Meten aan de inrichtingsaspecten van een BIomgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meten aan de inrichtingsaspecten van een BIomgeving"

Transcriptie

1 Meten aan de inrichtingsaspecten van een BImgeving Een White Paper in de BI-Scan serie Dr Gerrit Versteeg Versie 1.0

2 Inhudspgave 1 METEN AAN EEN BI-OMGEVING 3 2 MIDDELEN INRICHTINGSAS 1. DATA INTEGRATION INRICHTINGSAS 2. DATA WAREHOUSE SETUP INRICHTINGSAS 3. BUSINESS INTELLIGENCE FUNCTIES INRICHTINGSAS 4. ANALYTIC APPLICATIONS. 9 3 PROFESSIONELE ORGANISATIE INRICHTINGSAS 5. BI-SUPPORT INRICHTINGSAS 6. BI-CHANGE: PROJECT & DEVELOPMENT INRICHTINGSAS 7. BI-BEHEER INRICHTINGSAS 8. BI-PROFESSIONALS 11 4 INTERESSANTE KENNIS DOCUMENTEN 13 2

3 Deze white paper is nderdeel van de BI-Scan serie, die gaat ver de verschillende aspecten die hren bij de diagnse van een BI-mgeving. De nderzeksvraag hierbij is: In welke mate vldet de BImgeving aan de ndersteuningsbehefte van de managers. In deze white paper gaan we de verschillende inrichtingsaspecten van een BI-mgeving nader telichten. De inrichtingsaspecten hebben we ndig m een BI-mgeving meetbaar te maken en m te kunnen aangeven welke aspecten eventueel in een BI-mgeving missen en tch ndig zijn in het licht van de behefte van de managers. 1 Meten aan een BI-mgeving De in de diagnse-vraagstelling gebruikte term BI-mgeving meten we meetbaar maken. Daarm gaan we kijken naar de inrichtingsaspecten van een BI-mgeving. Niet alleen naar de middelen, tls, maar zeker k naar de eigenschappen en kenmerken van de mgeving en natuurlijk naar rganisatrische aspecten. Een achttal aspectgebieden hebben we hierbij nderkend, vier ver middelen en vier ver rganisatie: Middelen: Data integratie, Data warehuse setup, BI-tling en Analytical Applicatins. Organisatrisch: Supprt, Beheer, Change en Prfessinals In deze white paper gaan we dieper in p de inrichtingsaspecten. 2 Middelen 2.1 Inrichtingsas 1. Data Integratin Vreger nemden we dit ETL (Extractie, Transfrmatie en Laden), maar nadat duidelijk werd dat de beschikbare ETL-tls in feite een breed stuk data lgistiek afdekken, zijn ze mgedpt naar Data Integratin tls. Data integratie mvat de basis ETL-functies zals het nttrekken van data uit brnnen (incl. real-time kppelingen), het pschnen, het transfrmeren, het cmbineren en het pslaan van data gecmbineerd met jb-scheduling mgelijkheden. Veel gehanteerde aanvullende functies zijn bijvrbeeld: - Kwaliteitscntrle, bedeld m (brn)data te cntrleren, prfilen, filteren, selecteren, valideren en z ndig aan te passen. - Metadata-management, functies m de data van beschrijvende data (meta-data) te vrzien en deze gestructureerd p te slaan in een zgenaamd Metadata mdel. Meta-data kan semantisch ndersteunend zijn (dat wil zeggen dat de betekenis, herkmst et cetera wrden vastgelegd), alsk prcesmatig zijn zdat de verwerking van de gegevens wrden geadministreerd en beheerd. De metadata geeft z betekenis en waarde aan de gegevens. - Data lineage behelst tracking en tracing functies, die vanuit een eindresultaat exact kunnen achterhalen uit welke data een gegeven is pgebuwd en wanneer dit heeft plaatsgevnden. 3

4 2.2 Inrichtingsas 2. Data Warehuse setup. Hierbij gaat het minder m functies, maar meer m de ndzakelijke kenmerken en eigenschappen. Denk hierbij aan bijvrbeeld: - de scpe van het Dwh, gaat het m pgeslagen data vanuit één afdeling/business unit, f is er sprake van een data uit de hele nderneming, multidisciplinair. - het aanwezig zijn van histrische gegevens, NB het gaat hier m histrie die vanuit peratineel perspectief niet ndig is en derhalve niet in de brnsystemen zelf wrdt bijgehuden. - de gelaagdheid en mdellering (relatineel, multidimensinaal, data-vault, anchr-mdeling et cet.) die is tegepast. Overwegingen zijn bijvrbeeld: het gebruik van een multidimensinale data laag betekent dat in het Dwh de brngegevens zijn gecmbineerd (het heikele punt bij Big Data) en qua datastructuur zijn mgezet naar een multidimensinaal mdel, met feiten en dimensies. Deze datastructuur is veel geschikter vr queries van analytische aard mdat minder vaak tabellen meten wrden gecmbineerd (de beruchte uter jins ). De structuur sluit k ged aan bij aggregatie van cijfers langs vr de manager f analist bekende invalsheken. Queries verlpen significant sneller en het is eenvudiger m rapprtages te ntwikkelen, k vral interessant vr self-service BI. het gebruik van een relatinele tussenlaag vóór het MD-deel van het Dwh. De relatinele laag is een belangrijke verbetering in de beheerbaarheid van het Dwh. De relatinele laag is bedeld m de data uit verschillende brnnen te cmbineren in een relatineel mdel gebruikmakend van de termen zals deze in het peratineel prces gebruikt wrden en die dus vr de brnnen herkenbaar zijn (we gaan dus geen discussie huden met de brndata-leveranciers in de management-termen die we gebruiken in het MD-mdel). Omdat het hier dus gaat m peratinele termen is de discussie rnd data-aanlevering en eventuele veranderingen daarbinnen, immers eenvudiger (minder semantisch verstrd). De discussies ver de data-aanlevering en betekenis van de data kunnen daarmee veel vruchtbaarder en sneller in deze laag wrden afgehandeld. Pas als alle peratinele brnnen zijn verwerkt, gevalideerd, gecmbineerd en succesvl geladen in de relatinele database, m.a.w. de discussie met de brnnen ver hun (peridieke aanlevering) is klaar en de data is gebrgd, wrdt de stap gemaakt m deze qua semantiek m te zetten naar management-taal en qua structuur m te zetten naar een beter bij analyses passende pzet in een MD-layer. - het wel f niet pre-emptive laden van gegevens. Als we pre-emptive laden bevat het Dwh alle bedrijfsdata, k al is er ng geen directe MI-behefte vr. Dit is een vrinvestering met een aantal frse vrdelen, waarver de besluitvrming ged ndersteund met wrden. Te adresseren vrdelen: 1) MI is zeer veranderlijk, bestaande rapprten veranderen snel, nieuwe rapprten zijn vaak snel ndig, het MI-antwrd p de ene vraag triggert nieuwe vragen. De BImgeving met hiervr een flinke mate van flexibiliteit kennen. Starheid en lange time-tmarket van veranderingen wrdt niet alleen verrzaakt dr mindere tling f datamdellering, maar veelal dr de lange weg m nieuwe brnnen bendigd vr die nieuwe rapprtage te 4

5 ntsluiten; 2) resulteert in een beter, stabieler en meer samenhangend geïntegreerd datamdel. Dit in tegenstelling tt het steeds uitdijend datamdel waar nieuwe entiteiten/bjecten meten wrden gekppeld aan het bestaande mdel en waar een eventueel bendigd re-design een te hge investering is vr het prject dat dat ene nieuwe rapprt maakt; 3) het vinden van de vraf te laden data dwingt tt nadere analyse van de peratinele prcessen m basisfeiten te ntdekken (een stap die vanuit het prces brnnen zeken bij één rapprt nit naar vren kmt). Deze analyse levert vaak een veel beter, simpeler en elementair juister datamdel p, dan het zich in de tijd evluerend datamdel. De discussie wrdt k veel preciezer en essentiëler geverd. - de pslag van ngestructureerde data en van Big Data (event f prcesgegevens, sciale media gegevens). Nieuwe datatypes, k van ngestructureerde srt, zals pgewekt bij interactieve channels ( , gespreksverslag, sciale media) meten niet alleen drzekbaar pgeslagen wrden, maar k geschikt wrden gemaakt vr datamining, waarbij patrnen en relaties gezcht wrden die ng niet bekend waren en vr data-analyse p bijv. bepaalde kenwrden f sentimenten. Ok kunnen event-gegevens wrden pgeslagen (klantcntactevents, transacties, ESB-berichten, prces-data). - de granulariteit van de pgeslagen data. M.a.w. het Dwh bevat veel details (feiten met een hge granulariteit). Bij de zektcht naar gede feiten is het van essentieel belang m het meest elementaire feit te vinden. Deze zektcht kent twee extremen: 1) zek naar de feiten vr een specifieke MI-vraag. Hierbij wrdt het feit gezcht dat qua granulariteit aansluit bij de het diepste analyseniveau van dat rapprt en dat is meestal NIET het elementaire basisfeit. 2) Pre-emptive lading, hier wrdt niet naar feiten gezcht vr een specifieke MI-vraag, maar wrdt het peratinele prces bestudeerd m daarbinnen de meest diepe feiten te achterhalen, zdat alle MI-vragen uiteindelijk aggregaties langs gekzen invalsheken kunnen zijn. NB. De cmbinatie van (attributen van) feiten (bijv. ksten en mzet aan elkaar kppelen vr jb csting inzichten) is sterk gebaat dr granulair werken, dit maakt de kppeling makkelijker (meer mgelijke niveaus vr de kppeling) en vrkmt de vaak grte inspanning m de feiten binnen het MD-mdel in een later stadium een niveau dieper te brengen. Het hebben van een relatineel mdel brengt k veel licht in het feiten nderzek, vral dr de detectie van zgeheten relatie-entiteiten p het laagste niveau, mdat deze relatie-entiteiten vaak geen peratinele term hebben zijn ze slecht vindbaar, maar ze zijn wel essentieel vr bijv. het kppelen van gegevens uit verschillende peratinele systemen. CPM en Prcesmanagement zijn vaak sterk gebaat bij elementair, pre-emptive feitennderzek, mdat daar de laagste prcesevents aan de basis liggen vr prcesanalyse en ptimalisatie. 2.3 Inrichtingsas 3. Business Intelligence functies Het gaat hier m analytische functies beschikbaar vr de eindgebruiker, manieren m data ter beschikking te stellen aan eindgebruikers et cet. Dr de plurifrmiteit van het gebied gebruiken we een nadere indeling: - Using MI at the client. Functies die hierbij ingedeeld zijn bijvrbeeld: 5

6 het gebruik van Reprt viewers die de mgelijkheid geven m rapprten met een zekere mate van selectie en filtering te kunnen bekijken p de device van de eindgebruiker, Dashbard viewers met de mgelijkheid m dashbards met een rudimentaire vrm van selectie en filtering te kunnen bekijken p de device van de eindgebruiker, Interactive dashbarding met de mgelijkheid m interactief met de infrmatie p het dashbard m te kunnen gaan (selecties maken, details tnen, stukjes dashbard mwisselen) en On-demand data access, waarbij infrmatie niet alleen peridiek aangeleverd kan wrden, maar k p eigen initiatief en vraag. - SelfService BI-tls capabilities 1. Dit mhelst BI-functies die qua gebruiksvriendelijkheid en dr vr-gedefinieerde functies geschikt zijn vr eindgebruikers m zelfstandig te gebruiken znder (vrafgaande) hulp van ICT-experts f ntwikkelaars. Denk hierbij aan functies als: Autmdeling. Eindgebruikers zijn meestal geen ervaren data-mdelers, deze BI-functie suggereert autmatisch een ged aansluitend datamdel (sterschema) gebaseerd p brn data types en inhud. Sms is dit beperkt tt het identificeren van datatypes, zals getallen, tekst, datums, maar sms is deze functie uitgebreider en wrden autmatisch suggesties gedaan vr hele ster-schema s met bijbehrende feiten en dimensies, inclusief het autmatisch pbuwen van de hiërarchie van de dimensies. Ok zijn er sms mgelijkheden m autmatisch velden als pstcde, landen, steden e.d. te ge-cderen. Calculaties van meetwaarden. IT ntwikkelaars kunnen nmgelijk alle meetwaarden (measures and metrics) vrzien en vraf ntwikkelen in het data warehuse f de datamart. Het is dus erg handig als eindgebruikers zelf berekende meetwaarden kunnen tevegen. En wat zijn de calculatiemgelijkheden? Zijn ze beperkt tt wiskundige basis peratren zals +, -, *, /, f kunnen we k cnditinele if-then-else cnstructies gebruiken f misschien zelfs een cmplete scripting lgica? Zijn er ingebuwde algebraïsche, tekst, business, financiële en meer geavanceerde analytische functies beschikbaar? Cllabratie. Samenwerking in teams is k vr BI relevant. Dan hebben we het ver functies m gebruikers met gebruikers en gebruikers met ntwikkelaars te ndersteunen in hun samenwerking. En zijn er kppelingen aanwezig met algemene ppulaire cllabratieplatfrmen, zals Micrsft SharePint, IBM Cnnectins, en Nvell Teaming? Data virtualisatie / Drill Anywhere. Het is tegenwrdig, k in het licht van de tename van ngestructureerde data en Big Data initiatieven, vrijwel nmgelijk m alle data van de nderneming in één gestructureerde database te krijgen. De BI-functie m virtueel te linken met meerdere databrnnen en m veral naar te te kunnen drillen binnen die brnnen wrdt dus steeds belangrijker. Anders meten eindgebruikers sms weken tt maanden wachten p het integreren en laden van deze nieuwe data in het data warehuse. 1 Ontleend aan het nderzekswerk dr: The Frrester Wave : Self-Service Business Intelligence Platfrms, Q by Bris Evelsn, June 12,

7 Prmpt fr clumns. Een BI-functie waarbij de eindgebruiker de mgelijkheid heeft een klm uit de database in runtime te gebruiken in een standaard rapprt template waar placehlders vr extra klmmen zijn pgenmen. Klmmen kunnen bijvrbeeld zijn: periden, gegrafische regi s, rganisatrische indeling. Gecmbineerd met de drill anywhere -functie kan hiermee het aantal dr IT vraf klaargezette rapprten sterk wrden beperkt. Search-like GUI. Een GUI a la Ggle, als één van de mgelijke selfservice functies, kent een aantal belangrijke vrdelen. Eindgebruikers hebben vr het gebruik ervan vrijwel geen training f ervaring ndig. Ok sluit deze interface-methde beter aan bij eindgebruikers die niet precies weten wat ze zeken en dus meilijker met een pint-andclick GUI kunnen werken. Ok belangrijk is dat een search-like GUI het mgelijk maakt te navigeren p basis van facetten, een zekmethde waarbij je infrmatie vindt p basis van het selecteren van bij die infrmatie hrende facetten. Vral handig als de dimensies, als klassieke invalsheken, ngebalanceerd (met hiërarchie-paden van verschillende lengte) f ragged (d.w.z. dat minstens één lid van de dimensie een lgische parent heeft die niet p het eerst-hgere dimensie-niveau zit) zijn. BI-speeltuinen. Het hebben van een ged gesepareerde analyse mgeving, helpt m urgente en kritische managementbeheften te kunnen faciliteren, als IT hiervr te langzaam is. Een mgelijkheid is m een aansluitend BI-tl p de PC van de eindgebruiker te laden, maar even z makkelijk, beter schaalbaar en meer tijdelijk is het gebruik van een BI sandbx in een clud waar de verwerking net z schaalbaar is als je budget. Write back. De bekende what-if scenari s gebaseerd p bestaande data kunnen de meeste BI en OLAP tls wel aan. Als je maar een rapprt kunt drsnijden met verscheidene dimensies, dan kun je meerdere rzaak en gevlg scenari s analyseren. Maar het pzetten van die scenari gebaseerd p nieuwe data (bijvrbeeld nieuwe budgetscenari s) kunnen pas als je write back mgelijkheden in real-time hebt fwel in de nderliggende database f OLAP-kubus. Het is belangrijk te weten f functies aanwezig zijn m geaggregeerde f individuele waarden te kunnen bijwerken, f geheel nieuwe transacties te kunnen genereren en terug te kunnen schrijven naar peratinele applicaties en heveel maatwerk prgrammering hierbij ndig is. Explratin and discvery. Rapprteren, analyseren, slicing and dicing van infrmatie gebaseerd p een bestaand datamdel is k een algemeen aanwezige BI-functie. Dit wrdt vaak prediscvery genemd, mdat deze mgelijkheden vraf bepaald en in het datamdel meten zijn gebuwd. Het analyseren van data met nieuwe hiërarchieën die niet in het datamdel zijn gebuwd f analyse gebaseerd p entiteiten en attributen waarvan de relaties ng niet zijn gedefinieerd in het datamdel zijn geavanceerder functies. Deze functies zijn vaak gebaseerd p nn-relatinal f nn-dimensinal datamdellen (zals een assciatieve index). Migratie naar prductie. Als we met al die functies leveren een prima BI-tepassing hebben gecreëerd, dan hebben we ng een BI-functie ndig m die tepassing te publiceren naar een gemeenschappelijke mgeving zdat al nze cllega s er k plezier van kunnen hebben. Deze self-service BI-tepassingen meten we klaar maken vr prductie middels 7

8 een zet in prductie wrkflw f minstens een autmatische ntificatie naar de juiste ITresurces. - Ontwikkeling en prductie. Query & Reprting authring, de mgelijkheid m als BI-ntwikkelaar rapprten en dasbards te ntwikkelen die beschikbaar kunnen wrden gesteld aan eindgebruikers. Visualisatie, de grafische mgelijkheden m infrmatie p verschillende manieren te kunnen visualiseren m de essentie erachter snel zichtbaar te maken. Rapprt- en versiebeheer, de mgelijkheid m ntwikkelde rapprten en dashbards te beheren in een biblitheek en van versies te kunnen vrzien. Deze functie beperkt tt p zekere hgte de wildgrei aan rapprten en verhgt de beheerbaarheid. - Advanced publishing Scheduled publishing, de mgelijkheid m rapprten autmatisch (in een lights-ut prductie-mgeving) te publiceren en te agenderen met een vraf-gedefinieerde regelmaat (kalender). Subscribing, de mgelijkheid vr eindgebruikers m zich te abnneren p een bepaald rapprt (publish and subscribe) Ntificatin / Alerts, de mgelijkheid m infrmatie terug te brengen tt een ntificatie f alert bij afwijkingen van de nrm (een vraf bepaalde grenswaarde) m deze snel bij de eindgebruikers nder de aandacht te brengen. (bijv. exceptin signaling) Multi-channel distributin, de mgelijkheid m management infrmatie cnsistent via uiteenlpende kanalen beschikbaar te maken vr eindgebruikers (pdf, papier, sms, , mbile devices, web-prtals, et cet.). - Advanced Analytics Analytical wrkbenches, vr bijv. statistische analyses en mdellen-ntwikkeltls. OLAP-analysis, de mgelijkheid m met OLAP-analysetechnieken data te kunnen nderzeken (vaak geasscieerd met het werken met kubussen; drill dwn, rtate, exclude, include et cet.) Data mining, de mgelijkheden m data (vaak veel en ngestructureerd) te kunnen nderzeken p nverwachte verbanden en patrnen. Data analysis, de mgelijkheid m data te analyseren naar uiteenlpende invalsheken en met diverse analysemethden denk aan cluster-analyses, event-crrelatin analyses, tplgische relatie analyse, statische patrn analyses en tekstpatrn analyses. - Cnnecting BI Datamart-DBMS, het gebrgd en regulier ter beschikking stellen van discipline geriënteerde datamarts aan eindgebruikers. Vaak in cmbinatie met een speeltuin/sandbx-aanpak waardr de eindgebruikers met hun eigen tls een deel van 8

9 de ttale management infrmatie zelf kunnen analyseren en eventueel verrijken met eigen data. Embedded BI, De mgelijkheid m de BI-functies in te kunnen bedden in tegepaste management applicaties, die direct infrmatie uit het Dwh f een dedicated Datamart trekken m de BI-functie in de management applicatie te kunnen uitveren. SOA-enabled BI-requestr functies, de mate waarin het tl (als requestr) gebruik kan maken van infrmatie-services van een daarvr geschikte SOA-enabled BI-server via een ESB. SOA-enabled BI-server functies, de mate waarin het tl (als server) infrmatie-services aan BI-clients kan leveren via een ESB. 2.4 Inrichtingsas 4. Analytic Applicatins. De mate waarin management-prces ndersteunende applicaties (bijv. t.b.v. HRM, CRM, Mkt, Fin) beschikbaar zijn als discipline-specifieke extensies p de nrmale generieke discipline-nafhankelijke BI-functies. Denk bijvrbeeld aan: - EMM Tls: Enterprise Marketing Management tls (zals Unica, Epiphany, SAS) waarbij bijvrbeeld cntactevents via het Dwh direct leiden tt een aanpassing van de Next Best Actin vr een klant. - EFM Tls: Enterprise Financial Management / Risk Management tls (bijv. SAS), waarbij bijvrbeeld real-time credit-scring gebaseerd p data in het Dwh. - EHRM Tls: Enterprise HR Management tls - DSS Tls: Decisin supprt tls, ter ndersteuning van strategische besluitvrming.b.v. bijvrbeeld ecnmische mdellen f balanced screcards met directe inhud vanuit het Dwh). - EPM/CPM Tls: Enterprise Prcess Management, Crprate Perfrmance Management waarbij peratinele prcesbesturingstepassingen (a la TIBCO) direct wrden gekppeld aan tactische en strategische prcesbesturing gebruikmakend van het data warehuse. 3 Prfessinele rganisatie 3.1 Inrichtingsas 5. BI-Supprt De meetlat waarver we het effectief ndersteunen van de eindgebruikers-ppulatie gaan bekijken. - Helpdesk, het aanwezig, efficiënt en effectief zijn van een gebruikersndersteunende BIhelpdesk. - BI-Training, de mgelijkheid m regulier f ad-hc zelfstandig BI-trainingen te kunnen verzrgen vr eindgebruikers en kenniswerkers. 9

10 - BICC, BI-Cmpetence Center, de centralisatie van BI-kennis, expertise en ervaring in de vrm van BI-prfessinals, methden en technieken, prcedures et cet. in een centrale afdeling, van waaruit expertise kan wrden geleverd ter ndersteuning van eindgebruikers. - BI-Gvernance, het hebben van een centrale BI-gvernance f een bredere datamanagementgvernance discipline (sms bij een centraal BICC belegd, maar niet per definitie). 3.2 Inrichtingsas 6. BI-Change: Prject & Develpment Die het vermgen van rganisatie m frmele prjectmatige veranderingen aan te kunnen brengen in hun BI-mgeving, meet. - Prjectmatig werken, het hebben van een rganisatie die überhaupt prjectmatig kan veranderen, in het licht van de gehele rganisatie, k de staande. - Ingerichte algemene prjectrganisatie, een brede change-rganisatie die beschikt ver de ingerichte prjectmanagementmethden en -technieken m prjecten succesvl tt een ged eind te brengen. - Specifieke BI-veranderrganisatie, het beschikken ver een frmele, vakbekwame BIveranderrganisatie (met dedicated resurces) naast de BI-beheerrganisatie en als nderdeel van de brede change-rganisatie. - Versining Tls, het beschikken ver ntwikkel-tls die rekening huden met sftwareversies, inclusief de mgelijkheid m terug te vallen naar eerdere versies indien ndzakelijk. - Cnfiguratin Management, het beschikken ver methden, technieken en tls m BI- Cnfiguratin Items te kunnen beheren. - Datamdellering methden, het beschikken ver methden en tls m multidimensinaal, relatineel en eventueel data-vault en anchr-mdels te kunnen mdelleren. - Separate BI-OTAP straat, het beschikken ver een aparte BI-ntwikkelmgeving, een aparte testmgeving, acceptatie-mgeving en prductie-mgeving. Waardr veranderingen ged beheerst kunnen wrden drgeverd in prductie en verstringen in ntwikkeling f test geen invled hebben p prductie. - BI-Architectuur discipline, het beschikken ver een ingerichte architectuur-discipline vr BI, die een gewenste situatie kan ntwerpen en die prjecten inhudelijk kan sturen naar die gewenste t-be situatie. - Service Oriented Develpment, het beschikken ver methden, technieken en tls m services te definiëren en te ntwikkelen. - End-user enabling, het beschikken ver een BI-ntwikkelmgeving die het de gebruikende afdelingen in staat stelt m zelf hun BI-ntwikkeling ter hand te nemen. 10

11 3.3 Inrichtingsas 7. BI-Beheer De meetlat waarmee we meten in heverre een rganisatie in staat is m een BI-mgeving effectief en efficiënt te kunnen beheren. Vrbeelden van disciplines/afdelingen zijn: - Functineel beheer, het hebben van een ingericht FB vr de BI-mgeving. - Applicatie Beheer, het hebben van een ingericht AB vr de BI-mgeving. - Technisch Beheer / Operatins, het hebben van een ingericht TB en een gedwerkende Operatins discipline vr het BI-platfrm. - Central Management (SLM) MI-Custmers, het beschikken ver een adequaat service level management richting afnemers (managers, disciplines), gede cntracten, een service level manager. - Central Management (SLM) Surce data suppliers, het beschikken ver een ingericht service level management aangaande de kppelingen met de suppliers van BI-brndata. - Service Oriented Deplyment, het beschikken ver methden, technieken, tls m services te kunnen beheren en nderhuden. - End-user enabling, het beschikken ver een beheermgeving die effectief en efficiënt kan mgaan met een gedistribueerde services-geriënteerde ntwikkelmgeving. 3.4 Inrichtingsas 8. BI-Prfessinals De meetlat waarmee we de beschikbaarheid van BI-prfessinals binnen de BI-mgeving meten. Denk bijvrbeeld aan rllen als: - BI Super user, die eindgebruiker die inmiddels zveel van het BI-tl weet dat hij er mee kan lezen en schrijven en andere eindgebruikers helpt m hun eigen rapprtage en analyses te kunnen den. - BI-develper. De getrainde en ervaren IT-ntwikkelaar van rapprtages, dashbards et cet. - ETL-develper. De ged pgeleide, ervaren IT-ntwikkelaar van ETL- en Data Integratie rutines m de nvermijdelijke datalgistiek binnen een BI-mgeving te verzrgen. - Data-mdeler. Onmisbare IT-prfessinals die de datamdel-technieken beheersen, zals relatineel mdelleren f multidimensinaal mdelleren en datavault f anchr-mdeling technieken kent. - Infrmatie analist. De IT-er die alle data en infrmatie in het data warehuse kent en veranderingen en nieuwe data gedegen kan laten aansluiten en integreren met bestaande data. - Business analist. De prfessinal die ged p de hgte is van de eindgebruikers-rganisaties f management-disciplines en hun beheften. Eerder een bedrijfs/prcessen-man, dan een IT-er. - BI-prgram/prtfli-manager. De verantwrdelijke vr (een deel van) de ttale BI-change prtfli. - BI-prjectleider. De verantwrdelijke manager vr individuele BI-veranderprjecten. 11

12 - BI-Tester. Een ervaren IT-prfessinal die getraind is het uitveren en begeleiden van veelal integratie, perfrmance en acceptatietesten (denk aan functinele acceptatietest, gebruikers acceptatietest, prductie acceptatietest, perfrmance tests, systeemintegratietest) - BI-DBA. Een ervaren database administratr gewend aan het werken met en ptimaliseren van databases vr gebruik vr data warehuses f specifieke DBMS vr Dwh s. - BI-Functineel beheerder. Ged functineel beheerders zijn ver het algemeen schaars en ndergewaardeerd. Ze zijn vaak de directe kppeling met de eindgebruikers en de brnleveranciers, rnd prblemen, afwijkingen, specificeren van veranderingen, requirements, plssen van verstringen en incidenten, plssen van verkeerde data-aanleveringen, enzvrts. Hebben een sterk plssend vermgen en tussen business en IT intermediërende aanpak. - BI-Applicatiebeheerder. Ervaren IT-beheerders van de BI-applicaties/tling, zij zijn verantwrdelijk vr het ged lpen van de BI-applicaties zwel aan de vr- als achterkant. - BI-Technisch beheerder/operatr. De IT-beheerder die de fysieke platfrmen en netwerken beheerd en data lgistieke jbs laat draaien. - BI-afdelingsmanager. De laatste verantwrdelijke vr een specifieke BI-afdeling/BImgeving. - Data Steward, beheerd de definitie en levenslp van elke data element in de BI-mgeving in een metadata repsitry. Is het semantisch en syntactisch geweten van de BI-mgeving. - Data Scientist. De wetenschapper die nderlegd en ervaren is in de vaak statistische data/tekstanalyse technieken. - BI-Architect. De IT-architect die de BI-mgeving inhudelijk vrmt geeft en inhudelijke sturing geeft aan veranderingen binnen de BI-mgeving. - BI-Service level manager. De verantwrdelijke vr infrmatie-leverafspraken met eindgebruikers en data-leveringsafspraken met databrn-leveranciers. - BI-Service develper. De IT-ntwikkelaar die vrm kan geven aan BI-services en deze kan buwen in een service-riented BI-mgeving. 12

13 4 Interessante kennis dcumenten Ten sltte bevelen we je graag diverse interessante artikelen aan, gerelateerd aan het nderwerp van deze whitepaper: White paper "Archetypes: Architectuur vr een BI-mgeving" Artikel "Managementinfrmatie: vldet juw BI-mgeving ng?" Shaaban, E., Helmy, Y., Khedr, A., Nasr, M.: Business Intelligence Maturity Mdels: Tward New Integrated Mdel (2011) Lahrmann, G., Marx, F., Winter, R., Wrtmann, F.: Business intelligence maturity mdels: an verview. St. Gallen, HICSS (2011) Rajteric, I.H..: Overview f Business Intelligence Maturity Mdels, Lipanj. Management, Jurnal f Cntemprary Management Issues Vl 15, N.1 (2010) Hamel, S., Web Analytics Maturity Mdel, A strategic apprach based n business maturity and critical success factrs (2009) 13

ReportingManager. Factsheet versie 2016. Maandelijkse rapportage, prognosticering en budgettering

ReportingManager. Factsheet versie 2016. Maandelijkse rapportage, prognosticering en budgettering ReprtingManager Factsheet versie 2016 Maandelijkse rapprtage, prgnsticering en budgettering ReprtingManager is gemaakt vr financials die rapprteren, prgnses pstellen en budgetten maken. ReprtingManager

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Office 365 in het nderwijs Masterclass SharePint Online Masterclass Office 365 - SharePint Online in het nderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Micrsft Office 365 in het nderwijs Micrsft Office 365 biedt nderwijsinstellingen

Nadere informatie

Mijn stad, mijn dorp

Mijn stad, mijn dorp Visiedcument Mijn Stad Mijn Drp Mijn stad, mijn drp Visiedcument (Cncept) Auteur : Wendy Oude Nijeweme d Hllsy Dcument : Visiedcument Mijn Stad Mijn Drp Versie 1.0.dc 1 Visiedcument Mijn Stad Mijn Drp

Nadere informatie

In-Company SharePoint. De alles in één oplossing voor bedrijven en organisaties

In-Company SharePoint. De alles in één oplossing voor bedrijven en organisaties In-Cmpany SharePint De alles in één plssing vr bedrijven en rganisaties In-Cmpany SharePint? Veel bedrijven willen graag een cursus verzrgd hebben p de eigen werkplek. Cmpu Act Opleidingen heeft ruime

Nadere informatie

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Van harte welkm Training Meten met! Casper van der Mst Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Prfessinele rganisatie Meten Analyseren Plannen Verbeteren Reviews

Nadere informatie

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM DE AANPAK VAN CRM RESULTANTS Ongeveer eens per twee jaar brengt Micrsft een nieuwe versie uit van Micrsft Dynamics CRM. In deze zgenaamde majr releases

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014 Uitstrmprfiel pleiding Klinisch Infrmatica 1 Inleiding Dit uitstrmprfiel sluit aan p het berepsprfiel van de klinisch infrmaticus. Het berepsprfiel beschrijft evenwel de ttale breedte van het veld van

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH

MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH Master in de Ingenieurswetenschappen: Bedrijfskundige Systeemtechnieken en Operatineel Onderzek BEDRIJFSKUNDIG INGENIEUR: Flexibele persn

Nadere informatie

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor.

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor. Tussenrapprtage: plan van aanpak raadsenquête grndexplitatie Duivenvrdecrridr. Enquêtecmmissie grndexplitatie Duivenvrdecrridr 16 februari 2015 Inhudspgave: 1. Inleiding 2. Organisatie 3. Verfijning nderzeksvraag

Nadere informatie

Toetsen omzetten van Word naar Wintoets 4.0

Toetsen omzetten van Word naar Wintoets 4.0 WinTets Tetsmzetting - Uitgeverij De Rde Planeet 2012 Tetsen mzetten van Wrd naar Wintets 4.0 Veel ude tetsen zijn ntwikkeld binnen Micrsft Wrd. Dr ze m te zetten naar een itembank binnen WinTets, kunnen

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

SHAREPOINT TRAININGEN

SHAREPOINT TRAININGEN SHAREPOINT TRAININGEN SAMENWERKING MET DE IT-AFDELING Om de implementatie van Sharepint te laten slagen heeft de IT afdeling behefte aan gebruikersinfrmatie. Daarm willen wij precies weten wat het beleid

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

Office 365 migratie cursussen. In-company computercursussen bij bedrijven en organisaties

Office 365 migratie cursussen. In-company computercursussen bij bedrijven en organisaties Office 365 migratie cursussen In-cmpany cmputercursussen bij bedrijven en rganisaties Migratie naar een nieuwe Office 365 mgeving Een migratie naar de nieuwe versie van Micrsft Office 365 vergt een extra

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur,

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur, Tezicht pensienfndsen en beleggingsndernemingen Middelgrte en kleine pensienfndsen Pstbus 98 1000 AB Amsterdam Cnfidentieel Datum Bijlage(n) 1 Onderwerp Sectrbrief Themanderzek Uitbesteding Vermgensbeheer

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

2. De database beschikt wel over mogelijkheden leermateriaal te beschrijven en die beschrijvingen te delen met de buitenwereld.

2. De database beschikt wel over mogelijkheden leermateriaal te beschrijven en die beschrijvingen te delen met de buitenwereld. Versie 2.1 23 mei 2013 OPEN PUBLICEREN VAN LEERMATERIAAL: EEN STAPPENPLAN Veel instellingen vr hger nderwijs hebben al een database (repsitry) met digitaal leermateriaal. Sms is dat de database van de

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW V-ICT-OR begeleidt besturen in hun infrmatiehuishuding vr ptimaal verlp van samenveging gemeente en OCMW De infrmatica in steden en gemeenten greide sinds de jaren 80 rganisch. Dat stapje bij stapje greien

Nadere informatie

P/MVI/1.4. Deeltaak: een idee voor het maken van een animatie uitwerken tot een script en een storyboard

P/MVI/1.4. Deeltaak: een idee voor het maken van een animatie uitwerken tot een script en een storyboard Prfieldelen Prfiel Media, vrmgeving en ICT BB KB GL 1 Audivisuele vrmgeving en prductie Taak: een audivisuele (AV) prductie van 2 tt 3 minuten maken van script tt film en deze presenteren een AV animatie

Nadere informatie

WST7 AP6: Integratie tot een Multidisciplinair Patiëntendossier

WST7 AP6: Integratie tot een Multidisciplinair Patiëntendossier WST7 AP6: Integratie tt een Multidisciplinair Patiëntendssier Cntext Eén hlistisch, geïntegreerd, multidisciplinair patiëntendssier maken, waarin alle zrgverstrekker alle relevante (gedeelde) infrmatie

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Versie 140509. Voor het uitvoeren van de taak beheerst de kandidaat de voorwaardelijke kennis, vaardigheden en houding.

Versie 140509. Voor het uitvoeren van de taak beheerst de kandidaat de voorwaardelijke kennis, vaardigheden en houding. Versie 140509 Prfieldelen Prfiel Media, Vrmgeving en ICT vmb BB KB GL Prfieldeel 1: Audivisuele vrmgeving en prductie een audivisuele (AV) prductie van 2 tt 3 minuten maken van script tt film en deze presenteren

Nadere informatie

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven Kiezen f delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhven Dr Paul J.G. Tang & Rbert-Jaap Vrn Eindhven, 11 december 2012 Dit rapprt is bestemd vr de rganisatie van de pdrachtgever. Verspreiding

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

Reactie op uitkomsten audit Beheervoorziening BSN

Reactie op uitkomsten audit Beheervoorziening BSN Directie Dienstverlening, Regeldruk en infrmatiebeleid Cluster Infrmatiebeleid Basisvrzieningen Overheid Reactie p uitkmsten audit Beheervrziening BSN Bijlage nummer 1 Ons Kenmerk 2011-2000282822 Aanleiding

Nadere informatie

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES The literature review Het is belangrijk m te bepalen wat anderen al ver het prbleem geleerd hebben vr je het zelf bestudeerd. Het idee van een literatuurstudie

Nadere informatie

ERRATUM MET ANTWOORDEN OP VRAGEN VAN DIENSTVERLENERS DIENSTEN SHAREPOINT DIENSTVERLENING EMMAÜS VZW

ERRATUM MET ANTWOORDEN OP VRAGEN VAN DIENSTVERLENERS DIENSTEN SHAREPOINT DIENSTVERLENING EMMAÜS VZW ERRATUM MET ANTWOORDEN OP VRAGEN VAN DIENSTVERLENERS VOOR DE OVERHEIDSOPDRACHT VOOR DIENSTEN MET ALS VOORWERP SHAREPOINT DIENSTVERLENING Opdrachtgevend bestuur EMMAÜS VZW Ontwerper Cördinatiedienst, Jeri

Nadere informatie

Requirements marktscan Generieke inrichting Digikoppeling adapter

Requirements marktscan Generieke inrichting Digikoppeling adapter Requirements marktscan Generieke inrichting Digikppeling adapter Lgius en KING Operatie NUP ndigen u van harte uit deel te nemen aan de marktscan vr een Generieke inrichting Digikppeling adapter en realisatie

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Een profiel maken voor [onderwerp]

Een profiel maken voor [onderwerp] MPA MindSnar Een prfiel maken vr [nderwerp] Wat det MPA, de denkstijltest? MPA legt u vragen en keuzes vr. Z zekt het naar patrnen in he u denkt. Van die patrnen maakt het grafieken en rapprten. Bvendien

Nadere informatie

Infovergadering algemene offerteaanvraag 2012/10252

Infovergadering algemene offerteaanvraag 2012/10252 Infvergadering algemene fferteaanvraag 2012/10252 Onderwerp: een samenwerking realiseren p het vlak van strategie en creatie vr de cmmunicatie van de VDAB, m tt eenvrmigheid te kmen in de interne en externe

Nadere informatie

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica DEPARTEMENT TOEGEPASTE INGENIEURSWETENSCHAPPEN CAMPUS SCHOONMEERSEN - GENT Uitgebreid vrstel Masterpref Infrmatica Titel van het prject Ontwikkeling uitbreidingsmdules vr cntact center scripting applicatie

Nadere informatie

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14 Missie, visie en strategie Infrmatievrziening veiligheidsregi s Definitief RBC 5/11/14 Inleiding Relatie met prgrammaplan en werkplannen Deze missie, visie en strategie vrmen de basis vr het Prgramma Infrmatievrziening

Nadere informatie

Cycloon-beleidsplan 2011 2013. Noord Nederland. Drenthe, Friesland, Groningen

Cycloon-beleidsplan 2011 2013. Noord Nederland. Drenthe, Friesland, Groningen Cycln-beleidsplan 2011 2013 Nrd Nederland Drenthe, Friesland, Grningen Auteur: Stuurgrep Cycln Datum: 1 juni 2011 Versie: 0-5 Clfn Titel: Cycln-beleidsplan 2011-2013 Auteur: Stuurgrep Cycln Nrd Nederland

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen UITWERKING

Nadere informatie

Beschrijving S-Flex Orderimport

Beschrijving S-Flex Orderimport Beschrijving S-Flex Orderimprt --------------------------------------------------------------------------------------------------- Versie 2.3 januari 2014 Het prgramma S-Flex Orderimprt is een prgramma

Nadere informatie

QlikView, eenvoudig in gebruik

QlikView, eenvoudig in gebruik QlikView, eenvudig in gebruik Inhud Algemeen... 3 Gren Wit - Grijs... 3 Directe en indirecte zekmgelijkheden... 4 Vrijheid in analyseren... 5 Slim selecteren, de rechter muisknp... 6 De Menubalk... 9 Telichting

Nadere informatie

Dromen met realiteitszin

Dromen met realiteitszin Platfrm Zrg, Welzijn en Onderwijs Digitaal verbnden Drmen met realiteitszin Een gedeelde kijk p de tekmst van prfessineel leren Gezamenlijk (In)frmeel (Les) material delen Actueel Leren en ntwikkelen Open

Nadere informatie

Uittreksel BiSL Business Information Services Library

Uittreksel BiSL Business Information Services Library Uittreksel BiSL Business Infrmatin Services Library Gericht p BISLF examen Opstellen IV rganisatie strategie Opstellen infrmatie strategie Richtinggevend Bepalen bedrijfsprcesntwikkelingen Relatie gebruikersrg.

Nadere informatie

Otten, J Artikel ESAA, 2009 Risicomanagement: een geïntegreerde benadering

Otten, J Artikel ESAA, 2009 Risicomanagement: een geïntegreerde benadering Risicmanagement: een geïntegreerde benadering Cpyright: Alle rechten zijn vrbehuden aan de auteur(s) van dit dcument en Auditing.nl 1 Risicmanagement Een geïntegreerde benadering Auteur: Jan Otten 10 juli

Nadere informatie

Parsis V11. Release Notes

Parsis V11. Release Notes Parsis V11 Release Ntes Release Ntes Parsis V11 Mbile App Beschikbaar vr alle (mbiele) platfrmen,.a. Andrid, ios, Windws Phne etc. Zendinggegevens eenvudig te raadplegen via verschillende zekcriteria Wrdt

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Sales Acceleratie Management

Sales Acceleratie Management Sales Acceleratie Management Sales Wetmatigheid 2 - Kanalen 1. Het belang van multichannel management Niet ieder kanaal past bij het riëntatie- en inkpprces van je delgrep en levert eenzelfde rendement.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie FINANCIEEL MANAGEMENT

ECTS-fiche. 1. Identificatie FINANCIEEL MANAGEMENT ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is m een uitgebreid verzicht te krijgen van de invulling en pbuw van de mdule. Er bestaat slechts één ECTS-fiche vr elke mdule. 1. Identificatie Opleiding GRADUAAT MARKETING

Nadere informatie

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker Slliciteren bij bnr Fijn dat je wilt slliciteren p de functie van junirmedewerker bnr. Dat kan dr nderstaande vragen te beantwrden, die gebaseerd zijn p de selectiecriteria vr junirmedewerkers. Het eindprfiel

Nadere informatie

Aanbod inspiratie en introductie workshops

Aanbod inspiratie en introductie workshops Aanbd inspiratie en intrductie wrkshps Overzicht van de inspiratie en intrductie wrkshps Inspiratie en kennismaking met systeemdenken en duurzaam ndernemen Deze reeks wrkshps belicht een reeks aspecten

Nadere informatie

Energie management actieplan 2015 (2)

Energie management actieplan 2015 (2) Energie management actieplan 2015 (2) Inhudspgave 1. INLEIDING... 2 2. REDUCTIEDOELSTELLINGEN... 2 BETREKKING DOELSTELLINGEN OP PROJECT(EN) MET GUNNINGSVOORDEEL... 3 DOELSTELLINGEN M.B.T ALTERNATIEVE BRANDSTOFFEN

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

BlackBerry Standard Support

BlackBerry Standard Support BlackBerry Standard Supprt Versie 2.5 Auteur Ken Wittevrngel Datum 24 ktber 2006 Bladzijde 2 Inhudspgave 1 SERVICE TIJDEN...3 2 BEREIKBAARHEID...4 3 DIENSTVERLENING...5 4 INCIDENTENBEHEER...6 4.1 PROCEDURE

Nadere informatie

Inhoudsopgave... 1. 1 Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2. 2 Woningen beheren... 3. 2.1 Een nieuwe woning invoeren... 3

Inhoudsopgave... 1. 1 Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2. 2 Woningen beheren... 3. 2.1 Een nieuwe woning invoeren... 3 Inhudspgave Inhudspgave... 1 1 Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2 2 Wningen beheren... 3 2.1 Een nieuwe wning inveren... 3 2.2 Wijzigen bjectgegevens... 5 2.3 Aanbdpagina eigen website...... 5 2.4 Eigen

Nadere informatie

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten Inleiding Stichting Kwaliteit in Basis GGZ gelft dat de mentale zrg in Nederland

Nadere informatie

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. D2.1 GIFTED MODEL November 2012

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. D2.1 GIFTED MODEL November 2012 Grundbreaking Innvative Financing f Training in a Eurpean Dimensin D2.1 GIFTED MODEL Nvember 2012 Prject Reference n. 517624-LLP-1-2011-1-AT-GRUNDTVIG-GMP Wrkpackage n. WP 2 Mdelling Deliverable n. D 2.1

Nadere informatie

352),(/(1352*5(66,( ,QOHLGLQJ

352),(/(1352*5(66,( ,QOHLGLQJ 352),(/(1352*5(66,(,QOHLGLQJ Een pdracht van schlen is te kmen tt een bij de rganisatie passende systematiek van planning en cntrl. De bedrijfvering wrdt daarbij gezien als een afgeleide van de inhudelijke

Nadere informatie

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht Prject Shared Services Gefaseerde implementatie prjectbeheersing methdiek Hgeschl van Utrecht Vervlg van Deelprjectplan Prjectadministraties (januari 2004) Het beheersen van prjectadministraties dr de

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie GRADUAAT ONDERNEMINGSCOMMUNICATIE FINANCIEEL MANAGEMENT

ECTS-fiche. 1. Identificatie GRADUAAT ONDERNEMINGSCOMMUNICATIE FINANCIEEL MANAGEMENT ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is m een uitgebreid verzicht te krijgen van de invulling en pbuw van de mdule. Er bestaat slechts één ECTS-fiche vr elke mdule. 1. Identificatie Opleiding GRADUAAT ONDERNEMINGSCOMMUNICATIE

Nadere informatie

Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet

Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet Financiële verrdening ex artikel 212 Gemeentewet De raad van de gemeente Hendrik-Id-Ambacht besluit, gelet p artikel 212 van de Gemeentewet, vast te stellen: de verrdening p de uitgangspunten vr het financieel

Nadere informatie

Handleiding Import / Export module

Handleiding Import / Export module Handleiding Imprt / Exprt mdule 2009-2011 Cpyright Asperin Hsting bv Del van deze handleiding De mdules van Asperin kunnen p velerlei manieren ingesteld wrden m daarmee ptimaal aan te sluiten bij de specifieke

Nadere informatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie Telichting bij het gebruik van het Mdel Leginella Risicanalyse en Beheersplan Luchtbevchtingsinstallatie 1 Del van het mdel Het Mdel is te beschuwen als een nderlegger f mdel bij het pstellen van de risicanalyse

Nadere informatie

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Transprtbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen 2014 2015 1 MVO Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen is de laatste jaren meer een vanzelfsprekendheid dan uitzndering gewrden.

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel Inkp- en aanbestedingsbeleid Energiefnds Overijssel 2013 Inhudspgave 1 Inleiding 3 2 Het beleid 4 2.1 Rechtmatigheidsthema's 4 Prcedures 4 Meerwerk en herhalingspdrachten 4 2B-diensten 5 Integriteit 5

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Documentatie. KERN Timemanagement

Documentatie. KERN Timemanagement Dcumentatie KERN Timemanagement Versie 2.0 28 mei 2010 Inhud KERN en Kerninfrmatie.nl... 3 Inleiding KERN uren... 3 KERN urenregistratie: de input... 5 Aanwezigheid van medewerkers bekijken... 10 Samenvatting...

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Wat is een Balanced ScoreCard?

Wat is een Balanced ScoreCard? Wat is een Balanced ScreCard? De Balanced Screcard (BSC) is een mdel waarmee de prestaties van een rganisatie, een team enzvrts p een evenwichtige manier kunnen wrden berdeeld. Meten staat daarbij centraal.

Nadere informatie

de natuur en milieufederaties Meer Met Minder Energie

de natuur en milieufederaties Meer Met Minder Energie de natuur en milieufederaties Meer Met Minder Energie Nr.: Ontv.:. k APR 2014 Prc.eig.: Kph Paraaf indelen: Gemeente Purmerend (NH) ta.v. Cllege van B&W en Gemeenteraad Pstbus 15 1440 AA PURMEREND uw kenmerk

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes Samengevat 2011 Guidea - Kenniscentrum vr Terisme en Hreca vzw Deze infrmatie werd met de grtste zrg samengesteld.

Nadere informatie

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden?

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden? Omgevingsscan Achtergrnd prject De gemeente Drdrecht heeft het plan pgevat de prblematiek rndm (merendeels verslaafde) dak- en thuislze mensen in haar stad aan te pakken. In dit kader heeft de gemeente

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

De vier beroepsniveaus kunnen in hun onderlinge relatie als volgt gekarakteriseerd worden

De vier beroepsniveaus kunnen in hun onderlinge relatie als volgt gekarakteriseerd worden Berepsniveau D - Manager Fndsenwerven (Pstacademisch werk- en denkniveau) Plaatsbepaling De manager fndsenwerving functineert p het niveau van het managementteam en/f de directie van een fndsenwervende

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over goodwill

Veelgestelde vragen over goodwill Veelgestelde vragen ver gdwill Geschiedenis van gdwill 1. Waarm wrdt dit nderwerp nu ter sprake gebracht? Gdwill bestaat tch al heel lang? Al enige jaren hrt de LOVAH het geluid dat gdwill weer terug is.

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing Bintica Wrkshp Zelfredzaamheid & Zelfsturing Visie p Zelfredzaamheid & Zelfsturing Lgica van het gevel, Arnld Crnelis, 1998, ISBN 90-72258- 02-9 Het verbrgen prgramma vr het menselijk leren is aangebren

Nadere informatie

Asset Intelligence als basis voor uw IT strategie en investeringen

Asset Intelligence als basis voor uw IT strategie en investeringen Asset Intelligence als basis vr uw IT strategie en investeringen Beynd Asset Cntrl 2010 Asset-I Verklein het verschil De investering die uw rganisatie heeft gemaakt en zal blijven maken, - in uw sftware,

Nadere informatie

HANDLEIDING. Kom In Actie Rode Kruis

HANDLEIDING. Kom In Actie Rode Kruis HANDLEIDING Km In Actie Rde Kruis Inhudspgave Checklist vr het plannen van je actie... 3 Kminactie.rdekruis.nl... 4 Actie aanmaken... 4 Actie wijzigen/aanpassen... 4 Mede rganisatren tevegen... 4 Deelnemers

Nadere informatie

8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding

8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding 8.2. Ziekteverzuim en (ziekte)verzuimbegeleiding Aangepast d.d. 10 januari 2014. Ziektemelding Persneelsleden dienen zich uiterlijk vr 7.30 uur s mrgens ziek te melden bij de schldirecteur en ingeval van

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 Versie Zomer 2014

Beleidsplan 2014 Versie Zomer 2014 Beleidsplan 2014 Versie Zmer 2014 Pagina 1 van 6 Beleidsplan 2014 Supprt t Cnnect Vraf Vr u ligt het beleidsplan van de Stichting SUPPORT TO CONNECT. Het plan mvat een verzicht van de delstellingen, activiteiten

Nadere informatie

Verschillen 3.0 vs 3.1

Verschillen 3.0 vs 3.1 Verschillenlijst Verschillen 3.0 vs 3.1 De verschillen tussen Sumatra DS 3.0 en Sumatra DS 3.1 V 1.00 1. Inleiding... 3 Sumatra DS 3.1... 3 Updaten... 3 Verschillen... 3 2. Sumatra DS Client... 4 3. Sumatra

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Klantenservicebericht

Klantenservicebericht ONDERWERP: Cisc WebEx: Standaardpatch wrdt tegepast p [[DATE]] vr [[WEBEXURL]] Cisc WebEx: Standaardpatch p [[DATE]] Cisc WebEx stuurt dit bericht naar belangrijke zakelijke cntacten via https://[[webexurl]]

Nadere informatie

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden;

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden; Vrbeeld handvest De burgemeester, het cllege en de raad van de gemeente Muiden; Gelet p artikel 169, tweede en derde lid, en artikel 180, tweede en derde lid, Gemeentewet; Hebben de vlgende uitgangspunten

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

STILTEMAP V1.0 NAAR EEN DUURZAME ARCHIVERING EN ONTSLUITING VAN EEN GEMENGDE EN DYNAMISCHE MULTIMEDIA SETS AUTEUR

STILTEMAP V1.0 NAAR EEN DUURZAME ARCHIVERING EN ONTSLUITING VAN EEN GEMENGDE EN DYNAMISCHE MULTIMEDIA SETS AUTEUR NAAR EEN DUURZAME ARCHIVERING EN ONTSLUITING VAN EEN GEMENGDE EN DYNAMISCHE MULTIMEDIA SETS AUTEUR DIRK DEROM EXPERT IN NEW MEDIA AND KNOWLEDGE MANAGEMENT BNA-BBOT LAKENSESTRAAT 119 1000 BRUSSEL 02/223.21.51

Nadere informatie

Accountmanagers laten veel kansen liggen

Accountmanagers laten veel kansen liggen Vndelstraat 35e Accuntmanagers laten veel kansen liggen Sinds de crisis zijn de financiële markten structureel veranderd. Vr de crisis kregen de banken veel aanvragen, was het kapitaal veel gedkper en

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2014/341

Statenvoorstel nr. PS/2014/341 Statenvrstel nr. PS/2014/341 Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke Participatie Datum Inlichtingen bij 23 april 2014 mevruw G.J. Overmeen-Bakhuis Aan Prvinciale Staten Onderwerp Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke

Nadere informatie

Toelichting bij gebruik Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan koeltoreninstallaties

Toelichting bij gebruik Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan koeltoreninstallaties Telichting bij gebruik Mdel Leginella Risicanalyse en Beheersplan keltreninstallaties 1 Del Het Mdel Leginella Risicanalyse en Beheersplan is te beschuwen als een nderlegger f mdel bij het pstellen van

Nadere informatie

Beschrijving S-Flex Voorraadimport

Beschrijving S-Flex Voorraadimport Beschrijving S-Flex Vrraadimprt --------------------------------------------------------------------------------------------------- Versie 3.1 januari 2014 Het prgramma S-Flex Vrraadimprt is een prgramma

Nadere informatie

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest Asbestbeleidsplan Beleid en beheer asbest Dcumenttitel. Asbestbeleidsplan Status. Cncept Definitief Versie. 1.1 Datum. 22-03-2014 Organisatie. Wningcrpratie Rentree Opstellers. Wningcrpratie Rentree i.s.m.

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie