HERINNERINGEN AAN PIM KORVER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HERINNERINGEN AAN PIM KORVER"

Transcriptie

1 17 HERINNERINGEN AAN PIM KORVER p 75-jarige leeftijd overeed afgelopen december e bekende maritieme otograaf en cineast de eer Pim Korver. In mariieme kringen was hij zeer ekend wegens de hoge waliteit van zijn reportaes en films over maritiee calamiteiten. ij begon als fotograaf/cieast bij de Nederlandse V eind jaren vijftig en in 1963 begon hij zijn eigen bedrijf, waarin hij films en video s in opdracht van derden vervaardigde. Pim Korver maakte een film over de berging van de ferry Herald of Free Enterprise, een schip dat met groot verlies aan mensenlevens nabij Ostende (België) verging. Deze film werd zijn artistiek hoogtepunt en werd Deze foto van cineast Pim Korver werd op Curaçao gemaakt, toen hij met de helicopter van de bekende helicopter vlieger George Tielen op het punt stond om opnamen vanuit de lucht te maken. erkend als de beste opdrachtfilm van de 20ste eeuw. De heer Pim Korver inmiddels door H.M. de Koningin gedecoreerd in de Orde van Oranje Nassau - was in Curaçao een graag geziene gast, alwaar hij kostenloos films voor de CITRO maakte. In 2010 vertoonde hij voor leden van de KNVTS Afdeling Antillen de film over de berging van de laatste stuk van het bij de Engelse Zuidkust aan de grond gezette van het door zwaar stormweer beschadigde containerschip NAPOLI. Dit schip werd ter plaatse gesloopt waarbij de geslaagde berging van de duizenden tonnen zware hoofdmotor spectaculaire beelden opleverden. The Antillean Navigator herdenkt hierbij deze grote cineast op eerbiedige wijze.

2 18 THE BATTLE OF THE ATLANTIC A LOGISTIC NIGHT MARE The 5 year duration of the BATTLE OF THE ATLAN- TIC, which took place between September 1939 through May 1945, was one of the most important Battles of World War 2. It took place in the Atlantic Ocean, which in 1940 was the life line of the United Kingdom; being the the only Nation confronting Nazi Germany, which had already conquered most survive and to continue the war, needed to import gigantic amounts of food, fuel, military hardware and raw materials; such as iron ore, rubber, cotton, and many other products. which, 15 million tons was food. These much needed supplies went down to the bottom of the sea fast and regularly due to the tremendous ship sinkings. The Atlantic Ocean Supply Line was England s Achilles Heel THE U-BOAT PERIL When World War 2 broke out on September 3rd 1939, the Nazi Kriegsmarine (Navy) was insufficiently prepared. There were only 57 submarines available, of which many were in maintenance. Nevertheless, these submarines, known as U-boats, were devastatingly active in torpedoing and sinking many Allied ships crossing the Atlantic with supplies for England. In addition to employing U- Boats, the Germans used cruisers, destroyers and disguised heavily armed merchant ships, as well as the Luftwaffe, in attacking the Allied merchant vessels with horrific results. American Aircraft of the type Lockheed Hudson are being loaded on deck of a merchant ship. These aircraft were used by the British Coastal Command to spot and attack U-boats. INSTITUTION OF CONVOYS In order to better protect these merchant ships from the U-Boats, they would cross the Atlantic in convoys comprising of up to The passenger liner of the Holland America Line was on route to Canada with hundreds of fleeing children on board when the ship was hit in the middle of the night by Nazi torpedoes. The evacuation took place with great discipline and only one life was lost. Due to its excellent construction the ship could be towed back to Liverpool. The picture shows the ship in dry dock. of the European countries. ACHILLES HEEL Great Britain, In order to The annual tonnage of all those products is still classified, but in 1941 the total was 43 million tons. Of On April 16, 2004 this monument was officially inaugurated in Liverpool to remember and honor the men of the Netherlands Royal Navy, Merchant Navy and the Fishing fleet, who gave their lives in the Battle of the Atlantic so that England could survive and the Netherlands was liberated from Nazi terror.

3 19 0 ships. Some of these erchant ships were ightly armed; and the Britsh Navy, although very horthanded, provided he convoys with escortng destroyers, frigates nd even armed fishing rawlers to ward off and attle the Nazi U-Boats. ven the Canadian Navy oined in to help. But to o avail, the high losses of aluable merchant ships nd experienced crews, lus the badly needed argo continued. hen on December 7, 1941, without warning, Japan, as an ally of Germany, attacked the US fleet in Hawaii, the United States immediately became an active ally of Great Britain and the U.S. Navy began escorting the convoys across the Atlantic A VERY CRITICAL YEAR The construction of new U-boats and the training of crews was in high gear and by March 1943 there were so many U-boats in the Atlantic, that the supplies reaching England were dangerously low and Nazi victory over England was very close. This would have meant that the liberation of Western Europe would never have taken place. The Allied invasion of June 6, 1944 was only possible by using England as a huge stepping stone, where half a million troops and an enormous amount of supplies had finally been accumulated and were ready for the final assault on the Nazi s. The official declaration of Sir Winston Churchill, the great British leader during WW2, as same appears on the book about the Battle of the Atlantic by John Costello en Terry Hudges. tem using the VHF-com- munications between U- boats. The Dutch tanker Hermes in dock in Lissabon. When the tanker was hit, fortunately the ship was empty and the tanks were cleaned and had no gas vapors. NEW DEFENSE SYSTEMS The United Kingdom and the United States knew that the Nazi submarine fleet was increasing rapidly and new defensive means had to be developed to encounter this threat. Thus, the so-called Huff Duff * together with improved radar, and sonar were able to locate the U-boats, and effective air cover was introduced in April 1943, with enormous effect resulting in the locating and sinking of 40 U-Boats that month alone! Now, the U-boats became the unfortunate quarry, and the threats to the convoys diminished considerably The sea lanes to England were kept alive and the liberation of Europe was all but secured! This is a picture taken in 1939 of a British convoy under protection of the Royal Navy. The ships have steam engines and they use coal to burn in their steam boilers. The smoke was visible at a great distance and consequently the U-boats found a convoy more easily in good weather. One can see that the life-boats are turned outside in order to have a better change in lowering them in case of a torpedo-hit. These ships had also to endure the hardships of the North Atlantic Ocean, where the weather conditions could be horrible. Heavy gales or fog, reducing the visibility to zero. Under fog conditions (radar for Merchant ships did not exist at that time), each ship streamed a specially designed float on a long line. This float showed a water spray and the look-out on the bows of a ship had to indicate to the officer on duty on the bridge where the float was and so a small course correction was necessary in case same was not exactly in front. A great inconvenience in winter was that the ocean water spray (although salt water) froze under very low temperatures to the ship s rigging and superstructure, causing instability and the poor crews had to hack with axes the ice from the ship. A very cold job that lasted sometimes for days. Crews knew no holidays, since the demand for the transportation of commodities to Engeland was tremendous. There were crew- members who survived two, sometimes three times their sinking ship due to enemy action. VESSELS LOST DUR- ING THE BATTLE OF THE ATLANTIC Allied shipping losses totaled 2, 603 ships or 14,985,102 bruto registered tons. Including British shipping losses: 1,315 to U-boats, 2,177 in total. Allied Naval losses: 175 ships. Nazi U-boat losses: 782 lost out of a fleet of 1,133. (*) observation: Huff Duff was the name for a new U-boat locating sys-

4 RADIO KORSOU F.M. EINDE MUZIEK BIJ DE KOFFIE Gedurende meer dan dertig jaar werd elke zondagmorgen van tot het populaire programma Muziek bij de Koffie door Radio Korsoù FM uitgezonden. Dit programma werd geleid door wellicht de meest ervaren radioman ter wereld, de heer Johannes (SUHANDI) Oosterhof, die vanaf 1946 tot 2012 een centrale rol in de radio omroep speelde. In Nederland bij de KRO en Radio Veronica; in Indonesie bij de, NIROM (Nederlands Indische Radio Omroep) en Radio Bandoeng; in Nieuw Guinea bij de RONG (Radio 20 Omroep Nieuw Guinea) en vanaf de zestiger jaren op Curaçao. Aanvankelijk werkte hij bij Radio Hoyer en bij de CUROM (de Curaçaose Radio Omroep). In 1976 begon hij een eigen radiostation Radio Korsou FM - het eerste lokale radiostation op de FM-band - dat zeer populair werd. Men kon de programma s beluisteren op Bonaire, Aruba en zelfs in de kustgebieden en hooggelegen delen van Venezuela. Later toen Internet zijn intrede deed, waren er vele luisteraars in Nederland en ook Nederlands sprekende listeraars elders ter wereld. Tot ieders spijt kwam er in de maand September 2012 abrupt een einde aan de uitzending van het populaire programma Muziek bij de Koffie. De heer Suhandi in zijn karakteristieke houding tijdens zijn radio uitzendingen in studio nr. 2 aan de Bataljonsweg 7. WAT IS ER GEBEURD? De heer Suhandi (een naam, die hij in Indonesie kreeg) vierde op 17 oktober j.l. zijn 84ste verjaardag. De radio betekende alles voor hem, maar helaas namen zijn gezichtsvermorgen en zijn gehoor snel af en zijn gezondheid werd ook minder waardoor hij in het ziekenhuis moest worden opgenomen. De familie moest verhuizen, omdat de steile trap naar hun woning aan de Batallonsweg te gevaarlijk werd. Tengevolge van dit alles moest het programma zonder verdere toelichting worden beëndigd.

5 21 ORKAANSEIZOEN 2013 Congratulations Op 1 juni a.s. gaat het orkaanseizoen voor dit deel van de wereld in. Geleerden verwachten een vrij intensief seizoen, omdat de omstandigheden daartoe gunstig zijn, waaronder een relatief hoge zeewater temperatuur. In het algemeen maken de burgers op Curaçao zich niet zo druk hierover. Er komt immers toch geen orkaan. Het orkaangevaar kan men niet uitsluiten, de laatste twee orkanen die in 1876 en 1877 over Curaçao trokken, kostten vele mensen het leven en verwoestten veel woningen en schepen in de haven! In 1932 en 1954 passeerden orkanen boven de Beneden windse eilanden en richtten aldaar schade aan. Men spreekt nog over JOAN in 1988, die voor Nederlandse begrippen een zomerstormpje was, maar hier veel schade veroorzaakte. Het blijft daarom verstandig om toch bepaalde maatregelen te nemen en die staan uitgebreid in het telefoonboek op de Een satellietfoto van de orkaan IVAN gefotografeerd op 8 september 2004 pagina s 68 t/m 73. Een meer uitgebreide informatie kunt u op internet vinden nl. http./ storm-preparednessv a l u e b l e - t i p s ORKAAN PASSAGE Curaçao is in het geheel niet voorbereid op een orkaan. Zelfs het nabij passeren van een dergelijk gevaarlijk natuurverschijnsel zou enorme schade veroorzaken, wegen zullen onbegaanbaar worden, electriciteit, water en telefoon (ook internet) vallen uit. Vrijwel niets zal functioneren en u dient minstens een week onafhankelijk van buiten kunnen overleven. Kortom, een totale chaos, waarbij hulp van buiten noodzakelijk zal zijn. De laatste grote orkaanramp in ons deel van het Koninkrijk, gebeurde in 1995 op St. Maarten toen de orkaan LUIS met een kracht van 3 op de Saffir Simpson schaal dit eiland trof.

6 22 LOODSWEZEN ESSENTIEEL VOOR VEILIGE SCHEEPVAART IN HAVENS Iedere zeehaven van betekenis in de wereld beschikt over een loodsdienst. Loodsen zijn hoogopgeleide ex-koopvaardij officieren (in Nederland nu ook voormalige Marine officieren), die na een stapsgewijze opleiding en ervaring steeds grotere aankomende- en vertrekkende zeeschepen beloodsen. The largest shipping company in the Netherlands is SPLIOETHOFF HOLDING. One of the ships is the m.v. SUOMIGRACHT that steamed to the Antartica to deliver a complete research station. Een loods is de adviseur van de kapitein van een schip en zorgt voor een veilige vaart door de toeleidingskanalen en de haven. Hij moet rekening houden met de wind en stroom, ondiepten en bochten in vaarwegen. Rekening houden met gemeerd liggende schepen en dan de manoeuvres uitvoeren, waarbij een schip afmeert of daarna vertrekt. Ook geeft hij orders aan kapiteins van eventueel assisterende sleepboten. Hij moet zelfs beducht zijn op het feit, dat de voortstuwingsinstallatie plotseling defect kan raken en het schip onmanoeuveerbaar wordt. STEEDS GROTERE SCHEPEN Economische eisen leiden er toe, dat schepen steeds groter worden. Wij zien dit bij cruiseschepen en tankers, maar nu worden er gigantische containerschepen gebouwd, waarvan de grootsten 400 meter of langer zijn en tweede containercomplex aangelegd op de Maasvlakte (Noordzee). Daar zijn er verbindingen middels binnenvaartschepen, trein- en wegvervoer van/ naar het binnenland van West Europa. LOODSEN EN BELOODSEN Het beloodsen van deze grote schepen geeft ook problemen, want de scheepsrompen zijn hoog en de brug bevindt zich op 15 verdiepingen boven het zeeoppervlak Soms maakt men gebruik van helicopters. Maar nog een groter probleem is om loodsen in dienst te nemen. Er zijn niet genoeg aspirant loodsen beschikbaar en die er komen gaan naar de havens, waar men het Het grootse afzinkbare transportschip ter wereld, de DOCKWISE VANGAURD heeft recent op de eerste reis van Korea naar de Golf van Mexico een gigantisch olieplatform veilig afgeleverd. twintigvoetscontainers kunnen vervoeren. Zou men deze op een rij zetten, dan krijgt men een muur van bijna 110 kilometer lengte! De aan-en afvoer van deze containerstroom geeft in vele landen problemen. Rotterdam heeft een hoogste salaris biedt. In de grote havens van de Verenigde Staten verdient een loods meer dan een B747 captain! Het is daarom merkwaardig, dat in een tijd van hoge jeugdwerkloosheid er maar weinigen zijn die een maritieme carrière ambieëren. WETTELIJKE GRONDSLAG Het werk van de loods is in de meeste landen wettelijk geregeld en een goede loodsdienst is van heel groot economisch belang. Immers een zeeschip is zeer kostbaar en de exploitatiekosten hoog. Een vertraging van een uur, kan al duizend of meer dollar kosten! Het Engelse woord voor Loods is pilot, een woord afkomstig van het Spaanse Piloto, dat van vóór de Middeleeuwen dateert en betekent deskundige op het gebied van navigatie. Sinds de opkomst van het vliegtuig wordt een vlieger ook wel pilot of piloot genoemd. The cruise boat MERMAID gefotografeerd te Klein Curaçao, alwaar het schip een eigen restaurant en verdere zaken voor haar passagiers heeft. The Curaçaoan cruise boat MERMAID at the romantic uninhabited island Klein Curaçao where the ship s owner has his own restaurant with all necessary facilities. The barbecue and soda s are included in the fare.

7 23 SHELL MARINE LUBRICANTS AT CURAÇAO. Next to the well known maritime service provider SeaHarbor Service Curaçao Ltd.(see article in our previous edition), the same owner now founded SeaHarbor Transport Curaçao Ltd, a company which has now the sole distribution rights of SHELL Marine lubrications to ships in port at Aruba, Bonaire and Curaçao and near the adjacent coast. SEAHARBOR TRANSPORT CURAÇAO Ltd. just inaugurated a new facility at Curaçao, where 52 diferent types of SHELL marine lubrications are in stock. The new building comprises 600 m² (6,300 square feet) in storage and office space. ONDERD JAAR STRAALMOTOREN IIn het jaar 1913 nam de Franse ingenieur René rin patent op de eerste straalmotor ter wereld. Er aren toen problemen, die het in productie nemen van it ontwerp verhinderd. Zoals het niet beschikbaar zijn Brazilian Airbus was stranded at Curaçao Inrternational Airport duea damaged port side engine. A replacement was flown in on Sunday May 26 and immediately technicians started to work. The new storage facility for SHELL marine Lubricants at Veeris. These Lubricants can be delivered at Sea to ships passing Curaçao. van hitte bestendige materialen voor het verbrandingsgedeelte van de motor en de stand van zaken in de vliegtuigbouw. Het zou zeer oneconomisch zijn geweest om de toen bestaande primitieve vliegtuigen met een lage snelheid van een straalmotor te voorzien. De moderne ram jet toont veel overeenkomst met het ontwerp van Ir. Lorin. Bron: Rolls Royce Pictures courtesy of Caraçao Airport Partners, the operator of Curaçao International Airport. A Dash 8 patrol aircraft of the Coast Guard for the Dutch Caribbean stationed at Curaçao International Airport. Airbus 380 engine, a Rolls-Royce Trent 900, exposed The replacement engine on a special trolley, covered in blue plastic.

8 ntillean Navigator Nummer FREAK OR ROGUE WAVES Contrary what many people think, ocean waves are not all of the same height and pattern. They differ in height and under certain circumstances these waves can reach twice or more their normal height East the Edingburgh Castle was experiencing a strong south-west wind and a heavy south-west swell*, but, being 750 long and 28,600 gross tonnage, these condition presented no serious problems to her**. As she dipped into the swell she was spraying forward a little, and (on the big ones), shoveling up a little water through the hawse pipes***. However, it can happen that during heavy gales and hurricanes the wave height can reach four times the normal height. Let us assume that the average wave height is around 24 feet (7.3 metres), but a freak wave can reach almost hundred feet (30 meters)! Ships can founder or survive with often heavy damage. There can be also holes in the sea, caused by the interference of waves, currents and sea bottom effects. Formerly oceanographic scientists thought that these were seamen s stories but nowadays the modern oceanographic scientists can measure these exceptional waves via satellites and have determined that freak waves occur more frequently than originally being assumed. Hereunder we quote from the annex of a book written by the famous yacht sailor Captain Allan Coles from England. That book is named Heavy Weather Sailing and contains true stories of the past. Concerning Freak waves we quote: DISAPPEARANCE OF THE SS WARATAH. Ever since the WARATAH was lost without trace, having sailed from Durban to Cape Town on 26th July 1909, Cape Coastal waters have been suspect and especially in the vicinity of Port St. John. There was a report that she had been spoken and reported all well off Port Shepstone, she had a morse lamp but nu wireless. PASSENGER LINER EDINBURGH CASTLE The master of this ship Commodore W. S. Byles R.D., wrote in his report: On 21th August 1964 in position South, Near the coast of Norman by (France) are many Lighthouses built on Rocks. During Heavy weather waves crashing into the lighthouses make impressive views. The reputation of the coast, my previous experience and my desire to avoid damage of any sort, decided me to abandon the benefit of the Agulhas current, put up a later arrival and close to the coast., To further insure that no untoward incident should occur, I took a knot **** of her speed and to close the coast I had, of course, put the swell cosily on the bows, instead of driving it head-on. Under these conditions she was very confortable for three-

9 25 A Man of War being batterd by high Waves quarters of an hour or so. The distance from one wave top to another was about 150 feet and the ship was pitching and scending ^ about degrees to the horizontal. And then it happened. Suddenly, having scended normally, the wave length appeared to double the normal, about 300 feet, so that were she pitched and charged, as it were into a hole at an angle of 30 degrees or more, shoveling the next wave on board to an height of 15 or 20 feet, before she could recover, as she was out of step. It was an hot night and so that the passenger accommodation might get some air ^^ the steel doors at the after end of the fore deck had been left open, but, due to an oversight, this information was not passed to the bridge, so that not only the foredeck swept with a wall of water, which caused damage on the deck, but a quantity of water flooded into the passenger accommodation. Observations: (*) swell: waves. (**) The British consider a ship feminine and call a ship she (***) Hawse pipes are the pipes where the anchor chains are connected to the anchors. (****) A knot is a speed one nautical mile per hour. A nautical mile has a length of 1,852 meters, this is different from a land mile, which has a length of 1609 meters. (^) scending: dipping into the lowest part between two wave tops. (^^) In those years, even passenger ships had no air conditioning, causing doors en portholes to be left open, which was a dangerous habit. Since this report was written, similar exceptional sea conditions have been reported and ships have sunk or broken. The SHELL had a fixed announcement in the captain s cabin that said while steaming in the Agulhas stream with wind force 8 or more, the ship must avoid the vicinity of the hundred fathom line (this is were the sea is 180 meters deep) This in order to avoid freak waves and the corresponding holes in the ocean! BRITISH CRUISER BIRMINGHAM A former officer of the cruiser Birmingham, late commander I.R. Johnston, Royal Navy, read the report about the Edinburgh Castle and had the following comments: When I was serving in the cruiser Birmingham during the Second World War, we had a similar experience in those waters one night which I recall more vividly for being on watch at the time. We were about 100 miles south-south-west of Durban on ourway to Cape Town, steaming fast but quite comfortably into a moderate sea and swell when suddenly we hit the hole and went down like a plummet into the next sea, which came green * over the A and B turrets ** and broke over our open bridge. I was knocked violently of my feet, only to recover and finding myself wading around in 2 feet of water at a height of 60 feet above normal sea-level. The ship was so jarred *** by the impact that many of the watch below thought we had been torpedoed and went to emergency stations. The Captain immediately reduced speed, but the precaution proved unnecessary, as the moderate a before and no further holes appeared. This experience, occurring as it did in pitch darkness in a blacked out ship, was quite one of my most alarming at sea and I can well believe that a deeply laden ship might founder under similar circumstances. Observations: ( *) green water means solid seawater, which has a tremendous force. Spray may look more impressive, but is not dangerous as such except under icing conditions. (**) Turrets are the This picture was taken in 1939 from the bridge of a German heavy cruiser while sailing during very heavy weather in the Denmark Strait (North Atlantic Ocean).A freak wave of a least 30 m high is rushing to the cruiser. Note the steep front of the wave with speed estimated at more than 50 kilometers per hour! armored housing of the main armament, at WW2 cruisers generally two forward and two at the stern. The A-turret is on the main deck and the B-turret one deck higher. The C WIND FORCES Wind force Beaufort * knots(**) kilometers/hour description and D turrets are aft. ione of these cruisers, the HMS Belfast is now a museum in the Thames river at downtown London. Modern ships have electronically guided shells do not miss their target. (***) jarred : tremendous trembling of the entire generally one turret forward since the ship. 0 Less than 1 less than 1 calm Light air Light breeze Gentle breeze Moderate breeze Fresh breeze Strong breeze Near gale Gale Strong gale Storm Violent storm 12 >63 > 117 Hurricane Observations (*) The British Admiral Beaufort developed this wind scale hundreds of years ago at a time that there were no wind force instruments and was dependent upon the surface of the sea under the various wind conditions. With hurricane forces the sea surface is not longer visible due to the fact that wave tops disintegrate and form a continuous heavy spray. (**) a knot is one nautical mile per hour, which is meters. SAFFIR-SIMPSON SCALE Wind force knots kilometers/hour >125 >233 Observation: The Saffir-Simpson scale could be developed after special wind force instruments (anemometers) became available.

10 ntillean Navigator Nummer 57 The present cruise liner NOORDAM entering the harbor of Curaçao. Picture courtesy of Mr. Kees Bustraan, well known maritime photographer. 26 HOLLAND AMERICA LINE This year the famous cruise company HOLLAND AMERICA LINE celebrates his year its 140th anniversary. Founded in Rotterdam (the Netherlands) in 1873 as the Netherlands America Steamship company, the line prospered, but also suffered severe setbacks during the 1st and 2nd World War and the world crisis of the thirties. During the 2nd World War the liners New Amsterdam, Volendam and Noordam were used as troop transport ships. When the transatlantic airline industry started in the sixties to make passenger ships superfluous, the modern liners of those years were converted to cruise ships and the airlines are now also tasked with the transportation of cruise passengers to the different home ports. During the sixties of last century, the picture of cargo shipping changed completely due to the introduction of container ships, the traditional cargo ships of the Holland America Line Then in 1989 the Holland America Line sold its name the Carnival corporation. much larger than before. name, Rotterdam as the port of registry and Dutch The Holland America Line is now heading to its next were sold. and cruise liners to The original enterprise became an investment company and Carnival made the Holland America Line Retaining its officers entrusted with operating the ships. anniversary with an ever increasing modern fleet. This beautiful painting shows the medium passenger liner NOORDAM of the Holland America line, active during the late thirties till the early sixties. This painting was made by the famous Dutch maritime artist Fred Boom, a former ship s engineer. Deze scheepvaartmaatschappij werd onder de naam Nederlands- Amerikaanse Stoomvaart maatschappij in 1873 in Rotterdam opgericht en groeide in de hoogtijdagen van de Nederlandse Scheepvaart gedurende de eerste zestig jaren vande vorige eeuw uit tot één van Nederland s grootste, maar ook meest 140 JAAR HOLLAND AMERIKA LIJN prestigieuze scheepvaartmaatschappijen. In de zeventiger jaren begon zich duidelijk de teruggang van de Nederlandse rederijen af te tekenen. De Holland Amerika Lijn verkocht haar naam en haar schepen aan de grootste cruise maatschapij CARNIVAL en werd een inversteringsmaatschappij. De traditie van de HAL werd niet alleen door de Amerikaanse eigenaren voortgezet, maar versterkt. De schepen The famous 36,000 ton passenger ship NIEUW AMSTERDAM seen approaching the corresponding berth in the harbor of Rotterdam. Nieuwe Rotterdam in aanbouw Nu permanent Hotel & Restaurant In Rotterdam

11 27 blijven geregistreerd in Rotterdam en worden bij voorkeur bemandmet Nederlandse officieren. Het is nu een cruise maatschappij die zich richt op een betere klasse passagiers. Er waren in de eerste zestig jaren van de twintigste eeuw die enorme dieptepunten: De Eerste Wereldoorlog van , de crisisjaren van en daarna de Tweede Wereldoorlog van The passenger liner leaving New York during the thirties of the 20th century on its way to Europe. The s.s. Veendam is a sister ship of the Volendam mentioned in another article in this issue. Picture courtesy from the book the Great Luxury Liners The 29,000 ton passenger liner STATENDAM, here seen in dry dock next to the Dutch cruiser De Ruyter, was a popular ship from 1929 till 1940, when the ship fell victim to the hostilities in May 1940 in Rotterdam. ZEILSCHIP Het Nederlandse vrachtzeilschip EUROPA, behoorde in de jaren 2006 al tot een verdwijnend type schip. Bijna allle zeescheepvaart werd in die jaren al door stoomschepen uitgeoefend. Het driemastvolschip Europa maakte in 2007 en 2008 een tocht rondom de wereld, maakte allerlei weersomstandigheden mede van windstilte tot zeer zware stormen. IN 1909 werd het schip aan Noorwegen verkocht en zonk in 1917 onder de naam ASRA tegenvolge van oorlogsomstandigheden. Deze reis is beschreven in het boek EUROPA AHOY door de heer A.C. Metzelaar. De laatste en negende druk van dit boek verscheen in Na te zijn geslaagd voor 5 jaar HBS, monsterde de heer Metzelaar met enkele vrienden als stuurmanleerlingen op dit zeilschip aan. Na een EUROPA succesvolle carrière bij de Rotterdamse Lloyd, ging hij in 1938 als Inspecteur voor het toenmalige Nederlands Indië van deze grote rederij met pensioen.

12 28 The EUROPA was a Dutch sailing ship transporting commodities all over the world. In those years from 1906 through 1908 a working sailing ship was on the verge to become extinct, since steam took over for ship s propulsion. The Europa went from Rotterdam to Norway to load timber for Australia, then with 3300 tons of coal to Chili and from that country with salpetre to Europe and so on. Sailing for two years during all kinds of weather from no wind at all till heavy gales. One of the cadets on board of this sailing ship wrote a very interesting book about these voyages with unique pictures, of which we reproduce some in this periodical. This book is now a collectors item, since the last print appeared 67 years ago.

13 29 THE US 8th AIR FORCE IN ACTION OVER WESTERN EUROPE 1943 was a very crucial year for the Allies in their conflict with the European Central Powers. the ground based antiaircraft fire knocked down many a B-17 and B-24. was disastrous. Each bomber carried ten crewmembers. When The British Royal Air Force attacked Nazi-Germany by night, while the American 8th Army Air Force, with heavy bomber formations began attacking the Nazi war industry by day. In this way, weather conditions prevailing, the Allies achieved a permanent 24 hour assault on the Nazi-homeland. The main objective was to destroy the U-boat yards, aircraft factories and other strategic production centers like the ball bearing plants, etc. The US Army Air Force bombers at that time, were the famous hard hitting, four engine B17 Boeings and B 24 Liberators. The USAAF command was of the tactical opinion that the heavy defensive armament of 13 fifty caliber machineguns mounted in each bomber, when flying in close formation, was sufficient to keep the Nazi-fighter planes at bay. This in view of the fact that in 1943 no allied fighter aircraft A German soldier inspection shell damage to the B17F USAAF B17F bombers Flying in Formation. The high flying bombers show contrails which improved the aim of the flak Gonners existed to escort the bombers all over Nazi- German territory. However, these high command expectations proved to be wrong and the losses to the US bombers were staggering. In general a bomber lasted for only 5 ½ missions. The a bomber was fatally damaged, the crew had to try to parachute to safety. Unfortunately, many airmen did not make it. They went down with their bombers or were captured when their parachute landed. From rare photographs taken from a Nazi-German newsreel, one can see the high price the USAAF paid for their day light bombing missions. Believe it or not, almost one third of the 175,000 Americans killed in the ETO (European Theater of Operations in WW2, were airmen! Sourse of pictures: black and white from a 1943 German newsreel, one from USAF and the others from books by author Roger A. Freeman. A B24 Liberator made an emergency landing. Ceremony in 1943 in front of a Boeing B17F bomber. View of the two waist machine guns. Crew positions in a Boeing B17F bomber. The same B24 Liberator seen from the right side Kraut fighter planes and

14 ntillean Navigator Nummer An exchausted US airman between his captors. A parachuted US air man arrested by a German officer. The same airman with a collegue Wreck of a downed Boeing B17 over Nazi-Germany. The Pilot shown above shotly after he has landed his parachute. Same wreck. A German soldiers inspecting the twin 50 caliber tail machineguns. 2 Cockpit of a Boeing B 17F bomber. Boeing B17F under heavy FLAK (exploding anti aircraft shells) during a bombing run.

15 31

16 2

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed!

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed! ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON EIGHT VOORZETSELS at three o'clock = om drie uur around three o'clock = rond drie uur by three o'clock = tegen drie uur before Saturday = voor zaterdag for a week = voor

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Pattern Cronelia s Seashell blanket

Pattern Cronelia s Seashell blanket Pattern Cronelia s Seashell blanket I got the inspiration for his blanket from a postcard I once bought. Pagina 1 Cygnet Yarns has lovely colours in their range that reminded me of those shells. For this

Nadere informatie

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: m.com

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.:  m.com The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: www.compagnie- m.com Dorothée heeft een unieke Compagnie M. hack gemaakt: de Louisa op zijn kop. Als

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 237

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1957 Nr. 237 48 (1957) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1957 Nr. 237 A. TITEL Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Denemarken inzake het internationale

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

A2 Workshops Grammatica Heden

A2 Workshops Grammatica Heden Bestuderen Present Simple Normaal Hoe maak je de Present Simple? Kijk eerst maar even naar het volgende rijtje. I You He She It We You see see sees sees sees see see They see Je ziet dat het heel eenvoudig

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT AN URBAN PLAYGROUND 2005 Het vraagstuk van de openbare ruimte in naoorlogse stadsuitbreidingen, in dit geval Van Eesteren s Amsterdam West, is speels benaderd door het opknippen van een traditioneel stadsplein

Nadere informatie

The Royal British Legion. The Royal British Legion Holland Branch NIEUWSBRIEF JANUARI 2017 NEWSLETTER JANUARY 2017

The Royal British Legion. The Royal British Legion Holland Branch NIEUWSBRIEF JANUARI 2017 NEWSLETTER JANUARY 2017 The Royal British Legion Holland Branch The Royal British Legion Holland Branch NEWSLETTER JANUARY 2017 NIEUWSBRIEF JANUARI 2017 Message from our Chairman Bericht van onze Voorzitter Looking back on 2016

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM READ ONLINE AND DOWNLOAD EBOOK : HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN Click button to download this ebook READ ONLINE AND DOWNLOAD

Nadere informatie

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT THE WORK During the twenty years of its existence Studio Berkhout has evolved into the number one studio specialized in still life fashion photography. All skills needed for photography and styling, including

Nadere informatie

Davide's Crown Caps Forum

Davide's Crown Caps Forum pagina 1 van 6 Davide's Crown Caps Forum A Forum for Crown Cap Collectors Zoeken Uitgebreid zoeken Zoeken Forumindex Crown Caps Unknown Caps Lettergrootte veranderen vriend Afdrukweergave Gebruikerspaneel

Nadere informatie

For Sale 480.000,- If u are interested in this ship and you want further information, don`t hesitate to contact us.

For Sale 480.000,- If u are interested in this ship and you want further information, don`t hesitate to contact us. For Sale 480.000,- Historical data The seaworthy steel passenger ship "Vonne S" was in 1953-1955 specially built for the "Delta works" in Zeeland (Holland) for research and inspection of the Department

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle Handleiding The very hungry caterpillar Eric Carle In the light of the moon a little egg lay on a leaf. One Sunday morning the warm sun came up and pop! - out of the egg came a tiny and very hungry caterpillar.

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Meetkunde en Lineaire Algebra

Meetkunde en Lineaire Algebra Hoofdstuk 1 Meetkunde en Lineaire Algebra Vraag 1.1 De samenstelling van rotaties in het vlak is commutatief. Vraag 1.2 De samenstelling van de orthogonale spiegelingen t.o.v. twee gegeven vlakken in de

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Online Resource 1. Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance

Online Resource 1. Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance Online Resource 1 Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance Journal: Higher Education Authors: Anja J. Boevé, Rob R. Meijer, Roel J. Bosker, Jorien

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LM2GS4PWIR3FKEP-58-WWET11-PDF File Size 6,444 KB 117 Pages 27 Aug, 2016 TABLE OF CONTENT

Nadere informatie

Scourge of Ethar The Game

Scourge of Ethar The Game Scourge of Ethar The Game IG 101/102 Team 1, Firstblood teamleden: Daniel Bijlsma, Peter Martens, Sievajet Rahimbaksh, Mick Tozer, Dennis Balk en Joey Rommers docent: Casper van Est type game: Platform,

Nadere informatie

A2 Workshops Grammatica Toekomst

A2 Workshops Grammatica Toekomst Bestuderen Future Simple Normaal Hoe maak je de Future Simple? We beginnen met een rijtje voorbeelden. I will stay You will stay He will stay She will stay He will stay It will stay We will stay You will

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Your favourite pizza, a Rolls Royce, your favourite movie... All these things have to be made before we can eat or enjoy them! In this file you will discover how things are

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Grammatica overzicht Theme 5+6

Grammatica overzicht Theme 5+6 Past simple vs. Present perfect simple Past simple: Ww + ed OF 2 e rijtje van onregelmatige ww. I walked I went Ontkenningen past simple: Did not + hele ww He did not walk. Present perfect: Have/has +

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wat mij gelijk opviel is dat iedereen hier fietst. Ik vind het jammer dat iedereen

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2006 Nr. 118

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2006 Nr. 118 12 (2006) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2006 Nr. 118 A. TITEL Notawisseling houdende een verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië

Nadere informatie

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 11 THE FUTURE PERFECT TENSE DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 11.1 FUTURE PERFECT The Future Perfect oftewel de Voltooid Tegenwoordig Toekomende Tijd bestaat uit "will" of "shall"

Nadere informatie

Roemenië Romania - Rumänien

Roemenië Romania - Rumänien Roemenië Romania - Rumänien Oktober 2013 - October 2013 In oktober 2013 zijn wij voor het eerst, op eigen kosten en gelegenheid, afgereisd naar Roemenië. In October 2013, we travelled for the first time,

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL

OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL GB PARTS & FUNCTIONS 2. ---- 1. ---- 3. ---- 7. ---------- 5. 4. 6. 1. Outdoor IP camera unit 2. Antenna 3. Mounting bracket 4. Network connection 5. Power

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209 25 (1996) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1996 Nr. 209 A. TITEL Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Tsjechische Republiek tot wijziging van de Overeenkomst

Nadere informatie

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR Read Online and Download Ebook WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR DOWNLOAD EBOOK : WEGWIJZER VOOR

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk?

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? 1 Festival Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? for the first time reach voor de eerste keer bereiken 2 Questions Lees de tekst. Beantwoord

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

In the classroom. Who is it? Worksheet

In the classroom. Who is it? Worksheet In the classroom 1 Lees wat de meester doet als hij s morgens op school komt. Lees ook wat een leerling doet. Wie van de twee doet het meest voordat de les begint? First, I go to my desk and take out my

Nadere informatie

Brokers vision. VAT exempt. Netherlands

Brokers vision. VAT exempt. Netherlands Établissement: Vlaardingen (pays Bas du Ouest) Maastricht (pays Bas du Sud) Pont de Présentation Briare le Canal (France 45) www.courtierdebateaux.fr info@ courtierdebateaux.fr Palingaak 7.69 24.500 VAT

Nadere informatie

1. Select design and sketches 2. Model making 3. Tent construction 4. Welding 5. Paper mache 6. Painting 7. picking flowers (Dahlia s) 8.

1. Select design and sketches 2. Model making 3. Tent construction 4. Welding 5. Paper mache 6. Painting 7. picking flowers (Dahlia s) 8. Bloemencorso 1. Select design and sketches 2. Model making 3. Tent construction 4. Welding 5. Paper mache 6. Painting 7. picking flowers (Dahlia s) 8. Flowers stabbing and tapping 9. Parade Sunday and

Nadere informatie

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS V.l.n.r. Julia Samuël, David Robertson en CEO Marc Bienemann

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017 www.iuscommune.eu INVITATION Ius Commune Masterclass 22 June 2017 Amsterdam Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to participate in the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers,

Nadere informatie

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend PRESENT SIMPLE TENSE ( onvoltooid tegenwoordige tijd ) Hoe? > hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is!! als een werkwoord eindigt op een s-klank ( s,ch x) werkw. + es!! als een

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

Cycling in The Netherlands & The Hague

Cycling in The Netherlands & The Hague Cycling in The Netherlands & The Hague Inge Molenaar program manager for cycling City of The Hague Ottawa, december 2009 A few words about me Facts and points of interest about the municipality of the

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Met uitzondering van de Griekse delegatie, die zich tegen dit besluit heeft uitgesproken.

Met uitzondering van de Griekse delegatie, die zich tegen dit besluit heeft uitgesproken. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 17 juni 2005 (21.06) (OR. en) 10199/05 MAR 98 NOTA I-PUNT van: het secretariaat-generaal aan: het Comité van permanente vertegenwoordigers nr. vorig doc.: 8182/05 MAR

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2016

Nieuwsbrief december 2016 Nieuwsbrief december 2016 Jong geleerd, oud gedaan Leuk om een verrassing te krijgen zo vlak voor Sinterklaas. Wij hadden Putu Ari en Komang gevraagd om een stukje te schrijven voor de nieuwsbrief over

Nadere informatie

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT Ready for customization according to your companies wishes? The Royal Blue Collection a Custom Made collection. This is the perfect combination of

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

Classic Handhydraulische Stuursystemen

Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic handhydraulische stuursystemen zijn ontwikkeld voor professionele schepen, die geen bekrachting nodig zijn. De stuursystemen blinken uit in eenvoud, levensduur,

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

Mobile concrete base

Mobile concrete base 1 14 Mobile concrete base UMBASM8000000000 Mobile concrete base UMBASM8000000000 Congratula ons with your purchase! Please completely read and follow all the instruc ons. pg. 3 Proficiat met uw aankoop!

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

BE Nanoregistry Annual Public Report

BE Nanoregistry Annual Public Report 1 BE Nanoregistry Annual Public Report Carine Gorrebeeck FPS Health, Food Chain Safety & Environment 2 WHY? The objectives of the registry (a.o.): - Traceability: allow competent authorities to intervene

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1992 Nr. 135

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1992 Nr. 135 10 (1986) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1992 Nr. 135 A. TITEL Briefwisseling tussen de Nederlandse en de Britse bevoegde autoriteiten ter uitvoering van artikel 36, derde

Nadere informatie

Travel Getting Around

Travel Getting Around - Location Ik ben de weg kwijt. Not knowing where you are Kunt me op de kaart aanwijzen waar het is? Asking for a specific location on a map Waar kan ik vinden? Asking for a specific... een toilet?...

Nadere informatie

'Foreign exchange student'

'Foreign exchange student' 'Foreign exchange student' Most awesome person you will ever meet. Exchange students willingly decide to get off their asses, leave their home country, and go see the world. For that reason, they should

Nadere informatie

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY [Type here] Press Release 25 November 2014 AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY ALE will be working alongside Belgium-based Aertssen to transport the Port

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

FRAME [UPRIGHT MODEL] / [DEPTH] / [HEIGHT] / [FINISH] TYPE OF BASEPLATE P Base plate BP80 / E alternatives: ZINC finish in all cases

FRAME [UPRIGHT MODEL] / [DEPTH] / [HEIGHT] / [FINISH] TYPE OF BASEPLATE P Base plate BP80 / E alternatives: ZINC finish in all cases FRAME XS UPRIGHT BASE PLATE UPRIGHT HORIZONTAL PROFILE DIAGONAL PROFILE DESCRIPTION A vertical structure consisting of 2 uprights, joined by a system of bracing profiles, and base plates intended to support

Nadere informatie

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Het project in het kort en de opgedane ervaringen Open Universiteit Nederland Faculteit Computer Science TouW

Nadere informatie

VOORSTEL TOT STATUTENWIJZIGING UNIQURE NV. Voorgesteld wordt om de artikelen 7.7.1, 8.6.1, en te wijzigen als volgt: Toelichting:

VOORSTEL TOT STATUTENWIJZIGING UNIQURE NV. Voorgesteld wordt om de artikelen 7.7.1, 8.6.1, en te wijzigen als volgt: Toelichting: VOORSTEL TOT STATUTENWIJZIGING UNIQURE NV Voorgesteld wordt om de artikelen 7.7.1, 8.6.1, 9.1.2 en 9.1.3 te wijzigen als volgt: Huidige tekst: 7.7.1. Het Bestuur, zomede twee (2) gezamenlijk handelende

Nadere informatie

Modern Land Consolidation in the Netherlands

Modern Land Consolidation in the Netherlands Modern Land Consolidation in the Netherlands Adri van den Brink Government Service for Land and Water Management Wageningen University, Land Use Planning Group Volvic, 10 September 2004 Contents Introduction

Nadere informatie

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR Read Online and Download Ebook WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR DOWNLOAD EBOOK : WEGWIJZER VOOR

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 File ID 446446 Filename Titlepage SOURCE (OR PART OF THE FOLLOWING SOURCE):

Nadere informatie

9703 Depot Scheepsvaartmuseum, Amsterdam Depot Maritime Museum, Amsterdam

9703 Depot Scheepsvaartmuseum, Amsterdam Depot Maritime Museum, Amsterdam 9703 Depot Scheepsvaartmuseum, 9703 Depot Maritime Museum, photo: Krijgsman photo: Bert Nienhuis Naam Fotograaf name Photographer photo: Jan Derwig photo: Krijgsman Titanium Bulten Titanium bumps locatie:

Nadere informatie

Handleiding rekentool loodsgeld Instructions tariff calculator pilotage tariffs. Dutch pilots January 2016

Handleiding rekentool loodsgeld Instructions tariff calculator pilotage tariffs. Dutch pilots January 2016 Handleiding rekentool loodsgeld Instructions tariff calculator pilotage tariffs Dutch pilots January 2016 INLEIDING Deze brochure bevat een beknopte handleiding voor de rekentool waarmee u de loodsgeldtarieven

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering.

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering. De L.Net s88sd16-n wordt via één van de L.Net aansluitingen aangesloten op de LocoNet aansluiting van de centrale, bij een Intellibox of Twin-Center is dat de LocoNet-T aansluiting. L.Net s88sd16-n aansluitingen

Nadere informatie

BVBA POMAC-LUB-SERVICES SPRL Korte Bruggestraat 28 B-8970 Poperinge Tel. 057/33 48 36 Fax 057/33 61 27 info@pomac.be internet: www.pomac.

BVBA POMAC-LUB-SERVICES SPRL Korte Bruggestraat 28 B-8970 Poperinge Tel. 057/33 48 36 Fax 057/33 61 27 info@pomac.be internet: www.pomac. Smeersysteem voor conveyors Conveyors lubrication systems KS-007a-1-NE SMEERSYSTEEM VOOR MONO OF BIRAIL CONVEYORS Dit systeem is ontworpen voor het gedoseerd smeren van de lagers van de rollen van conveyors

Nadere informatie