Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht A. Internationaal Zeerecht o 1. Inleiding Belang verdragsrechtelijke regels gebruik oceanen Bv visserij, mineralen Spanningsveld tussen aantal staten die aanspraak proberen maken (zee proberen toe eigenen) 1958 (verdragsrechtelijke regeling): Hugo Grotius: Mare Liberum Principe van vrije handel op zee De oceanen & zeeën zijn van iedereen alle landen hebben vrije toegang tot de zee om te reizen & handelen Volle zee moet vrij zijn voor iedereen Nederlander? Nederland was op dat ogenblik een zeer belangrijke handelsnatie tov de Britten 4 Zeerechtverdragen van Genève Territoriale zee Volle zee Visserij & het mariene milieu Continentaal plat Nood aan een nieuwe conventie 1973: derde VN Zeerechtconferentie 1982: UNCLOS (VN Zeerechtenverdrag: grondwet van de oceanen ) getekend te Montego Bat (Jamaica) Artikelen: Bv Uitoefening van jurisdictie, ontginning van zeebodem,, milieubeleid, navigatie, In werking in 1994 Pas 12 jaar later aan de noodzakelijke 60 ratificaties gekomen opdat verdrag in werking treedt Slechts 1 westers land Andere 59 ratificaties ontwikkelingslanden Waarom zo teruggehouden? Eén van de hoofdstukken in dat verdrag gaat over het gebruik van diepzeebodem (recht op exploitatie & exploratie ervan) men labelt dit als een gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid (common heritage of mankind) De baten van diepzeebodem moet billijk worden verdeeld ten bate van iedereen Beschikbare technologie moet men delen met de ontwikkelingslanden + westerse landen moeten voor de financiering van dat regime zorgen

2 Verschillende rechtsgebieden functionele jurisdictie Men sluit een nieuw akkoord af (1994) Overeenkomst van 29 juni 1994 betreffende de uitvoering van Deel XI (dat bewuste hoofdstuk over diepzeebodem) Westerse landen worden niet meer geacht om voor financiering te zorgen & technologie te delen met de ontwikkelingslanden Nu wel marktgericht Lidmaatschap (wat met de VS?) Ook westerse landen treden deze keer toe tot deze overeenkomst Meer dan 160 staten zijn lid Bv Japan, Rusland, China,... zijn ook lid Maar 1 belangrijke staat (VS) ontbreekt Reagan weigerde het verdrag te tekenen Redenen: Socialistische aanpak van het diepzeebodemregime (regime is nu wel aangepast!!) Sindsdien is men nog niet toegetreden Opeenvolgende Amerikaanse presidenten waren voorstander van ratificatie Maar binnen de Amerikaanse Senate heb je nog altijd een kleine minderheid die dit blokkeert om ideologische redenen (Bv Tegen soevereiniteit van VS, verplichte geschillenbeslechting) Daarnaast diverse andere multi en bilaterale verdragen Rol IMO: Internationale Maritieme Organisatie Heeft heel wat standaarden ontwikkeld Scheepvaart zo veilig & milieuvriendelijk mogelijk maken (niet verder uitgelegd!!) o 2. Territoriale zee Art. 2 UNCLOS: soevereiniteit kuststaat Reikwijdte Strook langs de kust Maakt deel uit van je nationale grondgebied Onderdeel van jouw territoriale soevereiniteit De wateren in die zee Luchtruim Bodem Ondergrond

3 Elke kuststaat heeft exclusief recht op exploitatie van natuurlijke rijkdommen Kuststaat beslist exclusief Visvoorraden? Kuststaat beslist exclusief hierover Wetten en regelgeving kuststaat principieel toepasselijk Binnen de territoriale wateren kan een land zelf zijn wetten bepalen & RS toepassen Waarover? Bv Immigratie, douane (taksen & accijnzen), navigatie & veiligheid, Art. 3 e.v. UNCLOS: afbakening Strook van max 12 zeemijl gemeten vanaf de basislijn De laagwaterlijn, al het water aan de landzijde van de basislijn wordt als binnenwater gezien Ook de rivieren, kanalen & meren die voor binnenvaartschepen bevaarbaar zijn Je tekent een strook die parallel loopt met je kustlijn Bv Noorwegen? Rechte basislijn ipv een parallelle Zeemijl = 1, 85 km Zeemijl =/= mijl / km Vroeger 3 zeemijl ipv 12 Territoriale zee was veel korter Kwam overeen met de afstand van je kustartillerie Forten langs de kust Andere kant basislijn: interne wateren Bv Rivieren, kanalen, meren, behoren tot de interne wateren Regime hiervoor wordt niet door zeerecht geregeld Grenzen aan soevereiniteit van de kuststaat Beperkingen van volle & exclusieve jurisdictie Onschuldige doorvaart (Art ) Definitie Schepen mogen door de territoriale wateren / zee van een andere staat varen als zij zich aan bepaalde beperkingen houden Ongeacht de vlag Art. 18: Snel en ononderbroken Mag geen gevaar opleveren voor de vrede, orde of veiligheid van de kuststaat Bv Vissen, militaire oefeningen uitvoeren? Deze zijn niet onschuldig

4 Art. 20: onderzeeboten In territoriale zee aan de oppervlakte varen Art. 21, 25: beperkingen onschuldige doorvaart / voorkomen van doorvaart die niet onschuldig is Inbreuken voorkomen! Wanneer je zelf militaire oefeningen gaat uitvoeren, dan mag je dat recht op onschuldige doorvaart gaan opschorten (tijdelijk!!) Internationale zeestraten recht van doortocht ( transit passage ) Deze zijn van belang voor internationaal handel Bv Bosporus, Suezkanaal, Straat van Gibraltar Flexibeler dan het recht op onschuldige doorvaart Onderzeeboten Bij recht op onschuldige doorvaart: aan de oppervlakte varen in territoriale zee Bij recht van doortocht: niet verplicht om aan de oppervlakte te varen Art , 45 (niet uitgelegd!!) Beperkte burgerrechtelijke en strafrechtelijke rechtsmacht tav vreemde schepen Koopvaardijschepen: Art. 28: burgerlijke rechtsmacht? Kuststaat zal haar burgerlijke rechtsmacht / jurisdictie niet zomaar uitoefenen op koopvaardijschepen in territoriale zee Niet van richting veranderen / schepen niet tegenhouden om burgerlijk rechtsmacht uit te oefenen Art. 27: strafrechtelijke rechtsmacht in principe niet tenzij: Bv Moord aan boord van een schip tijdens doortocht? geen strafrechtelijke rechtsmacht in principe TENZIJ: a) Gevolgen strafbaar feit zich uitstrekken tot de kuststaat b) Feit verstoord orde in het land of de orde op de territoriale zee c) Verzoek kapitein schip of vlaggenstaat d) Handel in verdovende middelen!! Misdrijven in de interne wateren? de beperkingen gelden niet, men kan rechtsmacht uitoefenen

5 Oorlogsschepen: Art : immuniteit Genieten van immuniteit Niet zomaar aanhouden Wanneer zij een inbreuk plegen op een regel die geldt op je territoriale zee vragen om je territoriale zee te verlaten, maar geen uitvoeringsmaatregelen stellen o 3. De aansluitende zone De aansluitende zone (Art. 33) Grenst aan de territoriale wateren & het kan beschouwd worden als een soort tussentrap tussen de territoriale zee en de volle zee Loopt parallel aan de kustlijn Niet meer dan 24 mijl vanaf basislijn Kuststaat mag maatregelen nemen om inbreuken op de wetten en regelgeving van toepassing binnen het grondgebied (miv de territoriale zee) te voorkomen / bestraffen Nut: Binnen die zone kan je schepen aanhouden die richting jouw territoriale zee varen waarvan je weet dat ze bepaalde regelgeving niet respecteren Omgekeerd: wanneer een schip uit jouw territoriale zee vaart en daar een inbreuk heeft gepleegd, kan je steeds aanhouden in die aansluitende zone Zone gecreëerd om staten gemakkelijker maken de regels, van toepassing in territoriale zee, te gaan handhaven Uitdrukkelijk afkondigen o 4. Exclusieve Economische Zone (EEZ) Max 200 zeemijl vanaf de basislijn (Art. 57) Gebied dat zich buiten de kust van een staat uitstrekt Oorsprong: Nieuw in de Conventie van Verdragen spraken hier niet over Enerzijds ontwikkelingslanden Territoriale zee proberen uitbreiden (ruimere territoriale zee) Anderzijds landen die EEZ gingen afkondigen Nieuw rechtsgebied creëren met exclusieve rechten Belang: Exclusief controle over de exploitatie van levende & niet levende rijkdommen Kuststaat bepaalt wie wel / niet mag visvangen, hoeveel?

6 Bevoegdheid kuststaat (Art. 56, 60 e.v.) Exploratie, exploitatie en behoud van natuurlijke rijkdommen (levend en niet-levend) Rijkdommen die voorkomen in de bodem Ook exclusieve controle over de voorraden van gas & olie in de bodem + Overige vormen van economische exploitatie Fossiele brandstoffen, aanleg windpark, aanleg van kunstmatige eilanden Bevoegdheid mbt bescherming marien milieu, Rechten & plichten derde staten (Art. 58) Vrijheid van scheepvaart en overvliegen Navigatie + andere schepen kunnen zonder enig probleem doorvaren Vliegtuigen kunnen vrij overvliegen (zonder toestemming) Leggen van kabels en leidingen Wetten en regelgeving kuststaat respecteren Afdwinging door de kuststaat (Art. 73): handhaven / afdwingen van bepaalde bevoegdheden Bv Schip vist niet in de EEZ, maar beschikt niet over de vereiste vergunning Bemanning voor de nationale rechter kunnen brengen Bv M/V Saiga zaak Het bunkerschip Saiga werd aangehouden door een Guinees patrouilleschip in de EEZ 250 km customs radius Guinea Arrestatie bunkerschip (drijvende tankstation) Andere schepen bevoorraden in EEZ Ontwijken van taksen? In territoriale zee moet men taksen betalen voor douaneregeling & brandstof Guinea had in zijn nationale wetgeving een douane zone ingevoegd vanaf zijn kust Die nieuwe taksen afdwingen? Nee, binnen EEZ controleer je visserij, ontginning van bronnen, maar niet zomaar de fiscale voordelen controleren Men had geen grondslag om die regeling af te dwingen De zaak werd voor ITLOS gebracht Guinea wordt veroordeeld

7 Bv M/V Artic Sunrise (Nederland vs Rusland) Schip vaart onder Nederlandse vlag Greenpeace voert actie tegen olieboringen in het noordpoolgebied (binnen EEZ van Rusland) Tientallen actievoerders werden door de Russische autoriteiten gearresteerd werden aangeklaagd wegens piraterij later: aanklacht piraterij laten vallen, nu wel hooliganisme ITLOS: Rusland moet het schip vrijgeven (maar Nederland moet wel een borgsom betalen) Rusland ontkent bevoegdheid / jurisdictie ITLOS Veiligheidszones rond kunstmatige eilanden (Art. 60) Binnen EEZ: exclusief bevoegd om kunstmatige eilanden te bouwen & die ook beschermen Is Rusland hier op een correcte manier opgetreden Moet worden afgekondigd verklaren dat men die zone creëert Niet automatisch Impact eilanden (Art. 121) Geven opnieuw aanspraak op EEZ Wanneer het een eiland betreft waar mensen op duurzame wijze kunnen wonen & op duurzame wijze economische activiteiten kunnen verrichten Bv Lopende arbitragezaak tussen Filippijnen China Eilandengroep in Stille Oceaan Filippijnen uitspraak van arbitragehof over EEZ. China claimt dat verschillende eilandjes binnen die zone (strook van 200 zeemijl uit Filippijnse kust) tot Chinees grondgebied behoren In die zaak heeft China gebruik gemaakt van opt put verklaring van verplichte geschillenbeslechting Staten die partij worden van UNCLOS kunnen zich voor een aantal punten uit dat regime trekken Onttrekken aan de verplichte juridische geschillenbeslechting Arbitragetribunaal kan niet zomaar zeggen of de Chinese aanspraken al dan niet in overeenstemming zijn met UNCLOS zou onontvankelijk zijn EEZ economische activiteiten op / onder het water Het gaat nog steeds om open zee, waar scheepsvaartverkeer vrij kan plaatsvinden

8 o 5. Continentaal Plat Een geologisch verschijnsel Definitie (Art. 76) Natuurlijke verlenging van het landterritorium onder de zee voor dit steil afloopt naar de diepzeebodem Schelp rond watermassa waar het water relatief ondiep is (gem 200 m) en dan ga je een steile helling zien waarbij je naar een veel diepere gedeelte van de zee gaat (veel grotere dieptes) Belang: Enorme voorraden van fossiele brandstoffen, aardolie Kuststaten hebben daarom interesse in deze gebieden Oorsprong Truman verklaring (1945) Economische waarde van continentaal plat Tal van rijkdommen zijn in diepte gelegen VS in een unilaterale verklaring: wij maken aanspraak op continentaal plat Reactie van andere landen men gaat niet protesteren, maar wel gelijkaardige aanspraken maken 1958: Concept van continentaal plat verankeren in één van die 4 conventies Maar juridische: max zeemijl EEZ: wateren & ondergrond Continentaal plat Loopt verder voorbij 200 zeemijl Je kan bijkomende aanspraken maken op de ontginning van rijkdommen (Bv Olie) in de bodem Statuut (Art. 77 e.v.) Kuststaat heeft soevereine & exclusieve rechten Exploratie en afbakening natuurlijke rijkdommen Kunstmatige eilanden in andere installaties Bv Boorplatformen Afbakening Zeerechtenverdrag Staten die een dergelijke aanspraak maken moeten een dossier voorleggen Art. 76 en Annex II landen Dossier voorleggen aan Commission on the Limits of the Continental Shelf Technisch dossier Commissie bestaat over allerlei experten Binnen 10 jaar nadat men het verdrag heeft geratificeerd

9 Bij aangrenzende staten (conflicten die bestaan / ontstaan tussen buurlanden) Vroeger 1958: Equidistantieprincipe Een lijn trekken waarbij elk punt op die lijn even ver ligt van beide landen Eenvoudig toepasbaar / duidelijk, maar onbillijk Geen gewoonterechtelijke beginsel afgeschaft want: onbillijke situaties Nu (Art. 83): Equidistantieprincipe verlaten Er moet gestreefd worden naar een billijke oplossing op grond van principes van internationaal recht Onduidelijk, maar billijk Eilanden Bv Art. 121 (kunstmatige eilanden niet) Eilanden geven aanspraak op continentaal plat Voorwaarden: vatbaar voor menselijke bewoning Kunstmatige eilanden niet: Geen aanspraak op EEZ / continentaal plat Maar: Probleemsituaties Noordpoolgebied ½ Continentaal plat en ½ diepzeebodem IJskappen zijn aan het smelten Enorme gevolgen voor scheepvaart Bepaalde afstanden kan men nu enorm inkorten Bevat heel wat natuurlijke rijkdommen Onderscheid EEZ continentaal plat zie tabel leidraad p. 133 Aanspraken op de Noordpool Belang Noordpool Bv Scheepvaart, mog. 25 % globale energiereserves 5 landen Rusland, Denemarken, VS, Canada en Noorwegen VS heeft UNCLOS (Zeerechtenverdrag) niet geratificeerd niet onderworpen aan juridische geschillenbeslechting: niet zomaar een arbitragetribunaal kunnen oprichten in geschillen tussen VS en een ander land

10 Rol UNCLOS Procedureel Geschillenbeslechting (Art. 298) Afbakeningsgeschillen? Zich niet moeten onderwerpen aan verplichte geschillenbeslechting Noorwegen heeft geen gebruik gemaakt van op out verklaring Niet zomaar een arbitragetribunaal oprichten om de staten te dwingen geschillen te regelen Inhoudelijk (billijke oplossing) Geologische factoren Historisch Equidistantie Sectortheorie Economische overwegingen Nood aan multilaterale oplossing om chaos & tragedy of the commons te vermijden Zoals gedaan voor Antarctica, diverse landen maakten aanspraken hierop o 6. Volle zee Negatieve definitie (Art. 86) Wateren voorbij de territoriale zee, aansluitende zone & EEZ Res communis vrijheid van de volle zee (Art. 87) Alle landen kunnen er gebruik van maken Mits het respecteren van bepaalde grenzen Bv Scheepvaart, overvliegen, onderzeese kabels, bouw kunstmatige eilanden, visserij, wetenschappelijk onderzoek Maar: bepaalde grenzen Rekening houden met de belangen van andere landen & je moet vreedzaam gebruik maken van de volle zee In principe: Exclusieve jurisdictie vlaggenstaat (Art ) Alleen de vlaggenstaat kan jurisdictie uitoefenen Bv Pigh in Lotus Keerzijde van de medaille Plichten vlaggenstaat (Art. 91, 94, 98, 99) Register bijhouden van alle schepen die onder je vlag varen, controleren of die schepen in orde zijn & verplichte arbeidsomstandigheden respecteren Flags of convenience? Goedkope vlaggenstaten, geen zware eisen op grond van milieuvriendelijkheid / arbeidsomstandigheden, gunstig fiscaal regime ( free riders )

11 Flags of convenience Bv Panama, Liberia, Bahamas, Marshall eilanden, Impact Optreden tegen misbruik? Nieuw verdragsregime ontwikkelen Verdrag rond de registratie van schepen nog niet in werking Havenstaatcontrole Port State Controll Bepaalde regimes in het leven geroepen om schepen in havens te controleren of bepaalde verplichtingen worden gerespecteerd Hoe sanctioneren? Toegang tot haven weigeren Jurisdictie derde staten? Oorlogsschepen (Art ) Neen, want immuniteit Bv Paris MoU Landen die betrokken zijn spreken af, dat men schepen uit goedkope vlaggenstaten die hun havens binnenvaren, zal controleren Botsingen (navigatie incidenten) en aanverwante? (Art. 97) Alleen de vlaggenstaat die fout maakt / de staat van de nationaliteit van kapitein kunnen jurisdictie uitoefenen Piraterij (Art ) Universele jurisdictie Alle staten kunnen optreden Verdovende middelen (Art. 108) Universele jurisdictie Piraatzenders (Art. 109) Schepen die van op de zee aan radio uitzendingen doen, zonder dat zij over een vergunning beschikken Universele jurisdictie Alle staten kunnen optreden Wat met transport massavernietigingswapens? Zeerechtenverdrag zegt niets hierover, maar na 9/11 bijkomende uitzondering willen maken VN VR (Korea) VN VR heeft machtiging gegeven aan andere landen Wanneer men geconfronteerd wordt met een schip dat dergelijke materialen doorvoert naar Noord Korea dan mag men het tegenhouden / toegang weigeren / terugsturen

12 Proliferation Security Initiative Een samenwerkingsverband opgericht op initiatief van VS, na 9/11 Afspraak dat men aan boord mag gaan vermoedens Consensueel regime Operatie Enduring Freedom (nit uitgelegd!!) Milieuvervuiling (Bv Art. 221) Actie ondernemen tav een schip die dreigt vervuiling te veroorzaken Bv Uitlekken van olie, Bezoekrecht (Art. 110) Je mag op de volle zee aanhouden & aan boord gaan indien Gegronde vermoedens van piraterij, slavenhandel, uitzendingen zonder machtiging, schip zonder nationaliteit, weigering vlag te tonen Recht op achtervolging op heterdaad (Art. 111) hot pursuit Als gronden om te geloven dat vreemd schip wetten / regelgeving kuststaat geschonden heeft Dan mag je die gaan achtervolgen / aanhouden Schip in je territoriale zee, maar respecteert je toegangsregels niet? Achtervolgen Bv Schip aan het vissen in EEZ, zonder vergunning Achtervolgen op heterdaad Achtervolgen ook buiten je territoriale zee, buiten je EEZ Ook op de volle zee Beperkingen: 1. De achtervolging moet zijn aangevat binnen rechtsgebied waar inbreuk is gepleegd Bv Binnen EEZ ingeval van visserij 2. Stopzetten wanneer je aan territoriale zee van andere staat komt Niet in de territoriale zee van andere landen 3. Achtervolging moet ononderbroken zijn 4. Uitgevoerd door overheidsschip / overheidsvliegtuig 5. Je moet een duidelijk visuele / hoorbare signaal uitzenden Artic Sunrise (Nederland vs Rusland? In welke mate heeft Rusland deze regels gerespecteerd? Gebruik van geweld als laatste toevlucht Bv M/V Saiga: Bunkerschip in EEZ van Guinea achtervolgingen buiten EEZ Guinea met machinegeweren op dat schip schieten

13 o 7. Diepzeebodem Negatief gedefinieerd Het Gebied / the Area Zeebodem voorbij de EEZ & het continentaal plat Grote voorraden mineralen ertsen, verspreid over de bodem 70: interesse mineralen Gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid (Art. 136) In het belang van de mensheid, bijzondere aandacht voor ontwikkelingslanden, billijke verdeling baten (Art. 140) Internationale Zeebodemautoriteit krijgt exclusieve bevoegdheid mbt activiteiten in het Gebied Maar: westerse landen ontevreden aanpassingen in Akkoord van 1994 Afzwakking Internationale Zeebodemautoriteit: Spreekt zich uit over vergunningsaanvragen & kent 15 jarige contracten toe (parallelle toegang / royalties) Geïnteresseerd? Twee gebieden van diepzeebodem identificeren & een dossier hierover indienen vergunning verlenen Legt regelgeving vast in mining code (niet uitgelegd!!??) Stavaza: 15 contractanten voorlopig alleen exploratie Organisaties die geleid worden door een overheid, die bepaalde gebieden van diepzeebodem exploreren Vandaag geen concrete exploitatie mogelijk Technologie is nog niet zo ver Op korte termijn niet commercieel rendabel Rol Diepzeebodemkamer: ITLOS (afzonderlijke kamer die specifiek handelt over de diepzeebodem) Automatische & exclusieve bevoegdheid rond exploitatie & exploiratie van diepzeebodem Bv Advies inzake aansprakelijkheid staten mbt activiteiten diepzeebodem Juridisch bindend advies rond de aansprakelijkheid van staten inzake hun activiteiten in de diepzeebodem B. Lucht en ruimterecht o 1. Luchtrecht Bronnen: Verdrag inzake internationale burgerluchtvaart 1944 Uitwerking internationale standaarden door ICAO Internationale Burgerluchtvaart Organisatie internationale standaarden Andere multilaterale verdragen (Bv Vliegtuigkaping) Bilaterale verdragen air services agreements Belangrijke principes Volledige uitsluitende soevereiniteit over nationaal luchtruim Ook boven territoriale zee Geen onschuldige overvlucht

14 Overvliegen luchtruim staat veronderstelt toestemming Art. 3bis Verdrag 1944 principieel verbod op gebruik van geweld tegen burgervliegtuigen Bijkomende bepaling toegevoegd in 80 Sovjet Unie schoot op een Zuid Koreaanse burgervliegtuig Regel je mag nooit geweld gebruiken tegen burgervliegtuig o 2. Ruimterecht 1957 Spoetnik I 1963 AV beginselen van ruimterecht (aanname resolutie met een aantal beginselen rond het gebruik van de ruimte) Verdragen / gewoonterecht Gewoonterecht is minder belangrijk dan verdragen Voornaamste verdragen: Ruimteverdrag 1967 Vrij gebruik en onderzoek Ruimte kan niet worden toegeëigend door een staat Geen massavernietigingswapens in de ruimte Demilitarisering maan en andere hemellichamen Volledig gedemilitariseerd Reddingsverdrag 1968 Bijstandsplicht Verplichting om astronauten in nood te helpen Aansprakelijkheidsverdrag 1972 Objectieve aansprakelijkheid Er kunnen ongelukken gebeuren aansprakelijkheid van een staat voor schade veroorzaakt door het lanceren van ruimtevaartuigen Geen foutaansprakelijkheid!! risico, los van een fout Registratieverdrag 1974 Niet uitgelegd!! Maanverdrag 1984 Gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid Baten moeten aan iedereen toekomen Demilitarisering van de maan & andere hemellichamen Andere: Bv Nuclear test ban treaty (niet uitgelegd!!)

15 Internationale & regionale organisaties: UNOOSA Op VN niveau UNCOPUOS Op VN niveau ITU Op VN niveau ESA Op Europees niveau INTERSAT EUTELSAT INMARSAT Uitdagingen: Afbakening grens luchtruim & ruimte Niet uitdrukkelijk afgebakend! Geen exclusieve regel Ongeschreven regel Kijken naar de maximale hoogte van commerciële vliegtuigen Criterium voor afbakening Milieuproblemen Ruimteafval Activiteiten privébedrijven

Inhoud. blz. Woord vooraf... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave... Inhoud... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Inhoud. blz. Woord vooraf... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave... Inhoud... Lijst van de gebruikte afkortingen... Inhoud Woord vooraf....................................... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave................. Inhoud............................................ Lijst van de gebruikte afkortingen.........................

Nadere informatie

Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader

Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader 86 Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader A.H.A. Soons* Criminaliteit op zee is waarschijnlijk ongeveer even oud als het gebruik van de zee door de mensheid. Vervoer over zee zal al

Nadere informatie

Geef je in de ruimte ook voorrang aan rechts? Rik Hansen Urania, 20 februari 2014

Geef je in de ruimte ook voorrang aan rechts? Rik Hansen Urania, 20 februari 2014 Geef je in de ruimte ook voorrang aan rechts? Rik Hansen Urania, 20 februari 2014 Plan I. Waarom ruimterecht? II. Wat is ruimterecht? III. Wie maakt ruimterecht? IV. Wie bestudeert ruimterecht? V. Principes

Nadere informatie

Het gebruik van drugs, een verzamelnaam voor verdovende middelen en psychotrope stoffen, en de verslaving eraan is een wereldwijd probleem. Het illegale gebruik van drugs heeft zijn weerslag op sociale

Nadere informatie

De aangroeiende zandbank te Heist: juridisch drijfzand? An Cliquet

De aangroeiende zandbank te Heist: juridisch drijfzand? An Cliquet De Zandbank te Heist, een boeiend fenomeen Seminarie Vrijdag 19 oktober 2007 De aangroeiende zandbank te Heist: juridisch drijfzand? An Cliquet De juridische aspecten van de aangroeiende zandbank voor

Nadere informatie

De 30-dagenregeling: Revisited

De 30-dagenregeling: Revisited De 30-dagenregeling: Revisited Anna Gunn Inhoud 1. Achtergrond 2. De 30-dagenregeling (oud) 3. De 30-dagenregeling (nieuw) 4. Bevindingen 1. ACHTERGROND 1 De Nederlandse maritieme zones Maritieme zones:

Nadere informatie

Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied

Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied Mr. drs. C. Homan Arctische Raad met leden (donkerblauw) en waarnemers (lichtblauw) De Noordpool Met de toekenning van de status van waarnemer aan China

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Examen internationaal zeerecht

Examen internationaal zeerecht Examen internationaal zeerecht Internationaal zeerecht is van publiek recht, het is een dynamisch recht (aanpast aan ontwikkelingen binnen internationale gemeenschap). Tegenstelling tussen enerzijds het

Nadere informatie

Internationaal Zeerecht

Internationaal Zeerecht Internationaal Zeerecht Examen - Mondeling - Toetsing naar wat je gestudeerd hebt, deze kennis naar praktische zaken kunnen vertalen. - Data niet vanbuiten kennen! - Leerstof = wat er in de les wordt gezegd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 531 (R 1810) Regeling van de taken en bevoegdheden, alsmede het beheer en beleid van de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba (Rijkswet

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 069 Regels ten aanzien van de bestrijding van maritieme ongevallen, met inbegrip van wijziging van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek en enige

Nadere informatie

Wat is internationaal recht?

Wat is internationaal recht? Wat is internationaal recht? Elk land heeft wetten en regels waar iedereen zich aan moet houden. Als je naar een ander land gaat, moet je je aan andere regels en wetten houden. Als je dat niet doet, dan

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.6.2016 COM(2016) 413 final 2016/0192 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en het Koninkrijk Noorwegen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2006 339 Besluit van 14 juni 2006, houdende uitvoering van de artikelen 2 en 3 van de Rijkswet instelling aansluitende zone (Besluit grenzen aansluitende

Nadere informatie

Nieuwe koude oorlog vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Nieuwe koude oorlog vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 21 October 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/82640 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

op de wereldzeeën wat het daglicht niet kan verdragen? Het nummer heeft dus een inventariserend karakter en wil daarnaast aandacht geven aan

op de wereldzeeën wat het daglicht niet kan verdragen? Het nummer heeft dus een inventariserend karakter en wil daarnaast aandacht geven aan 5 Voorwoord De criminaliteit die op zee plaatsvindt, heeft een zeer heterogeen karakter. Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen zuivere maritieme misdaad, zoals piraterij en illegale visserij enerzijds

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996 1997 25 446 (R 1594) Instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Rijkswet instelling exclusieve economische zone) Nr. 3 MEMORIE

Nadere informatie

Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine

Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine 102 Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine P.J.J. van der Kruit en D.S. Blocq Hr. Ms. Bloys Van Treslong, het stationsschip van de Koninklijke Marine (KM) in de West, vaart op volle zee ter hoogte

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme VOORLOPIGE VERSIE 10 juli 2001 ONTWERPADVIES van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme aan de Commissie visserij

Nadere informatie

Rusland en de rechtstaat

Rusland en de rechtstaat Rusland en de rechtstaat JOVD politiek weekend 10 mei 2014, Amersfoort mr. drs. Heleen M.A. over de Linden, advocaat te Amsterdam Presentatie JOVD, H.M.A. over de Linden 1 Democratische rechtstaat Rusland

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 167 Besluit van 13 maart 2000, houdende vaststelling van de grenzen van de exclusieve economische zone van Nederland en tot inwerkingtreding

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (NLE) PECHE 84

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (NLE) PECHE 84 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (E) PECHE 84 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft BESLUIT VAN DE RAAD houdende goedkeuring,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20424 21 december 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 15 december 2010,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22390 De rechtsmacht van de Kuststaat ten aanzien van het continentaal plat Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH

Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH Henri Lubbinge Nick Wittenberns Olaf van der Zanden Begeleiders: J. Splinter/W. van der Velde 28 mei 2014 MIWB West-Terschelling Verklarende woordenlijst

Nadere informatie

Strafrechtelijke vervolging van rechtspersonen bij maritieme milieuverontreiniging

Strafrechtelijke vervolging van rechtspersonen bij maritieme milieuverontreiniging Strafrechtelijke vervolging van rechtspersonen bij maritieme milieuverontreiniging Kunnen rechtspersonen voor de in Richtlijn 2005/35/EG genoemde milieu delicten binnen de Nederlands territoriale zee en

Nadere informatie

Handboek Internationaal Recht

Handboek Internationaal Recht Handboek Internationaal Recht Redactie Nathalie Horbach René Lefeber Olivier Ribbelink Hieronder treft u aan hoofdstuk 20 uit het Handboek Internationaal Recht: Recht van de zee Alex Oude Elferink en Alfred

Nadere informatie

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG VAN 12 APRIL 2012 TUSSEN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG VAN 12 APRIL 2012 TUSSEN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG VAN 12 APRIL 2012 TUSSEN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN EN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND TOT HET VERMIJDEN VAN DUBBELE BELASTING EN HET VOORKOMEN VAN HET ONTGAAN VAN

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2015/0001 (E) 5420/15 PECHE 23 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD houdende

Nadere informatie

Juridisch kader voor kunstmatige eilanden

Juridisch kader voor kunstmatige eilanden Academiejaar 2009 2010 UNIVERSITEIT ANTWERPEN FACULTEIT TOEGEPASTE ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID Juridisch kader voor kunstmatige eilanden Student: Wietske De

Nadere informatie

Middellandse Zee geo-strategische aspecten

Middellandse Zee geo-strategische aspecten Middellandse Zee geo-strategische aspecten Atlantische Onderwijsconferentie Utrecht, 17 februari 2010 Wouter van Straten, KTZ 1. Wat is de Middellandse Zee, strategisch gezien? 2. Welke spanningsgebieden

Nadere informatie

Prof.mr. P.H.Kooijmans

Prof.mr. P.H.Kooijmans Prof.mr. P.H.Kooijmans Internationaal publiekrecht in vogelvlucht Vierde druk Wolters-Noordhoff Groningen Inhoud 1 Wat is intemationaal publiekrecht? 13 Deel 1 Het recht van coexistentie 19 2 De bronnen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 213 Uitvoering van het op 31 januari 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag inzake de sluikhandel over zee, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een juridisch kader voor een grensoverschrijdend elektriciteitsnet in de Noordzee De Europese Unie heeft zich ten doel gesteld om in 2020 een aandeel van 20% hernieuwbare energie

Nadere informatie

AFGESCHEEPT! Hoe een zeewaardige traditionele zeilvloot door een falende overheid wordt afgedaan. Een samenvatting van het boek.

AFGESCHEEPT! Hoe een zeewaardige traditionele zeilvloot door een falende overheid wordt afgedaan. Een samenvatting van het boek. AFGESCHEEPT! Hoe een zeewaardige traditionele zeilvloot door een falende overheid wordt afgedaan. Een samenvatting van het boek. Dit voorjaar vertrekt de grootste professionele en zeegaande zeilvloot van

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. LIJST VAN KADERS...xvii LIJST VAN AFKORTINGEN EN ACRONIEMEN BASISKENMERKEN VAN INTERNATIONAAL RECHT... 1

INHOUDSOPGAVE. LIJST VAN KADERS...xvii LIJST VAN AFKORTINGEN EN ACRONIEMEN BASISKENMERKEN VAN INTERNATIONAAL RECHT... 1 INHOUDSOPGAVE WOORD VOORAF... v LIJST VAN KADERS...xvii LIJST VAN AFKORTINGEN EN ACRONIEMEN... xix 1. BASISKENMERKEN VAN INTERNATIONAAL RECHT... 1 1.1. Definitie... 1 1.2. Functies... 2 1.3. Basiskenmerken...

Nadere informatie

Opdracht 1b. Welk soort afval is het meest schadelijk voor de natuur?

Opdracht 1b. Welk soort afval is het meest schadelijk voor de natuur? Opdracht 1a. In de tabel hieronder staan een aantal materialen. Bedenk per type materiaal 3 soorten afval die je tegenkomt onderweg naar school of op het schoolplein. Zoek per categorie van 1 soort afval

Nadere informatie

Zeerecht GZV (1) Even voorstellen 2/13/2015 GVZ-1 1. Fokko Snoek. fsnoek@xs4all.nl. Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart

Zeerecht GZV (1) Even voorstellen 2/13/2015 GVZ-1 1. Fokko Snoek. fsnoek@xs4all.nl. Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart Zeerecht GZV (1) Even voorstellen Fokko Snoek Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart fsnoek@xs4all.nl Wetboek van Koophandel - Artikel 367: De kapitein, vernemende dat de vlag, waaronder

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het Gewijzigd voorstel. voor een Besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het Gewijzigd voorstel. voor een Besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 6.9.2016 COM(2016) 552 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Gewijzigd voorstel voor een Besluit van de Raad inzake de ondertekening en voorlopige toepassing van de Overeenkomst inzake

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.3.2015 COM(2015) 103 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD Brussel, 19.4.2010 COM(2010)153 definitief 2010/0083 (NLE) betreffende de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese

Nadere informatie

OTA BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de Commissie voor de tonijnvisserij in de Indische Oceaan

OTA BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de Commissie voor de tonijnvisserij in de Indische Oceaan Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 13 maart 2009 (17.03) (OR. en) PUBLIC 7537/09 LIMITE PECHE 62 OTA Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in

Nadere informatie

Datum Betreft Beantwoording feitelijke vragen over de stand van zaken Vessel Protection Detachments

Datum Betreft Beantwoording feitelijke vragen over de stand van zaken Vessel Protection Detachments > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Verantwoordelijkheden en oplossingen bij private beveiliging aan boord

Verantwoordelijkheden en oplossingen bij private beveiliging aan boord Verantwoordelijkheden en oplossingen bij private beveiliging aan boord samengesteld door de Nederlandse Vereniging van s ter Koopvaardij NVKK april 2014 Prioriteit Onderwerp Verantwoordelijkheid Oplossing

Nadere informatie

Zorgen over de Noordpool?

Zorgen over de Noordpool? opinie-buitenland Tekst: bgen b.d. A.T. Vermeij Zorgen over de Noordpool? Tijdens zijn functie als Directeur Inlichtingen en Informatie van het NAVO-hoofdkwartier Joint Forces Command (JFC) Brunssum was

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 25 446 (R 1594) Instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Rijkswet instelling exclusieve economische zone) Nr. 5 NOTA

Nadere informatie

ius sanguinis principe geen probleem naturalisatie soms problematisch vb Nottebohm zaak (IG, 1955) [Liechtenstein-Guatemala]

ius sanguinis principe geen probleem naturalisatie soms problematisch vb Nottebohm zaak (IG, 1955) [Liechtenstein-Guatemala] 1 Jurisdictie Personele Jurisdictie (19 november 2003) 2 Nationaliteit Nationaal aspect Iedere staat bepaalt vrij 2 principes worden meestal toegepast ius sanguinis ius soli vb België: Wetboek van de Belgische

Nadere informatie

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft.

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft. 43 Examen maart 2013 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 2 maart 2013 Opmerking: Tenzij anders vermeld hebben de vragen betrekking op het APSB. Verklaring van de gebruikte symbolen 1. Hieronder is een verkeerssituatie

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*)

ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*) ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*) Sociale zekerheid van migrerende werknemers Verordening (EEG) nr. 1408/71 Werknemer tewerkgesteld op gasboorplatform op Nederlands gedeelte van continentaal

Nadere informatie

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3 Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-2 kzv-3 1 Oefeningen gzv-3 Oefeningen Verplichte oefeningen: Brand Schip verlaten (evacuatie)

Nadere informatie

Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1. Waar komen al die regels vandaan?

Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1. Waar komen al die regels vandaan? Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1 Waar komen al die regels vandaan? De belangrijkste organisaties die zich bezig houden met maritieme regelgeving zijn: IMO (International Maritime Organization) - Veiligheid

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 49 (2009) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2010 Nr. 123 A. TITEL Verdrag ter bevordering van de economische betrekkingen tussen het Koninkrijk der Nederlanden, ten behoeve

Nadere informatie

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1,

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1, C 42/8 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 15.2.2002 II (Voorbereidende besluiten krachtens titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie) Initiatief van het Koninkrijk Belgiº en het

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v. VERTICALE EIGENDOMSGRENZEN EN VERTICAAL BEPERKTE ONTEIGENINGEN Vincent Sagaert... 1

INHOUD. VOORWOORD... v. VERTICALE EIGENDOMSGRENZEN EN VERTICAAL BEPERKTE ONTEIGENINGEN Vincent Sagaert... 1 INHOUD VOORWOORD....................................................... v VERTICALE EIGENDOMSGRENZEN EN VERTICAAL BEPERKTE ONTEIGENINGEN Vincent Sagaert.................................................

Nadere informatie

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief 17 April 2008 1 De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief Arctisch Centrum / H.R. de Haas & L. Hacquebord www.arctic-centre.nl www.lashipa.nl 17 April 2008 2 Noordpoolgebied in

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Contactpersoon Karin Jager T +31 70 348 5514

Nadere informatie

WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013. -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België. Nu: tegen 100-jarige stormen

WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013. -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België. Nu: tegen 100-jarige stormen WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013 2 -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België Nu: tegen 100-jarige stormen 2100 Straks: tegen 1000-jarige stormen (bv. strand + dijk Wenduine) Plan

Nadere informatie

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN (niet officiële Nederlandse vertaling). (VP = Voorafgaande paragraaf) VP 1

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen 1. Inleiding De SERV werd op 3 november 2006 om advies

Nadere informatie

Mare liberum Vierhonderd jaar later

Mare liberum Vierhonderd jaar later SALTZMANN Mare liberum Vierhonderd jaar later De vrije handel op zee, geformuleerd door Hugo de Groot in Mare liberum (1609), was eeuwenlang het heersende principe. Nu, vierhonderd jaar later, lijkt het

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 22 november 2001 PE 305.739/1-17 AMENDEMENTEN 1-17 ONTWERPVERSLAG - Piia-Noora Kauppi (PE 305.739) over de mededeling van de Commissie

Nadere informatie

ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT

ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT Editors J. GHYSELS V. SAGAERT R. PALMANS Auteurs JÜRGEN DE STAERCKE JAN GHYSELS VINCENT SAGAERT VALENTINA STAELENS TIM VERMEIR intersentia

Nadere informatie

ZITTING (R 425)

ZITTING (R 425) ZITTING 1963 1964 7723 (R 425) Goedkeuring van de op 29 april 1958 te Genève tot stand gekomen Zeerecht-Verdragen, met Protocol van facultatieve ondertekening inzake de verplichte beslechting van geschillen

Nadere informatie

Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee. Internationaal, Europees en Nederlands recht

Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee. Internationaal, Europees en Nederlands recht Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee Internationaal, Europees en Nederlands recht Faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie Centrum voor Omgevingsrecht en -beleid / Netherlands

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 394 Voorziening om ter uitvoering van besluiten van instellingen van de Europese Unie regels te kunnen stellen ten aanzien van buitenlandse

Nadere informatie

7111/15 JVS/mg DGD 1. Raad van de Europese Unie. Brussel, 28 april 2015 (OR. en) 7111/15. Interinstitutioneel dossier: 2015/0048 (NLE)

7111/15 JVS/mg DGD 1. Raad van de Europese Unie. Brussel, 28 april 2015 (OR. en) 7111/15. Interinstitutioneel dossier: 2015/0048 (NLE) Raad van de Europese Unie Brussel, 28 april 2015 (OR. en) 7111/15 Interinstitutioneel dossier: 2015/0048 (NLE) VISA 87 COLAC 22 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Overeenkomst tussen de

Nadere informatie

De ingenieur in de Scheepvaartcontrole

De ingenieur in de Scheepvaartcontrole De ingenieur in de Scheepvaartcontrole FOD Mobiliteit en Vervoer FOD Mobiliteit en Vervoer Directoraatgeneraal Maritiem Vervoer Beleidsondersteuning Directie Exploitatie, beveiliging en havenaangelegenheden

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2015/0304 (E) 6183/16 MAR 50 TRANS 46 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD inzake

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht Leerkrachtinformatie Groep 6 Zeehavens in Zeeland Lesduur:90 minuten (klassikaal en in tweetallen) DOEL De leerlingen weten op een kaart van Zeeland de zeehavens te vinden en te benoemen; kunnen de werking

Nadere informatie

Bescherming van journalisten in het internationaal humanitair recht

Bescherming van journalisten in het internationaal humanitair recht Bescherming van journalisten in het internationaal humanitair recht Roeland Neyrinck Juridisch adviseur Somalië: 46 journalisten gedood sinds 1992 (Bron: CJP) 10 journalisten gedood in 2012 (Bron: CJP)

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord bij de eerste editie... v. Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht... 1

INHOUD. Voorwoord bij de eerste editie... v. Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht... 1 INHOUD Voorwoord bij de eerste editie............................................ v Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht................... 1 1. Begripsomschrijving................................................

Nadere informatie

Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8

Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8 Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8 Hoi, ik woon in Nederland. Mijn doel is zo veel mogelijk nieuwe Nederlandse woorden leren. Waarom is dat zo belangrijk? Nou, ik vind het fijn als ik

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van

Nadere informatie

Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning

Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning Academiejaar 2010 2011 UNIVERSITEIT ANTWERPEN FACULTEIT TOEGEPASTE ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning Charlotte

Nadere informatie

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht)

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) Steeds meer worden we in de rechtspraktijk geconfronteerd met internationale echtscheidingen op basis van de volgende elementen:

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen:

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: Artikel 1 Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid 50 (1986) Nr. 2 1 ) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2002 Nr. 112 A. TITEL Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele

Nadere informatie

Artikel 1. Artikel 2. Artikel 3

Artikel 1. Artikel 2. Artikel 3 Artikel 1 1. Dit verdrag is van toepassing op de erkenning en tenuitvoerlegging van scheidsrechterlijke uitspraken, gewezen op het grondgebied van een andere Staat dan die waar de erkenning en tenuitvoerlegging

Nadere informatie

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID De persoon die schade aan iemand anders veroorzaakt, is verplicht die te herstellen. Hierbij wordt een onderscheid

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING

MEMORIE VAN TOELICHTING Uitvoering van de op 10 en 11 juni 2010 te Kampala aanvaarde wijzigingen van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Trb. 2011, 73) MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN 1. Inleiding Dit wetsvoorstel

Nadere informatie

Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1. Zitting 2006-2006. 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET

Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1. Zitting 2006-2006. 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1 Zitting 2006-2006 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET houdende instemming met de overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds,

Nadere informatie

Reglement kade- en ligplaatsgeld 2012

Reglement kade- en ligplaatsgeld 2012 Reglement kade- en ligplaatsgeld 2012 Delfzijl Eemshaven B. REGLEMENT KADE- EN LIGPLAATSGELD 2012 BEGRIPSBEPALINGEN Artikel 1 In dit reglement wordt verstaan onder: a) Aanvrager: de natuurlijke- of rechtspersoon

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Reactie rapport Greenpeace: illegale aanvoer kabeljauw Eemshaven

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Reactie rapport Greenpeace: illegale aanvoer kabeljauw Eemshaven Directie Juridische Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 8 februari 2007 07-LNV-B-08 TRCJZ/2007/846 20 maart

Nadere informatie

Zeeroof: een recurrent en eigentijds wereldprobleem. I. Inleiding

Zeeroof: een recurrent en eigentijds wereldprobleem. I. Inleiding Zeeroof: een recurrent en eigentijds wereldprobleem I. Inleiding Zeeroof of piraterij op zee zorgt sinds eeuwen voor ernstige en herhaaldelijk terugkerende problemen voor de internationale scheepvaart

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8.5.2015 COM(2015) 195 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 789/2004 betreffende de overdracht

Nadere informatie

Advies IS - Irak. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law. Postbus BA Amsterdam T

Advies IS - Irak. Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law. Postbus BA Amsterdam T Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2632 Advies IS - Irak Datum 3 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper Op

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 18/03/2014

Datum van inontvangstneming : 18/03/2014 Datum van inontvangstneming : 18/03/2014 Vertaling C-650/13-1 Zaak C-650/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 9 december 2013 Verwijzende rechter: Tribunal d instance de Bordeaux

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 29 521 Nederlandse deelname aan vredesmissies Nr. 123 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Handhaving van de ISPS-code Rapportage van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot.

Handhaving van de ISPS-code Rapportage van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot. Datum age van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot. 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Handhavingcommunicatie 5 3. Reacties Nederlandse scheepsbeheerders op brieven 6 4. Werkwijze 7

Nadere informatie

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD 31.7.2014 L 229/13 BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren DE RAAD VAN DE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 195 Integraal Beheerplan Noordzee 2015 Nr. 20 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Inhoud 1. Inleiding 2. De akten en registers van de burgerlijke stand en de bevolkingsregisters sensu latu als bron van informatie

Inhoud 1. Inleiding 2. De akten en registers van de burgerlijke stand en de bevolkingsregisters sensu latu als bron van informatie Inhoud 1. Inleiding 9 1.1 Identiteit, identiteitsgegevens en hun registratie 9 1.2 Terminologische onduidelijkheid 14 1.3 Vormen van toegang tot informatie/documenten in veelheid 16 1.4 De specifieke relatie

Nadere informatie

Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject

Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject Prof. mr. dr. Martha Roggenkamp Groningen Centre of Energy Law (RUG) en participant Cato2 Brinkhof Advocaten, Amsterdam

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0021 (E) 12052/14 JUSTCIV 206 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD betreffende

Nadere informatie

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief.

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 8 augustus 2003 (25.08) (OR. it) 11770/03 ADD 1 LIMITE MIGR 71 COMIX 474 ADDENDUM BIJ DE NOTA van: het voorzitterschap aan: de Groep migratie-verwijdering Betreft: Initiatief

Nadere informatie

Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht

Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht Wim Hernalsteen Onder wetenschappelijke begeleiding van Prof. Dr. J. Wouters 1. DE MAAN, ANTARCTICA EN DE DIEPZEEBODEM

Nadere informatie

Inleiding. Geen one size fits all

Inleiding. Geen one size fits all Kabinetsreactie op advies nr. 27 van de Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV) inzake aansprakelijkheid van internationale organisaties Inleiding In december 2015 heeft het kabinet

Nadere informatie