Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 11: Zee -, lucht en ruimterecht A. Internationaal Zeerecht o 1. Inleiding Belang verdragsrechtelijke regels gebruik oceanen Bv visserij, mineralen Spanningsveld tussen aantal staten die aanspraak proberen maken (zee proberen toe eigenen) 1958 (verdragsrechtelijke regeling): Hugo Grotius: Mare Liberum Principe van vrije handel op zee De oceanen & zeeën zijn van iedereen alle landen hebben vrije toegang tot de zee om te reizen & handelen Volle zee moet vrij zijn voor iedereen Nederlander? Nederland was op dat ogenblik een zeer belangrijke handelsnatie tov de Britten 4 Zeerechtverdragen van Genève Territoriale zee Volle zee Visserij & het mariene milieu Continentaal plat Nood aan een nieuwe conventie 1973: derde VN Zeerechtconferentie 1982: UNCLOS (VN Zeerechtenverdrag: grondwet van de oceanen ) getekend te Montego Bat (Jamaica) Artikelen: Bv Uitoefening van jurisdictie, ontginning van zeebodem,, milieubeleid, navigatie, In werking in 1994 Pas 12 jaar later aan de noodzakelijke 60 ratificaties gekomen opdat verdrag in werking treedt Slechts 1 westers land Andere 59 ratificaties ontwikkelingslanden Waarom zo teruggehouden? Eén van de hoofdstukken in dat verdrag gaat over het gebruik van diepzeebodem (recht op exploitatie & exploratie ervan) men labelt dit als een gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid (common heritage of mankind) De baten van diepzeebodem moet billijk worden verdeeld ten bate van iedereen Beschikbare technologie moet men delen met de ontwikkelingslanden + westerse landen moeten voor de financiering van dat regime zorgen

2 Verschillende rechtsgebieden functionele jurisdictie Men sluit een nieuw akkoord af (1994) Overeenkomst van 29 juni 1994 betreffende de uitvoering van Deel XI (dat bewuste hoofdstuk over diepzeebodem) Westerse landen worden niet meer geacht om voor financiering te zorgen & technologie te delen met de ontwikkelingslanden Nu wel marktgericht Lidmaatschap (wat met de VS?) Ook westerse landen treden deze keer toe tot deze overeenkomst Meer dan 160 staten zijn lid Bv Japan, Rusland, China,... zijn ook lid Maar 1 belangrijke staat (VS) ontbreekt Reagan weigerde het verdrag te tekenen Redenen: Socialistische aanpak van het diepzeebodemregime (regime is nu wel aangepast!!) Sindsdien is men nog niet toegetreden Opeenvolgende Amerikaanse presidenten waren voorstander van ratificatie Maar binnen de Amerikaanse Senate heb je nog altijd een kleine minderheid die dit blokkeert om ideologische redenen (Bv Tegen soevereiniteit van VS, verplichte geschillenbeslechting) Daarnaast diverse andere multi en bilaterale verdragen Rol IMO: Internationale Maritieme Organisatie Heeft heel wat standaarden ontwikkeld Scheepvaart zo veilig & milieuvriendelijk mogelijk maken (niet verder uitgelegd!!) o 2. Territoriale zee Art. 2 UNCLOS: soevereiniteit kuststaat Reikwijdte Strook langs de kust Maakt deel uit van je nationale grondgebied Onderdeel van jouw territoriale soevereiniteit De wateren in die zee Luchtruim Bodem Ondergrond

3 Elke kuststaat heeft exclusief recht op exploitatie van natuurlijke rijkdommen Kuststaat beslist exclusief Visvoorraden? Kuststaat beslist exclusief hierover Wetten en regelgeving kuststaat principieel toepasselijk Binnen de territoriale wateren kan een land zelf zijn wetten bepalen & RS toepassen Waarover? Bv Immigratie, douane (taksen & accijnzen), navigatie & veiligheid, Art. 3 e.v. UNCLOS: afbakening Strook van max 12 zeemijl gemeten vanaf de basislijn De laagwaterlijn, al het water aan de landzijde van de basislijn wordt als binnenwater gezien Ook de rivieren, kanalen & meren die voor binnenvaartschepen bevaarbaar zijn Je tekent een strook die parallel loopt met je kustlijn Bv Noorwegen? Rechte basislijn ipv een parallelle Zeemijl = 1, 85 km Zeemijl =/= mijl / km Vroeger 3 zeemijl ipv 12 Territoriale zee was veel korter Kwam overeen met de afstand van je kustartillerie Forten langs de kust Andere kant basislijn: interne wateren Bv Rivieren, kanalen, meren, behoren tot de interne wateren Regime hiervoor wordt niet door zeerecht geregeld Grenzen aan soevereiniteit van de kuststaat Beperkingen van volle & exclusieve jurisdictie Onschuldige doorvaart (Art ) Definitie Schepen mogen door de territoriale wateren / zee van een andere staat varen als zij zich aan bepaalde beperkingen houden Ongeacht de vlag Art. 18: Snel en ononderbroken Mag geen gevaar opleveren voor de vrede, orde of veiligheid van de kuststaat Bv Vissen, militaire oefeningen uitvoeren? Deze zijn niet onschuldig

4 Art. 20: onderzeeboten In territoriale zee aan de oppervlakte varen Art. 21, 25: beperkingen onschuldige doorvaart / voorkomen van doorvaart die niet onschuldig is Inbreuken voorkomen! Wanneer je zelf militaire oefeningen gaat uitvoeren, dan mag je dat recht op onschuldige doorvaart gaan opschorten (tijdelijk!!) Internationale zeestraten recht van doortocht ( transit passage ) Deze zijn van belang voor internationaal handel Bv Bosporus, Suezkanaal, Straat van Gibraltar Flexibeler dan het recht op onschuldige doorvaart Onderzeeboten Bij recht op onschuldige doorvaart: aan de oppervlakte varen in territoriale zee Bij recht van doortocht: niet verplicht om aan de oppervlakte te varen Art , 45 (niet uitgelegd!!) Beperkte burgerrechtelijke en strafrechtelijke rechtsmacht tav vreemde schepen Koopvaardijschepen: Art. 28: burgerlijke rechtsmacht? Kuststaat zal haar burgerlijke rechtsmacht / jurisdictie niet zomaar uitoefenen op koopvaardijschepen in territoriale zee Niet van richting veranderen / schepen niet tegenhouden om burgerlijk rechtsmacht uit te oefenen Art. 27: strafrechtelijke rechtsmacht in principe niet tenzij: Bv Moord aan boord van een schip tijdens doortocht? geen strafrechtelijke rechtsmacht in principe TENZIJ: a) Gevolgen strafbaar feit zich uitstrekken tot de kuststaat b) Feit verstoord orde in het land of de orde op de territoriale zee c) Verzoek kapitein schip of vlaggenstaat d) Handel in verdovende middelen!! Misdrijven in de interne wateren? de beperkingen gelden niet, men kan rechtsmacht uitoefenen

5 Oorlogsschepen: Art : immuniteit Genieten van immuniteit Niet zomaar aanhouden Wanneer zij een inbreuk plegen op een regel die geldt op je territoriale zee vragen om je territoriale zee te verlaten, maar geen uitvoeringsmaatregelen stellen o 3. De aansluitende zone De aansluitende zone (Art. 33) Grenst aan de territoriale wateren & het kan beschouwd worden als een soort tussentrap tussen de territoriale zee en de volle zee Loopt parallel aan de kustlijn Niet meer dan 24 mijl vanaf basislijn Kuststaat mag maatregelen nemen om inbreuken op de wetten en regelgeving van toepassing binnen het grondgebied (miv de territoriale zee) te voorkomen / bestraffen Nut: Binnen die zone kan je schepen aanhouden die richting jouw territoriale zee varen waarvan je weet dat ze bepaalde regelgeving niet respecteren Omgekeerd: wanneer een schip uit jouw territoriale zee vaart en daar een inbreuk heeft gepleegd, kan je steeds aanhouden in die aansluitende zone Zone gecreëerd om staten gemakkelijker maken de regels, van toepassing in territoriale zee, te gaan handhaven Uitdrukkelijk afkondigen o 4. Exclusieve Economische Zone (EEZ) Max 200 zeemijl vanaf de basislijn (Art. 57) Gebied dat zich buiten de kust van een staat uitstrekt Oorsprong: Nieuw in de Conventie van Verdragen spraken hier niet over Enerzijds ontwikkelingslanden Territoriale zee proberen uitbreiden (ruimere territoriale zee) Anderzijds landen die EEZ gingen afkondigen Nieuw rechtsgebied creëren met exclusieve rechten Belang: Exclusief controle over de exploitatie van levende & niet levende rijkdommen Kuststaat bepaalt wie wel / niet mag visvangen, hoeveel?

6 Bevoegdheid kuststaat (Art. 56, 60 e.v.) Exploratie, exploitatie en behoud van natuurlijke rijkdommen (levend en niet-levend) Rijkdommen die voorkomen in de bodem Ook exclusieve controle over de voorraden van gas & olie in de bodem + Overige vormen van economische exploitatie Fossiele brandstoffen, aanleg windpark, aanleg van kunstmatige eilanden Bevoegdheid mbt bescherming marien milieu, Rechten & plichten derde staten (Art. 58) Vrijheid van scheepvaart en overvliegen Navigatie + andere schepen kunnen zonder enig probleem doorvaren Vliegtuigen kunnen vrij overvliegen (zonder toestemming) Leggen van kabels en leidingen Wetten en regelgeving kuststaat respecteren Afdwinging door de kuststaat (Art. 73): handhaven / afdwingen van bepaalde bevoegdheden Bv Schip vist niet in de EEZ, maar beschikt niet over de vereiste vergunning Bemanning voor de nationale rechter kunnen brengen Bv M/V Saiga zaak Het bunkerschip Saiga werd aangehouden door een Guinees patrouilleschip in de EEZ 250 km customs radius Guinea Arrestatie bunkerschip (drijvende tankstation) Andere schepen bevoorraden in EEZ Ontwijken van taksen? In territoriale zee moet men taksen betalen voor douaneregeling & brandstof Guinea had in zijn nationale wetgeving een douane zone ingevoegd vanaf zijn kust Die nieuwe taksen afdwingen? Nee, binnen EEZ controleer je visserij, ontginning van bronnen, maar niet zomaar de fiscale voordelen controleren Men had geen grondslag om die regeling af te dwingen De zaak werd voor ITLOS gebracht Guinea wordt veroordeeld

7 Bv M/V Artic Sunrise (Nederland vs Rusland) Schip vaart onder Nederlandse vlag Greenpeace voert actie tegen olieboringen in het noordpoolgebied (binnen EEZ van Rusland) Tientallen actievoerders werden door de Russische autoriteiten gearresteerd werden aangeklaagd wegens piraterij later: aanklacht piraterij laten vallen, nu wel hooliganisme ITLOS: Rusland moet het schip vrijgeven (maar Nederland moet wel een borgsom betalen) Rusland ontkent bevoegdheid / jurisdictie ITLOS Veiligheidszones rond kunstmatige eilanden (Art. 60) Binnen EEZ: exclusief bevoegd om kunstmatige eilanden te bouwen & die ook beschermen Is Rusland hier op een correcte manier opgetreden Moet worden afgekondigd verklaren dat men die zone creëert Niet automatisch Impact eilanden (Art. 121) Geven opnieuw aanspraak op EEZ Wanneer het een eiland betreft waar mensen op duurzame wijze kunnen wonen & op duurzame wijze economische activiteiten kunnen verrichten Bv Lopende arbitragezaak tussen Filippijnen China Eilandengroep in Stille Oceaan Filippijnen uitspraak van arbitragehof over EEZ. China claimt dat verschillende eilandjes binnen die zone (strook van 200 zeemijl uit Filippijnse kust) tot Chinees grondgebied behoren In die zaak heeft China gebruik gemaakt van opt put verklaring van verplichte geschillenbeslechting Staten die partij worden van UNCLOS kunnen zich voor een aantal punten uit dat regime trekken Onttrekken aan de verplichte juridische geschillenbeslechting Arbitragetribunaal kan niet zomaar zeggen of de Chinese aanspraken al dan niet in overeenstemming zijn met UNCLOS zou onontvankelijk zijn EEZ economische activiteiten op / onder het water Het gaat nog steeds om open zee, waar scheepsvaartverkeer vrij kan plaatsvinden

8 o 5. Continentaal Plat Een geologisch verschijnsel Definitie (Art. 76) Natuurlijke verlenging van het landterritorium onder de zee voor dit steil afloopt naar de diepzeebodem Schelp rond watermassa waar het water relatief ondiep is (gem 200 m) en dan ga je een steile helling zien waarbij je naar een veel diepere gedeelte van de zee gaat (veel grotere dieptes) Belang: Enorme voorraden van fossiele brandstoffen, aardolie Kuststaten hebben daarom interesse in deze gebieden Oorsprong Truman verklaring (1945) Economische waarde van continentaal plat Tal van rijkdommen zijn in diepte gelegen VS in een unilaterale verklaring: wij maken aanspraak op continentaal plat Reactie van andere landen men gaat niet protesteren, maar wel gelijkaardige aanspraken maken 1958: Concept van continentaal plat verankeren in één van die 4 conventies Maar juridische: max zeemijl EEZ: wateren & ondergrond Continentaal plat Loopt verder voorbij 200 zeemijl Je kan bijkomende aanspraken maken op de ontginning van rijkdommen (Bv Olie) in de bodem Statuut (Art. 77 e.v.) Kuststaat heeft soevereine & exclusieve rechten Exploratie en afbakening natuurlijke rijkdommen Kunstmatige eilanden in andere installaties Bv Boorplatformen Afbakening Zeerechtenverdrag Staten die een dergelijke aanspraak maken moeten een dossier voorleggen Art. 76 en Annex II landen Dossier voorleggen aan Commission on the Limits of the Continental Shelf Technisch dossier Commissie bestaat over allerlei experten Binnen 10 jaar nadat men het verdrag heeft geratificeerd

9 Bij aangrenzende staten (conflicten die bestaan / ontstaan tussen buurlanden) Vroeger 1958: Equidistantieprincipe Een lijn trekken waarbij elk punt op die lijn even ver ligt van beide landen Eenvoudig toepasbaar / duidelijk, maar onbillijk Geen gewoonterechtelijke beginsel afgeschaft want: onbillijke situaties Nu (Art. 83): Equidistantieprincipe verlaten Er moet gestreefd worden naar een billijke oplossing op grond van principes van internationaal recht Onduidelijk, maar billijk Eilanden Bv Art. 121 (kunstmatige eilanden niet) Eilanden geven aanspraak op continentaal plat Voorwaarden: vatbaar voor menselijke bewoning Kunstmatige eilanden niet: Geen aanspraak op EEZ / continentaal plat Maar: Probleemsituaties Noordpoolgebied ½ Continentaal plat en ½ diepzeebodem IJskappen zijn aan het smelten Enorme gevolgen voor scheepvaart Bepaalde afstanden kan men nu enorm inkorten Bevat heel wat natuurlijke rijkdommen Onderscheid EEZ continentaal plat zie tabel leidraad p. 133 Aanspraken op de Noordpool Belang Noordpool Bv Scheepvaart, mog. 25 % globale energiereserves 5 landen Rusland, Denemarken, VS, Canada en Noorwegen VS heeft UNCLOS (Zeerechtenverdrag) niet geratificeerd niet onderworpen aan juridische geschillenbeslechting: niet zomaar een arbitragetribunaal kunnen oprichten in geschillen tussen VS en een ander land

10 Rol UNCLOS Procedureel Geschillenbeslechting (Art. 298) Afbakeningsgeschillen? Zich niet moeten onderwerpen aan verplichte geschillenbeslechting Noorwegen heeft geen gebruik gemaakt van op out verklaring Niet zomaar een arbitragetribunaal oprichten om de staten te dwingen geschillen te regelen Inhoudelijk (billijke oplossing) Geologische factoren Historisch Equidistantie Sectortheorie Economische overwegingen Nood aan multilaterale oplossing om chaos & tragedy of the commons te vermijden Zoals gedaan voor Antarctica, diverse landen maakten aanspraken hierop o 6. Volle zee Negatieve definitie (Art. 86) Wateren voorbij de territoriale zee, aansluitende zone & EEZ Res communis vrijheid van de volle zee (Art. 87) Alle landen kunnen er gebruik van maken Mits het respecteren van bepaalde grenzen Bv Scheepvaart, overvliegen, onderzeese kabels, bouw kunstmatige eilanden, visserij, wetenschappelijk onderzoek Maar: bepaalde grenzen Rekening houden met de belangen van andere landen & je moet vreedzaam gebruik maken van de volle zee In principe: Exclusieve jurisdictie vlaggenstaat (Art ) Alleen de vlaggenstaat kan jurisdictie uitoefenen Bv Pigh in Lotus Keerzijde van de medaille Plichten vlaggenstaat (Art. 91, 94, 98, 99) Register bijhouden van alle schepen die onder je vlag varen, controleren of die schepen in orde zijn & verplichte arbeidsomstandigheden respecteren Flags of convenience? Goedkope vlaggenstaten, geen zware eisen op grond van milieuvriendelijkheid / arbeidsomstandigheden, gunstig fiscaal regime ( free riders )

11 Flags of convenience Bv Panama, Liberia, Bahamas, Marshall eilanden, Impact Optreden tegen misbruik? Nieuw verdragsregime ontwikkelen Verdrag rond de registratie van schepen nog niet in werking Havenstaatcontrole Port State Controll Bepaalde regimes in het leven geroepen om schepen in havens te controleren of bepaalde verplichtingen worden gerespecteerd Hoe sanctioneren? Toegang tot haven weigeren Jurisdictie derde staten? Oorlogsschepen (Art ) Neen, want immuniteit Bv Paris MoU Landen die betrokken zijn spreken af, dat men schepen uit goedkope vlaggenstaten die hun havens binnenvaren, zal controleren Botsingen (navigatie incidenten) en aanverwante? (Art. 97) Alleen de vlaggenstaat die fout maakt / de staat van de nationaliteit van kapitein kunnen jurisdictie uitoefenen Piraterij (Art ) Universele jurisdictie Alle staten kunnen optreden Verdovende middelen (Art. 108) Universele jurisdictie Piraatzenders (Art. 109) Schepen die van op de zee aan radio uitzendingen doen, zonder dat zij over een vergunning beschikken Universele jurisdictie Alle staten kunnen optreden Wat met transport massavernietigingswapens? Zeerechtenverdrag zegt niets hierover, maar na 9/11 bijkomende uitzondering willen maken VN VR (Korea) VN VR heeft machtiging gegeven aan andere landen Wanneer men geconfronteerd wordt met een schip dat dergelijke materialen doorvoert naar Noord Korea dan mag men het tegenhouden / toegang weigeren / terugsturen

12 Proliferation Security Initiative Een samenwerkingsverband opgericht op initiatief van VS, na 9/11 Afspraak dat men aan boord mag gaan vermoedens Consensueel regime Operatie Enduring Freedom (nit uitgelegd!!) Milieuvervuiling (Bv Art. 221) Actie ondernemen tav een schip die dreigt vervuiling te veroorzaken Bv Uitlekken van olie, Bezoekrecht (Art. 110) Je mag op de volle zee aanhouden & aan boord gaan indien Gegronde vermoedens van piraterij, slavenhandel, uitzendingen zonder machtiging, schip zonder nationaliteit, weigering vlag te tonen Recht op achtervolging op heterdaad (Art. 111) hot pursuit Als gronden om te geloven dat vreemd schip wetten / regelgeving kuststaat geschonden heeft Dan mag je die gaan achtervolgen / aanhouden Schip in je territoriale zee, maar respecteert je toegangsregels niet? Achtervolgen Bv Schip aan het vissen in EEZ, zonder vergunning Achtervolgen op heterdaad Achtervolgen ook buiten je territoriale zee, buiten je EEZ Ook op de volle zee Beperkingen: 1. De achtervolging moet zijn aangevat binnen rechtsgebied waar inbreuk is gepleegd Bv Binnen EEZ ingeval van visserij 2. Stopzetten wanneer je aan territoriale zee van andere staat komt Niet in de territoriale zee van andere landen 3. Achtervolging moet ononderbroken zijn 4. Uitgevoerd door overheidsschip / overheidsvliegtuig 5. Je moet een duidelijk visuele / hoorbare signaal uitzenden Artic Sunrise (Nederland vs Rusland? In welke mate heeft Rusland deze regels gerespecteerd? Gebruik van geweld als laatste toevlucht Bv M/V Saiga: Bunkerschip in EEZ van Guinea achtervolgingen buiten EEZ Guinea met machinegeweren op dat schip schieten

13 o 7. Diepzeebodem Negatief gedefinieerd Het Gebied / the Area Zeebodem voorbij de EEZ & het continentaal plat Grote voorraden mineralen ertsen, verspreid over de bodem 70: interesse mineralen Gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid (Art. 136) In het belang van de mensheid, bijzondere aandacht voor ontwikkelingslanden, billijke verdeling baten (Art. 140) Internationale Zeebodemautoriteit krijgt exclusieve bevoegdheid mbt activiteiten in het Gebied Maar: westerse landen ontevreden aanpassingen in Akkoord van 1994 Afzwakking Internationale Zeebodemautoriteit: Spreekt zich uit over vergunningsaanvragen & kent 15 jarige contracten toe (parallelle toegang / royalties) Geïnteresseerd? Twee gebieden van diepzeebodem identificeren & een dossier hierover indienen vergunning verlenen Legt regelgeving vast in mining code (niet uitgelegd!!??) Stavaza: 15 contractanten voorlopig alleen exploratie Organisaties die geleid worden door een overheid, die bepaalde gebieden van diepzeebodem exploreren Vandaag geen concrete exploitatie mogelijk Technologie is nog niet zo ver Op korte termijn niet commercieel rendabel Rol Diepzeebodemkamer: ITLOS (afzonderlijke kamer die specifiek handelt over de diepzeebodem) Automatische & exclusieve bevoegdheid rond exploitatie & exploiratie van diepzeebodem Bv Advies inzake aansprakelijkheid staten mbt activiteiten diepzeebodem Juridisch bindend advies rond de aansprakelijkheid van staten inzake hun activiteiten in de diepzeebodem B. Lucht en ruimterecht o 1. Luchtrecht Bronnen: Verdrag inzake internationale burgerluchtvaart 1944 Uitwerking internationale standaarden door ICAO Internationale Burgerluchtvaart Organisatie internationale standaarden Andere multilaterale verdragen (Bv Vliegtuigkaping) Bilaterale verdragen air services agreements Belangrijke principes Volledige uitsluitende soevereiniteit over nationaal luchtruim Ook boven territoriale zee Geen onschuldige overvlucht

14 Overvliegen luchtruim staat veronderstelt toestemming Art. 3bis Verdrag 1944 principieel verbod op gebruik van geweld tegen burgervliegtuigen Bijkomende bepaling toegevoegd in 80 Sovjet Unie schoot op een Zuid Koreaanse burgervliegtuig Regel je mag nooit geweld gebruiken tegen burgervliegtuig o 2. Ruimterecht 1957 Spoetnik I 1963 AV beginselen van ruimterecht (aanname resolutie met een aantal beginselen rond het gebruik van de ruimte) Verdragen / gewoonterecht Gewoonterecht is minder belangrijk dan verdragen Voornaamste verdragen: Ruimteverdrag 1967 Vrij gebruik en onderzoek Ruimte kan niet worden toegeëigend door een staat Geen massavernietigingswapens in de ruimte Demilitarisering maan en andere hemellichamen Volledig gedemilitariseerd Reddingsverdrag 1968 Bijstandsplicht Verplichting om astronauten in nood te helpen Aansprakelijkheidsverdrag 1972 Objectieve aansprakelijkheid Er kunnen ongelukken gebeuren aansprakelijkheid van een staat voor schade veroorzaakt door het lanceren van ruimtevaartuigen Geen foutaansprakelijkheid!! risico, los van een fout Registratieverdrag 1974 Niet uitgelegd!! Maanverdrag 1984 Gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid Baten moeten aan iedereen toekomen Demilitarisering van de maan & andere hemellichamen Andere: Bv Nuclear test ban treaty (niet uitgelegd!!)

15 Internationale & regionale organisaties: UNOOSA Op VN niveau UNCOPUOS Op VN niveau ITU Op VN niveau ESA Op Europees niveau INTERSAT EUTELSAT INMARSAT Uitdagingen: Afbakening grens luchtruim & ruimte Niet uitdrukkelijk afgebakend! Geen exclusieve regel Ongeschreven regel Kijken naar de maximale hoogte van commerciële vliegtuigen Criterium voor afbakening Milieuproblemen Ruimteafval Activiteiten privébedrijven

Inhoud. blz. Woord vooraf... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave... Inhoud... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Inhoud. blz. Woord vooraf... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave... Inhoud... Lijst van de gebruikte afkortingen... Inhoud Woord vooraf....................................... Woord vooraf bij de vijfde herwerkte uitgave................. Inhoud............................................ Lijst van de gebruikte afkortingen.........................

Nadere informatie

Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader

Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader 86 Rechtshandhaving op zee Het internationaalrechtelijk kader A.H.A. Soons* Criminaliteit op zee is waarschijnlijk ongeveer even oud als het gebruik van de zee door de mensheid. Vervoer over zee zal al

Nadere informatie

Het gebruik van drugs, een verzamelnaam voor verdovende middelen en psychotrope stoffen, en de verslaving eraan is een wereldwijd probleem. Het illegale gebruik van drugs heeft zijn weerslag op sociale

Nadere informatie

De 30-dagenregeling: Revisited

De 30-dagenregeling: Revisited De 30-dagenregeling: Revisited Anna Gunn Inhoud 1. Achtergrond 2. De 30-dagenregeling (oud) 3. De 30-dagenregeling (nieuw) 4. Bevindingen 1. ACHTERGROND 1 De Nederlandse maritieme zones Maritieme zones:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied

Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied Mondiale belangstelling voor het Noordpoolgebied Mr. drs. C. Homan Arctische Raad met leden (donkerblauw) en waarnemers (lichtblauw) De Noordpool Met de toekenning van de status van waarnemer aan China

Nadere informatie

Internationaal Zeerecht

Internationaal Zeerecht Internationaal Zeerecht Examen - Mondeling - Toetsing naar wat je gestudeerd hebt, deze kennis naar praktische zaken kunnen vertalen. - Data niet vanbuiten kennen! - Leerstof = wat er in de les wordt gezegd

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2006 339 Besluit van 14 juni 2006, houdende uitvoering van de artikelen 2 en 3 van de Rijkswet instelling aansluitende zone (Besluit grenzen aansluitende

Nadere informatie

Examen internationaal zeerecht

Examen internationaal zeerecht Examen internationaal zeerecht Internationaal zeerecht is van publiek recht, het is een dynamisch recht (aanpast aan ontwikkelingen binnen internationale gemeenschap). Tegenstelling tussen enerzijds het

Nadere informatie

Wat is internationaal recht?

Wat is internationaal recht? Wat is internationaal recht? Elk land heeft wetten en regels waar iedereen zich aan moet houden. Als je naar een ander land gaat, moet je je aan andere regels en wetten houden. Als je dat niet doet, dan

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme

EUROPEES PARLEMENT. Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme VOORLOPIGE VERSIE 10 juli 2001 ONTWERPADVIES van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme aan de Commissie visserij

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (NLE) PECHE 84

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (NLE) PECHE 84 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 april 2011 (OR. en) 8202/11 Interinstitutioneel dossier: 2010/0392 (E) PECHE 84 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft BESLUIT VAN DE RAAD houdende goedkeuring,

Nadere informatie

Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine

Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine 102 Drugsbestrijding door de Koninklijke Marine P.J.J. van der Kruit en D.S. Blocq Hr. Ms. Bloys Van Treslong, het stationsschip van de Koninklijke Marine (KM) in de West, vaart op volle zee ter hoogte

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 januari 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2015/0001 (E) 5420/15 PECHE 23 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20424 21 december 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 15 december 2010,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22390 De rechtsmacht van de Kuststaat ten aanzien van het continentaal plat Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 213 Uitvoering van het op 31 januari 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag inzake de sluikhandel over zee, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH

Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH Baltic Ace; juridisch vraagstuk MARETIME RESEACRH Henri Lubbinge Nick Wittenberns Olaf van der Zanden Begeleiders: J. Splinter/W. van der Velde 28 mei 2014 MIWB West-Terschelling Verklarende woordenlijst

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een juridisch kader voor een grensoverschrijdend elektriciteitsnet in de Noordzee De Europese Unie heeft zich ten doel gesteld om in 2020 een aandeel van 20% hernieuwbare energie

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.3.2015 COM(2015) 103 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde

Nadere informatie

Zeerecht GZV (1) Even voorstellen 2/13/2015 GVZ-1 1. Fokko Snoek. fsnoek@xs4all.nl. Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart

Zeerecht GZV (1) Even voorstellen 2/13/2015 GVZ-1 1. Fokko Snoek. fsnoek@xs4all.nl. Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart Zeerecht GZV (1) Even voorstellen Fokko Snoek Eigenaar zeilklipper Skylge Adviseur traditionele scheepvaart fsnoek@xs4all.nl Wetboek van Koophandel - Artikel 367: De kapitein, vernemende dat de vlag, waaronder

Nadere informatie

Handboek Internationaal Recht

Handboek Internationaal Recht Handboek Internationaal Recht Redactie Nathalie Horbach René Lefeber Olivier Ribbelink Hieronder treft u aan hoofdstuk 20 uit het Handboek Internationaal Recht: Recht van de zee Alex Oude Elferink en Alfred

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD Brussel, 19.4.2010 COM(2010)153 definitief 2010/0083 (NLE) betreffende de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese

Nadere informatie

Datum Betreft Beantwoording feitelijke vragen over de stand van zaken Vessel Protection Detachments

Datum Betreft Beantwoording feitelijke vragen over de stand van zaken Vessel Protection Detachments > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

ius sanguinis principe geen probleem naturalisatie soms problematisch vb Nottebohm zaak (IG, 1955) [Liechtenstein-Guatemala]

ius sanguinis principe geen probleem naturalisatie soms problematisch vb Nottebohm zaak (IG, 1955) [Liechtenstein-Guatemala] 1 Jurisdictie Personele Jurisdictie (19 november 2003) 2 Nationaliteit Nationaal aspect Iedere staat bepaalt vrij 2 principes worden meestal toegepast ius sanguinis ius soli vb België: Wetboek van de Belgische

Nadere informatie

OTA BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de Commissie voor de tonijnvisserij in de Indische Oceaan

OTA BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de Commissie voor de tonijnvisserij in de Indische Oceaan Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 13 maart 2009 (17.03) (OR. en) PUBLIC 7537/09 LIMITE PECHE 62 OTA Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in

Nadere informatie

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1,

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1, C 42/8 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 15.2.2002 II (Voorbereidende besluiten krachtens titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie) Initiatief van het Koninkrijk Belgiº en het

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Contactpersoon Karin Jager T +31 70 348 5514

Nadere informatie

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft.

1. Hieronder is een verkeerssituatie afgebeeld. Geen van beide schepen volgt stuurboordwal. Geef aan welk vaartuig voorrang heeft. 43 Examen maart 2013 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 2 maart 2013 Opmerking: Tenzij anders vermeld hebben de vragen betrekking op het APSB. Verklaring van de gebruikte symbolen 1. Hieronder is een verkeerssituatie

Nadere informatie

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen 1. Inleiding De SERV werd op 3 november 2006 om advies

Nadere informatie

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN

FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN FACULTATIEF PROTOCOL BIJ HET VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND OVER DE BETROKKENHEID VAN KINDEREN IN GEWAPENDE CONFLICTEN (niet officiële Nederlandse vertaling). (VP = Voorafgaande paragraaf) VP 1

Nadere informatie

Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1. Waar komen al die regels vandaan?

Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1. Waar komen al die regels vandaan? Dictaat Zeerecht - Aanvulling 1 Waar komen al die regels vandaan? De belangrijkste organisaties die zich bezig houden met maritieme regelgeving zijn: IMO (International Maritime Organization) - Veiligheid

Nadere informatie

ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT

ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT ONTEIGENINGEN EN EIGENDOMSBEPERKINGEN ONDER DE GROND EN IN DE LUCHT Editors J. GHYSELS V. SAGAERT R. PALMANS Auteurs JÜRGEN DE STAERCKE JAN GHYSELS VINCENT SAGAERT VALENTINA STAELENS TIM VERMEIR intersentia

Nadere informatie

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3

Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden. 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-4. gzv-4. gzv-2 kzv-3 Zeerecht GZV (4) Werk- en rusttijden 4 op 4 af? 5 op 7 af 8 op 4 af? 4 op 8 af 4 op 8 af? 14 op 14 af? gzv-2 kzv-3 1 Oefeningen gzv-3 Oefeningen Verplichte oefeningen: Brand Schip verlaten (evacuatie)

Nadere informatie

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief 17 April 2008 1 De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief Arctisch Centrum / H.R. de Haas & L. Hacquebord www.arctic-centre.nl www.lashipa.nl 17 April 2008 2 Noordpoolgebied in

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 8 maart 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2015/0304 (E) 6183/16 MAR 50 TRANS 46 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD inzake

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*)

ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*) ARREST VAN HET HOF (Grote kamer) 17 januari 2012 (*) Sociale zekerheid van migrerende werknemers Verordening (EEG) nr. 1408/71 Werknemer tewerkgesteld op gasboorplatform op Nederlands gedeelte van continentaal

Nadere informatie

WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013. -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België. Nu: tegen 100-jarige stormen

WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013. -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België. Nu: tegen 100-jarige stormen WILFRIED VANDAELE Wenduine, 23 februari 2013 2 -tot laagwaterlijn: Vlaanderen -dieper in zee: België Nu: tegen 100-jarige stormen 2100 Straks: tegen 1000-jarige stormen (bv. strand + dijk Wenduine) Plan

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 22 november 2001 PE 305.739/1-17 AMENDEMENTEN 1-17 ONTWERPVERSLAG - Piia-Noora Kauppi (PE 305.739) over de mededeling van de Commissie

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord bij de eerste editie... v. Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht... 1

INHOUD. Voorwoord bij de eerste editie... v. Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht... 1 INHOUD Voorwoord bij de eerste editie............................................ v Hoofdstuk 1. Inleiding tot het internationaal en Europees strafrecht................... 1 1. Begripsomschrijving................................................

Nadere informatie

Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee. Internationaal, Europees en Nederlands recht

Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee. Internationaal, Europees en Nederlands recht Juridische bescherming van biodiversiteit in de Noordzee Internationaal, Europees en Nederlands recht Faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie Centrum voor Omgevingsrecht en -beleid / Netherlands

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid 50 (1986) Nr. 2 1 ) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2002 Nr. 112 A. TITEL Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele

Nadere informatie

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht Leerkrachtinformatie Groep 6 Zeehavens in Zeeland Lesduur:90 minuten (klassikaal en in tweetallen) DOEL De leerlingen weten op een kaart van Zeeland de zeehavens te vinden en te benoemen; kunnen de werking

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

De ingenieur in de Scheepvaartcontrole

De ingenieur in de Scheepvaartcontrole De ingenieur in de Scheepvaartcontrole FOD Mobiliteit en Vervoer FOD Mobiliteit en Vervoer Directoraatgeneraal Maritiem Vervoer Beleidsondersteuning Directie Exploitatie, beveiliging en havenaangelegenheden

Nadere informatie

Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken *

Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken * P5_TA(2002)0441 Verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel van de Commissie met het oog op de aanneming

Nadere informatie

Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1. Zitting 2006-2006. 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET

Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1. Zitting 2006-2006. 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET Stuk 1068 (2006-2007) Nr. 1 Zitting 2006-2006 18 januari 2007 ONTWERP VAN DECREET houdende instemming met de overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds,

Nadere informatie

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief.

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 8 augustus 2003 (25.08) (OR. it) 11770/03 ADD 1 LIMITE MIGR 71 COMIX 474 ADDENDUM BIJ DE NOTA van: het voorzitterschap aan: de Groep migratie-verwijdering Betreft: Initiatief

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 18/03/2014

Datum van inontvangstneming : 18/03/2014 Datum van inontvangstneming : 18/03/2014 Vertaling C-650/13-1 Zaak C-650/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 9 december 2013 Verwijzende rechter: Tribunal d instance de Bordeaux

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen:

UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: UNIVERSELE VERKLARING van de RECHTEN van de MENS: De 30 artikelen: Artikel 1 Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren

Nadere informatie

Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject

Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject Carbon Capture & Storage (CCS): Richtlijn 2009/31/EG en het Implementatietraject Prof. mr. dr. Martha Roggenkamp Groningen Centre of Energy Law (RUG) en participant Cato2 Brinkhof Advocaten, Amsterdam

Nadere informatie

Mare liberum Vierhonderd jaar later

Mare liberum Vierhonderd jaar later SALTZMANN Mare liberum Vierhonderd jaar later De vrije handel op zee, geformuleerd door Hugo de Groot in Mare liberum (1609), was eeuwenlang het heersende principe. Nu, vierhonderd jaar later, lijkt het

Nadere informatie

Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht

Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht Het statuut van de Maan, Antarctica en de Diepzeebodem in het Internationale Recht Wim Hernalsteen Onder wetenschappelijke begeleiding van Prof. Dr. J. Wouters 1. DE MAAN, ANTARCTICA EN DE DIEPZEEBODEM

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 augustus 2001 (31.08) (OR. fr) 11082/01 Interinstitutioneel dossier: 2000/0066 (COD) LIMITE CODEC 766 MAR 64

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 augustus 2001 (31.08) (OR. fr) 11082/01 Interinstitutioneel dossier: 2000/0066 (COD) LIMITE CODEC 766 MAR 64 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 2 augustus 2001 (31.08) (OR. fr) 11082/01 Interinstitutioneel dossier: 2000/0066 (COD) LIMITE CODEC 766 MAR 64 BEGELEIDENDE NOTA van: het secretariaat-generaal aan: het

Nadere informatie

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht)

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) Steeds meer worden we in de rechtspraktijk geconfronteerd met internationale echtscheidingen op basis van de volgende elementen:

Nadere informatie

Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning

Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning Academiejaar 2010 2011 UNIVERSITEIT ANTWERPEN FACULTEIT TOEGEPASTE ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID Het fenomeen van de goedkope vlaggen en hun bemanning Charlotte

Nadere informatie

Vraag 3) U bent op de hoogte van de inhoud van Grondwet Art. 94?

Vraag 3) U bent op de hoogte van de inhoud van Grondwet Art. 94? Besluit Algemene Rechtspositie Politie (BARP) Art. 9 Politie belooft trouw in de volgende volgorde aan Kroon, Grondwet en de wetten van ons land (i.e. Nederland) Vraag 1) Bent u hier als vertegenwoordiger

Nadere informatie

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België:

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België: Overzicht An Cliquet Vakgroep Internationaal publiekrecht, Universiteit Gent Brussel, 18 oktober 2011 Internationaal: Bevoegdheden inzake milieu Evolutie van internationaal milieurecht Internationale rechtsregels

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID De persoon die schade aan iemand anders veroorzaakt, is verplicht die te herstellen. Hierbij wordt een onderscheid

Nadere informatie

Artikel 1. Artikel 2. Artikel 3

Artikel 1. Artikel 2. Artikel 3 Artikel 1 1. Dit verdrag is van toepassing op de erkenning en tenuitvoerlegging van scheidsrechterlijke uitspraken, gewezen op het grondgebied van een andere Staat dan die waar de erkenning en tenuitvoerlegging

Nadere informatie

Handhaving van de ISPS-code Rapportage van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot.

Handhaving van de ISPS-code Rapportage van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot. Datum age van security gerelateerde handhaving op de Nederlandse vloot. 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Handhavingcommunicatie 5 3. Reacties Nederlandse scheepsbeheerders op brieven 6 4. Werkwijze 7

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 maart 2009 (OR. en) 7850/09 Interinstitutioneel dossier: 2009/0041 (C S) PECHE 74

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 maart 2009 (OR. en) 7850/09 Interinstitutioneel dossier: 2009/0041 (C S) PECHE 74 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 maart 2009 (OR. en) 7850/09 Interinstitutioneel dossier: 2009/0041 (C S) PECHE 74 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 19 maart 2009 Betreft: Voorstel voor een

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD

BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD 31.7.2014 L 229/13 BESLUIT 2014/512/GBVB VAN DE RAAD van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren DE RAAD VAN DE

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0021 (E) 12052/14 JUSTCIV 206 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD betreffende

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 28 september 2015 ADVIES 2015-70 over de weigering om toegang te geven tot een geregistreerd huurcontract

Nadere informatie

De NAVO na de. Koude Oorlog

De NAVO na de. Koude Oorlog De NAVO na de Koude Oorlog Inleiding Het websheet De NAVO na de Koude Oorlog is het tweede websheet dat in het teken staat van internationale organisaties en Europese veiligheid. Het sheet heeft als doel

Nadere informatie

Netherlands Institute for the Law of the Sea (NILOS) Dr. A.G. Oude Elferink

Netherlands Institute for the Law of the Sea (NILOS) Dr. A.G. Oude Elferink IDENTIFICATIE EN ANALYSE VAN RELEVANTE REGELGEVING EN BELEID IN HET KADER VAN HET PROJECT BELEID EN REGELGEVING INFORMATIESYSTEEM NOORDZEE (BREIN) HERZIENING 2014 Netherlands Institute for the Law of the

Nadere informatie

Frequently asked questions

Frequently asked questions Frequently asked questions 1. Algemene vragen A) Wat is FATCA? FATCA staat voor Foreign Account Tax Compliance Act. Dit is Amerikaanse belastingswetgeving die zich richt op het identificeren van US Persons

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen...

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen... INHOUDSOPGAVE I. Beleid A. Situering van het drugbeleid...1 B. De parlementaire werkgroep Drugs...2 C. De Federale Beleidsnota Drugs...4 D. Invloed van de wetswijziging in 2003...5 E. De richtlijn van

Nadere informatie

Uitspraak 12 april 2013 nr. 10/02941

Uitspraak 12 april 2013 nr. 10/02941 Uitspraak 12 april 2013 nr. 10/02941 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van X te Z (hierna: belanghebbende) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-gravenhage van 1 juni 2010, nr. BK-09/00802,

Nadere informatie

De Zuid-Chinese Zee is het oorlogsfront

De Zuid-Chinese Zee is het oorlogsfront Kees Homan Dreigende finlandisering van Zuid-Chinese Zeeregio door China? De Zuid-Chinese Zee is van groot belang als cruciale handelsroute en vanwege zijn grote olie- en gasvoorraden. De honderden kleine

Nadere informatie

Update douane. Enkele hot topics in het douanelandschap van vandaag. 18 september 2014 Daan De Vlieger

Update douane. Enkele hot topics in het douanelandschap van vandaag. 18 september 2014 Daan De Vlieger Update douane Enkele hot topics in het douanelandschap van vandaag 18 september 2014 Daan De Vlieger EU Rusland handelsrelaties De van kracht zijnde handelsbelemmeringen en hoe ermee om te gaan Inhoud

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Besluit tot wijziging van het Waterbesluit in verband met de vereenvoudiging en uniformering van regels voor windparken op zee (algemene regels windparken op zee) Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods,

Nadere informatie

Datum 26 juli 2013 Betreft Beantwoording Lijst feitelijke vragen inzake de Kaderovereenkomst tussen Nederland en Marokko

Datum 26 juli 2013 Betreft Beantwoording Lijst feitelijke vragen inzake de Kaderovereenkomst tussen Nederland en Marokko Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Contactpersoon T 070-348 4926 F 070-348

Nadere informatie

ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011

ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011 ALGEMEEN EN BEPERKT STUURBREVET 19 november 2011 Hieronder staan de vragen van het Stuurbrevet-examen van 19 november 2011. Het gedeelte Beperkt en het gedeelte Algemeen bestaan ieder uit 20 vragen (60

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 BEGELEIDENDE NOTA van: de heer V. SKOURIS, Voorzitter van het Hof van Justitie d.d.: 4 februari 2008 aan: de heer

Nadere informatie

Zeerecht (GZV Blok 5)

Zeerecht (GZV Blok 5) Zeerecht (GZV Blok 5) 1 Inklaren (Immigratie & Douane) Schip, lading, personen en goederen Formaliteiten per land verschillend (zie: pilots) Binnen de Europese Unie afspraken over de formaliteiten Wereldwijde

Nadere informatie

Overwegende, dat het van het hoogste belang is om de ontwikkeling van vriendschappelijke betrekkingen tussen de naties te bevorderen;

Overwegende, dat het van het hoogste belang is om de ontwikkeling van vriendschappelijke betrekkingen tussen de naties te bevorderen; Universele Verklaring van de Rechten van de Mens Overwegende, dat erkenning van de inherente waardigheid en van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de mensengemeenschap grondslag is

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.1.2016 COM(2016) 9 final 2016/0004 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot ondertekening, namens de Europese Unie, van de overeenkomst tussen de Europese Unie en

Nadere informatie

PROCEDURE VOOR DE UITGIFTE VAN HET CERTIFICAAT VAN GOEDKEURING

PROCEDURE VOOR DE UITGIFTE VAN HET CERTIFICAAT VAN GOEDKEURING HOOFDSTUK 1.16 PROCEDURE VOOR DE UITGIFTE VAN HET CERTIFICAAT VAN GOEDKEURING 1.16.1 Certificaat van Goedkeuring 1.16.1.1 Algemeen 1.16.1.1.1 Droge lading schepen die gevaarlijke goederen in grotere hoeveelheden

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0285 (E) 15528/14 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: MAR 175 ETS 29 MI 884 COMPET 624 EDUC

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 16.12.2014 C(2014) 9950 final Mededeling van de Commissie van 16.12.2014 Richtsnoerennota van de Commissie over de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen van Verordening

Nadere informatie

Afrika ter discussie. Het Afrikacongres 2008: Bijdragen en uitkomsten

Afrika ter discussie. Het Afrikacongres 2008: Bijdragen en uitkomsten Afrika ter discussie Het Afrikacongres 2008: Bijdragen en uitkomsten 6 Afrika en de rechten van de mens Nico Schrijver, hoogleraar internationaal publiekrecht, Universiteit Leiden, en wetenschappelijk

Nadere informatie

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN

kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID PREAMBULE Erkennende dat ondanks de bestaande verschillen in de nationale familierechten er evenwel een toenemende convergentie

Nadere informatie

Personenvennootschappen

Personenvennootschappen Personenvennootschappen mei 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld voor schade

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 Ontwerpadvies (PE 329.885) Carmen Cerdeira Morterero

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ. R S Z Kwartaal:2012-01

RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ. R S Z Kwartaal:2012-01 RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ R S Z Kwartaal:2012-01 Grensoverschrijdende tewerkstelling Inhoudstafel Beginselen...5 Geen

Nadere informatie

Algemene douanewet. Artikelsgewijze toelichting

Algemene douanewet. Artikelsgewijze toelichting Algemene douanewet Artikelsgewijze toelichting 1 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen. Afdeling 1.1 Toepassingsgebied en basisdefinities Artikel 1:1 Reikwijdte Dit artikel geeft de reikwijdte aan van de Algemene

Nadere informatie