Lessenserie, ontwerpen voor een

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lessenserie, ontwerpen voor een"

Transcriptie

1 Lessenserie, ontwerpen voor een Geschreven door: Henk van der Weerd In samenwerking met: Martin Bart en Jan Slager Pieter Zandt scholengemeenschap Kampen

2 2

3 Inhoudsopgave De werking van een 3D-printer... 4 Toegevoegde waarde voor het onderwijs... 5 ICT en Techniek... 6 Lessenserie werken met de printer... 7 Werken met deze handleiding... 7 Werkstuk... 7 Vorderingenkaart... 8 Mogelijke cursus 3D tekenen... 9 Tekenprogramma s... 9 Leerdoelen Lessen: Introductie: Hoe wordt een huis gebouwd? Les 1-2: 2D tekenen op A Les 3: 2D tekenen met SketchUp Les 4-5: 3D tekenen, gevel van het huis Les 6-7: 3D tekenen, het gehele huis Les 7/8: Afronden van de tekening, klaarmaken voor het printen Extra: Het toevoegen van positieve wederzijdse afhankelijkheid Bijlage I, referentiekaart 1, SketchUp (Smits) Bijlage II, referentiekaart 2 SketchUp

4 De werking van een 3D-printer Een 3D printer is een apparaat dat een voorwerp laagje voor laagje opbouwt. Dit doet het door plastic te smelten en op een printoppervlak te spuiten. Wanneer een laagje gereed is gaat de verticale as omhoog en wordt de volgende laag geprint. Deze techniek heet Fused Filament Fabrication (FFF). Er zijn ook andere technieken om 3D objecten te maken, bijvoorbeeld een techniek waarbij een soort injectienaald langzaam wordt leeggedrukt. Hiermee kun je met andere materialen printen zoals chocolade, kit en zelfs stamcellen. Bij de FFF zijn twee materialen zeer veel in gebruik, ABS en PLA. ABS (Acrylonitril-butadieen-styreen) is hetzelfde materiaal waar lego-steentjes van gemaakt worden, smelt bij 210 graden en is iets flexibeler dan PLA. PLA (Polymelkzuur) is een biologisch afbreekbaar plastic (gemaakt van mais) even stevig als ABS maar iets minder flexibel. Beide worden voor ongeveer 25 euro per kilo verkocht als een draad van 1,75 mm of 3,0 mm op een spoel. Zo n draad wordt meestal filament genoemd. Het belangrijkste van een 3D printer is de printkop, meestal aangeduid met de (engelse) term extruder. Dit is een holle buis, met aan de onderkant een klein gaatje (meestal aangeduid als nozzle, diameter tussen 0,15 en 0,5 mm). De extruder bevindt zich vlak boven het printoppervlak. De bovenkant van de buis wordt koud gehouden, maar de onderkant wordt verhit. Een motor drukt het plastic filament in de extruder. Het filament smelt onderin, en wordt daardoor als zeer dunne draad naar buiten gedrukt, op het printoppervlak. Door de temperatuurdaling stolt het materiaal. Door dit laag na laag te herhalen, ontstaat er geleidelijk een Figuur 1, schematische tekening printkop voorwerp. De warmte van de printkop wordt geregeld via een thermistor of thermokoppel die de temperatuur doorgeven aan de computer van de 3D printer. Het verwarmen gebeurt met een flinke electrische stroom door een verwarmingselement in de printkop. De printkop verplaatst zich op de X-as door een stappenmotor die via een getande riem aan de printkop trekt. Het printbed beweegt in de Y as. De printkop beweegt in de verticale as doordat een stappenmotor een draadeind beweegt. 4

5 Toegevoegde waarde voor het onderwijs Het onderwijs heeft als doel leerlingen voor te bereiden op de toekomst. In een technieklokaal is een 3D printer een mooie toevoeging. Het is een schakel tussen informatica en techniek. Ook is het geweldig dat de onderdelen van de 3D printer goed zichtbaar zijn. Het is goed mogelijk om de leerlingen de werking van de verschillende onderdelen uit te leggen. Voor praktische zaken is een 3D printer een super instrument. Bijvoorbeeld een kapotte knop van de verwarming kan je gewoon een nieuwe printen. Het voordeel van 3D printen boven bv. spuitgieten is dat je niet eerst een dure mal hoeft te maken. Daardoor is het uitermate geschikt voor prototypen. Voor N&G en N&T profielen in het voortgezet onderwijs is een 3D printer een mooie toevoeging. Hierdoor komen de leerlingen in aanraking met nieuwe technologieën. Deze leren ze ook begrijpen in plaats van een soort black-box idee te hebben. 3D-printer dwingt leerlingen te denken in ontwerp, tegenover uitproberen. Dit sluit beter aan bij praktijk in technische sector, waar ontwerpen eerst gedetailleerd getekend en doorgerekend worden, voordat er gebouwd wordt. Bij traditionele ontwerpopdrachten wordt het vooraf maken van tekeningen (door leerlingen) als noodzakelijk kwaad ervaren, nodig om de docent tevreden te stellen. Op deze manier zorgt de 3D-printer in het onderwijs voor een betere aansluiting op toekomstige opleidingen en werkterreinen (in en buiten de techniek), terwijl de eisen qua tekenvaardigheid binnen het bereik van middelbare school-leerlingen vallen. 5

6 ICT en Techniek Het huidige onderwijs is zeer gericht op taal en rekenen. Soms lijkt het doel te zijn om alle kinderen op te leiden tot professoren of artsen. Maar de wereld verandert, dat vraagt om nieuwe opleidingen en nieuwe vaardigheden (21stcenturyskills). Hiervoor is het nodig om deze vaardigheden in te bedden in het huidige onderwijs. Daarnaast het stimuleren van de professionele ontwikkeling van docenten. Betrokkenheid en draagvlak moet worden gecreëerd bij de direct belanghebbenden vanuit verschillende sectoren (onderwijs, overheid en private sector). Onder de 21st Century Skills wordt het volgende verstaan: communicatie, samenwerking, sociale en / of culturele vaardigheden, ICT geletterdheid, creativiteit, kritisch denken en de vaardigheden om problemen op te lossen (Maakonderwijs). Dit is ook van belang bij het werken met de 3D printer, zeker als er in groepen wordt gewerkt aan een product. Deze skills zijn van belang om te beheersen. Overleg tussen leerlingen is cruciaal, daarbij moet rekening gehouden worden met producten van medegroepsgenoten. Als een groepslid bijzondere creatieve vermogens heeft mag de rest van de groep daaruit putten maar ook kritisch blijven om het ontwerpdoel niet uit het oog te verliezen. De opkomst van de 3D-printer vormt een revolutie in de maakindustrie. Het idee, dat iedereen straks thuis een 3Dprinter tot zijn beschikking kan hebben en dat veel door deze printer kan worden gemaakt, zal veel gaan veranderen. Een goed moment om de 3D-printer te implementeren in het onderwijs. Dit is voor zowel leerlingen als docenten een fascinerende en inspirerende manier om een modern productieproces van begin tot eind te ervaren. Het biedt daarnaast mogelijkheden om een breed scala aan kwaliteiten én interesses van leerlingen te benutten en aan te spreken. 6

7 Lessenserie werken met de printer Werken met deze handleiding Deze handleiding is tot stand gekomen nadat er met een klas een pilot is gedraaid rondom de 3D printer. Het doel van dit werk is om toekomstige docenten te ondersteunen om de leerlingen effectieve lessen te kunnen bieden rondom de 3D printer. Werkstuk In deze lessenserie wordt de inzet van de 3D-printer geïllustreerd aan de hand van slechts één werkstuk. Het is natuurlijk mogelijk om een ander werkstuk te ontwerpen en door de leerlingen uit te laten voeren. Let wel op dat de leerlingen nog niet ervaren zijn met het tekenen van 3D software. Om bv. direct hoesjes voor mobieltjes te ontwerpen en te printen is in het begin echt niet haalbaar. De details komen te nauw en is er grote kans van mislukking terwijl de 3D printer juist ingezet moet worden om de leerling te motiveren. Bij de keuze van een ander werkstuk moet erop worden gelet dat er geen kant en klare ontwerpen van internet kunnen worden gehaald (Thingiverse, etc), omdat op die manier de ontwerpstap in het water valt. Tips voor de docent om te gebruiken voor een goed ontwerpopdracht: - Geeft mogelijkheid tot diversiteit in de uitwerking / stimuleert originaliteit. - Eisen over functionaliteit dienen vooraf door de docent (opdrachtgever) te worden gecommuniceerd, eisen over vorm(-geving) juist niet! Voor ideeën: In de lessenserie verwijs ik een aantal keren naar lessen van een website. Deze komen van de site die meerdere goede handleidingen biedt in een logische opbouw. Voor het ontwerpen van deze handleiding is er een klein onderzoekje gedaan hoe een 3D-printer effectief in de lessen ingezet kan worden. De onderzoeksvragen waren: - Wat vindt de leerling interessant aan het onderwijs, gerelateerd aan de 3d printer? - Waar kan ik de leerlingen mee motiveren, wat willen de leerlingen nu eigenlijk leren en wat zorgt dat ze ook gaan leren? Uit de conclusie van het onderzoek komen een aantal stellingen. Met het schrijven van deze handleiding is gebruik gemaakt van deze drie zaken. Zo is het mogelijk om de leerling effectief les te kunnen geven rondom de 3D-printer en de leerling goed te kunnen motiveren om technische ontwerpen te laten maken. 1. Monitor voortdurend de vorderingen van de leerlingen. 2. Stel het niveau van de opdrachten bij, zodra dat voor een leerling nodig is. 3. Sluit zo goed mogelijk aan bij de leefwereld en de interesse van de leerling door zoveel mogelijk tot een product te laten komen. Waar zijn deze drie items in deze handleiding terug te vinden? 1. De vorderingen van de leerling zijn bij te houden met de vorderingenkaart. Hierop staat de inhoud van alle lessen, de hoeveelheid lessen zijn naar eigen inzicht in te delen. De leerling kan deze kaart zelf bijhouden. 2. Het niveau bepaalt de leerling zelf. Een lager niveau resulteert wel in een lager cijfer. Ik heb een indicatie proberen te geven wat voor niveau er van de leerlingen verwacht wordt, deze indicatie is aan te passen. Het onderzoek gaf aan dat het niveau van de opdrachten bij te stellen moet zijn. Vanwege de complexheid van de opdracht lijkt het me niet verstandig om het niveau onder de opdracht nog te veranderen, doe dit dan voordat de opdracht begint. In de vorderingenkaart is te zien welk niveau verwacht wordt. 3. Deze handleiding laat de leerlingen grachtenpandjes tekenen. Leerlingen weten wat dat is maar leren in deze opdracht zien dat een grachtenpandje een gewoon huis is met een mooie gevel ervoor. Het is mogelijk om nog dichter bij de leefwereld van leerlingen te komen door van hun eigen woonhuis in het ontwerp te verwerken. 7

8 Vorderingenkaart Indicatie van je cijfer Onderdeel Vereist % van totaal Schetsen op A3 - Dunne schetslijnen - Rechte (hulp)lijnen Bij alleen grove Bij 5 Bij 6 Bij 10 - Juiste symmetrie indeling binnen de hulplijnen getekend details) met 2 ingetekend met 4 ingetekend met 8 ingetekend - Elementen moeten strak zijn (geen details details details 35% 30%* - Uiteindelijk ontwerp is overgetrokken met fineliner 2D Tekenen met Sketchup Gevel 3D maken Het tekenen van gehele huis - Juiste afmetingen van de gevel - Juiste symmetrie indeling - Afstand tussen hulplijnen gelijk - Functionele hulplijnen - Details getekend met gelijke afmetingen - Maximaal 1m naar buiten - De diepte van details naast elkaar dienen te verschillen - De indeling moet waarheidsgetrouw wezen - Huis achter de gevel mag niet groter of gelijk zijn aan grootte van gevel - Juiste symmetrie - Juiste afmetingen Bij alleen hulplijnen en 5 grove Wanneer niet aan vereiste voldaan wordt Wanneer achter de gevel een dichte vorm getekend is Juiste hulplijnen, minimaal 5 grove met 2 details ingetekend Wanneer aan vereiste voldaan wordt bij alle 5 met 2 details Wanneer 3 (met details) in het huis getekend zijn Juiste hulplijnen, minimaal 6 grove met 4 details ingetekend Wanneer aan vereiste voldaan wordt bij alle 6 met 4 details Wanneer 5 (met details) in het huis getekend zijn Juiste hulplijnen, minimaal 10 grove met 6 details ingetekend Wanneer aan vereiste voldaan wordt bij alle 10 met 6 details Wanneer 7 (met details) in het huis getekend zijn 30% 25%* 15% 10%* 20% 20%* Sleutelverbinding - Er moet overleg geweest zijn met medeleerling - Ontwerpen van sleutel moet met afmetingen gaan (niet uit de losse pols ) Geen overleg tussen leerlingen, er is een sleutelverbinding Weinid overleg tussen leerlingen, er is een sleutelverbinding die zowel horizontaal als verticaal los te koppelen is Overleg met twee medeleerlingen, er is een sleutelverbinding die zowel horizontaal als verticaal los te koppelen is Overleg met twee medeleerlingen, er is een sleutelverbinding die alleen verticaal los te koppelen is 15% 8

9 Mogelijke cursus 3D tekenen Het tekenen met 3D tekensoftware vraagt een bepaalde inspanning. Eerst moet duidelijk zijn welke hulpmiddelen er zijn om een goede tekening te maken. Om de gereedschappen van een softwareprogramma te leren kennen zijn tuturials belangrijk. Verschillende programma s bieden die aan. Het nadeel van die programma s is dat ze vaak geld kosten. Voor SketchUp zijn talrijke gratis tutorials te vinden. Voor mijn lesprogramma heb ik gebruikt gemaakt van de gratis versie van het tekenprogramma SketchUp. Dit is tevens een voordeel omdat de leerling dit programma kosteloos thuis kan installeren en gebruiken. Om de leerlingen de mogelijkheden van het programma duidelijk te maken is het handig om goede tutorials te gebruiken. Vele heb ik uitgezocht maar de beste die overbleef was de website: Op deze site staan 48 lessen die de leerling kan doorlopen. Voor de voorbereiding van de lessenserie zijn de eerste 17 lessen een goede voorbereiding. Er zit een bepaalde opbouw in de lessenserie. Eerst wordt er getekend op papier, later zijn computers nodig voor het tekenen via een tekenprogramma. Na het tekenen op papier gaan de leerlingen tekenen op de computer, eerst ook nog in 2D. Hiervoor zijn de eerste 10 lessen vereist. Wanneer er 3D getekend gaat worden zijn de lessen 12 t/m 17 zijn daarvoor van belang. Tekenprogramma s Voor het tekenen met de computer zijn meer programma s beschikbaar. In deze handleiding komt alleen het gratis programma SketchUp aan het bod. De volgende programma s zijn bij ons op school te gebruiken maar dienen wel eerst geïnstalleerd te worden. - Solid Works, een professioneel tekenprogramma met tien tutorials om de software te leren kennen D design, een gratis eenvoudig tekenprogramma. Deze is door de leerlingen, net zoals SketchUp, ook thuis te gebruiken. 9

10 Leerdoelen - Leren hoe een grachtenpand in elkaar zit - Effectief leren schetsen op papier - Leren schetsen met 3D teken software, waar nodig symmetrie gebruiken - Schematisch een papierschets overtekenen met tekensoftware - Het creëren van herhaling met juiste afmetingen en het geven van diepte van details - Dezelfde details van verschillende dezelfde diepte geven (dit zorgt voor rustgevende herhaling) Lessen: Introductie: Hoe wordt een huis gebouwd? Voor er een huis getekend en gebouwd kan worden moeten er eisen gesteld worden. Met deze eisen kan een huis getekend worden. wanneer de tekening goedgekeurd is kan er begonnen worden met het bouwen. Eerst wordt er op de bouwplaats gemeten en dan gebouwd. Dit herhaalt zich steeds weer. Eerst meten, dan de fundering. Weer meten en dan komen de muren. Dit gebeurt totdat het huis af is. Het valt op dat bij een te bouwen huis vaak steigers staan. Deze zorgen dat de werkmannen bij het huis kunnen komen. Deze steigers zijn goed te vergelijken met de hulplijnen die ook getekend moeten worden wanneer wij een huis op papier willen ontwerpen. 10

11 Les 1-2: 2D tekenen op A3 De eerste stap met ontwerpen is tekenen op een A3 papier. Het is belangrijk om bij het tekenen veel hulplijnen te gebruiken. Deze hulplijnen moeten zoveel mogelijk lange rechte lijnen zijn. De lange rechte lijnen zijn met de tekensoftware goed te gebruiken. Zelfs bij ronde vormen is het goed mogelijk om rechte lijnen te gebruiken. Zorg er dan voor dat het voorwerp precies tussen de lijnen past, dit vereenvoudigt het intekenen van het ronde voorwerp. Wanneer het uiteindelijke ontwerp in alle hulplijnen getekend is mag het overgetrokken worden. Hiervoor kan gewoon een potlood maar ook een fineliner gebruikt worden. Het overtrekken zorgt voor een duidelijk beeld van het ontwerp. Doelen: - Leren schetsen - Schematisch tekenen van het huis - Effectieve hulplijnen gebruiken (ook voor positionering ramen/deuren) - Symmetrie gebruiken - Leerlingen kunnen het bedachte ontwerp goed vormgeven op papier Figuur 2, schetsvoorbeeld Les 3: 2D tekenen met SketchUp Het programma SketchUp kan opgestart worden. Let hierbij op dat er eerst een template ingesteld moet worden. Het is van belang om voor deze les de eerste tien lessen van te volgen. Dit kan op school, maar ook als huiswerk opgegeven worden. voor de docent is het goed om eerst zelf de cursus te volgen. Bij het opstarten van SketchUp komt eerst een keuzemenu. Het beste is om voor Techniek - Meter te kiezen. (omzetting naar mm aan het eind levert nauwkeuriger prints op, omdat SketchUp met een ingebouwde minimale afmeting van objecten rekent) 11

12 Om in het programma te kunnen tekenen moeten eerst de afmetingen voor het te bouwen huis ingevoerd worden. Bijvoorbeeld 70m hoog en 40m breed. De maten niet met muis maar via toetsenbord invoeren, zie tutorial 3 op de site van gratiscursus.be (Later worden deze afmetingen omgezet in mm dus we doen alsof alles al millimeter is; in de instructie voor de leerlingen wordt consequent over meter gesproken, dat is wat je in de computer invoert). In dit platte vlak kunnen alle hulplijnen van het A3 overgenomen worden. Binnen de hulplijnen komen alle onderdelen van het huis. Teken eerst de grove structuur van het huis en zoom steeds meer in op de onderdelen. Dan is het mogelijk om kleine details te tekenen. Zelfs details van 0,3mm zijn uiteindelijk nog zichtbaar. Het kan nodig zijn om af te ronden wanneer de lessen voorbij zijn. Er zullen leerlingen zijn die al veel details hebben kunnen tekenen, echter ook leerlingen die alleen een grove opzet en enkele details getekend hebben. Dit is geen probleem aangezien de minder snelle leerlingen met de volgende stappen ook hun tijd nodig hebben. Daarnaast is het mogelijk om meer lessen te geven wanneer nodig. Een tip, laat de leerlingen niet te snel overgaan tot de kleine details. Beter is om eerst alle onderdelen grofweg in te tekenen en in stappen over te gaan op kleinere details. Want, beter is een huis met een eenheid in vormgeving dan een huis waarbij maar twee voorzien zijn van veel details. Het stappenplan om tot een huis te komen: 1: teken een vak van 40 bij 70 2: maak de hulplijnen 3: ramen tekenen (ruw) 4: ramen tekenen (details) 5: verdere bouw tekenen, hulplijnen verwijderen Doelen: - Leren schetsen met 3D teken software - Rechte lijnen tekenen vanaf een ontwerp - Het creëren van herhaling met juiste afmetingen (voorbeeld: de ramen) 12

13 Les 4-5: 3D tekenen, gevel van het huis Na de vorige lessen ontwerpen en schetsen is het moment gekomen om de echte vormen in het huis aan te brengen. In deze lessen komt het geleerde vanuit de cursus gratiscursus.be van pas. Het is daarom van belang om deze goed door te nemen. De vorige les is het plat tekenen van het huis afgerond. Deze les worden alle vlakken naar buiten getrokken om een 3D-gevel te krijgen. Lessen 16 en 17 van gratiscursus.be laten de gereedschappen zien die gebruikt moeten worden om de gevel diepte te geven. Laat de leerlingen diepte aanbrengen met een maximum van 1m. Een grotere diepte geeft problemen met het printen, het kunststof gaat dan doorhangen. Bij een goede print zijn dieptes van 0,2m nog zichtbaar. Hierboven is te zien dat er diepte aangebracht is bij de verschillende. Elk raam heeft een kozijn dat in de muur valt. Binnen het kozijn is het raam met kruisroeden in vieren verdeeld. In de roeden zit het glas. Elke laag heeft een eigen diepte. Zo is de diepte afstand roeden-raam kleiner dan de diepte afstand muur kozijn. Hieronder zijn nog een aantal voorbeelden te zien van de details. Een close up van het bovenste raam. Dit raam heeft brede kozijnen. 13

14 Een close up van het onderste raam en de deur. Het is goed te zien dat de kozijnen minder breed zijn, de roeden voor het raam zijn hetzelfde. Deze voorbeelden zijn ter inspiratie. Natuurlijk zijn er veel meer details in de tekening te verwerken, denk aan een deurklink, een deurbel of zelfs een dakgoot. Alle onderdelen dienen in het geheel contact te hebben met het huis om het uiteindelijke bestand printbaar te houden. De doelen van deze les: - Meerdere vlakken diepte kunnen geven - Dezelfde details van verschillende dezelfde diepte geven (dit zorgt voor rustgevende herhaling) Les 6-7: 3D tekenen, het gehele huis Laat de leerlingen vrij inspireren om het achtergedeelte van het huis te tekenen. In deze opdracht moeten leerlingen al de verworven kennis toepassen in het ontwerp. Wel is van belang alle afmetingen te laten passen op de indeling van het voorhuis. In het voorbeeldontwerp hierboven kan bv geen puntdak gemaakt worden, omdat dan het bovenste raam niet in het huis blijft. In deze les krijgen leerlingen een juist beeld van een grachtenpand. Het is duidelijk te zien dat de gevel op het huis geplakt is. 14

15 Doelen: - Alle kennis tot nu toe geleerd de leerlingen zelf toe laten passen - Leren hoe een grachtenpand in elkaar steekt - Les 7/8: Afronden van de tekening, klaarmaken voor het printen Dit is voor docenten het lastigste onderdeel. Wanneer deze stap niet goed uitgevoerd wordt, kan de 3D printer vreemde huisjes gaan printen. Voor deze afronding is een plugin van SketchUp nodig, te downloaden na aanmelding. Deze is te vinden op de volgende website: Allereerst moeten de SketchUp tekeningen gecontroleerd worden op veel voorkomende onjuistheden, die later bij het vertalen naar een printbaar bestand foutmeldingen geven. Er komen geen foutmeldingen als een huisje waterdicht getekend is en de binnenkant van het huis uit één geheel bestaat. Een goede uitleg is te vinden op de website: Deze is te gebruiken voor de uitleg of om door de leerlingen zelf te lezen. Wat is de bedoeling wat de leerlingen doen? Laat hen de bodem van het huisje verwijderen. Hierdoor kunnen ze in het huis kijken en zien ze alle getekende onderdelen in het negatief. Als het goed is, steken er geen lijnen of vlakken naar binnen. Verder mogen onderdelen niet doorkruist worden met nodeloze vlakken. In een tekening waarin bv twee balken tegen elkaar getekend zijn, moet het grensvlak worden verwijderd door de betreffende lijnstukken weg te gummen (zie tekening hiernaast) Samenvattend: Voordat het model printklaar is moeten er een aantal stappen uitgevoerd worden. 1. De bodem verwijderen 2. Verwijder in het huis alle afgesloten gedeelten zodat de andere kant van het huis zichtbaar is (Het huis in gedachten vol laten lopen met water, zijn er gedeelten waar lucht achterblijft?) 3. Verwijder alle niet afgemaakte lijnen. Deze zijn op de volgende manier te herkennen: de ene kant van de lijn heeft verbinding met het huis, de andere hangt in de lucht. 4. Wanneer mogelijk, voer de opdracht Solid Inspector van SketchUp uit. 5. Teken één lijn van de bodem opnieuw en de bodem sluit zich. Verwijder deze hulplijn. Nu is het bestand klaar om te worden geëxporteerd naar de printersoftware. 15

16 Extra: Het toevoegen van positieve wederzijdse afhankelijkheid Door een extra toevoeging in de opdracht kan een situatie gecreëerd worden waarin leerlingen elkaar nodig hebben om tot een goed ontwerp te komen. Wanneer deze stap toegepast wordt moet er bij de vorderingskaart rekening gehouden worden met de percentages waar een * achter staat. Positieve wederzijdse afhankelijkheid betekent dat je de groepstaken zo structureert dat de leerlingen elkaar nodig hebben om tot een oplossing te komen (Velde, 2002). Het doel van deze opdracht is leerlingen van elkaar afhankelijk maken waardoor ze ervaringen met elkaar kunnen afstemmen. Grachtenpandjes staan in werkelijkheid tegen elkaar, er is niet tussendoor te lopen. Geprinte huisjes dienen ook tegen elkaar aan te kunnen staan maar kunnen verschuiven. Om dit probleem te ondervangen gaan we gebruik maken van een puzzel idee. In ieder huis komt aan de ene kant een holte, de ruimte voor de bolling van het huisje van de buren. Aan de andere kant komt een bolling die precies moet passen in het huisje van de andere buren. De ontwerpeisen staan in de vorderingskaart. Verbinding van huisje 1-2 zijn zowel horizontaal als verticaal uit elkaar te schuiven. Verbinding 2-3 en 3-4 is alleen verticaal uit elkaar te schuiven. Hoe complexer het sluitstuk, des te hoger het cijfer. Zie vorderingenkaart. 16

17 Bijlage I, referentiekaart 1, SketchUp (Smits) 17

18 Bijlage II, referentiekaart 2 SketchUp 18

19 Bibliografie 21stcenturyskills. (sd). Visie en missie 21st century skills. Opgeroepen op augustus 8, 2014, van 21stcenturyskills: Maakonderwijs. (sd). Opgeroepen op augustus 12, 2014, van hetabc: Smits, J. G. (sd). Google_SketchUp. Opgeroepen op augustus 28, 2014, van gratiscursus: Velde, D. v. (2002). De groep in actie. Leuven: Uitgeverij Acco. 19

20 20 Mede mogelijk gemaakt door de Felix 3D

3D Printer. Printer + Filament

3D Printer. Printer + Filament 3D Printer Printer + Filament Wat is 3D printen? De UP 3d printer maakt gebruikt van filament (kunststof draad) dat wordt verwarmd tot het vloeibaar is, daarna bouwt de printer in dunne laagjes op een

Nadere informatie

Docenteninformatie. Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen. Een reis door de wereld van 3D Printen 1

Docenteninformatie. Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen. Een reis door de wereld van 3D Printen 1 Docenteninformatie Lespakket: Een reis door de wereld van 3D printen Een reis door de wereld van 3D Printen 1 Voorwoord 3D printen is aan een snelle opmars bezig. Het is bijna niet te geloven dat de techniek

Nadere informatie

3D printen. Door Hans Bellwinkel

3D printen. Door Hans Bellwinkel 3D printen Door Hans Bellwinkel Vanavond 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. HCC Wat is 3D-printen, de geschiedenis? De materialen om te printen Gratis programma s om 3D-objecten te maken De printers Praktische toepassingen

Nadere informatie

HANDLEIDING 3D - PRINTEN

HANDLEIDING 3D - PRINTEN HANDLEIDING 3D - PRINTEN FABSHEET FABLAB BIEB HILVERSUM 1 MODELLEN DOWNLOADEN Modellen kunnen van internet gedownload worden en dan in Cura worden geopend. Cura kan onder andere.stl en.obj bestanden inlezen.

Nadere informatie

Basis handleiding 3D printen

Basis handleiding 3D printen Basis handleiding 3D printen Cura starten Het programma waarmee modellen bekeken kunnen worden en op de SD kaart gezet kunnen worden heet Cura. Start Cura. Staat op het bureaublad. Plaats de SD kaart in

Nadere informatie

MaakOnderwijs Aan de slag met technologie van de toekomst!

MaakOnderwijs Aan de slag met technologie van de toekomst! MaakOnderwijs Aan de slag met technologie van de toekomst! Cura installeren voor de Big Builder Hieronder volgen de stappen die je moet doorlopen om met Cura te kunnen slicen voor de Big Builder. 1) Download

Nadere informatie

Figuur 1: Kiezen van het Template in sketchup

Figuur 1: Kiezen van het Template in sketchup Tutorial : Tekenen van een sleutelhanger met sketchup. We willen zeer graag een sleutelhanger tekenen die de vorm heeft van het logo van onze school. Dit is namelijk een achthoek die verwijst naar een

Nadere informatie

Welkom bij Makerspace ZB45

Welkom bij Makerspace ZB45 Introductie 3D Printen bij ZB45 Welkom bij Makerspace ZB45 3D Printen bij ZB45 tijdens 'open inloop' Open Inloop van ZB45 op dinsdagen tussen 12.00-21.30 uur Half uur gratis gebruiken, betalen voor de

Nadere informatie

Productverslag, ontwerpen voor een

Productverslag, ontwerpen voor een Productverslag, ontwerpen voor een Mede mogelijk gemaakt door de Felix 3D Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding... 4 1.1 Formulering opdracht... 4 1.2 Context... 4 1.3 Onderzoeksvraag voor de verkenning...

Nadere informatie

Project 3 Beheersen van 3D software

Project 3 Beheersen van 3D software Project 3 Beheersen van 3D software Wat ga je doen? Bij 3D printen komt meer kijken dan alleen het printen zelf. Het allerbelangrijkste is dat de leerlingen om leren gaan met de 3D software. Zonder 3D

Nadere informatie

Workshop Sketchup & 3D printen

Workshop Sketchup & 3D printen 1 Aanvang workshop Workshop Sketchup & 3D printen 1.1 Wat kan ik voor de workshop doen? - Zorg dat de printers voldoende filament hebben. - De geheugenkaarten klaarleggen in de printer. - Een mapje aanmaken

Nadere informatie

Gebruikershandleiding: Orca XXL

Gebruikershandleiding: Orca XXL Gebruikershandleiding: Orca XXL Gebruikershandleiding: Orca XXL Versie 1.2 Juni 2014 1. Inhoud 1. Inhoud... 2 2. Welkom in de wereld van het 3D printen!... 3 3. Veiligheid... 4 4. Specificaties... 5 Printen...

Nadere informatie

Welkom bij Makerspace ZB45

Welkom bij Makerspace ZB45 Introductie 3D Printen bij ZB45 Welkom bij Makerspace ZB45 3D Printen bij ZB45 tijdens 'open inloop' Open Inloop van ZB45 op dinsdagen tussen 12.00-21.30 uur Half uur gratis gebruiken, betalen voor de

Nadere informatie

Basis handleiding 3D printen

Basis handleiding 3D printen 1 Basis handleiding 3D printen Snelstart Uitpakken van de printer 3D printen 2 Haal de printer en de losse onderdelen uit de doos. Draai het plateau omhoog. Verwijder de verpakking van de controller. Hang

Nadere informatie

3D-printerpen 2016 versie Handleiding

3D-printerpen 2016 versie Handleiding 3D-printerpen 2016 versie Handleiding Gefeliciteerd! U bent nu in het bezit van de nieuwste generatie 3D-printerpen. Hiermee heeft u het creëren van unieke 3D-tekeningen, miniaturen en accessoires zelf

Nadere informatie

Fabsheet Cura instellen

Fabsheet Cura instellen Fabsheet Cura instellen Cura is het programma dat bij Ultimaker hoort. Hierin kun je allerlei instellingen aanpassen, zoals de afmetingen van de print, de snelheid en de temperatuur. Hieronder staat beschreven

Nadere informatie

Switch. Handleiding 200.106.110117

Switch. Handleiding 200.106.110117 Switch Handleiding 200.106.110117 Hartelijk dank voor uw aanschaf van deze uitbreiding van uw Plugwise systeem. Met de Switch kunt u draadloos de elektrische stroom naar de apparaten in uw Plugwise netwerk

Nadere informatie

Van Tinkercad naar de 3D printer Stap 1 Ontwerpen

Van Tinkercad naar de 3D printer Stap 1 Ontwerpen Van Tinkercad naar de 3D printer Stap 1 Ontwerpen Zoek in Tinkercad de tekening van de paddestoel op die je eerder deze lessenserie hebt gemaakt en klik op Tinker this TIP: Zorg dat je bestand een handige

Nadere informatie

Introductie Ultimaker

Introductie Ultimaker 1 Introductie Ultimaker 1. DOEL Het doel van deze workshop is om je te leren de 3D-printer te gebruiken op een veilige manier en zonder de machine te beschadigen. Het doel is NIET om je alle functies van

Nadere informatie

Architectuur. Naam: Klas:

Architectuur. Naam: Klas: Naam: Klas: inhoud Inhoud Planning Blz. 1 Opdracht 1 - Een eigen huis Blz. 2 Opdracht 2 - Schetsen Blz. 3 Opdracht 3-3D ontwerpen Blz. 4 informatie - Aan de slag met Cura Blz. 5 Opdracht 4 - Dossier &

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR MAKERBOT REPLICATOR 2. Bediening. Bij problemen: raadpleeg je docent!

HANDLEIDING VOOR MAKERBOT REPLICATOR 2. Bediening. Bij problemen: raadpleeg je docent! HANDLEIDING VOOR MAKERBOT REPLICATOR 2 Bediening Bij problemen: raadpleeg je docent! De onderdelen van de 3D printer 1. Aan/uit knop De aan/uit knop kan je terugvinden achteraan het toestel. Eerst en vooral

Nadere informatie

Lesvoorbereiding formulier Guido de Brès Datum School: Guido de Brés College Amersfoort Datum lesuitvoering:

Lesvoorbereiding formulier Guido de Brès Datum School: Guido de Brés College Amersfoort Datum lesuitvoering: Lesvoorbereiding Studie: PTH Naam student: Krijn Cornelisse Vak: Intersectoraal B-cad tekenen Naam SP-docent: F.Kok Theorie/prakijk School: Guido de Brés College Amersfoort Datum lesuitvoering: 28-11-2013

Nadere informatie

ThermaSkirt gebruiksaanwijzing

ThermaSkirt gebruiksaanwijzing ThermaSkirt gebruiksaanwijzing Stap 1 Teken de buitenste lijnen van de gehele kamer Klik op Start of ga naar Bestand en klik vervolgens op Nieuw of Openen om het programma te starten. Door op Start of

Nadere informatie

JFZINTERTOOLS INFO CNC BESTURING 1

JFZINTERTOOLS INFO CNC BESTURING 1 JFZINTERTOOLS INFO CNC BESTURING 1 Korte samenvatting voor het instellen en beginnen van CNC freeswerk. Naar aanleiding van de voorafgaande instructie uren aan de CNC freesmachine. Deze handleiding is

Nadere informatie

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3.

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. figuur 3 De schuifweerstand is zo ingesteld dat de stroomsterkte 0,50 A is. a) Bereken het

Nadere informatie

Werken met de Ultimaker 3D-printer met de UltiController

Werken met de Ultimaker 3D-printer met de UltiController Werken met de Ultimaker 3D-printer met de UltiController Werken met de Ultimaker 3D-printer met de UltiController 1 De UltiController is een besturingskastje dat gekoppeld is aan de Ultimaker 3D-printer.

Nadere informatie

3D-printerpen Metallic Handleiding

3D-printerpen Metallic Handleiding 3D-printerpen Metallic Handleiding Gefeliciteerd! U bent nu in het bezit van de nieuwste generatie 3D-printerpen. Hiermee heeft u het creëren van unieke 3D-tekeningen, miniaturen en accessoires zelf in

Nadere informatie

2 - Ontwerpen en printen van mini Lego blokjes

2 - Ontwerpen en printen van mini Lego blokjes 2 - Ontwerpen en printen van mini Lego blokjes In deze workshop wordt met een 3D ontwerpprogramma eerst een ontwerp gemaakt van een mini Lego blokje. Vervolgens wordt uitgelegd hoe een 3D printer zo n

Nadere informatie

Handleiding Turtle Case

Handleiding Turtle Case Handleiding Turtle Case Index 2 Handleiding Turtle Case 3 Hoofdstuk 1. Het inpakken van de Turtle Case 3 1.1 Het openen van de Turtle Case 5 1.2 De hoogte van de steunen vaststellen 5 1.2.1. Methode 1

Nadere informatie

Touchscreen iphone 3G / 3GS Installatie handleiding

Touchscreen iphone 3G / 3GS Installatie handleiding 1. Verwijder de twee kleine schroeven van de dock-aansluiting onderaan de iphone. Let op: ga voorzichtig te werk bij het openen van de iphone, zodat de kabels onder het scherm niet kapot gaan! 2. Er zit

Nadere informatie

3D Printen Leerjaar 2 Rob Stoffels ABKM Sierraad & Product

3D Printen Leerjaar 2 Rob Stoffels ABKM Sierraad & Product 3D Printen 1431447 Leerjaar 2 Rob Stoffels ABKM Sierraad & Product Onderzoek Onderzoek naar een losmaakbaar printbed voor de WanHou 3D printer. Een printbed dat flexibel, hittebestendig en producten makkelijk

Nadere informatie

Lesbrief Assenstelsels. Versie 1

Lesbrief Assenstelsels. Versie 1 Versie 1 Datum: 11 juni 2011 Cursus: Docent: Taal in alle vakken Radha Gangaram Panday Door: Mario Hummeling, 1597628 Shafi Ilahibaks, 1540943 Cyril Bouwman, 1581806 Herman Hofmeijer, 1058201 Nico van

Nadere informatie

Snelstartgids FiloCAD2

Snelstartgids FiloCAD2 Snelstartgids FiloCAD2 Inleiding FiloCAD 2 Met deze korte inleiding leert u de belangrijkste functionaliteiten van het programma FiloCAD2 kennen. Als u een FiloCUT3 machine bezit en de licentie heeft ontvangen,

Nadere informatie

Project If This Then That

Project If This Then That Project If This Then That WiFi bestuurbare woonhuis ventilator Cairan Steverink G&I1D 17-01-2016 Johan Otten E 17-1-2016 Conceptbeschrijving Een woonhuis ventilator is tegenwoordig aanwezig in bijna alle

Nadere informatie

4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 1. Over LEVIY. 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 2. Algemene definities. 3.

4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 1. Over LEVIY. 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 2. Algemene definities. 3. 1. Over LEVIY Wat doet LEVIY? 02 08 4.4 Voeg ruimtes toe Hoe ga jij te werk? 2. Algemene definities Behandelen van terugkerende definities. 09 4.5 Aanwezigen Zijn er aanwezigen bij de DKS-controle? 03

Nadere informatie

Solidworks windmolen

Solidworks windmolen 1 Solidworks windmolen Niveau: gevorderd www.dearchimedes.com Op vind je PDF s met daarin de basis van Solidworks. Zorg dat je de eerste twee PDF s hebt doorlopen, zodat je basisbewerkingen van Solid-

Nadere informatie

3D PRINTING: De Toekomst

3D PRINTING: De Toekomst 3D PRINTING: De Toekomst 21st eeuw: Revolutie van de technologie! In de 21ste eeuw komen grote wetenschappelijke veranderingen op het gebied van: Communicatie en Internet Micro Electronica Duurzame energie

Nadere informatie

Verschillende 3D print technieken

Verschillende 3D print technieken Verschillende 3D print technieken o Materialen voor filament printers (FDM) o Printproblemen van filament printers (FDM) o Van tekening naar print Open dag 22 oktober 2017 Stereolithografie (SLA) Vloeistof

Nadere informatie

Gebruik van een tuimelplug. door Serge de Beer

Gebruik van een tuimelplug. door Serge de Beer Gebruik van een tuimelplug (versie 1.0 NL, 29-04-2009) door Serge de Beer Introductie en leerdoel Wanneer een plafond hol is biedt dit meestal niet voldoende steun om bijvoorbeeld lampen aan op te hangen.

Nadere informatie

Actie is -Reactie. Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas. cijfer. Startdatum / lesnr

Actie is -Reactie. Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas. cijfer. Startdatum / lesnr Actie is -Reactie Thema 6 Sport en Spel Hoofdstuk 1 Naam Klas Startdatum / lesnr cijfer Theorie H1 H1 Hout Snel, sneller snelst Leerdoelen Het gaat hier om... snelheid in de brede zin van het woord: snelheid

Nadere informatie

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker Original+

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker Original+ Fabsheet: 3D-printer Ultimaker Original+ De printer kan 20 x 20 x 20 cm printen. In het FabLab Bibliotheek Hilversum printen wij voornamelijk met PLA filament. Er zijn echter meer mogelijkheden, zoals

Nadere informatie

Landelijk Indicatie Protocol (LIP)

Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Handleiding Landelijk Indicatie Protocol programma pagina 1 of 18 Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Welkom bij LIP Lip is ontstaan uit een toegevoegde module aan het kraamzorg administratie pakket van

Nadere informatie

met Google Sketchup Een wiskundeproject voor de brugklas ISW Hoogeland

met Google Sketchup Een wiskundeproject voor de brugklas ISW Hoogeland met Google Sketchup Een wiskundeproject voor de brugklas ISW Hoogeland Marcel Silvius 2011 De eerste stappen met Sketchup Instructie 1 SIL101111 1. Download Google Sketchup op: http://sketchup.google.com/

Nadere informatie

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2 Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2 Handleiding voor het 3D printen in FabLab Zeeland In FabLab Zeeland kan je 3D prints maken. De printer kan ontwerpen printen van maximaal 20 x 20 x 20 cm. FabLab Zeeland

Nadere informatie

SketchUp L. 2.1 2D tekenen

SketchUp L. 2.1 2D tekenen 2.1 2D tekenen Inmiddels kunnen we ons zelf bewegen in SketchUp. De volgende stap is dat we wel iets in SketchUp moeten hebben om ons rond te bewegen. We moeten dus iets gaan tekenen. Voordat je ook maar

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET MAKEN VAN EEN.STL. Voor 3D printen. Bij problemen: raadpleeg je docent!

HANDLEIDING VOOR HET MAKEN VAN EEN.STL. Voor 3D printen. Bij problemen: raadpleeg je docent! HANDLEIDING VOOR HET MAKEN VAN EEN.STL Voor 3D printen Bij problemen: raadpleeg je docent! Aanmaken van.stl bestanden vanuit verschillende soorten 3D tekensoftware Autodesk Inventor 1. Klik op de Inventor

Nadere informatie

digitale ontwerp technieken SketchUp

digitale ontwerp technieken SketchUp L DOT digitale ontwerp technieken SketchUp SketchUp L 1.1 Inleiding Veel klanten van een tuinarchitect kunnen zich moeilijk verbeelden hoe de tuintekening van de architect er in werkelijkheid uit komt

Nadere informatie

Geschreven door: Aaron Arenas

Geschreven door: Aaron Arenas Asus Eee PC 1005PEB Hard Drive Vervanging Het vervangen van de harde schijf in de Asus Eee PC 1005PEB laptop Geschreven door: Aaron Arenas INTRODUCTIE De harde schijf bevindt zich onder het toetsenbord

Nadere informatie

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek.

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek. Verkeerslichten. Werkplek 1 De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Leer & werkboek. Bij dit boek hoort een antwoordboekje waarin de antwoorden, op de vragen uit dit boek, geschreven

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen

Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen Simpele ionisatiekamer Een ionisatiekamer is een detector voor ioniserende straling, zoals alfa-, bèta- en gammastraling. Ten gevolge van ionisaties wordt de lucht

Nadere informatie

c.m. handleiding 3D printen 2011 versie 5

c.m. handleiding 3D printen 2011 versie 5 Handleiding 3D printen vanuit Google SketchUp * Printen in 3D is niet zo eenvoudig als printen op een A4 blaadje. Je tekening moet aan veel eisen voldoen om een print mogelijk te maken. Printen kan alleen

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing TC60/8 regelapparaat

Gebruiksaanwijzing TC60/8 regelapparaat Gebruiksaanwijzing TC60/8 regelapparaat Inleiding Het TC60/8 regelapparaat biedt u de mogelijkheid uw oven op eenvoudige wijze te besturen. Het is een van de meest flexibele regelapparaten in zijn klasse.

Nadere informatie

Tekenen met Floorplanner

Tekenen met Floorplanner Overzicht Het scherm 1. Zoom 2. Opslaan 3. Verdieping tab 4. Undo / Redo 5. Constructiemenu 6. Bibliotheek 7. Tekenvlak Eigenschappenmenu s De plattegrond wordt opgebouw uit verschillende elementen: ruimtes,

Nadere informatie

Bijlage bij FeniksInformatiebrief nummer 1, jaargang 2, Thiememeulenhoff

Bijlage bij FeniksInformatiebrief nummer 1, jaargang 2, Thiememeulenhoff De terugkeer van de tijdbalk: interactief en multimediaal Hij is terug: de tijdbalk!weggezuiverd uit het thematische onderwijs tussen 1980 en 2000 en in ere hersteld door de canonieke leerstellingen van

Nadere informatie

Ontwerp je eigen prefabhuis

Ontwerp je eigen prefabhuis Ontwerp je eigen prefabhuis Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wist jij dat er in Nederland iets meer dan 7 miljoen huizen staan? Tegenwoordig worden de meeste

Nadere informatie

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2

Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2 Fabsheet: 3D-printer Ultimaker 2 De printer kan 20 x 20 x 20 cm printen. In het FabLab Zeeland printen wij voornamelijk met PLA filament. Er zijn echter meer mogelijkheden, zoals ABS en speciale soorten

Nadere informatie

Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school.

Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school. Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een mobieltjeshouder maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school. Daar ga ik jou bij helpen. Als je klaar bent kun je hierdoor in het

Nadere informatie

Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Nog beter leren omgaan met Word

Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Nog beter leren omgaan met Word Nog beter leren omgaan met Word Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Informatiekunde Omgaan met Word College De Heemlanden 2005. Informatiekunde Leerjaar

Nadere informatie

Compustam voor Windows van oude laptop- pc naar nieuwe laptop- pc

Compustam voor Windows van oude laptop- pc naar nieuwe laptop- pc Compustam voor Windows van oude laptop- pc naar nieuwe laptop- pc Heeft U een nieuwe laptop of pc gekocht/gekregen en wilt U Compustam overzetten van Uw oude laptop-pc naar Uw nieuwe laptop -pc Ik ga in

Nadere informatie

Ik wens Jullie veel succes met Google SketchUp

Ik wens Jullie veel succes met Google SketchUp Dit is een instructie voor Google SketchUp voor beginners en gevorderden. Gemaakt door: Jeremy Welts uit 2D Getest door: Nick Dirks uit 2D Ik wens Jullie veel succes met Google SketchUp 0 Met Google sketch

Nadere informatie

MONTAGEHANDLEIDING. :metselwerk of beton

MONTAGEHANDLEIDING. :metselwerk of beton MONTAGEHANDLEIDING model type :ZEELAND :metselwerk of beton => Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. = => Volg gedurende de montage de 6 stappen in

Nadere informatie

DAT VERDIENT EEN BLOEMETJE!

DAT VERDIENT EEN BLOEMETJE! 1B DAT VERDIENT EEN BLOEMETJE! - Tuinbouw - "ik hoor en ik vergeet, ik zie en ik onthoud, maar ik doe en ik begrijp" Naam:... Klas:... 1 Probleem Binnen enkele weken is het weer infodag en de directie

Nadere informatie

Sketch-Up: Vogelhuisje (6)PACK versie 2.0

Sketch-Up: Vogelhuisje (6)PACK versie 2.0 PAGINA: 1 Opdracht 1 Sketch-Up VOGELHUISJE Vogelsoort Bodemmaat Hoogte invlieggat Doorsnede invlieggat t.o.v. bodem Huismus 150 x 150 mm 200 mm 32 mm Kauw 200 x 200 mm 400 mm 150 mm Boomkever 150 x 150

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Basisbegrippen 3D-tekenen.

Basisbegrippen 3D-tekenen. Basisbegrippen 3D-tekenen. Vroeger was het begrip 3D-tekenen onbestaande en tekende men gewoon in perspectief wanneer er een dieptezicht nodig was. Normaal werd er enkel in 2D getekend, dus enkel de aanzichten.

Nadere informatie

PORTFOLIO. Klas : Groep : Namen leerlingen uit de groep

PORTFOLIO. Klas : Groep : Namen leerlingen uit de groep PORTFOLIO Klas : Groep : Namen leerlingen uit de groep ROLLEN BINNEN DE GROEP Om effectief te kunnen samenwerken en om de taken eerlijker te verdelen gaan we met rollen werken. We kennen de volgende rollen

Nadere informatie

LESBRIEF TECHNISCH TEKENEN

LESBRIEF TECHNISCH TEKENEN LESBRIEF TECHNISCH TEKENEN MM1 BLOK 4 2015/2016 THEMA: BROEKEN Week Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag 19 1 20 2 21 3 22 4 Les 4 3 juni 23 5 Les 5 10 juni Laatste les + inleveren opdracht 24 6

Nadere informatie

Google SketchUp BasisTools Hier staan de tools (gereedschappen) waarmee je snel kunt beginnen.

Google SketchUp BasisTools Hier staan de tools (gereedschappen) waarmee je snel kunt beginnen. Google SketchUp BasisTools Hier staan de tools (gereedschappen) waarmee je snel kunt beginnen. 1. Drawing Drawing tools zijn de tools waarmee je tekent. Line of [L] Met Line kan je rechte lijnen maken.

Nadere informatie

Een close-up illustratie maken bij een spannend verhaal

Een close-up illustratie maken bij een spannend verhaal Lesbrief bij Project Lekker griezelen?! Cultuurtraject 2015-2016 Een close- up illustratie maken bij een spannend verhaal Beste leerkracht, U heeft met uw klas deelgenomen aan het project Lekker griezelen?!

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp

Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp Inleiding LEGO MINDSTORMS Education EV3-programmeerapp LEGO Education presenteert met trots de tablet-editie van de LEGO MINDSTORMS Education EV3-software een leuke, gestructureerde manier om uw LEGO MINDSTORMS

Nadere informatie

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673

Bouw je droomhuis met Sketchup. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45673 Auteur Het Hooghuis Laatst gewijzigd Licentie Webadres 24 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45673 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

INHOUD. 1. DOEL p SOFTWARE p WORKFLOW p EXTRA p TROUBLESHOOT p Arduino 2.2. Pronterface 2.3. Slic3r 2.4.

INHOUD. 1. DOEL p SOFTWARE p WORKFLOW p EXTRA p TROUBLESHOOT p Arduino 2.2. Pronterface 2.3. Slic3r 2.4. Handleiding Prusa INHOUD 1. DOEL p 2 2. SOFTWARE p 2 2.1. Arduino 2.2. Pronterface 2.3. Slic3r 2.4. Firmware 3. WORKFLOW p 3 3.1. Je file voorbereiden 3.2. Je file naar de printer sturen 4. EXTRA p 5 4.1.Nulpunt

Nadere informatie

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties 2 Supportdesk Pro Introductie Inhoudsopgave I Supportdesk Pro 3 1 Inleiding... 3 2 Werkwijze... 3 II Zaken 4 1 Introductie... 4 2 Zaken beheren... 4 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 4 Verwerken...

Nadere informatie

Zorgplan maken, wijzigen of inzien

Zorgplan maken, wijzigen of inzien Zorgplan maken, wijzigen of Inleiding Een zorgplan geeft doelen met een streefdatum en bijbehorende acties weer. Meerdere zorgplannen kunnen ingevoerd worden, maar er kan maar één zorgplan actief zijn.

Nadere informatie

HANDLEIDING MAGISTER VOOR: Naam KLAS

HANDLEIDING MAGISTER VOOR: Naam KLAS HANDLEIDING MAGISTER VOOR: Naam KLAS Open de Internet browser en ga naar het volgende adres: http://www.metzocollege.nl/ Klik op het volgende logo: Bij de eerste keer inloggen word je gevraagd om een Silverlight

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Handleiding Paint

Inhoudsopgave: Handleiding Paint lesmateriaal Inhoudsopgave: 1. Inleiding... 2 2. Verplichte vaardigheden... 2 3. Paint openen... 3 4. Uitleg:... 3 A. De belangrijkste menu-opties... 4 B. De Werkset gereedschappen... 4 C. Kleurenset...

Nadere informatie

NEW. METRIC standard(mm).ipt. Dit staat bij PART

NEW. METRIC standard(mm).ipt. Dit staat bij PART Sleutelhanger tekenen met Inventor Inventor is een professioneel 3D tekenprogramma. Hiermee kun je dus allerlei voorwerpen tekenen van een eenvoudige tafel tot de motoronderdelen van een vliegtuig. Vandaag

Nadere informatie

Montagehandleiding voor vrijhangend ondermeubel Type: wandmontage voor een holle bouwstenenmuur

Montagehandleiding voor vrijhangend ondermeubel Type: wandmontage voor een holle bouwstenenmuur Type: Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. Volg de 8 stappen in deze handleiding tijdens de montage. De montage dient uitgevoerd te worden door een

Nadere informatie

Nu de BMP goed is voorbereid kunnen we naar PE Design en kies voor Design Center.

Nu de BMP goed is voorbereid kunnen we naar PE Design en kies voor Design Center. Basiscursus PE DESIGN deel 2 Caroline van Langeveld www.cvanlangeveld.nl Deze les is voor alle versies van PE Design te gebruiken, de verschillen tussen de versies komen pas vanaf stadium 4 tot uiting

Nadere informatie

Als je het programma opent krijg je een scherm te zien met promotie van Sketchup. Klik nu op het driehoekje voor: template

Als je het programma opent krijg je een scherm te zien met promotie van Sketchup. Klik nu op het driehoekje voor: template Hierbij dan de cursus (in stukjes): Een gebouw namaken in in Sketchup vanaf een foto. Als eerste heb je het programma Sketchup nodig. Op: http://www.sketchup.com/ kun je het programma downloaden. De demoversie

Nadere informatie

1 3D printen van kleine figuurtjes

1 3D printen van kleine figuurtjes 1 3D printen van kleine figuurtjes In deze workshop wordt uitgelegd wat 3D printen is en hoe het werkt. Aan de hand van een tweetal voorbeeld figuurtjes wordt eerst met een simulator besproken hoe deze

Nadere informatie

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld 1. 3D-PRINTEN ALS TOEKOMSTIGE SLEUTEL ELEMENT 2.... 3.... Najib Amali 7X660 Product Presentation

Nadere informatie

Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009

Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009 Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009 Vertaling en bewerking Ad van den Brand, Veghel Weet je wat hydraulisch betekent? Dat betekent

Nadere informatie

Gebruikershandleiding: Orca XXL

Gebruikershandleiding: Orca XXL Gebruikershandleiding: Orca XXL Gebruikershandleiding: Orca XXL Versie 1.3 September 2014 2 1. Inhoud 1. Inhoud... 3 2. Welkom in de wereld van het 3D printen!... 4 3. Veiligheid... 5 4. Specificaties...

Nadere informatie

tekentaken [ TO ] technisch tekenen [ A ] BA VA RZA graa klas 1

tekentaken [ TO ] technisch tekenen [ A ] BA VA RZA graa klas 1 tekentaken [ TO ] technisch tekenen [ A ] BA VA RZA graa klas 1 Waaraan moet een technische tekening voldoen? Ontwerpers werken hun ideeën eerst uit in de vorm van schetsen. Schetsen is snel tekenen uit

Nadere informatie

Bijlage 16: Handleiding

Bijlage 16: Handleiding Bijlage 16: Handleiding Hier volgt een zeer gedetailleerde handleiding van hoe de lasercutte Mendel geassembleerd kan worden. Eerst zal er begonnen worden met enkele kleinere tussenassemblees. In de handleiding

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

Autocad 2012 Naam Datum

Autocad 2012 Naam Datum Naam Datum Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Leerdoelen 3 Opstarten van Autocad 3 Tekenen van lijnen met de functie ortho 3 Kleur van de lijn vernaderen 4 Toevoegen van tekst 5 Tekening beveiligen 5 Bijlage

Nadere informatie

een speciaal schetsboek voor creatief handletteren Lee Suttey

een speciaal schetsboek voor creatief handletteren Lee Suttey een speciaal schetsboek voor creatief handletteren Lee Suttey INHOUD 9 INLEIDING 10 WAT JE NODIG HEBT 12 BEGINNEN 14 LETTERANATOMIE 52 LETTERSTIJLEN 90 RETROLETTERS 124 FUTURISTISCHE LETTERS 150 DECORATIEVE

Nadere informatie

Efficientie in de ruimte - leerlingmateriaal

Efficientie in de ruimte - leerlingmateriaal Junior College Utrecht Efficientie in de ruimte - leerlingmateriaal Versie 2 September 2012 Een project (ruimte-)meetkunde voor vwo-leerlingen Geschreven voor het Koningin Wilhelmina College Culemborg

Nadere informatie

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp)

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp) Inleiding Ontwerpen komt in veel verschillende disciplines terug; bijvoorbeeld in mode, grafisch, product en meubel. Wat ontwerpers in elk vakgebied gemeen hebben is dat zij allemaal een kritische blik

Nadere informatie

SLIMSTAMPEN HANDLEIDING

SLIMSTAMPEN HANDLEIDING SLIMSTAMPEN HANDLEIDING Dit is een korte handleiding voor de SlimStampen website. Een gebruiker van de website kan verschillende activiteiten kiezen door op één van de knoppen boven aan de eerste pagina

Nadere informatie

Project: Raket (Synchronous) Lesbrief: Capsule. Modemweg 37 3821 BS Amersfoort, Nederland

Project: Raket (Synchronous) Lesbrief: Capsule. Modemweg 37 3821 BS Amersfoort, Nederland Modemweg 7 8 BS Amersfoort, Nederland +(0) 7 +(0) 7 info@caap.nl www.caap.nl Bank (Rabo): 0...7 KvK Utrecht: 077 BTW: 808.6..B.0 Lesbrief: Capsule Project: Raket (Synchronous) Copyright 0 CAAP, Leusden

Nadere informatie

- Algemene informatie - Sterke punten - In de praktijk - Opbouw van de lessen - De lessen - Leerlijnen - Niveau verschil - begeleiding.

- Algemene informatie - Sterke punten - In de praktijk - Opbouw van de lessen - De lessen - Leerlijnen - Niveau verschil - begeleiding. - Algemene informatie - Sterke punten - In de praktijk - Opbouw van de lessen - De lessen - Leerlijnen - Niveau verschil - begeleiding Handleiding Handleiding Algemene informatie: In deze methode vind

Nadere informatie

Montagehandleiding voor wasbak Oblong en Cuboid Type: wandmontage voor een holle bouwstenenmuur

Montagehandleiding voor wasbak Oblong en Cuboid Type: wandmontage voor een holle bouwstenenmuur Type: Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. Volg de 7 stappen in deze handleiding tijdens de montage. De montage dient uitgevoerd te worden door een

Nadere informatie

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL Naam:. Klas :. NR. : Vak : Techniek Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 200-20 Steffi Dekinder KHL ) Probleemstelling : Je bent al enkele keren je boek van techniek vergeten mee te brengen

Nadere informatie

OVER JOURNALING 10 WAT HEB JE NODIG? 12 TIPS & INSPIRATIE 14

OVER JOURNALING 10 WAT HEB JE NODIG? 12 TIPS & INSPIRATIE 14 KARIN LUTTENBERG 3 4 HANDLETTERING JOURNAL DOE JE ZO! OVER JOURNALING 10 WAT HEB JE NODIG? 12 TIPS & INSPIRATIE 14 PAPERFUEL STYLE 18 5 AQUAREL & VERF 38 ILLUSTRATIES 54 STEMPELS 64 ANDERE ONDERGROND 74

Nadere informatie