehouden worden met de moeilijkheidsgraad van de zelf te ontwikkelen informaticatoepassing. (p. 2) Het leerplan Een reeks leerplandoelstellingen uit deel 1, deel 2 en deel 3 kan gerealiseerd worden in het kader van de geïntegreerde proef. Het spreekt het voor zich dat het aantal lestijden, dat je hiervoor gebruikt, in mindering dient gebracht te worden van de richtinggevende lestijden van de delen 1, 2 en 3. (p. 14, opmerking onder tabel richtinggevende lestijden). 3.3 De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en de geïntegreerde proef (GIP) De ministeriële omzendbrief SOZ(91)7 van 3 mei 1991 verplicht elke school om in het tweede leerjaar van de derde graad tso een geïntegreerde proef te organiseren. De omzendbrief vermeldt dat de geïntegreerde proef slaat op de vakken en specialiteiten van het specifiek gedeelte. 7

5 5 8 Omdat het vak Bedrijfseconomie een geïntegreerd geheel vormt van bedrijfseconomische aspecten, boekhoudkundige aspecten, juridische aspecten, zakelijk-communicatieve aspecten en informatica-aspecten, ligt het voor de hand dat een aantal leerplandoelstellingen onder de vorm van opdrachten in het kader van de geïntegreerde proef kan behandeld worden. Deze opdrachten kunnen zowel een individueel karakter als een groepskarakter of een combinatie van beiden hebben. In de specifieke pedagogisch-didactische wenken wordt meermaals verwezen naar leerplandoelstellingen die kunnen gerealiseerd worden in het kader van de geïntegreerde proef. Het ligt voor de hand dat de leerlingen hier tijdens de les op regelmatige tijdstippen kunnen aan werken. Er dient bewust naar gestreefd om ook een aantal opdrachten buiten de lestijd door de leerlingen te laten realiseren. Het spreekt voor zich dat de neerslag van de geïntegreerde proef met een tekstverwerkingspakket gebeurt: de aanmaak van een inhoudstafel, het gebruik van sjablonen en opmaakprofielen met koppen, koptekst/voettekst, paginanummering, kunnen in deze context aangeleerd worden. Bij het bepalen van de opdracht van de geïntegreerde proef is overleg tussen de leraars Bedrijfseconomie, Toegepaste informatica en algemene vakken een must. Hierdoor kan de opdracht geïntegreerd geformuleerd worden. (p. 18) De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en de BIN-normen In het vak Bedrijfseconomie zijn de doelstellingen in verband met ict verweven. Ook in het programmeerwerk tijdens de lessen Toegepaste informatica komen de BIN-normen aan bod. Het spreekt voor zich dat bij de verwerving van de doelstellingen binnen het vak Bedrijfseconomie en binnen het vak Toegepaste informatica de BIN-normen dienen toegepast te worden. De BIN-brochure is een handig instrument. (p. 18) De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en werkvormen 9 Heel wat leerplandoelstellingen moeten projectmatig bereikt worden in dit leerplan. Het is belangrijk om één of meerdere werkvormen te kiezen om de leerplandoelstellingen aan op te hangen. In het kader van een minionderneming of oefenfirma kunnen de leerlingen een boekhoudkantoor runnen, waarbij ze de boekhouding van een aantal miniondernemingen of oefenfirma s verzorgen. Naast deze dienst kunnen ze ook automatiseringsdiensten aanbieden zoals websiteontwikkeling, automatisering van de administratie, oplossing schrijven voor een bedrijfsadministratief probleem. Het spreekt voor zich dat bovenstaande diensten perfect kunnen passen in één of meerdere GIP-opdrachten. Ook bedrijfsspelen, bedrijfssimulaties, bedrijfsbezoeken, kunnen zeer waardvol zijn om leerplandoelstellingen te bereiken. In de pedagogisch-didactische wenken wordt hiernaar regelmatig verwezen. Daarnaast is er volop ruimte om binnen het kader van begeleid zelfstandig leren leerlingen de leerstof te laten verwerken. Het elektronische leerplatform biedt uitstekende mogelijkheden om leerlingen via leerpaden zelfstandig de leerstof te laten verwerken. In combinatie met het elektronische leerplatform kunnen de leerlingen ook in groepjes coöperatief leren door groepsopdrachten uit te werken. In zowel de werkvorm als het begeleid zelfstandig leren is er veel kans om de leerlingen te laten werken aan en te evalueren op vaardigheden en attitudes. De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en stages 10 In de lessentabel is stages niet expliciet opgenomen. Voor het vak Bedrijfseconomie kunnen bepaalde leerplandoelstellingen echter wel via de werkvorm stages in een boekhoudkantoor bereikt worden. We denken hierbij dan vooral aan leerplandoelstellingen uit de hoofdstukken 3 tot en met 8 van deel 2. Binnen Toegepaste informatica zijn er mogelijkheden in een informaticabedrijf binnen delen 3 en 4 van het leerplan. De leerlingen kunnen via de stage starten aan een praktijkgerichte opdracht en deze in het kader van bijvoorbeeld de geïntegreerde proef afwerken, waarbij ze regelmatig contact blijven houden met de stagementor van de stageplaats. Voorwaarde hierbij is wel dat de leraar Bedrijfseconomie/Toegepaste informatica met het bedrijf waar de leerling stage loopt strikte afspraken maakt over de te bereiken doelstellingen. Binnen de complementaire uren voor Bedrijfseconomie (2 uur) is het mogelijk stages te organiseren. (p.19)

6 6 Gedeelte Toegepaste informatica 1 Overkoepelende doelstellingen 11 De meeste van deze doelstellingen dienen gerealiseerd te worden in samenhang met de leerplandoelstellingen van de andere onderdelen. Het is de bedoeling ze praktisch en geïntegreerd,niet als afzonderlijk geheel, te behandelen. Ook in de GIP dienen deze doelstellingen een belangrijke plaats in te nemen (p. 73) Raamdoelstelling 1 Op gestructureerde wijze problemen analyseren en oplossingen beschrijven Raamdoelstelling 2 Een efficiënte oplossing op efficiënte wijze realiseren Raamdoelstelling 3 Zelfredzaamheid ontwikkelen bij de oplossing van een probleem Raamdoelstelling 4 Bewust werken in een netwerk. Raamdoelstelling 5 Omgaan met digitale gegevens Raamdoelstelling 6 Gegevens efficiënt beveiligen Raamdoelstelling 7 Gegevens structureren met XML Raamdoelstelling 8 Een kritische reflectie ontwikkelen omtrent het gebruik van ict binnen de werkomgeving Raamdoelstelling 9 Spontaan de recente ontwikkelingen in verband met ict opvolgen en exploreren 2 Elektronische communicatie 12 Didactische wenken In het kader van de GIP is communicatie met de opdrachtgever primordiaal. Deze communicatie kan verlopen via mail of een digitaal communicatieplatform. (p. 79) 13 3 Databanken In het kader van de GIP is het wenselijk een applicatie te ontwikkelen die gebruik maakt van een databank. (p. 80) 14 4 Toepassingssoftware In het kader van de minionderneming of de oefenfirma en in afgeleide de GIP kunnen onderstaande doelstellingen gerealiseerd worden. (p. 85) Raamdoelstelling 22 Een bewuste keuze maken bij het gebruik van een softwarepakket Raamdoelstelling 23 De werkomgeving van een kantoorsoftwarepakket aanpassen aan de noden van de gebruiker Raamdoelstelling 24 Bedrijfseconomische problemen oplossen met behulp van gevorderde mogelijkheden van rekenbladsoftware Raamdoelstelling 25 Een bedrijfsadministratieve casus automatiseren met behulp van een professioneel kantoorsoftwarepakket 15 5 Ontwikkelen van een toepassing In het kader van de GIP is het mogelijk een toepassing te ontwikkelen die kadert in de bedrijfseconomische context van de minionderneming of de oefenfirma. (p. 88) Raamdoelstelling 26 Een goede software ontwikkelingsmethode beschrijven en gebruiken DIDACTISCHE WENKEN

7 7 16 De watervalmethode met inhoud en belang van de verschillende stappen wordt theoretisch aangebracht. Bij het zelf ontwikkelen van toepassingen kan telkens gerefereerd worden naar de verschillende stappen. Bij grotere toepassingen (GIP) wordt in de mate van het mogelijke iteratief en incrementeel gewerkt. Het is belangrijk dat de leerlingen leren werken met feedback bij softwareontwikkeling. Bij kleinere problemen kan de leraar of een andere klasgroep hiervoor zorgen (zij spelen de rol van opdrachtgever). Voor de GIP wordt bij voorkeur gewerkt met een externe opdrachtgever die regelmatig gecontacteerd wordt voor de opvolging. (p. 88) Raamdoelstelling 27 Een eenvoudig systeem gemodelleerd met UML interpreteren Raamdoelstelling 28 UML gebruiken als standaard notatie bij de ontwikkeling Raamdoelstelling 29 De voorgestelde probleemoplossing van een te ontwikkelen toepassing op gestructureerde wijze beschrijven Raamdoelstelling 30 Een geïntegreerde ontwikkelomgeving efficiënt gebruiken Raamdoelstelling 31 De betekenis van objectoriëntatie toelichten Raamdoelstelling 32 Goede programmeerattitudes en methodieken ontwikkelen Raamdoelstelling 33 De belangrijkste begrippen en concepten van een objectgeoriënteerde programmeertaal gebruiken Raamdoelstelling 34 Een toepassing met databanken ontwikkelen in een objectgeoriënteerde omgeving Raamdoelstelling 35 Een webtoepassing ontwerpen, testen, documenteren en publiceren Raamdoelstelling 36 Een zelfontwikkelde toepassing documenteren Raamdoelstelling 37 Een grotere toepassing in teamverband in detail uitwerken DIDACTISCHE WENKEN Het onderwerp van een toepassing wordt genomen uit de bedrijfseconomische context. Je zal hierbij als coach optreden. In sommige klasgroepen zal het mogelijk zijn de rol van leider van het project over te laten aan één of meerdere teamleden. In dit kader is de stelling al doende leert men zeker en vast van toepassing. Het is voor de leerlingen een leerproces waarbij je als leraar de rol van coach vervult. In het begin van de opleiding zal je als leraar de projectcoordinatie op jezelf nemen. Hierin vervul je een voorbeeldrol. De GIP biedt heel wat mogelijkheden om deze leerplandoelstellingen te realiseren, maar leerlingen moeten kunnen groeien in het werken in team en kunnen dit niet ineens binnen een eenmalig groot project. Daarom is het aangewezen om reeds in de loop van het vijfde jaar de leerlingen in team te laten werken aan kleinschalige projecten. (p. 94)

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

BOEKHOUDEN-INFORMATICA

BOEKHOUDEN-INFORMATICA BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 ISBN 978-90-6858-725-8 leerjaar 2007-2008 2008-2009 2009-2010 1ste leerjaar D/1992/0279/054C en D/1998/0279//034

Nadere informatie

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Agenda 1. Leerinhouden 2. Werkvormen 3. Projecten 4. Evalueren 5. Remediëren LEERINHOUDEN Leerinhouden Instroom Toegepaste Informatica

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte Pedagogische Begeleidingsdienst contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte agenda namiddag INFORMATICA 1 info nieuwe leerplan(nen) 2de graad > kritische groepsbespreking > plenum

Nadere informatie

Afhankelijk van de school(cultuur), maar ook van de studierichting kan deze anders worden ingevuld.

Afhankelijk van de school(cultuur), maar ook van de studierichting kan deze anders worden ingevuld. CODIS/DOC/07/38 CEPOC/DOC/07/45 CHB/DOC/07/51 STAF/DOC/07/247v2 2007-12-06 Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel ONTWERP VAN MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-200?-??

Nadere informatie

BOEKHOUDEN-INFORMATICA

BOEKHOUDEN-INFORMATICA BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/002) 2) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

TWEEDE EN DERDE GRAAD

TWEEDE EN DERDE GRAAD 12 Bij de overgang naar het eerste leerjaar van de tweede graad kies je een STUDIERICHTING, die reeds min of meer definitief is. Er zijn vier vormen van onderwijs: ALGEMEEN SECUNDAIR ONDERWIJS TECHNISCH

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar Licap - Brussel september 1998 MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde

Nadere informatie

Atheneum Boom en ICT. Inleiding

Atheneum Boom en ICT. Inleiding Inleiding Vermits computers niet meer weg te denken zijn uit onze maatschappij, doet onze school dan ook haar uiterste best om onze leerlingen vaardigheden en attitudes bij te brengen op het gebied van

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (3de graad BSO) Leerlingprofiel Je bent 16-17 jaar. Je kiest voor een studierichting in de derde graad. Je wil meer te weten komen over het

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (2de graad BSO, Kantoor & Verkoop) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je kiest voor een studierichting in de tweede graad. Je wilt meer te

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

BOEKHOUDEN-INFORMATICA

BOEKHOUDEN-INFORMATICA BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL Vervangt D/2011/7841/007 vanaf 1 september 2013 Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040

Nadere informatie

MEDEDELING. De geïntegreerde proef in het voltijds secundair onderwijs. 1 Inleiding. 2 Algemene visie van het VVKSO over de gip

MEDEDELING. De geïntegreerde proef in het voltijds secundair onderwijs. 1 Inleiding. 2 Algemene visie van het VVKSO over de gip Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2012-050 datum : 2012-12-18 gewijzigd : - contact : Dienst Leerlingen en schoolorganisatie,

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011

Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011 Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011 Het volgende jaarplan is toepasbaar voor de volgende lerarenbezetting: 1 leraar (11u) 1 leraar Beheer van computersystemen en netwerken + basiskennis elektriciteit

Nadere informatie

Geïntegreerde proef 2014-2015

Geïntegreerde proef 2014-2015 Geïntegreerde proef 2014-2015 Leerlingenpakket met informatie en tips Keukeldam 17 8790 WAREGEM Studierichting Boekhouden-Informatica tso Tweede leerjaar - derde graad W O O R D V O O R A F Het verplichte

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) De vakgroep kan bestaan uit : 1 leraren die vak geven vanuit dezelfde discipline (vb. gezondheidsopvoeding, verzorging,

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure INFORMATICABEHEER (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Informaticabeheer iets voor

Nadere informatie

GIP. 7 Kantooradministratie en Gegevensbeheer

GIP. 7 Kantooradministratie en Gegevensbeheer Instituut Anneessens-Funck Groot Eiland 39 Brussel, 1000 Telefoon: 02/510.07.50 Fax: 02.510.07.98 E-mail: goeminnemathieu@gmail.com Website: www.anneessens-funck.be GIP 2012-2013 7 Kantooradministratie

Nadere informatie

ENGELS. Zijn er nog vragen?

ENGELS. Zijn er nog vragen? ENGELS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en taalpedagogiek.

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE Documenten van de leraar SECUNDAIR ONDERWIJS Tijdens je opleiding tot leraar werd je geïnformeerd over o.a. de leerplannen die voor je vak(gebied)

Nadere informatie

Algemene structuur. 2 de graad BSO

Algemene structuur. 2 de graad BSO Algemene structuur ASO 2 de graad TSO Economie Latijn Wetenschappen Handel Soc. en Techn. Wetenschappen BSO Kantoor Voeding-Verzorging ASO 3 de graad TSO Economie-Wiskunde Latijn-Wiskunde Wetenschappen-Wiskunde

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele 1 Wat zegt het leerplan? Om de leerlingen voor te bereiden

Nadere informatie

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INSPECTIE EN BEGELEIDING LEVENSBESCHOUWELIJKE VAKKEN Rooms-katholieke godsdienst VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INLEIDING Het vakinformatiedossier (VID) is een

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2 Voorscholingstraject: visie op leren Sessie 2 Dagindeling Visie op leren: uiteenzetting Inoefenen m.b.t. visie op leren Opdracht: Uitwisseling praktijkvoorbeelden in functie van nieuw leerplan (reeds vertrouwde

Nadere informatie

VOET EN BINNEN DE REEKS BI

VOET EN BINNEN DE REEKS BI VOET EN BINNEN DE REEKS BI Vakoverschrijdende eindtermen leren leren LL1 De leerlingen kunnen communiceren over de samenhang tussen hun leeropvattingen, leermotieven en leerstijl Binnen het leerplan worden

Nadere informatie

Er kan pas over Coöperatief Leren gesproken worden als er gewerkt wordt volgens een aantal basisprincipes kortweg GIPS genoemd.

Er kan pas over Coöperatief Leren gesproken worden als er gewerkt wordt volgens een aantal basisprincipes kortweg GIPS genoemd. Op onze school werken we al nu alweer enkele jaren met Coöperatief Leren volgens Kagan & Kagan. Het is ons antwoord op de vraag vorm en inhoud te geven aan het NIEUWE LEREN. We doen dit in alle groepen

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO- BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/001) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Inhoud Plaats

Nadere informatie

Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen

Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen www.ecoman.be ONDERNEMEN IN DE PRAKTIJK VOOR LAATSTEJAARS SECUNDAIR Academiejaar 2009-2010 De perfecte invulling van de vrije ruimte, de geïntegreerde

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Katholiek Instituut voor Technisch Onderwijs te Vilvoorde

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Katholiek Instituut voor Technisch Onderwijs te Vilvoorde Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Kantoor bso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO Vlaamse Onderwijsraad Afdeling ASO Leuvenseplein 4 24 maart 2000 1000 Brussel ASO/RLE/ADV/001 Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO 1 Situering Sedert 1993 bestudeert

Nadere informatie

Maak kennis met de richting kantoor

Maak kennis met de richting kantoor Maak kennis met de richting kantoor De 2de en de 3de graad kantoor BSO ONZE-LIEVE-VROUW-WAVER Leerlingen 6 kantoor (begeleiding: Van Peer Karina) Inhoud a Wat mag je verwachten in de 2 de graad?... 3 b

Nadere informatie

Studiegids derde graad

Studiegids derde graad Studiegids derde graad Algemene structuur tweede graad ASO TSO Economie wiskunde 4 u wiskunde 5 u Latijn wiskunde 4 u wiskunde 5 u Wetenschappen wiskunde 5 u Handel Sociale en Technische Wetenschappen

Nadere informatie

INFO AVOND Studiekeuze van 2 de naar 3 de graad. Donderdag 5 mei 2011

INFO AVOND Studiekeuze van 2 de naar 3 de graad. Donderdag 5 mei 2011 INFO AVOND Studiekeuze van 2 de naar 3 de graad Donderdag 5 mei 2011 Overzicht Studieaanbod op onze school Lessentabellen 3 de graad ASO Wiskunde in de 3 de graad ASO Economie in de 3 de graad ASO Wetenschappen

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD 0-0 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel van het

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 SAMENSTELLING VAN DE VAKGROEP KEUZE WERKPUNTEN BESLISSINGEN VAN DE VAKGROEP PLANNING VERGADERINGEN 2014-2015 PLANNING VERGADERINGEN 2015-2016 PLANNING

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar Alle studierichtingen Licap - Brussel: - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE...

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 (vervangt leerplannen D/1992/0279/055B en D/1998/0279/034 met ingang 1 september 2007 of 1 september 2008)

Nadere informatie

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Timing Onderwerpen Inhouden Bronnen Aandachtspunten Ondersteuning

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische competentie stage 3 Code E6 DCS3 Lestijden 40 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad)

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Werkplekleren Reeds zes jaren krijgen leerlingen van de derde graad ruwbouw praktijk op de werf. Waarom samenwerken met bedrijven? Weinig beperking

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Deze steekkaart maakt deel uit van het boek "Steekkaarten doceerpraktijk" van Mieke Clement en Lies Laga (Eds.), uitgegeven door Garant.

Deze steekkaart maakt deel uit van het boek Steekkaarten doceerpraktijk van Mieke Clement en Lies Laga (Eds.), uitgegeven door Garant. Klinisch college Omschrijving Een klinisch college is een specifiek soort interactiecollege, waarvan het belangrijkste doel het aanleren van de vaardigheid tot klinisch redeneren is. Doordat in een klinisch

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar 1 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BRUGGE Secundair onderwijs Baron Ruzettelaan 296 8310 Assebroek tel. (050) 37 26 75 fax: (050) 35 45 08 e-mail: dpb@dpbbrugge.be www.dpbbrugge.be Documenten

Nadere informatie

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF)

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF) LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF) Stationsstraat 36 3590 Diepenbeek tel 011 350429 fax 011 350428 e-mail info@cvolimlo.be www.cvolimlo.be Naam en voornaam student Onderwijsvorm, afdeling, graad, leerjaar,

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN - Situering - Lkr over binnenklasdifferentiatie - Binnenklasdifferentiatie? - Leerplannen - Binnenklasdifferentiatie in wiskunde Hilde De Maesschalck 8 oktober

Nadere informatie

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stichting Techno+ Inschrijvingsdossier 1 Algemene gegevens: 1.1 School: KTA Sint-Truiden 1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.3 Telefoon: 011/684347 1.4 Fax: 011/586843 1.5 Email: utens@ktasint-truiden.be

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Derde graad... Handel Handel-talen. Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Derde graad... Handel Handel-talen. Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen Studiegebied (tso) Tweede graad... Handel Handel-talen Derde graad... Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen STUDIEGEBIED HANDEL Studierichting Handel de graad Een woordje

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN WETENSCHAPPELIJK TEKENEN TWEEDE GRAAD TSO TECHNIEK-WETENSCHAPPEN COMPLEMENTAIR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (Vervangt leerplan D/1998/0279/021A vanaf 1 september 2013) Vlaams Verbond van

Nadere informatie

Inhoud. o 3 pijlers van Kantoor. o 3 de en 4 de jaar: o belangrijke vakken, o nieuw vak (Engels), o aantal uren per vak.

Inhoud. o 3 pijlers van Kantoor. o 3 de en 4 de jaar: o belangrijke vakken, o nieuw vak (Engels), o aantal uren per vak. 6 Kantoor Inhoud o 3 pijlers van Kantoor. o 3 de en 4 de jaar: o belangrijke vakken, o nieuw vak (Engels), o aantal uren per vak. o 5 de jaar: o nieuwe vakken, o aantal uren per vak, o 2-daagse uitstap

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde In kolom 1 vind je items waaraan je kan werken in de vakgroep wiskunde. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën: 1 Vakgroep en vakgroepwerking 2 Leerplanrealisatie

Nadere informatie

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22 identificatie opleiding Graduaat Chemie optie Biochemie modulenaam Eindwerk Biochemie code module CC14 Geldig vanaf 01/09/2015 aantal lestijden 80 studiepunten structuurschema / volgtijdelijkheid link:

Nadere informatie

Stedelijk Lyceum Lakbors Secundair Onderwijs Herprofilering kantoor. Specifiek: 3de graad Schoolinterne nota

Stedelijk Lyceum Lakbors Secundair Onderwijs Herprofilering kantoor. Specifiek: 3de graad Schoolinterne nota Stedelijk Lyceum Lakbors Secundair Onderwijs Herprofilering kantoor Specifiek: 3de graad Schoolinterne nota Context Outputdata schoolintern Cohorte-onderzoek: 2 groepen leerlingen werden onderzocht Context

Nadere informatie

Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp

Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp LEGO Education presenteert met trots de tablet-editie van de LEGO MINDSTORMS Education EV3-software een leuke, gestructureerde manier om uw LEGO MINDSTORMS

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Boekhouden-informatica tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom

Nadere informatie

ICT - Informatica - vademecum (2012-2013)

ICT - Informatica - vademecum (2012-2013) Aartsbisdom Mechelen Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs ICT - Informatica - vademecum (2012-2013) VISIE OP INFORMATICA Een visie op het vak informatica impliceert

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (tso)

STUDIEGEBIED HANDEL (tso) STUDIEGEBIED HANDEL (tso) Tweede graad... Handel Handel-talen Derde graad Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen STUDIEGEBIED HANDEL Studierichting Handel de graad Een woordje

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure 7 RETAIL (7de jaar BSO) Leerlingenprofiel Je hebt het zesde jaar Retail of Administratie achter de rug. Je wil jouw kansen op de arbeidsmarkt vergroten en bovendien

Nadere informatie

Geïntegreerde proef INFORMATIEPLAN BSO

Geïntegreerde proef INFORMATIEPLAN BSO Geïntegreerde proef INFORMATIEPLAN BSO Schooljaar : 2015-2016 Studierichting : Klas : Drukken en Afwerken 6 BDA Inhoud : Samenstelling van de jury Formulier logboek Afspraken, opdrachten en planning Evaluatieformulieren

Nadere informatie

COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week)

COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week) COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week) KA Voskenslaan - Gent Schooljaar: 2006/2007 Leraar: Annick Van Daele 3 de graad ASO 1ste en 2 de jaar Klassen: Wetenschappen-Topsport (graadsklas)

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS

WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS 1. Talenonderwijs binnen een schoolbreed beleid De school werkt aan de

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 STUDIEGEBIED HANDEL. Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 STUDIEGEBIED HANDEL. Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002 RLLL/EXT/ADV/001bijl1 STUDIEGEBIED HANDEL Modulaire opleiding Secretariaatsmedewerker BO HA 002 Bijlage bij het Vlor-advies Pagina 1 van 34 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 25-9-2008 1

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO- BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/001) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel 2 3de graad

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter beschikking stelden. Het bevat o.a.:

Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter beschikking stelden. Het bevat o.a.: Vernieuwde website 1 Ondersteuning lesmateriaal Hier zijn er vier mogelijkheden. Technische activiteiten 1ste graad Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter

Nadere informatie

Evaluatiebeleid maakt op zijn beurt deel uit van het onderwijskundig beleid van een school.

Evaluatiebeleid maakt op zijn beurt deel uit van het onderwijskundig beleid van een school. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2014-025 datum : 2014-04-07 gewijzigd : 2014-12-01 contact : Dienst leren en onderwijzen,

Nadere informatie