ING Focus External trade

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ING Focus External trade"

Transcriptie

1 ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr oktober 2012 ING Focus External trade De Belgische buitenlandse handel doorheen de crisis Bbp-groei 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% -0,5% -1,0% BE Bron: Thomson Reuters, ING Inflatie 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% EZ BE EZ Bron: Thomson Reuters, ING Nadat de Belgische buitenlandse handel het in het begin van de crisis zwaar te verduren kreeg, is er nu opnieuw vooruitgang en staat hij zelfs op een hoger peil dan voor de crisis. Zo is de waarde van de goederenexport tussen de eerste helft van 2008 en de eerste helft van 2012 met 6% toegenomen. Toch is de vooruitgang van de uitvoer helemaal niet homogeen verlopen. Op geografisch gebied is het interessant vast te stellen dat het diversifiëringsverschijnsel van het laatste decennium tijdens de crisis in een stroomversnelling is geraakt: de export naar de eurozone eist nog altijd het leeuwendeel op (57%), maar het aandeel daarvan in de uitvoer is in vier jaar tijd met maar liefst 5 punten gedaald. De exportgroei is dus in grote mate te danken aan de uitvoer naar de groeilanden en Noord-Amerika. Ook de samenstelling van de export naar de eurozone is tijdens de Europese crisis veranderd. De uitvoer naar de perifere landen is de voorbije vier jaar immers met maar liefst 20% gekrompen, een verschijnsel dat trouwens wijst op de aanpassing van de handelsbalansen in die landen. Op sectoraal gebied duwden de belangrijkste exportsectoren de groei naar omhoog tijdens de crisisjaren (farma-, diamant-, voedings- en oliesector), terwijl een aantal industriële sectoren (staal, machines) zwaar te leden kregen onder de sterke conjunctuurverzwakking. Bovendien hebben sommige sectoren (auto-industrie en textielsector) de voorbije vijf jaar nog veel meer aan snelheid ingeboet. Ten slotte merken we nog op dat de handelsbalans van België de hele crisis lang een tekort liet optekenen, en dat vooral door de hoge olieprijzen. De handelsbalans rechttrekken terwijl de olieprijzen hoog blijven, vormt nog altijd een grote uitdaging voor de Belgische buitenlandse handel. Verloop van de Belgische buitenlandse handel (miljard euro) Philippe Ledent Senior Economist Brussel Julien Manceaux Senior Economist Brussel I 2008-II III 2008-IV 2009-I 2009-II 2009-III 2009-IV 2010-I Uitvoer 2010-II 2010-III 2010-IV Invoer 2011-I 2011-II 2011-III 2011-IV 2012-I 2012-II Economic Research DISCLAIMER OP DE LAATSTE PAGINA 1

2 In de vorige nummers van ING Focus External Trade schetsten we de grote tendensen van de Belgische buitenlandse handel in het laatste decennium, zowel op geografisch als op sectoraal gebied. In dit nummer gaan we dieper in op de laatste vier jaar en trachten we te begrijpen welke grote ontwikkelingen de export heeft doorgemaakt tijdens een periode die niet alleen werd gekenmerkt door de economische en financiële crisis, maar ook door de eurocrisis. 1. Slechts één groeimotor Nadat de export in het begin van de crisis met 25% terugviel staat hij nu op een hoger peil dan vóór de crisis. Tijdens de eerste helft van 2008 was de Belgische export goed voor 115,7 miljard euro 1. In dezelfde periode van 2012 is dat 122,9 miljard euro, dus een waardestijging van 6%. De groei is dus niet zo groot, zeker als we rekening houden met de prijsstijging van de uitgevoerde producten. We mogen wel ook niet vergeten dat de export met maar liefst 25% is gedaald toen de financiële crisis eind 2008 de wereldeconomie dooreenschudde. Dankzij hun haast continue groei sinds de tweede helft van 2009 konden de wereldhandel en de Belgische uitvoer onlangs hun peil van vóór de crisis overstijgen. Zij waren ook de groeimotor van de economie, terwijl de binnenlandse vraag maar weinig tot de groei heeft bijgedragen, vooral sinds meer dan anderhalf jaar geleden. Maar de export mag dan wel de opgebouwde problemen van bij het begin van de crisis hebben overwonnen, dat wil daarom nog niet zeggen dat de samenstelling hetzelfde is gebleven. Integendeel zelfs, de buitenlandse handel onderging ingrijpende veranderingen die het verloop van de Europese en wereldwijde economie illustreren. Die veranderingen vormen ook een grote uitdaging voor de Belgische ondernemingen. 2. Openheid naar de wereld De export blijft vooral op de eurozone gericht... Maar de crisis forceerde een opening die waarschijnlijk onomkeerbaar is, rekening houdend met de structuur van de wereldhandel. Men weet dat de Belgische uitvoer vooral op de landen van de eurozone is gericht. In de eerste helft van 2008 was haast 63% van de goederenexport bestemd voor partnerlanden uit de zone. Dat is zelfs 76,5% als we alle landen van de Europese Unie meerekenen. Dat kenmerk werd vaak beschouwd als een nadeel voor de Belgische exporteurs, omdat dit enerzijds betekent dat er een vrij sterke concentratie is van het geografische risico voor de export en de uitvoerders anderzijds niet voluit en rechtstreeks profiteren van de forse economische groei in andere regio's van de wereld. Toch zagen we in het laatste decennium al een grotere openheid van de Belgische ondernemingen naar de wereld. Die tendens geraakte de afgelopen vier jaar in een stroomversnelling. Terwijl de export naar de landen in de eurozone tussen 2008 en 2012 met 3,4% is teruggevallen 2 (-4,1% voor de uitvoer naar EU-landen buiten de eurozone), is de export naar Noord-Amerika en de BRIC-landen immers met 50% toegenomen 3. Het aandeel van de groei van de export naar Noord-Amerika en de BRIC-landen in de totale groei bedraagt bijgevolg respectievelijk 2,0 en 2,8 punten, terwijl de uitvoer naar deze twee regio's samen "maar" 13,4% van de Belgische export uitmaakt. Afgaand op die ontwikkelingen moest de export naar de eurozone zowat 5 punten prijsgeven en is hij in 2012 teruggevallen tot 57,2% (69,3% voor de hele Europese Unie). Op zich is een dergelijk verschijnsel niet verwonderlijk. Het toont gewoonweg aan dat de export het structuurverloop van de wereldeconomie volgt, en dat de uitvoerders dus ook hun activiteit aan die evolutie aanpassen. Terwijl de eurozone heel wat moeite heeft om de weg naar groei terug te vinden, is het normaal dat de uitvoer naar de zone aan snelheid verliest, en dat het aandeel ervan in de globale handel van België dus vermindert. Als reactie daarop gaan de exporteurs de groei zoeken waar hij te vinden is. De groeilanden ontwikkelen zich nog altijd in een benijdenswaardig tempo en vormen dus sterk groeiende markten. En zelfs al is de Amerikaanse economie nog helemaal niet in evenwicht en zit de groei er onder zijn potentieel, toch is de groei er nog altijd gunstig 1 Volgens het nationale concept. In dit nummer van ING Focus External Trade werd immers opzettelijk gekozen voor het nationale concept van de buitenlandse handel, aangezien dit beter aantoont welke handelsactiviteit uitmondt in een reële activiteit in België. 2 We bekijken hier de eerste helft van 2008 en de eerste helft van Dit kan niet alleen door een wisselkoerseffect verklaard zijn. Nominaal effectieve wisselkoers van de euro is maar met 15% gedaald tussen 2008 en

3 voor de import van het land. De ontwikkeling van de export in bepaalde specifieke sectoren verklaart ook de dynamiek van de handel met Noord-Amerika (zie hieronder). Gr. 1 Geografische samenstelling van de export in 2012 (2008) Gr. 2 Verloop van de export (2008 H1 = 100) BRIC 8% (5,3%) Noord Amerika 6% (4,1%) Andere 17% (14,2%) EU excl. EMU 12% (13,4%) EMU 57% (62,9%) I 2009-I 2010-I 2011-I 2012-I EMU EU excl. EMU Noord Amerika BRIC Andere Totaal, Thomson Reuters De export naar de partners in de eurozone is ook enorm veranderd en wordt vooral gekenmerkt door de ineenstorting van de uitvoer naar de perifere landen terwijl de export naar de kern van de eurozone opnieuw op gang is gekomen. Tot besluit kunnen we stellen dat de tendensen van het afgelopen decennium zich tijdens de crisis nog veel scherper hebben afgetekend. De structuur van de handel binnen de eurozone weerspiegelt ook de economische ontwikkelingen in het kader van de zware economische crisis die sommige landen doormaken. Zo wilden wij weten hoe de export naar de verschillende landen van de eurozone zich heeft ontwikkeld door die landen op te delen in drie groepen: de kern van de zone (DE, FR, NL, AT, LU, FI), de periferie (IT, ES, PT, GR, IR) en de andere landen. We herinneren eraan dat de uitvoer naar de hele zone tussen 2008 en 2012 met 3,4% is gedaald. De export naar de kern van de eurozone (die goed is voor 83% van de uitvoer naar de eurozone) komt in waarde opnieuw op het peil van vóór de crisis uit, terwijl de export naar de perifere landen in diezelfde periode met maar liefst 20% is afgenomen. De terugval van de uitvoer naar de eurozone hangt dus helemaal samen met de crisis die de perifere landen doorstaan. Deze crisis veroorzaakt heel wat aanpassingen in de perifere landen, en dan vooral in de handelsbalans. Een recente studie van de denktank Bruegel 4 toont overigens aan dat de handelsbalansen in de perifere landen ten opzichte van hun partners in de eurozone grotendeels opnieuw in evenwicht zijn. De terugval van de Belgische uitvoer naar die landen is dus louter de weerspiegeling van die evenwichtsoefening, die trouwens onvermijdelijk is voor de houdbaarheid van die landen. Dat mag op korte termijn dan al positief zijn, toch moeten ook de handelsbanden (export EN import) tussen de landen in de periferie en in de kern van de eurozone sterker worden aangehaald. Zo niet komt er een verbrokkeling van de zone, die schadelijk is voor het voortbestaan ervan. Tot besluit stellen we vast dat de tendensen die in het laatste decennium werden vastgesteld, de afgelopen vier jaar in een stroomversnelling geraakten. De diversifiëring in de samenstelling van de export heeft een heilzaam effect op de gezondheid van de uitvoerende ondernemingen. Want hierdoor kunnen zij almaar beter van de groeimarkten profiteren, terwijl de traditionele handelspartners van België af te rekenen krijgen met een groeivertraging. 4 Zie Z. Darvas (augustus 2012): Intra-euro rebalancing is inevitable but insufficient (Bruegel policy contribution 2012/15) 3

4 Gr. 3 Verloop en samenstelling van de export naar de eurozone (2008 H1 = 100) I 2009-I 2010-I 2011-I 2012-I EMU Core Periferie Andere 3. Sectortendensen De belangrijkste exportsectoren hebben de crisis goed doorstaan en de minder belangrijke sectoren droegen ook sterk bij tot het herstel in 2009 De grootste sectoren bleven gespaard van de sterkste dalingen... Op sectorniveau zijn de structuurwijzigingen sinds het begin van de financiële crisis minder opvallend. Het is namelijk zo dat de sectoren met de sterkste groei sinds 2008 ook de belangrijkste Belgische exportsectoren zijn (zie grafiek 5). Zo was er tussen begin 2008 en begin 2012 een verdubbeling van de export van de farmaproducten, productgroep 30 van de geharmoniseerde nomenclatuur (en vooral de geneesmiddelen 6% 5 van onze export begin 2012). Zij leveren de grootste bijdrage tot de Belgische uitvoer. Tijdens de crisisperiode lieten ook nog twee andere belangrijke exportsectoren een zeer snelle groei optekenen: de brandstoffen (productgroep 27 ons belangrijkste uitvoerproduct, goed voor 12,3% van de totale export begin 2012) en de organische chemische producten (productgroep 29 4,7% 6 van onze export begin 2012) zijn respectievelijk met 18,6% en 15% gestegen, tegenover een gemiddeld tempo van 6% voor de totale uitvoer. Ook andere sectoren droegen fors bij tot de exportgroei: de sector van de getransformeerde voedingsmiddelen (productgroepen 15 tot 22 5% van onze export begin 2012) en de diamanten (productgroep 71 7,5% van onze uitvoer begin 2012) die tijdens de crisis respectievelijk met 18% en 24% zijn toegenomen. Het ziet er dus naar uit dat de belangrijkste sectoren waarin België zich heeft gespecialiseerd de crisis ook het best hebben doorstaan en het sterkst hebben bijgedragen tot het herstel in Twee grote uitzonderingen: de mechanische werktuigen (productgroep 84) en de kunststoffen (productgroep 39) hebben zeer weinig tot de groei bijgedragen hoewel ze een belangrijke plaats innemen in onze uitvoer: respectievelijk 7,8% en 7,1% van onze totale export begin We merken op dat in ING Focus 2012 I werd gebruikgemaakt van de Eurostat-gegevens zoals berekend volgens het zogenaamde "communautaire" concept, om op internationaal niveau te kunnen vergelijken. Dat concept houdt in de statistieken rekening met de invoer- en uitvoeractiviteiten voor producten die geen bewerking ondergaan die waarde creëert in België. Aangezien België sinds een kleine tien jaar een zeer belangrijke logistieke pool is geworden voor de farmaproducten blijkt die sector de grootste te zijn volgens het communautaire concept (12% van de export in 2010), maar staat hij slechts op de zesde plaats (6,5% van de export in 2010) in het nationale concept. De handel in productgroep 30 volgens het nationale concept is eigenlijk maar goed voor 30% van de gemeten activiteiten volgens het communautaire concept. Deze ING Focus maakt gebruik van het nationale concept omdat dit ten grondslag ligt aan de berekening van de bbp-groei (deze ING Focus wil nagaan welke geografische zones en welke sectoren de motor zijn van het herstel). 6 Dezelfde opmerking geldt voor de sector van de organische chemische producten: de handel in productgroep 29 volgens het nationale concept is maar goed voor 47% van de gemeten activiteiten volgens het communautaire concept: meer dan de helft van de activiteiten van deze handelsactiviteit in België heeft dus geen toegevoegde waarde op nationaal niveau. 4

5 ... maar sommige belangrijke industriesectoren werden het slachtoffer van de ongunstige economische cyclus De sterkste stijgingen werden opgetekend in onze belangrijkste sectoren, terwijl de sterkste dalingen betrekking hebben op sectoren die minder gewicht in de schaal leggen en kwetsbaarder zijn voor schommelingen in de cyclische, industriële vraag. Louter voor de anekdote want die sectoren maken minder dan 1% van onze buitenlandse handel uit vermelden we dat het gaat om de hout- en glassector (waarvan de uitvoer sinds begin 2008 met 22% is gedaald). Toch was er ook een fikse daling van de export in belangrijke sectoren: zoals in de sector van de staalindustrie (productgroep 72 en 73 6,7% van onze export begin 2012) en de elektrische machines (productgroep 85 3,3% van onze uitvoer begin 2012) die respectievelijk met 20% en 15% zijn gedaald. Die sectoren zijn erg gevoelig voor schommelingen in de industriële vraag en dus net als glas en hout bijzonder cyclusgebonden. Bij een ommekeer van de conjunctuur kunnen die activiteiten opnieuw opveren, op voorwaarde dat deze productieactiviteiten niet gewoonweg zijn verdwenen (op het ogenblik van de redactie was de toekomst van de koude lijn nog altijd onzeker: Arcelor Mittal is goed voor twee derde van de staalproductie in België). Dat zou aantonen dat een aanhoudende conjuncturele activiteitsdaling tot een verandering in het industriële paradigma kan leiden. Gr. 4 De belangrijkste exportsectoren lieten tijdens de crisis de sterkste groei optekenen Gr. 5 In de staalindustrie is de export zeer conjunctuurgebonden Deel van elk productgroep in TOT 2012 (%) 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Metals Electr mach. Cars Meca. Mach. Plastics Organic chemicals Oil Diamonds Pharma -30% -20% -10% 0% 10% 20% 30% Export groei van elk productgroep sinds 2008H1 (%) +107% 15 60% 10 40% 5 20% 0 0% -5-20% % % Q1 1996Q3 1998Q1 2001Q3 2003Q1 2006Q3 2008Q OESO: totale industriële productie (% joj) BE - uitvoer productgroep 72 (staalindustrie - % joj - rechterschaal), berekeningen ING De ongunstige tendens voor de textielnijverheid en de auto-industrie werd nog erger tijdens de crisis. Ook hier blijken sommige opkomende economieën een belangrijke bron van groei voor sommige sectoren... De afgelopen tien jaar is een dergelijke paradigmaverandering aan de gang in twee andere sectoren (zie ING Focus 2012 I). Het gaat om de twee andere belangrijke sectoren voor de Belgische export: de auto-industrie (productgroep 87 11% van onze uitvoer begin 2012) en textiel (productgroepen 50 tot 63 2,8% van onze export begin 2012). Die sectoren zijn tijdens de crisis inderdaad gedaald met respectievelijk 7% en 11%, en vormen samen met de twee voorgaande industriesectoren de grootste rem op de groei in de afgelopen vier jaar. Toch is die terugval ongetwijfeld niet alleen conjunctureel: ze sluit ook aan bij de heroriëntering van de Belgische economie op lange termijn, die al vijftien jaar lang verhoudingsgewijs almaar minder auto's en textiel uitvoert: in 2003 waren de auto's nog goed voor 16% van onze export, tegenover 10% vandaag. Toch is het zo dat de auto-industrie de vierde grootste exportsector van België blijft en dat ons land nog altijd een comparatief voordeel heeft in die sector (zie ING Focus 2012 I). De voorbije tien jaar is die uitvoer wel gestagneerd (+2% tussen 2000 en 2010, tegenover +52% voor de totale export), en dus is het weinig waarschijnlijk dat deze uitvoer in een zeer snel tempo zal beginnen te groeien, zelfs al slaat de conjunctuur om. De bijdrage van de verschillende geografische zones tot die (positieve of negatieve) groeicijfers brengt enkele interessante elementen aan het licht. Voor de geneesmiddelen is de 50% groei sinds het begin van de crisis hoofdzakelijk toe te schrijven aan de eurozone, terwijl de groei van de brandstoffen zijn oorsprong vindt in de eurozone (40%), 5

6 ... en Noord-Amerika moet niet onderdoen Noord-Amerika (40%) en de BRIC-landen (20%). De exportgroei van de getransformeerde voedingsmiddelen is eveneens te danken aan de eurozone, terwijl de BRIC-landen (en dan vooral India) de groei van de diamantuitvoer hebben aangezwengeld. Het is interessant vast te stellen dat de Europese landen aan de exportdaling ten grondslag liggen, aangezien al deze dalende sectoren eigenlijk hun uitvoer naar de BRIC-landen hebben verhoogd. Dat toont eens te meer aan dat de groeilanden dan misschien nog niet de "hoofd"-bestemming van onze export zijn, maar toch al de groei ervan omhoog duwen. 4. Een deficitaire handelsbalans De handelsbalans blijft momenteel negatief onder meer door de hoge olieprijzen maar ze is sterk verbeterd in verschillende belangrijke sectoren. De Belgische handelsbalans laat in 2012 een tekort optekenen, zoals dat nu al jaren het geval is. We stellen wel vast dat de handelsbalans tegenover de BRIC-landen en Noord- Amerika onlangs is opgeveerd. Toch blijft ze vooral onder invloed staan van de betrekkingen met de landen in de eurozone, waartegenover ze ruimschoots deficitair blijft. Dat valt te verklaren door het grote handelstekort dat voor de olieproducten wordt opgetekend en hun hoge prijs. De olie-import wordt immers in de betrekkingen met de landen uit de eurozone geboekt omdat de olie via de haven van Rotterdam wordt ingevoerd. Zo zijn de brandstoffen niet alleen een van onze belangrijkste exportproducten, maar is ons land ook een grote energieverbruiker en een groot deel van de ingevoerde en bij ons verwerkte olieproducten wordt hier ook verbruikt. Onze netto-invoer van olieproducten komt daarbij op 5,5% van het bbp uit. Daarbuiten zien we dat het overgrote deel van de handelsbalans bestaat uit farmaproducten (1,4% van het bbp) en voedingsmiddelen (0,7% van het bbp), twee sectoren waarin de netto-export tijdens de crisis sterk is gestegen. We merken op dat de daling van de auto-inschrijvingen ons in staat stelde om een klein handelsoverschot te boeken in de autosector, terwijl het overschot in de diamant- en staalindustrie is afgenomen. Globaal genomen kon het tekort op de handelsbalans tijdens de crisis dankzij deze ontwikkelingen ietwat worden afgebouwd, en ging het van 2,2% naar 1,3% van het bbp. Gr. 6 Verloop van de handelsbalans per zone Gr. 7 Handelsbalans per sector I 2009-I 2010-I 2011-I 2012-I EMU EU excl. EMU Noord Amerika BRIC Andere Totaal 2.0% 1.5% 1.0% 0.5% 0.0% -0.5% -1.0% -1.5% Food Cloth H H1 (Mjrd. euro) Op langere termijn blijft het voor België een uitdaging om tot een handelsevenwicht te komen zonder een gevoelige correctie van de olieprijzen. Tot besluit merken we op dat het herstel van de handelsbalans dus een grote uitdaging zal blijven voor de Belgische ondernemingen, aangezien er geen drastische daling van de olieprijzen in zicht is. De export naar landen met een sterke economische groei verder uitbreiden lijkt de beste weg om de handelsbalans te herstellen. 6

7 Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) over de onderliggende securities en/of over de uitgevende instanties en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is gemaakt namens de ING in dit verband zijnde ING Groep N.V., gevestigd in Nederland, en enkele van haar dochtermaatschappijen en/of branches, en enkel en alleen bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING is onderdeel van ING Group (in dit verband zijnde ING Groep N.V. en haar dochters en gelieerde ondernemingen). Deze publicatie geeft geen investment advies noch is het een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enige financieel instrument. Hoewel redelijke zorg is besteed om er zeker van te zijn dat de informatie opgenomen in dit rapport is niet onjuist of misleidend ten tijde van de publicatie, geeft ING geen garantie dat de informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Group en al haar bestuurders, werknemers, en aan haar gerelateerde cliënten mogen, voor zover toegestaan bij wet, lange of korte posities houden of anderszins belang hebben bij enige transactie of investment (derivaten hieronder begrepen) waarnaar wordt verwezen in deze publicatie. Bovendien mag ING Group diensten op het gebied van bank, verzekering en asset management aanbieden en leveren aan, of zulke diensten afnemen van, elke vennootschap waarnaar wordt verwezen in deze publicatie. Noch ING noch enige van haar directeuren of werknemers accepteren enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. Enige investering waarnaar wordt verwezen kan significant risico inhouden, zijn niet noodzakelijkerwijze mogelijk in alle jurisdicties, zijn wellicht illiquide en zijn wellicht niet geschikt voor elke investeerder. De waarde van, of inkomsten uit, enige investering waarnaar wordt verwezen kunnen fluctueren en/of kunnen zijn ontstaan door veranderingen in de wisselkoers. Resultaten behaald in het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Investeerders dienen hun eigen investeringsbeslissingen te nemen zonder te vertrouwen op deze publicatie. Alleen investeerders met voldoende kennis en ervaring op financieel gebied om de verdiensten en risico s te kunnen beoordelen kunnen overwegen om te investeren in enige uitgevende instantie of markt zoals hierin beschreven. Andere personen dienen geen enkele actie te nemen op basis van deze publicatie. Deze publicatie is in het Verenigd Koninkrijk alleen uitgegeven aan personen beschreven in artikelen 19, 47 en 49 van de Financial Services and Markets Act 2000 (Financial Promotion) Order 2005 en is niet bestemd om te worden verspreid, direct of indirect, naar enige ander klasse van mensen (hieronder private investors begrepen). De publicatie is in Italië alleen uitgegeven aan personen beschreven in artikel 31 van Consob Regulation No /98. Deze publicatie is in de Verenigde Staten van Amerika alleen uitgegeven aan Qualified Institutional Buyers (QIB s) en grote bedrijven. Cliënten dienen contact op te nemen en hun transacties uit te voeren via analisten van een ING entiteit in hun eigen jurisdictie tenzij toepasselijk recht anders toestaat. ING Bank N.V., haar branches en/of haar dochterondernemingen zijn allen geregistreerd en staan onder toezicht bij de betrokken nationale toezichthouders. ING Bank N.V. heeft een vergunning van De Nederlandsche Bank (DNB) en staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan de Amstelveenseweg 500, 1081 KL Amsterdam, Nederland en is onder nummer ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. ING Financial Markets LLC, lid van NYSE, NASD en SIPC en onderdeel van ING, heeft onder de toepasselijke voorwaarden de verantwoordelijkheid geaccepteerd voor de distributie van dit rapport in de Verenigde Staten. Voor de publicaties in België is de verantwoordelijke uitgever Peter Vanden Houte, Marnixlaan 24, 1000 Brussel. 7

ING Dashboard Belgian economy

ING Dashboard Belgian economy ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July N - 1 September Economische activiteit : Het ging niet goed met de economische activiteit in het tweede kwartaal. En ook het derde kwartaal wordt nog lastig, zoals blijkt

Nadere informatie

ING Focus. Hersteld vermogen dankzij het sparen. Nr 2010-4 Augustus 2010

ING Focus. Hersteld vermogen dankzij het sparen. Nr 2010-4 Augustus 2010 ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr 2010-4 Augustus 2010 BBP-groei ING Focus Hersteld vermogen dankzij het sparen 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% 2009 2010 2011 2012 ING Focus bekijkt deze maand de evolutie

Nadere informatie

ING Focus external trade

ING Focus external trade ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. 2011-3 31 mei 2011 ING Focus external trade Nog meer van de groeimarkten profiteren Groei van het bbp 2% 1% -1% -2% -3% -4% 9 2010 2011 2012 BE EZ Bron: Thomson

Nadere informatie

ING Focus External trade

ING Focus External trade ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July Nr. -6 28 november ING Focus External trade Marktaandeel van de export: opgelet, gevaar! BE: export (% YoY) 1-1 -3 08 09 10 11 12 13 Bron: Belgostat, ING BE: openheidsgraad

Nadere informatie

De Belgen en sparen (1/2)

De Belgen en sparen (1/2) _ Focus on the Belgian economy Economic Research De Belgen en sparen (1/2) Philippe Ledent Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 31 61 Philippe.ledent@ing.be November 2009 De Belgische burger

Nadere informatie

ING Focus Vermogen. Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert. Nr. 2013 5 5 september 2013 ECONOMIC RESEARCH

ING Focus Vermogen. Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert. Nr. 2013 5 5 september 2013 ECONOMIC RESEARCH ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. 2013 5 5 september 2013 ING Focus Vermogen Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert Bruto financieel vermogen 1100 1000 900 800 700 600 500 400 93 96 99 02 05

Nadere informatie

ING Focus Belgian Real Estate

ING Focus Belgian Real Estate ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. November 2010 ING Focus Belgian Real Estate Wat komt er na het herstel? Belangrijkste gemiddelde prijzen ( 000 eur) 300 250 200 150 100 Bron: ADSEI Appartementen

Nadere informatie

ING Focus External trade

ING Focus External trade ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 ING Focus External trade De belangrijkste Belgische exportmotoren op sectorvlak Groei van het bbp 1% -1% - -3% - 2009 2010 2011 2012 BE EZ Bron: Thomson Reuters, ING

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia

Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia Handelsbalans Vlaanderen - Colombia Onze handel met Colombia is steevast in een handelstekort geëindigd. Dat tekort was op zijn hoogst in 2008: zowat een half miljard

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

ING Focus Vermogen. De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen. Nr. 2014 2 28 augustus 2014 ECONOMIC RESEARCH

ING Focus Vermogen. De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen. Nr. 2014 2 28 augustus 2014 ECONOMIC RESEARCH ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 21 Nr. 214 2 28 augustus 214 ING Focus Vermogen De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen Bruto financieel vermogen 12 11 1 9 8 7 6 5 4 93 96 99 2 5 8 11

Nadere informatie

Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt?

Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt? Economics department Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt? Ivan Van de Cloot Economic Research, ING België Brussel (3) 547 3161 Ivan.Van-de-cloot@ing.be maart 8 Als de prijzen stegen door de babyboomers

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Toenemende interesse voor commercieel real estate

Toenemende interesse voor commercieel real estate Sectorvisie Commercieel Real Estate ING Economisch Bureau Toenemende interesse voor commercieel real estate Grootste opleving in bedrijfsruimtemarkt Naar verwachting zullen de beleggingsvolumes in 211

Nadere informatie

De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht

De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht Economic Research De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht Julien Manceaux Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 33 50 Julien.manceaux@ing.be Philippe Ledent Economic Research, ING België

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

ING Focus Belgian Real Estate

ING Focus Belgian Real Estate ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 1 Nr. 11 I Mei 11 ING Focus Belgian Real Estate Bouwgrond: zeldzaam goed in België Belangrijkste gemiddelde prijzen 75,, 5, 15, 75, Appartementen en studios Woonhuizen

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

In miljard Export Var in % Import Var in % 2010 4,916 11,141-6,224 2011 6,735 +36,99% 12,917 +15,95% -6,183 2012 7,104 +5,48% 11,876-8,06% -4,772

In miljard Export Var in % Import Var in % 2010 4,916 11,141-6,224 2011 6,735 +36,99% 12,917 +15,95% -6,183 2012 7,104 +5,48% 11,876-8,06% -4,772 Buitenlandse handel 1 Vlaamse handelsbalans met China Sinds 2002, het jaar waarin er voor het eerst handelscijfers beschikbaar waren op het niveau van de gewesten, heeft Vlaanderen steeds een handelstekort

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note High Risk Equity Interest Other ING Metal Index Note 175% participatie in de mogelijke stijging van een metalen-index 60% garantie van de nominale waarde op einddatum Maximum aflossing: 187,50% van de

Nadere informatie

Waar liggen nu beleggingskansen

Waar liggen nu beleggingskansen Waar liggen nu beleggingskansen En wat zijn de risico s? Bob Homan Valentijn van Nieuwenhuijzen Bob Homan Hoofd ING Investment Office Valentijn van Nieuwenhuijzen Hoofd Multi-Asset NN Investment Partners

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Nederland Handelsland

Nederland Handelsland Nederland Handelsland Herziening ranglijst belangrijkste exportlanden voor Nederland 10 10% Verenigd Koninkrijk Zweden 9 Rusland Verenigde staten 10% % België % Frankrijk Duitsland 1% % Spanje ING Economisch

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

VBO-ANALYSE. Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen

VBO-ANALYSE. Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen VBO-ANALYSE Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen Morgane Haid Juni 2015 EXECUTIVE SUMMARY België is en blijft een zeer open economie. Het aandeel van de export van goederen en diensten

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

- De herexamenvragen mag u houden! -

- De herexamenvragen mag u houden! - Datum : donderdag 30 juni 2011 Opleiding : CCM16 Herexamen : Module 3 IB&CM Tijd : 3 klokuren Herexamen: Dit herexamen bestaat uit 5 opgaven, verdeeld over 8 pagina s. Controleer dit! De vragen van dit

Nadere informatie

ING Inflatie Protectie Note

ING Inflatie Protectie Note Protection Equity Interest Other Deze brochure is opgesteld voor de aanbieding van deze Note en is na sluiting van de inschrijvingsperiode niet meer geactualiseerd. Voor actuele informatie met betrekking

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

ING Focus. Het vermogen van de Belgen: een troef voor de hele economie. Nr 2010-5 September 2010

ING Focus. Het vermogen van de Belgen: een troef voor de hele economie. Nr 2010-5 September 2010 ECONOMIC REARCH ING FOCUS July 2010 Nr 2010-5 September 2010 BBP-groei 2.0% ING Focus Het vermogen van de Belgen: een troef voor de hele economie 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% 2009 2010 2011 2012 België Eurozone

Nadere informatie

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Jaarverslag 2014 Niet-preferentiële certificaten van oorsprong afgeleverd door de Belgische kamers van koophandel Jaarverslag 2014 De opdracht van de FOD

Nadere informatie

ING Olie Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de olieprijs. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken

ING Olie Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de olieprijs. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken Protection Equity Interest Other Deze brochure is opgesteld voor de aanbieding van deze Note en is na sluiting van de inschrijvingsperiode niet meer geactualiseerd. Voor actuele informatie met betrekking

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct.

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct. Rabo AEX Click Note Rabo AEX Click Note De AEX-index heeft het afgelopen jaar per saldo weinig beweging laten zien. Voor de belegger die denkt dat de AEX-index de komende jaren een stijgende lijn zal laten

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME De handelsbetrekkingen van België met Suriname 0 Bron: CIA World Factbook De handelsbetrekkingen van België met Suriname 1 1 Enkele economische indicatoren -

Nadere informatie

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard)

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard) Bilaterale handel Vlaanderen India Handelsbalans: Vlaanderen - India Sinds 2002, het jaar waarin er voor het eerst handelscijfers beschikbaar waren op het niveau van de gewesten, werd de handelsbalans

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen - Cyprus

Bilaterale handel Vlaanderen - Cyprus Bilaterale handel Vlaanderen - Cyprus Handelsbalans Vlaanderen Cyprus (2008 2015) x EUR miljoen export % jaarverloop import % jaarverloop handelsbalans 2002 79,10 29,01 50,1 2003 71,42-9,71% 36,91 +27,24%

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers FARMACIJFERS 214 De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei De kerncijfers Verantwoordelijke uitgever : Catherine Rutten voor pharma.be, Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Grafische voorstelling 4 2. Bull strategieën 5

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

ING Soft Commodities Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de prijs van landbouwgrondstoffen. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken

ING Soft Commodities Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de prijs van landbouwgrondstoffen. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken Protection Equity Interest Other Deze brochure is opgesteld voor de aanbieding van deze Note en is na sluiting van de inschrijvingsperiode niet meer geactualiseerd. Voor actuele informatie met betrekking

Nadere informatie

Wat zijn de beleggingstrends van dit moment?

Wat zijn de beleggingstrends van dit moment? Wat zijn de beleggingstrends van dit moment? Bob Homan Hoofd ING Investment Office Utrecht, 25 april 2014 Agenda Hoe staan de financiële markten ervoor? Wat zijn koersbepalende factoren? Waar liggen toekomstige

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND De handelsbetrekkingen van België met Nieuw-Zeeland 0 Inhoudstafel 1. Enkele economische indicatoren - 2011... 3 2. Index van de eenheidsprijs van goederen

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

UITOEFENING VAN DE OVERTOEWIJZINGSOPTIE EN VERSTRIJKEN VAN DE STABILISATIEPERIODE IN VERBAND MET DE EERSTE OPENBARE AANBIEDING

UITOEFENING VAN DE OVERTOEWIJZINGSOPTIE EN VERSTRIJKEN VAN DE STABILISATIEPERIODE IN VERBAND MET DE EERSTE OPENBARE AANBIEDING Gereglementeerde informatie UITOEFENING VAN DE OVERTOEWIJZINGSOPTIE EN VERSTRIJKEN VAN DE STABILISATIEPERIODE IN VERBAND MET DE EERSTE OPENBARE AANBIEDING Luik, België, 30 juli 2015-17.45 CEST Mithra Pharmaceuticals

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Aankondiging claimemissie. 4 juli 2013

Aankondiging claimemissie. 4 juli 2013 Aankondiging claimemissie 4 juli 2013 Disclaimers Deze materialen zijn niet bestemd om te worden vrijgegeven, verspreid of gepubliceerd, direct of indirect, geheel of ten dele, in de Verenigde Staten,

Nadere informatie

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong

Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Overzicht 2013 Niet-preferentiële certificaten van oorsprong Overzicht 2013 In het kader van de opdracht van de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie,

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN Los Angeles, San Francisco/Silicon Valley HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN HANDELSBETREKKINGEN 3 Inhoudstafel 1 Enkele economische

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

INSCHRIJVINGEN OP OPENBAAR AANBOD DAT LOOPT TOT 8 DECEMBER 2015 OVERTREFFEN REEDS HET MAXIMUM AANBOD VAN EUR 87,8 MILJOEN

INSCHRIJVINGEN OP OPENBAAR AANBOD DAT LOOPT TOT 8 DECEMBER 2015 OVERTREFFEN REEDS HET MAXIMUM AANBOD VAN EUR 87,8 MILJOEN INSCHRIJVINGEN OP OPENBAAR AANBOD DAT LOOPT TOT 8 DECEMBER 2015 OVERTREFFEN REEDS HET MAXIMUM AANBOD VAN EUR 87,8 MILJOEN Antwerpen, België 1 December 2015 Xior Student Housing NV (de Vennootschap of Xior

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Scenarioplanning voor pensioenfondsen

Scenarioplanning voor pensioenfondsen Scenarioplanning voor pensioenfondsen Expected Returns 2013-2017 Pensioenbestuurders.nl Erasmus Universiteit Rotterdam, 14 mei 2013 Ronald Doeswijk, Chief Strategist Roderick Molenaar, Portfolio Strategist

Nadere informatie