Op weg naar werk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werken@Breda Op weg naar werk"

Transcriptie

1 Op weg naar werk NOTA RE-INTEGRATIE / PARTICIPATIE þgeschikt CONCEPT

2

3 Op weg naar werk Nota re-integratie/participatie Concept

4

5 Voorwoord > Voor u ligt de conceptnota Op weg naar werk, de nieuwe nota re-integratie/ participatie voor In deze nota beschrijven we de activiteiten die we in 2013 en 2014 op dit terrein gaan verrichten. Uiteraard beginnen we niet bij nul. Breda toonde de afgelopen jaar goed resultaat door een innovatieve en creatieve aanpak. De wereld van de sociale zekerheid, re-integratie, participatie en werk is dynamisch. Daarom is onze aanpak flexibel, zodat we op de actualiteit kunnen inspelen. De focus ligt hierbij op werk. We gaan uit van de mogelijkheden en eigen kracht van burgers. Bredanaars die niet kunnen werken, doen mee naar vermogen. We werken intensief samen met ondernemers, onderwijs en de maatschappelijke partners in de stad. De werkloosheid en het beroep op bijstand zijn landelijk en in Breda gestegen. Desondanks zijn we als gemeente in staat gebleken werk te creëren en te behouden in de stad en houden de groep mensen die op of onder de bijstandsnorm leven laag. We vragen mensen meer hun eigen verantwoordelijkheid te nemen en daaraan wordt gehoor gegeven! We zijn ons ervan bewust dat er scherpe keuzes gemaakt moeten worden. Met de komst van een nieuw kabinet, bezuinigingen op het rijks- en gemeentelijk budget en slechts een pril herstel van de economie is die scherpte meer dan ooit nodig. Daarbij blijven we een vangnet houden voor de meest kwetsbare groepen in onze samenleving. Vanzelfsprekend hebben we al geanticipeerd op de landelijke ontwikkelingen en de daling van het budget voor het begeleiden van mensen naar werk. Met de oprichting van het leerwerkbedrijf combineren we leren en werken en begeleiden we zelf meer mensen naar werk. Vanwege minder middelen stellen we prioriteiten en maken we keuzes. In 2013 en 2014 gaan we inzetten op talentontwikkeling, actieve werkgeversbenadering, handhaving en activerend armoedebeleid. Werk biedt immers perspectief om armoede te voorkomen en te bestrijden. De activiteiten in deze nota staan niet los van onze activiteiten binnen het beleid voor jeugd, zorg, welzijn, sport, onderwijs en de regionale arbeidsmarkt. Een integrale aanpak met deze disciplines draagt bij aan onze doelstelling om mensen te begeleiden naar werk of te laten participeren naar vermogen. Met het regeerakkoord Bruggen slaan kiest het nieuwe kabinet voor een Participatiewet waarin verschillende wetten worden samengevoegd en werken meer lonend wordt gemaakt voor iedereen. Het regeerakkoord komt in grote lijnen overeen met het tot nu toe ingezette Bredase beleid, waarbij de nadruk ligt op het vergroten van de arbeidsparticipatie. Tot slot: komende jaren zetten we in op deze aanpak met de overtuiging dat deze bijdraagt aan een toekomst waarin we samen sterker staan. 0446_12 Re-integratienota V6 Namens het college van Burgemeester en Wethouders van Gemeente Breda, Cees Meeuwis, Wethouder Werk en Ondernemen 1

6

7 Inhoudsopgave > Voorwoord 1 Inleiding Hoe staan we er voor? Wat willen we? Voor wie doen we het? Wat gaan we doen? Met wie? Financieel kader Bijlagen B1 Overzicht activiteiten, resultaten en effecten 49 B2 Beschrijving van de Bredase participatieladder 54 B3 ATEA-groep 56 B4 Trajecten en instrumenten 57 B5 Bestedingsplan participatiebudget B6 Overzicht gesubsidieerde maatschappelijke activiteiten 61 B7 Woord van dank 62 B8 Lijst met afkortingen 63 3

8

9 Inleiding 1 In 2010 onderzocht de Rekenkamer van Breda de effectiviteit van re-integratie. Voor de gemeenteraad waren de uitkomsten aanleiding om het College te verzoeken een nieuw beleidskader re-integratie/participatie op te stellen met een duidelijke relatie naar het armoedebeleid. Dit verzoek en een aantal ontwikkelingen maken het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes in het gemeentelijk re-integratie/participatiebeleid nodig. Deze nota strekt hiertoe. De huidige economische situatie heeft grote invloed op de arbeidsmarkt. De werkgelegenheid daalt, de werkloosheid en het aantal uitkeringen stijgen. De sociale zekerheid in Nederland wijzigt enorm. Ingrijpende stelselwijzigingen zijn in voorbereiding. In het regeerakkoord Bruggen slaan 1 is een nieuwe Participatiewet aangekondigd. De gemeentelijke taak op het terrein van inburgering wordt per 1 januari 2013 afgebouwd. Bovendien leiden de forse landelijke bezuinigingen tot een daling van het gemeentelijk participatiebudget, het budget voor re-integratie, inburgering en het gemeentelijk re-integratiebeleid. Zoals verwoord in het 2 richten we de inzet van beleid voortaan vooral op het bevorderen van de participatie. Betaald werk staat op de hoogte trede van de participatieladder 3. Werk zorgt voor economische en financiële zelfstandigheid, draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde en biedt kansen om volop mee te doen in de samenleving en is de beste remedie om armoede te voorkomen of tegen te gaan. De eigen verantwoordelijkheid van mensen is het vertrekpunt. We gaan uit van de mogelijkheden en eigen kracht van burgers en niet van hun beperkingen. Breda toonde de afgelopen jaren goed resultaat door een innovatieve en creatieve aanpak. Juist nu budgetten verder krimpen is het zaak hiermee door te gaan en zoveel mogelijk verbindingen met andere beleidsterreinen te benutten om optimaal bij te dragen aan de participatie van Bredanaars. Hierbij doet Breda meer dan voorheen een beroep op organisaties en bedrijven om mensen een passende begeleiding te bieden. In deze nota houden we rekening met de bevindingen en aanbevelingen van de Rekenkamer Breda en de eerder ontvangen aanbevelingen van de raadscommissie Economie vastgelegd in de notitie Enkele uitgangspunten ten behoeve van een Bredase beleidsvisie Re-integratie 4. In afwachting van nieuwe wetgeving is de planning van de nota re-integratie/participatie opgeschoven en is de afgelopen periode gewerkt aan een nieuw beleidskader voor de toekomst van gesubsidieerde arbeid. Tijdens het kaderstellend debat re-integratie op 28 augustus 2012 is door gemeenteraadsleden over diverse onderdelen van het re-integratiebeleid/armoedebeleid gesproken. Ondanks het controversieel verklaren van het wetsvoorstel Wet werken naar vermogen is tijdens het debat aangegeven dat men op korte termijn een nota re-integratie/participatie wenst. De resultaten van dit debat zijn verwerkt in deze nota. Om deze nota compact en to the point te houden is de verbinding naar relevante andere beleidsterreinen, zoals welzijn, zorg en onderwijs er niet expliciet in uitgewerkt. Deze verbindingen maken we echter wel! 1 29 oktober Gepubliceerd op 2 april Zie bijlage 2 voor de beschrijving van de Bredase participatieladder 4 Mei

10 Het beleidskader Iedereen kan iets, iedereen doet iets 5 ; de visie arbeidsmarktbeleid Iedereen doet mee, want iedereen is nodig 6 en de regionale meerjarenvisie arbeidsmarktbeleid West-Brabant werkt en pakt door! 7 zijn de belangrijkste beleidsmatige kaders voor deze nota. 5 Juni Juni September

11

12

13 Hoe staan we ervoor? Arbeidsmarkt, Breda heeft een sterke economische uitgangspositie Momenteel bevindt Nederland zich in een tweede recessie in een paar jaar tijd. De arbeidsmarkt in West-Brabant kan als ruim worden aangeduid 8. Dit betekent dat het aanbod groter is dan de vraag; er zijn meer werkzoekenden dan vacatures. Het aantal banen krimpt. Er ontstaan steeds minder vacatures en het aantal geregistreerde werkzoekenden zal in 2013 toenemen. Ondanks de toename van het aantal werkzoekenden en de afname van het aantal vacatures is er nog steeds behoefte aan nieuw personeel. Ook zijn er nog altijd sectorale knelpunten in specifieke beroepen (zoals bijvoorbeeld vakspecialisten op het gebied van techniek, finance, ICT of zorg). Naar verwachting gaat de arbeidsmarkt pas in 2014 in West-Brabant herstellen. Relatief veel vraag naar personeel zal dan ontstaan binnen de detailhandel, zakelijke dienstverlening, groothandel, industrie en zorg/welzijn. Voor een klein deel zal de vraag naar personeel komen door een voorzichtig herstel van de economie, maar vooral door de vergrijzing van de beroepsbevolking (de vervangingsvraag). Hierdoor blijven er wel kansen op werk voor werkzoekenden, zij het minder groot dan een aantal jaren geleden toen er nog sprake was van een gunstigere arbeidsmarktsituatie. De arbeidsmarkt komt niet tot stilstand, maar de dynamiek is minder groot. De toenemende vergrijzing en daarmee de grote vervangingsvraag biedt, naast specifieke sectorale personeelsknelpunten, dan ook direct kansen voor werkzoekenden. Ondanks een stijging van de jeugdwerkloosheid komen er onvoldoende jongeren van school die in de specifieke behoeften van het bedrijfsleven voorzien. Anders gesteld; het onderwijs sluit nog steeds niet goed aan op de arbeidsmarkt. Het is van groot belang om de juiste kwalitatieve match tot stand te brengen. We willen ervoor zorgen dat we de goed opgeleide mensen in de regio vasthouden dankzij een goed vestigingsklimaat voor bedrijven en een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor de Bredase bevolking. Breda heeft een relatief hoog opgeleide beroepsbevolking en het niveau van opleiding zal de komende jaren nog verder toenemen. Breda heeft een sterke economische uitgangspositie. Ondernemers zijn positief over het vestigingsklimaat in de stad. Veel (internationale) bedrijven hebben de afgelopen jaren voor Breda gekozen als vestigingslocatie. Volgens het Vestigingenregister van de Gemeente Breda zijn er ruim banen in Breda voor een beroepsbevolking van mensen. Uit het pendelonderzoek blijkt dat veel Bredanaars werken buiten Breda en dat ook veel mensen uit de regio West-Brabant en daarbuiten in Breda komen werken. De banen komen voort uit de ruim vestigingen in de gemeente. Opvallend is dat 63% daarvan een eenmansbedrijf is. Deze groep heeft een sterke groei gekend de afgelopen jaren; mede als gevolg van de flexibilisering van de arbeidsmarkt zijn mensen als zzp-er gestart. Hiertoe behoort ook het grootste deel van de starters. In de periode van 1 april 2011 tot 1 april 2012 zijn er in Breda ongeveer bedrijven opgericht. Breda steekt veel energie in het faciliteren van starters. Afgelopen periode laat de gezondheids- en welzijnzorgsector de grootste stijging van het aantal banen zien 9. Ook de detailhandel en groothandel laten een sterke groei zien. De 8 Regionale arbeidsmarktschets, arbeidsmarktregio West-Brabant september 2012, UWV WERKbedrijf 9 Economische Barometer Breda

14 industrie kende juist een afname van het aantal banen, terwijl dit met 15% nog wel de grootste sector is in West-Brabant, direct gevolgd door de gezondheids- en welzijnszorg en de handel. Onder die laatste categorie valt voor een groot deel ook de logistieke sector; met de komst van het kenniscentrum Dinalog is deze sector nog sterker op de kaart gezet en worden ontwikkelingen en innovaties aangejaagd. Breda behoort op economisch terrein tot de best presterende steden van Nederland. Dit blijkt uit de Atlas van gemeenten , waar 50 gemeenten worden vergeleken, waarin Breda in de ranglijst van de Economische toplocaties in Nederland is gestegen van plaats 5 in 2010 naar plaats 4 in Ook is West-Brabant weer uitgeroepen tot hotspot nummer 1 voor de logistieke sector, een belangrijke motor voor de regio. Toch zijn ook in Breda de gevolgen van de economische crisis steeds duidelijker merkbaar. Ook in Breda loopt de werkloosheid onder de beroepsbevolking op. De problemen op de woningmarkt nemen toe en het vertrouwen van Bredase producenten en consumenten is laag. Er zijn circa 117 duizend Bredanaars in de leeftijd van 16 tot 65 jaar. De meeste van hen zijn zelfredzaam en doen mee, zij gaan naar school, werken of ondernemen. Per 30 september 2012 zijn er geregistreerde niet werkende werkzoekenden in Breda. 11 Dit is 10% meer dan eind Het CPB verwacht landelijk een werkloosheidstoename van 19% in 2012 en 11% voor Onderwijsklimaat, 2012 Onderwijsstad Het onderwijsklimaat in Breda is zeer divers en stimulerend. Met Avans Hogeschool, NHTV internationale hogeschool Breda en de Nederlandse Defensie Academie heeft Breda drie HBO kennisinstellingen waar ook universitaire Bachelors en Masters worden aangeboden. Avans Hogeschool en NHTV scoren wat betreft kwaliteit landelijk hoog. Samen met het ROC West-Brabant en De Rooi Pannen biedt Breda onderwijs aan ongeveer studenten (zo n HBO studenten en ongeveer MBO studenten in de regio). Dit biedt kansen voor de burgers van Breda en de aansluiting op de arbeidsmarkt. Daarnaast investeren we door het regionaal Bureau Leerplicht en samen met het onderwijs in het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. 2.3 Bijstand en armoede Per 1 november 2012 verstrekt Breda per maand uitkeringen. Dit betreft personen. Het aantal bijstandsuitkeringen is in Nederland in de periode als gevolg van de economische crisis behoorlijk gestegen. Landelijk zijn er tussen gemeenten veel verschillen. Het aantal bijstanduitkeringen in Breda stijgt in de periode met 1%. Dit in tegenstelling tot de gemiddelde stijging van de grote gemeenten (> 100 gemeenten) van 18% en landelijk 22% in de periode Een bijzondere prestatie! In 2012 worden de gevolgen van de economische crisis ook in Breda voelbaar. Tussen december 2011 en augustus 2012 is het aantal bijstandsgerechtigden met 7,7 % toegenomen en landelijk met 1,6% (Bron CBS). Het Centraal Plan Bureau verwacht voor Nederland een verdere toename van het bijstandsvolume van 7,2% in In de Atlas van gemeenten 2012 scoort Breda op armoede en bijstand beter dan gemiddeld. Ten opzichte van de 10 grote gemeenten is de armoede en bijstand (aantal bijstandsgerechtigden) laag met twee keer een 1e plaats. De arbeidsongeschiktheid is in Breda het laagst van alle gemeenten. Het aantal Bredanaars dat armoede kent is iets toegenomen (van 16e naar 10 Atlas van gemeenten 2012, verschenen mei Factsheet Breda september 2012 UWV WERKbedrijf 12 Persbericht CBS maart

15 17e plaats). Hieruit wordt geconcludeerd dat het aantal mensen dat in armoede leeft, ondanks de economische crisis, in Breda niet verder is gestegen. We houden er wel rekening mee dat meer mensen door de crisis geconfronteerd gaan worden met inkomensverlies en meer mensen aangewezen zullen zijn op het aanvragen van inkomensondersteunende maatregelen. Door deze ontwikkeling zullen mogelijk meer mensen op of onder het bestaansminimum terecht gaan komen en is de kans groot dat het aantal huishoudens in armoede zal stijgen. Uit de onlangs door Nibud in Breda verrichtte Minima-effectrapportage (maart 2012) is gebleken dat de diverse vormen van gemeentelijke inkomensondersteuning een positief effect hebben op de bestedingsruimte van minima in de stad. Vooral huishoudens met kinderen en 65+ers profiteren van de regelingen die een gunstige invloed hebben op hun koopkracht. Het Nibud concludeert dat door de lokale inkomensondersteuning nagenoeg alle huishoudens in Breda in staat zijn de noodzakelijk, onvermijdbare uitgaven te betalen. Echter luidt de algemene conclusie in Breda wel dat ten opzichte van 2011 huishoudens er in 2012 minimaal 1% op achteruit zijn gegaan en dat huishoudens met een bijstandsuitkering te maken hebben gehad met een koopkrachtdaling van 1,2 tot 2,5%. 2.4 Lokale aanpak, landelijk koploper Afgelopen periode hebben we diverse activiteiten ondernomen om in te spelen op de veranderde sociale zekerheid en de overige landelijke en economische ontwikkelingen. We zijn één van de 13 koplopers/focusgemeenten en werken nu samen met de ministeries van VWS en SZW aan een integrale aanpak binnen de drie decentralisaties (Participatiewet, Zorg voor Jeugd en AWBZ begeleiding). Ook de gemeentelijke organisatie is qua structuur en inrichting van de werkprocessen hierop aangepast. Het gemeentelijk leerwerkbedrijf: de ATEA-groep is in 2012 gevormd om in te spelen op nieuwe wetgeving waarbij de hele keten van AWBZ tot regulier werk wordt bezien en ontwikkeld. ATEA staat voor Activering, Training en Arbeidsbemiddeling. Zie voor meer informatie over de ATEA-groep Bijlage 3. De aanbevelingen van Rekenkamer Breda en de raadcommissie Economie zijn grotendeels verwerkt in de huidige dienstverlening. De reeds ingang gezette acties en maatregelen sluiten aan bij de wens van de gemeenteraad. Enkele acties/maatregelen die n.a.v. de aanbevelingen van de raad in gang zijn gezet: Geen inkoop meer van lange dure contracten, wel als gemeente meer zelf doen. Dit door werken en leren te combineren in de ATEA-groep; werken met behoud van uitkering. Meer gecoördineerde- en intensievere werkgeversdienstverlening. Meer verbindingen met andere beleidsterreinen economie, onderwijs, welzijn, zorg, vrijwilligerswerk, sport, wijkaanpak en cultuur etc. Een voorbeeld is dat in iedere subsidieaanvraag (uitvraag 2013) moet worden aangegeven hoe een bijdrage wordt geleverd aan de participatie van uitkeringsgerechtigden en personen met een indicatie sociale werkvoorziening. Er dient ook beschreven te worden op welke wijze samen wordt gewerkt met de ATEA-groep. Deze beschrijving wordt meegenomen bij de beoordeling van de subsidieaanvragen. Toepassing social return. Sinds de invoering van social return is tot 1 september 2012 een waarde in te vullen van ruim 4 miljoen over een periode van 3 jaar. Dit houdt in dat er ongeveer voor 63 fte aan (leer)banen zijn gecreëerd. Verder zijn er per oktober 2012 momenteel nog voor een waarde van ca 143 fte s aan aanbestedingen in voorbereiding. Gebruik van de zelfredzaamheidsmatrix De zelfredzaamheid-matrix (ZRM) is een instrument waarmee de mate van zelfredzaamheid van cliënten eenvoudig en volledig beoordeeld kan worden. 11

16 We diagnosticeren nu beter. Enerzijds aan de poort bij de intake, anderzijds doordat we zelf intensiever met (een deel van) de mensen aan de slag zijn. Door de inzet van de combinatie fysiek werken en leren in of via het gemeentelijk Leerwerkbedrijf, worden zij vervolgens nader gediagnosticeerd, zowel op arbeidsfitheid, werknemersvaardigheden maar ook op beïnvloedbare factoren voor wat betreft houding en gedrag, competenties, vaardigheden et cetera. Verbeterde registratie/monitoring. Er is al veel gebeurd, maar we willen de registratie nog verder verbeteren. Om de ingezette instrumenten en activiteiten te beoordelen op effectiviteit en om tijdig bij te sturen zijn betrouwbare cijfers nodig en is correcte registratie noodzakelijk. 2.5 Samenhang decentralisaties in Breda Om de samenhang te borgen tussen de grote decentralisaties (Participatiewet, Zorg voor Jeugd en AWBZ begeleiding) gaan we uit van dezelfde principes bij de verschillende decentralisaties. Het gaat om de volgende principes: Eenduidigheid in de bejegening van burgers. Eenduidigheid in wijze waarop bepaald of beoordeeld wordt welke ondersteuning nodig is. Een integrale aanpak die aansluit bij de vraag en de draagkracht. Waar mogelijk bundelen we daartoe middelen/budgetten. Prikkels voor zelf doen en ontzorgen. We gunnen burgers en professionals ruimte. Eenduidigheid in de manier waarop we als gemeente sturen op het realiseren van de gewenste (maatschappelijke) resultaten. Schaal waarop ondersteuning wordt vormgegeven volgt vraag. Via het principe één gezin één plan willen we de ondersteuning voor de burger zo efficiënt en effectief mogelijk gaan regelen, gebaseerd op de eigen mogelijkheden van de burger. Hierbij streven we ernaar om, daar waar mogelijk, de te bereiken resultaten per decentralisatie zoveel mogelijk met elkaar te verbinden en de verkokering zoveel mogelijk los te laten. Het uitgangspunt is de vraag van de burger. Het hierbij te bereiken resultaat voor de burger staat voorop! Ons overkoepelende doel zal zijn dat de burger vanuit zijn eigen kracht en verantwoordelijkheid in staat wordt gesteld zijn persoonlijke situatie op de voor hem belangrijkste leefgebieden te verbeteren waardoor het voor hem mogelijk wordt om maatschappelijk te participeren en een maatschappelijke bijdrage te leveren zonder hierbij gehinderd te worden door wet- en regelgeving of verkokering. 2.6 Regeerakkoord VVD-PvdA Bruggen slaan In het regeerakkoord VVD-PvdA Bruggen slaan wordt het wetsvoorstel Werken naar Vermogen vervangen door een nieuwe Participatiewet, die per 1 januari 2014 wordt ingevoerd. In de nieuwe Participatiewet wordt de Wet werk en bijstand (Wwb), Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een deel van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong) samengevoegd. Voor de hele doelgroep wordt een systeem van loondispensatie geïntroduceerd. Met ingang van wordt de Wajong alleen toegankelijk voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten; voor de groep niet volledige en duurzame arbeidsongeschikten is de nieuwe Participatiewet beschikbaar. De huidige Wsw ers en Wajong ers worden niet herkeurd en de verlaging van de uitkering voor Wajong ers wordt afgeschaft. Het kabinet ontwerpt een quotumregeling voor het in dienst nemen van arbeidsgehandicapten door grotere werkgevers. In zes jaar tijd wordt een quotum van vijf procent opgebouwd voor bedrijven voor het aannemen van arbeidsgehandicapten. 12

17 De instroom in de sociale werkvoorziening in zijn huidige vorm stopt met ingang van 1 januari Gemeenten krijgen binnen de wettelijke kaders ruimte om zelf beschut werk als een voorziening te organiseren. De verplichting voor gemeenten om één op de drie vrijgevallen plaatsen in de sociale werkvoorziening op te vullen vervalt. Re-integratie en begeleidingsbudgetten worden samengevoegd in een gebundeld re-integratiebudget. Deze middelen zullen gerichter en efficiënter worden ingezet, waarbij speciale aandacht zal worden besteed aan mensen met een arbeidshandicap. Vanaf nemen deze middelen over een periode van zes jaar geleidelijk af. Ook wordt er een efficiencykorting op de sociale werkvoorziening toegepast gespreid over zes jaar. Daarnaast bestrijdt het kabinet de armoedeval. Werken moet lonen, daarom wordt het verschil tussen uitkering en inkomen uit werk vergroot door lagere belastingen aan werkenden. Ook is er voor armoedebestrijding extra geld beschikbaar. Om de werking van de arbeidsmarkt verder te verbeteren wordt ook de Werkloosheidswet (WW) hervormd. Als gevolg hiervan wordt de duur van de WW-uitkering verkort en de opbouw van WW-rechten gewijzigd. Als gevolg hiervan wordt een stijging van het aantal aanvragen voor een bijstandsuitkering verwacht. 2.7 Regionale en bovenregionale aanpak Breda werkt op het terrein van de arbeidsmarkt intensief samen met de drie O s (overheid, ondernemers en onderwijs) binnen de regio West-Brabant. Samen met hen is in oktober 2011 de regionale meerjarenvisie arbeidsmarktbeleid West-Brabant werkt en pakt door! gepresenteerd. Hierin zijn de uitdagingen voor de komende jaren beschreven. Deze visie is vertaald in een nieuw meerjaren uitvoeringsprogramma, dat in september 2012 door het regionaal platform Arbeidsmarktbeleid West-Brabant is vastgesteld. Daarnaast is een plan van aanpak implementatie Wetsvoorstel Werken naar vermogen opgesteld, waarbij de West-Brabantse gemeenten op onderdelen samenwerken. Eén belangrijk onderdeel is de regionale werkgeversbenadering. Werkgevers en potentiële werknemers laten zich immers niet door de gemeentegrenzen leiden. Ook wordt bovenregionaal samengewerkt. Er is een provinciaal Brabants arbeidsmarktakkoord gesloten en samen met Dordrecht en Rotterdam (DelTri) verkennen we waar de gemeenschappelijke kansen en problemen liggen met betrekking tot de arbeidsmarkt. We kijken daarbij ook over de landsgrens heen. UWV Ook het UWV WERKbedrijf heeft te maken met enorme bezuinigingen; zij werken alleen nog regionaal, hebben geen re-integratiemiddelen meer beschikbaar om werkzoekenden met een WW-uitkering naar werk te begeleiden. Hun focus is met name gericht op digitalisering van de dienstverlening. De klant wordt gedurende de eerste 3 tot 6 maanden niet gesproken. Slechts voor een klein gedeelte (10%) die nog geen werk heeft in de periode daarna, vindt wel persoonlijk contact plaats. Voor de doelgroep werkzoekenden met een Wajong en WIA uitkering zijn nog wel re-integratiemiddelen beschikbaar. 13

18 2.8 Terugblik Samengevat: Breda heeft een sterke economische uitgangspositie. Breda heeft een positief vestigingsklimaat voor bedrijven. Breda heeft een divers en stimulerend onderwijsklimaat. Breda heeft voorgaande jaren een gunstige positie opgebouwd als het gaat om de reductie van het bijstandsbestand in vergelijking met andere steden. In 2012 zijn de gevolgen van de economische crisis voelbaar; het bijstandsbestand stijgt. Breda heeft diverse acties/maatregelen naar aanleiding van de aanbevelingen van de rekeningkamer/gemeenteraad in gang gezet. Breda heeft een leerwerkbedrijf gevormd. Eén van de eerste in Nederland, waarin de sociale werkvoorziening en sociale zaken samen zijn gegaan. Breda is koploper in de aanpak van de drie grote decentralisaties. Breda werkt zowel regionaal als bovenregionaal samen met ondernemers, onderwijs en overheid (gemeenten en UWV) op het terrein van de arbeidsmarkt. De afgelopen periode hebben we in Breda goede resultaten behaald. Onze aanpak heeft zijn vruchten afgeworpen. Desondanks zijn we van mening dat er nog altijd veel mensen zijn die een beroep doen op bijstand en nog altijd veel gezinnen in armoede leven. Mede als gevolg van de economische crisis stijgt in 2012 het aantal mensen dat een beroep doet op een gemeentelijke uitkering. Door daling van het participatiebudget is het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes noodzakelijk. 14

19 15

20

21 Wat willen we? Ambitie Alle Bredanaars werken naar vermogen in een reguliere baan. Bredanaars met een gemeentelijke uitkering, voor wie werken (nog) niet mogelijk is, participeren naar vermogen, werken aan hun ontwikkeling en leveren een maatschappelijke bijdrage aan hun stad Breda. De ambitie van het college is dat de economische en sociale verdiencapaciteit van Breda ten volle wordt benut en daarvoor hanteert Breda het principe: Iedereen kan iets, iedereen doet iets. Iedere Bredanaar met een gemeentelijke uitkering werkt voor die uitkering: levert een bijdrage (bijvoorbeeld vrijwilligerswerk) aan de stad, investeert in zichzelf en ontplooit zichzelf. Zoals het college heeft verwoord coalitieakkoord en 3.2 Visie op re-integratie/participatie Algemeen Zoals verwoord in het 14 richten we de inzet van beleid voortaan vooral op het bevorderen van participatie. Betaald werk staat op de hoogste trede van de participatieladder. Werk zorgt voor economische en financiële zelfstandigheid, draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde en biedt kansen om volop mee te doen in de samenleving en is de beste remedie om armoede te voorkomen of tegen te gaan. Het uitgangspunt is Werk boven inkomen. Het doel is dat zoveel mogelijk mensen naar vermogen werken in een reguliere baan, waarnodig door de gemeente ondersteund. Bredanaars die nog niet kunnen werken, gaan zoveel mogelijk meedoen naar vermogen, zodat zij met hun maatschappelijke bijdrage (bijvoorbeeld vrijwilligerswerk) een tegenprestatie leveren aan de stad. De gemeente stimuleert dit vanuit het re-integratiebeleid en welzijnsbeleid. Eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid Elke Bredanaar heeft talenten en die worden ten volle benut voor de persoon zelf, zijn/haar sociale omgeving en voor de stad. Alle Bredanaars zijn verantwoordelijk om in hun eigen bestaan te voorzien. Ieder wordt gestimuleerd om door inzet van talenten, kracht, creativiteit en netwerken economische zelfredzaamheid te bereiken. Als dit onvoldoende lukt, is er (tijdelijk) professionele ondersteuning voor diegenen die het echt nodig hebben. Deze ondersteuning kan bestaan uit re-integratie, gebruik van minimaregelingen en bijzondere bijstand als laatste vangnet. Vraaggerichte arbeidsmarktaanpak Een aanpak gericht op werkgevers én op de ontwikkeling van Bredanaars met een gemeentelijke uitkering. We investeren in partnerships en netwerken van de 3 O s (Overheid, Onderwijs & Ondernemers) in Breda en in de regio. We gaan uit van de vraag van de arbeidsmarkt: de kansrijke sectoren. We investeren qua omvang en kwaliteit in de werkgeversdienstverlening. We scholen en trainen werkzoekenden uitgaande van de vraag van de arbeidsmarkt. Learning on the job en vakgerichte praktische scholing is de insteek. 14 Gepubliceerd op 2 april

22 Effectiviteit en selectiviteit We sturen, conform de aanbevelingen van het Rekenkamerrapport Werk aan werk, scherp op effectiviteit. Dus: Geen inzet van re-integratiemiddelen als de kans op werk te klein is. Instrumenten en trajecten die niet effectief blijken, zetten we niet langer in. Bij de inzet van re-integratie maken we gebruik van de verkregen inzichten uit verschillende onderzoeken die bijdragen aan de verbetering van de effectiviteit van re-integratie. Bejegening We hebben de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden hoog in het vaandel staan. We hebben extra aandacht voor de bejegening en de kwaliteit van dienstverlening aan werkzoekenden en werkgevers. Bejegening vanuit respect en met een luisterend oor is een belangrijke randvoorwaarde om goed contact te kunnen maken met hen. In onze dienstverlening aan werkgevers spreken we de taal van de werkgever. 3.3 Resultaten In 2013 een structurele vermindering van het aantal mensen met een gemeentelijke uitkering (Wwb) met 110 personen. In % stijging van het aantal mensen met een gemeentelijke uitkering*. Verhoging van het aantal zorg- en sociale activeringswerkplekken ten behoeve van mensen met een gemeentelijke uitkering (Wwb) naar 300 in 2013 en 350 in % van de cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (geen perspectief) verbeterd zijn uitgangspositie voor participatie. Twee klanttevredenheidsonderzoeken: één onder werkzoekenden en één onder werkgevers (eind 2014). * In het regeerakkoord is aangekondigd dat onder andere de duur van de WW-uitkering wordt verkort en de opbouw van WW-rechten aanzienlijk wordt gewijzigd. Als gevolg hiervan wordt een stijging van het bijstandsaanvragen verwacht per 1 januari Handhaving van het aantal mensen met een gemeentelijke uitkering (Wwb) in 2014 op het niveau van 2013 is een enorme opgave. 18

Werken@Breda Op weg naar werk NOTA RE-INTEGRATIE / PARTICIPATIE 2013-2014

Werken@Breda Op weg naar werk NOTA RE-INTEGRATIE / PARTICIPATIE 2013-2014 Werken@Breda Op weg naar werk NOTA RE-INTEGRATIE / PARTICIPATIE 2013-2014 þgeschikt Werken@Breda Op weg naar werk Nota re-integratie/participatie 2013-2014 Voorwoord > Voor u ligt de nota Werken@Breda,

Nadere informatie

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Gemeente Noordoostpolder 19 augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. groep... 4 3. en en uitgangspunten... 5 3.1.

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Inhoudsopgave Wet Wajong (sinds 2010)... 3 Wet Werk en Bijstand (WWB)... 5 Wet investeren in jongeren (Wij)... 6 Wet Sociale Werkvoorziening

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid versie 2013 www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1 Inleiding... 3 Participatiewet, geplande invoerdatum 1 januari 2014... 4 Wet Wajong (sinds 2010)... 6 Wet Werk

Nadere informatie

Startnotitie Werken naar Vermogen

Startnotitie Werken naar Vermogen Startnotitie Werken naar Vermogen 1. ACHTERGROND 1.1. Aanleiding Voor u ligt de Startnotitie Werken naar Vermogen. Concrete aanleiding voor deze Startnotitie is de aangenomen motie van het CDA van 15 november

Nadere informatie

Participatiewet / Wsw. Raadsinformatieavond - 3 juli 2013

Participatiewet / Wsw. Raadsinformatieavond - 3 juli 2013 Participatiewet / Wsw Raadsinformatieavond - 3 juli 2013 Bespreekpunten Wat is de huidige situatie in Wwb en Wsw? Wat zijn de belangrijkste contouren van de Participatiewet? Welke effecten heeft de Participatiewet

Nadere informatie

uitstroombevordering

uitstroombevordering Wat willen we bereiken? Omschrijving: Het verlagen van de instroom en bevorderen van de uitstroom van bijstandsgerechtigden. Preventie: het voorkomen van de instroom van het aantal bijstandsgerechtigden.

Nadere informatie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Quick scan re-integratiebeleid Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Doetinchem, 16 december 2011 1 1. Inleiding De gemeenteraad van Doetinchem heeft op 18 december 2008 het beleidsplan

Nadere informatie

Werken naar vermogen. Maart 2012

Werken naar vermogen. Maart 2012 Werken naar vermogen Maart 2012 1 Inhoud presentatie Hoofdlijnen nieuwe systeem Loondispensatie Stand van zaken WWNV Planning wetsvoorstel Planning lagere regelgeving 2 Nieuwe systeem Wet werken naar vermogen

Nadere informatie

Voorstel aan de gemeenteraad van Oostzaan

Voorstel aan de gemeenteraad van Oostzaan Onderwerp: Regelingen regionaal Participatiewet Oostzaan Invullen door Raadsgriffie RV-nummer: 14/84 Beleidsveld: Werk en inkomen Datum: 26 november 2014 Portefeuillehouder: M. Olij Contactpersoon: Corina

Nadere informatie

Kadernota Participatie en Inkomen. Raadsinformatieavond 14 januari 2014

Kadernota Participatie en Inkomen. Raadsinformatieavond 14 januari 2014 Kadernota Participatie en Inkomen Raadsinformatieavond 14 januari 2014 Opbouw 1. Urgentie/aanleiding 2. Gekozen insteek en proces 3. Drieledige veranderstrategie a. Versterken bedrijvigheid en stimuleren

Nadere informatie

Naar een stad die werkt Benen op tafel bijeenkomst. 14 juni 2011 Jan Lagendijk Marc Bevers

Naar een stad die werkt Benen op tafel bijeenkomst. 14 juni 2011 Jan Lagendijk Marc Bevers Naar een stad die werkt Benen op tafel bijeenkomst 14 juni 2011 Jan Lagendijk Marc Bevers PROGRAMMA Participatie, reintegratie en werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt Een serieuze opgave van hoge

Nadere informatie

één werkbedrijf voor het Rijk van Nijmegen

één werkbedrijf voor het Rijk van Nijmegen deze brochure is een verkorte versie van het Werkboek Sterke werkwoorden november 2013 één werkbedrijf voor het Rijk van Nijmegen De ambities voor regionale samenwerking op het domein Werk tussen de gemeenten

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Sociale Zaken

Voortgangsrapportage Sociale Zaken Voortgangsrapportage Sociale Zaken 2e e half 2013 gemeente Landsmeer [Geef tekst op] [Geef tekst op] [Geef tekst op] Afdeling Zorg en Welzijn April 2014 1. Inleiding Voor u ligt de voortgangsrapportage

Nadere informatie

Beleidsplan Participatiewet. Berkelland 2 0 1 5-2 0 1 8

Beleidsplan Participatiewet. Berkelland 2 0 1 5-2 0 1 8 Beleidsplan Participatiewet Berkelland 1 2 0 1 5-2 0 1 8 Meer doen met minder geld 2 Dienstverlening van binnen naar buiten 1. Eigen kracht (sociaal netwerk) 2. Algemene voorzieningen 3. Maatwerkvoorzieningen

Nadere informatie

Een nieuwe taak voor gemeenten

Een nieuwe taak voor gemeenten Een nieuwe taak voor gemeenten Vanaf 1 januari 2015 treedt de Participatiewet in werking. Het doel van de wet is om meer mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. De gemeente

Nadere informatie

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad VERG AD ERING GEM EENT ER AAD 20 14 VOORST EL Registratienummer: 1150476 Bijlage(n) 2 Onderwerp Beleidsplan Participatiewet Aan de raad Middenbeemster, 30 september 2014 Inleiding en probleemstelling Gemeenten

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Registratienr.: Z/14/004375/12040

Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Registratienr.: Z/14/004375/12040 Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 9 oktober 2014 Onderwerp: Beleidsplan Participatiewet Aan de raad. Beslispunten 1. Ter uitvoering van de Participatiewet het Beleidsplan

Nadere informatie

Visie Participatiewet

Visie Participatiewet Visie Participatiewet Zoveel mogelijk burgers doen mee en voorzien in hun eigen inkomen Regio Alkmaar 06-11-2013 Kern Participatiewet Opgebouwd uit WWB, WSW en WAJONG Geen nieuwe instroom in WSW Gemeente

Nadere informatie

Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft

Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft Van Martin Heekelaar m.heekelaar@berenschot.nl 030-2916814 Datum 30 oktober 2012 Betreft Financiële gevolgen Regeerakkoord i.v.m. gemeentelijke regelingen W&I Op 29 oktober presenteerden de VVD en de PvdA

Nadere informatie

Programma. Wat is de Participatiewet? Hoe kunnen wij u helpen?

Programma. Wat is de Participatiewet? Hoe kunnen wij u helpen? Programma Wat is de Participatiewet? Hoe kunnen wij u helpen? De Participatiewet Op 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht Van werkgevers wordt nu verwacht om werkzoekenden met een arbeidsbeperking

Nadere informatie

Sociale werkbedrijven de toekomst

Sociale werkbedrijven de toekomst & Sociale werkbedrijven de toekomst Sociale werkbedrijven 2.0 De Participatiewet vraagt om een nieuwe manier van werken. Er zijn nieuwe doelen vastgelegd en overal ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden.

Nadere informatie

Presentatie Participatiewet & Wijzigingen Wwb. Commissie Samenleving Brielle

Presentatie Participatiewet & Wijzigingen Wwb. Commissie Samenleving Brielle Presentatie & Wijzigingen Wwb Commissie Samenleving Brielle Inhoud Presentatie Doelen participatiewet Uitgangspunten participatiewet Samenwerking Consequenties invoering participatiewet Wijzigingen Wwb

Nadere informatie

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 -

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 - Participatiewet raadscommissie EM 9 september 2014-1 - Inhoud achtergrond wijzigingen sociale zekerheid hoofdlijnen Participatiewet 1 januari 2015 financiering Rijk wetswijzigingen WWB 1 januari 2015 voorbereidingen

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Onderwerp: social return en inbesteden Datum commissie: 6 juni 2013 Datum raad: Nummer: Documentnummer: Steller: Eric Dammingh Fractie: PvdA-GroenLinks Samenvatting Meedoen

Nadere informatie

De Participatiewet. Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013. Edith van Ruijven

De Participatiewet. Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013. Edith van Ruijven De Participatiewet Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013 Edith van Ruijven De participatiewet Naar een inclusieve arbeidsmarkt jobcoach No risk polis Compensatie lagere productiviteit (loonkostensubsidie)

Nadere informatie

Wat werkt voor wie in reïntegratie?

Wat werkt voor wie in reïntegratie? Wat werkt voor wie in reïntegratie? Overwegingen voor de Gemeenteraad Nijmegen Presentatie in opdracht van: Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen Nijmegen, 12 oktober 2011 Lucy Kok www.seo.nl - secretariaat@seo.nl

Nadere informatie

Uitvoering beheertaken. inzet bijzondere doelgroepen

Uitvoering beheertaken. inzet bijzondere doelgroepen Uitvoering beheertaken en inzet bijzondere doelgroepen 156.000 inwoners 11e gemeente van Nederland Apeldoorn, Beekbergen, Beemte Broekland, Hoenderloo, Hoog Soeren, Klarenbeek, Lieren, Loenen, Radio Kootwijk,

Nadere informatie

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Aanpak jeugdwerkloosheid In een brief van 5 maart jl. hebben de Ministeries van SZW en OCW aangegeven dat zij een

Nadere informatie

Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet:

Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet: Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet: 1) Context 2) Drie niveaus van sturing: - bestuurlijk niveau - managementteam niveau - operationeel niveau 3) Vragen en verdiepen Context: maatschappelijke

Nadere informatie

LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel

LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel Lokaal en regionaal arbeidsmarktbeleid van gemeenten vanuit cliëntenoptiek Rob de Krieger Cliëntenraden meer betrokken bij beoordeling lokaal en regionaal arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten Onze ref.: 100211

Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten Onze ref.: 100211 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de minister mr J.P.H. Donner Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Utrecht, 10 mei 2010 Onderwerp: inzicht in uitgaven en bereik re-integratiemiddelen gemeenten

Nadere informatie

Opinieronde / peiling

Opinieronde / peiling Aan de Raad OPINIE Made, 16 september 2014 Regnr.: 14int03381 Aan de commissie: Fout! Onbekende naam voor documenteigenschap. Datum vergadering: Fout! Onbekende naam voor documenteigenschap. Agendapunt

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Onderweg naar één Werk-Ontwikkelbedrijf. Divosa Masterclass 01-02-2013

Onderweg naar één Werk-Ontwikkelbedrijf. Divosa Masterclass 01-02-2013 Onderweg naar één Werk-Ontwikkelbedrijf Divosa Masterclass 01-02-2013 Inhoud keuze voor het inrichten van één werkbedrijf het model op hoofdlijnen doelgroep ondersteuning in de uitvoering de risico s en

Nadere informatie

Factsheet. Participatiewet. Informatie voor de werkgever, juli 2014

Factsheet. Participatiewet. Informatie voor de werkgever, juli 2014 Factsheet Participatiewet Informatie voor de werkgever, juli 2014 In deze factsheet voor de UMC s over de Participatiewet wordt op een rij gezet waar deze wetgeving over gaat, over wie het gaat en wat

Nadere informatie

SUBSIDIEKAART. 13 september 2013. Toelichting

SUBSIDIEKAART. 13 september 2013. Toelichting SUBSIDIEKAART Toelichting Dit betreft een overzicht van de nu bestaande subsidies en voorzieningen aan bedrijven, die ten goede komen aan en werkzoekenden voor mobiliteit, algemene scholing, opdoen van

Nadere informatie

1 notitie beleidskeuzes participatiewet, mei 2014. Notitie beleidskeuzes participatiewet

1 notitie beleidskeuzes participatiewet, mei 2014. Notitie beleidskeuzes participatiewet 1 notitie beleidskeuzes participatiewet, mei 2014 Notitie beleidskeuzes participatiewet Introductie Op 1 januari 2015 treedt de Participatiewet in werking. De Participatiewet is een bundeling van drie

Nadere informatie

Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL)

Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL) Afdeling Samenleving Richtlijn 3.2 WORK FIRST (SPORENMODEL) Algemeen Met ingang van 1 januari 2004 is de Wet Werk en Bijstand (WWB) in werking getreden. In de WWB staat de eigen verantwoordelijkheid van

Nadere informatie

Voorstel aan de gemeenteraad van Wormerland

Voorstel aan de gemeenteraad van Wormerland Onderwerp: Wormerland voor participatie Invullen door Raadsgriffie RV nummer: Dubbelklik hier Beleidsveld: Particiaptie Datum: Portefeuillehouder: K. van Waaijen Procedure: Contactpersoon: Corina Garcia

Nadere informatie

Participatiewet. 1 januari 2015

Participatiewet. 1 januari 2015 Participatiewet 1 januari 2015 Agenda Uitgangspunten Participatiewet - Sjak Vrieswijk De WVK-groep - Gerard van Beek De ISD/Werkplein de Kempen - Sjak Vrieswijk Kempenplus - Gerard van Beek Het regionaal

Nadere informatie

Werkwoorden. Het banenplan van D66 Breda

Werkwoorden. Het banenplan van D66 Breda Werkwoorden Het banenplan van D66 Breda VOORWOORD De wereld bevindt zich inmiddels vijf jaar in een financiële crisis. De effecten daarvan zijn ook in Breda merkbaar. Mensen verliezen hun baan, maken schulden,

Nadere informatie

Factsheet: Sociaal akkoord en de gevolgen voor de Participatiewet

Factsheet: Sociaal akkoord en de gevolgen voor de Participatiewet Factsheet: Sociaal akkoord en de gevolgen voor de Participatiewet In deze factsheet staan de punten uit het sociaal akkoord die van invloed zijn op de Participatiewet en die van belang zijn voor mensen

Nadere informatie

Onderwerp: Impact Sociaal Akkoord voor de Participatiewet

Onderwerp: Impact Sociaal Akkoord voor de Participatiewet Onderwerp: Sociaal Akkoord voor de Participatiewet We hebben de impact van het sociaal akkoord voor u als szpecialist op een rij gezet. In een kort en helder overzicht wordt per item aangegeven waar we

Nadere informatie

Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant

Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant Inzet MEEWERKEN tegenprestatie naar vermogen optima forma Uitgangspunten: Huidige beleidsuitspraken Vraagstelling: Is dit betaalbaar

Nadere informatie

Raadsbesluit. De gemeenteraad van gemeente Leudal. Agendapunt 8. Gezien het voorstel van het college d.d. 11 november 2014 nummer.

Raadsbesluit. De gemeenteraad van gemeente Leudal. Agendapunt 8. Gezien het voorstel van het college d.d. 11 november 2014 nummer. Raadsbesluit De gemeenteraad van gemeente Leudal Agendapunt 8 Gezien het voorstel van het college d.d. 11 november 2014 nummer. gelet op artikel 8, eerste lid, onderdeel b en artikel 36 van de Participatiewet;

Nadere informatie

Visie en uitgangspunten (1)

Visie en uitgangspunten (1) Visie en uitgangspunten (1) Iedereen moet kunnen meedoen als volwaardig burger en bijdragen aan de samenleving. Participatiewet streeft naar een inclusieve arbeidsmarkt, voor jong en oud, en voor mensen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

Nadere achtergrondinformatie participatiewet

Nadere achtergrondinformatie participatiewet Nadere achtergrondinformatie participatiewet Invoering Participatiewet Op 1 januari 2014 wordt de Participatiewet ingevoerd. De nieuwe wet zal de huidige Wet werk en bijstand vervangen. Parallel aan de

Nadere informatie

De Zijl Bedrijven Van sociale werkvoorziening tot Brug naar Werk. Jan-Jaap de Haan Wethouder Leiden

De Zijl Bedrijven Van sociale werkvoorziening tot Brug naar Werk. Jan-Jaap de Haan Wethouder Leiden De Zijl Bedrijven Van sociale werkvoorziening tot Brug naar Werk Jan-Jaap de Haan Wethouder Leiden november 2012 1 Bouwen op de kracht van burgers Principes VNG (1) 1. Ondersteuning op maat door integrale

Nadere informatie

Vragen en antwoorden. Antwoord: Leeftijdsopbouw WWB-bestand: 27 tot 45 jaar 67 personen 45 tot 60 jaar 82 personen 60 tot 65 jaar 22 personen

Vragen en antwoorden. Antwoord: Leeftijdsopbouw WWB-bestand: 27 tot 45 jaar 67 personen 45 tot 60 jaar 82 personen 60 tot 65 jaar 22 personen Aanvullende vragen burgerraadslid mw. A. van Esch (fractie PK) betreffende plan van aanpak re-integratie van uitkeringsgerechtigden (n.a.v. Politieke avond d.d. 12 maart 2009) en beantwoording. Politieke

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER UTRECHT MIDDEN DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER Doel van de Participatiewet De Participatiewet vervangt de bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong. Het doel van de

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

VOORSTEL INHOUD. Portefeuille: P. van Bergen. No. B15.000681. Dronten, 28 april 2015. maatregelen ter voorkoming voorlopig tekort BUIG

VOORSTEL INHOUD. Portefeuille: P. van Bergen. No. B15.000681. Dronten, 28 april 2015. maatregelen ter voorkoming voorlopig tekort BUIG Portefeuille: P. van Bergen No. B15.000681 Dronten, 28 april 2015 maatregelen ter voorkoming voorlopig tekort BUIG Aan de gemeenteraad VOORSTEL Wij stellen u voor: 1. Kennis te nemen van de consequenties

Nadere informatie

Workshops Arbeidsmarktbeleid

Workshops Arbeidsmarktbeleid bij de invoering van de Participatiewet Workshops Arbeidsmarktbeleid November 2014 Stimulansz-CliP in opdracht van de LCR 1 Programma Workshop Introductie Ontwikkelingen / achtergrond arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester

Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester De Participatiewet Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester Wat komt aan bod? Ontwikkelingen Participatiewet Rol arbeidsdeskundige Ontwikkelingen Van verzorgingsstaat

Nadere informatie

REÏNTEGRATIEVERORDENING WET WERK EN BIJSTAND RIJSWIJK 2005

REÏNTEGRATIEVERORDENING WET WERK EN BIJSTAND RIJSWIJK 2005 -1.833.52 REÏNTEGRATIEVERORDENING WET WERK EN BIJSTAND RIJSWIJK 2005 HOOFDSTUK 1. ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1. Begripsomschrijvingen In deze verordening wordt verstaan onder: a. de wet : de WWB b. WWB:

Nadere informatie

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen! Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Presentatie voor de Conferentie Inclusieve Arbeidsmarkt georganiseerd door Venturaplus en Zowelwerk, De Lawei, Drachten, 4 april 2016 Jouke van Dijk, Hoogleraar

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Participatieverordening gemeente Bergen 2014 De raad van de gemeente Bergen, gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders van 10 december 2013, gelezen het advies van de commissie Welzijn van 28

Nadere informatie

Werkzoekenden in Westfriesland. Ik ben WerkSaam in Westfriesland. www.werksaamwf.nl

Werkzoekenden in Westfriesland. Ik ben WerkSaam in Westfriesland. www.werksaamwf.nl Werkzoekenden in Westfriesland Ik ben WerkSaam in Westfriesland WerkSaam Westfriesland Wij zijn WerkSaam in Westfriesland WerkSaam Westfriesland is dé arbeidsbemiddelaar van Westfriesland. Wij begeleiden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 729 Evaluatie Wet inkomensvoorziening oudere werklozen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Overheidsbemoeienis versus maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wat betekent deze wet voor u als werkgever?

Overheidsbemoeienis versus maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wat betekent deze wet voor u als werkgever? De Participatiewet Overheidsbemoeienis versus maatschappelijk verantwoord ondernemen Wat betekent deze wet voor u als werkgever? De Participatiewet het juridische plaatje Met ingang van 1 januari 2015

Nadere informatie

De Participatiewet in Almere

De Participatiewet in Almere De Participatiewet in Almere Dit factsheet bevat de belangrijkste aspecten van de Participatiewet. We geven een toelichting op de belangrijkste wijzigingen, nieuwe instrumenten en voorzieningen die de

Nadere informatie

Toekomst gesubsidieerde arbeid. Concept

Toekomst gesubsidieerde arbeid. Concept Toekomst gesubsidieerde arbeid Concept Toekomst gesubsidieerde arbeid Concept Gemeente Breda Februari 2012 Inhoudsopgave > Inleiding... 3 Leeswijzer... 3 1. Achtergrondinformatie... 5 2. Beschrijving

Nadere informatie

De Wijsmaker Training en opleiding 2014 1

De Wijsmaker Training en opleiding 2014 1 In vogelvlucht: Participatiewet en WWB Maatregelen Door Mark Cornelissen PROGRAMMA WORKSHOP - PARTICIPATIEWET EN DE WWB MAATREGELEN IN VOGELVLUCHT. - OVERIGE WETGEVING DIE VAN BELANG IS VOOR ONS. - JULLIE

Nadere informatie

Participatiewet vanaf 2015 Wat betekent dit voor u?

Participatiewet vanaf 2015 Wat betekent dit voor u? Participatiewet vanaf 2015 Wat betekent dit voor u? Participatiewet vanaf 2015 Wat betekent dit voor u? Vanaf 2015 is er veel veranderd rondom werk en inkomen. Zo is de Participatiewet ingevoerd, zijn

Nadere informatie

Robert Capel Tom de Haas Martin Heekelaar Implementatiedag 12 december, Utrecht

Robert Capel Tom de Haas Martin Heekelaar Implementatiedag 12 december, Utrecht Robert Capel Tom de Haas Martin Heekelaar Implementatiedag 12 december, Utrecht Inhoudsopgave 1. Welkom 2. De opdracht: de optimale weg 3. Het analysemodel en uitvoeringsvarianten 4. Verdieping naar diverse

Nadere informatie

Raadsvergadering : 12 maart 2015. Agendapunt : 11

Raadsvergadering : 12 maart 2015. Agendapunt : 11 Zaaknummer Documentnummer I-SZ/2014/1437 I-SZ/2015/82 Raadsvergadering : 12 maart 2015 Agendapunt : 11 Onderwerp : Vaststelling van het Regionaal Beleidskader Participatiewet (inclusief bijbehorende documenten)

Nadere informatie

Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011

Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011 Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011 beleidsbepalingen WIJ Bepalingen participatiebudget september 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Uitgangspunten 5 2.1 Wet WIJ 5 2.2 Particpatiebudget 5 3 Wet investeren

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Participatiewet en Maatregelen WWB per 1 januari 2015

Participatiewet en Maatregelen WWB per 1 januari 2015 bij de invoering van de Participatiewet en Maatregelen WWB per 1 januari 2015 Juni / Juli 2014 Stimulansz-CliP in opdracht van de LCR 1 Participatiewet en Maatregelen WWB per 1 januari 2015 Presentatie

Nadere informatie

Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening. Aan de raad. Participatiewet

Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening. Aan de raad. Participatiewet Pagina 1 van 6 Versie Nr.1 Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening Aan de raad. Participatiewet Beslispunten *Z00288A120 E* 1. Vast te stellen de Re-integratieverordening

Nadere informatie

Tegenprestatie naar Vermogen

Tegenprestatie naar Vermogen Tegenprestatie naar Vermogen Beleidsplan Tegenprestatie in het kader van de Participatiewet 2015 Hof van Twente, oktober 2014-1 - De Tegenprestatie naar Vermogen Inleiding Al vanaf 1 januari 2012 kunnen

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Geschiedenis Participatiewet

Geschiedenis Participatiewet De Participatiewet Welkom 1 Opening 2 Inhoud van de Participatiewet 3 De Participatiewet, lucht, last of lust voor ondernemers 4 Praktijkervaringen 5 Paneldiscussie met de zaal over belemmeringen, kansen

Nadere informatie

2. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen.

2. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen. Agendapunt : 7. Voorstelnummer : 05-029 Raadsvergadering : 12 mei 2011 Naam opsteller : Laureen Hulskamp Informatie op te vragen bij : tst.: 170 Portefeuillehouders : Alwin Hietbrink Onderwerp: Beleidsnota

Nadere informatie

Wajong en Participatiewet

Wajong en Participatiewet Inovat 5 maart 2015 Wajong en Participatiewet Harm Rademaekers Centraal Expertise Centrum UWV Inovat 5 maart 2015 2 Waarom Participatiewet? Meer kansen creëren om mensen aan werk te helpen Minder regelingen

Nadere informatie

Programma 7 Werk en inkomen

Programma 7 Werk en inkomen Programma 7 Werk en inkomen Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en) Samenleving Sociale Zaken Sociale Zaken en Werkgelegenheid Programmadoelstelling (missie) De hoofddoelstelling van programma

Nadere informatie

Regionaal Werkbedrijf arbeidsmarktregio Noordoost Brabant

Regionaal Werkbedrijf arbeidsmarktregio Noordoost Brabant Regionaal Werkbedrijf arbeidsmarktregio Noordoost Brabant AWBZ/WMO Participatiewetdoelgroepen: wsw-doelgroep, nieuwe doelgroep, klassieke doelgroep Dagbesteding 15.580 aanspraak AWBZ extramuraal 416 Wachtlijst

Nadere informatie

Puntsgewijze samenvatting van de Hoofdlijnennotitie werken naar vermogen

Puntsgewijze samenvatting van de Hoofdlijnennotitie werken naar vermogen Puntsgewijze samenvatting van de Hoofdlijnennotitie werken naar vermogen Deze puntsgewijze samenvatting is een uitwerking van de afspraken die hierover in het regeer- en gedoogakkoord zijn gemaakt. Bij

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

Ontwikkelingen wet- en regelgeving bij arbeidsintegratie. November 2013 Neeltje Huvenaars

Ontwikkelingen wet- en regelgeving bij arbeidsintegratie. November 2013 Neeltje Huvenaars Ontwikkelingen wet- en regelgeving bij arbeidsintegratie November 2013 Neeltje Huvenaars Uitstroommogelijkheden 2013/2014 Vervolgopleiding Werk Voorzieningen UWV Aangepast werk via Wsw Evt tijdelijk inkomen

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Bijlage bij visiedocument. Overzicht re-integratieactiviteiten en projecten. Gemeente Barneveld

Bijlage bij visiedocument. Overzicht re-integratieactiviteiten en projecten. Gemeente Barneveld Bijlage bij visiedocument Overzicht re-integratieactiviteiten en projecten Gemeente Barneveld 1. Inleiding Om het visiedocument in het juiste perspectief te plaatsen, is het van belang een duidelijk overzicht

Nadere informatie

onderzoeksopzet beheersing bijstandsvolume

onderzoeksopzet beheersing bijstandsvolume onderzoeksopzet beheersing bijstandsvolume 2 beheersing bijstandsvolume 1 inleiding aanleiding Op 4 september 2014 heeft de Rekenkamer Capelle aan den IJssel een zogenaamde stemkastsessie georganiseerd

Nadere informatie

Enkele uitgangspunten ten behoeve van een Bredase beleidsvisie Re-integratie

Enkele uitgangspunten ten behoeve van een Bredase beleidsvisie Re-integratie Enkele uitgangspunten ten behoeve van een Bredase beleidsvisie Re-integratie 1. Inleiding Op 11 november 2010 is het rapport van de Rekenkamer Breda Werk aan Werk over het reintegratiebeleid van de gemeente

Nadere informatie

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. Waarom decentraliseren? 2. Decentralisatie Jeugdzorg 3. Decentralisatie

Nadere informatie

Tijdens het begrotingsonderzoek heb ik toegezegd u nog aanvullende informatie toe te zenden.

Tijdens het begrotingsonderzoek heb ik toegezegd u nog aanvullende informatie toe te zenden. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a Den Haag Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333

Nadere informatie

BEDOELD VOOR DE ONDERNEMERS IN VOORSCHOTEN, LEIDSCHENDAM-VOORBURG EN WASSENAAR

BEDOELD VOOR DE ONDERNEMERS IN VOORSCHOTEN, LEIDSCHENDAM-VOORBURG EN WASSENAAR Toolbox Werken is meedoen BEDOELD VOOR DE ONDERNEMERS IN VOORSCHOTEN, LEIDSCHENDAM-VOORBURG EN WASSENAAR Iedereen doet mee! We ondersteunen werkgevers Zoveel mogelijk mensen aan het werk, want werken is

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 De raad van de gemeente Castricum; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer]; gelet op

Nadere informatie

Notitie tijdelijke dienstverbanden medewerkers Risse

Notitie tijdelijke dienstverbanden medewerkers Risse Notitie tijdelijke dienstverbanden medewerkers Risse Aanleiding In de vergadering van de Commissie Welzijn op 24 januari 2012 heeft wethouder Litjens van de gemeenteraad de opdracht gekregen om een notitie

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie