Internationale handel in biobrandstoffen: wie draagt de ecologische en sociale kosten?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Internationale handel in biobrandstoffen: wie draagt de ecologische en sociale kosten?"

Transcriptie

1 Internationale handel in biobrandstoffen: wie draagt de ecologische en sociale kosten? Saar Van Hauwermeiren!"# $%&'%()*+"'#,%-#."/%&%# '&0"/1-02%"# 1-..-# /%# +"-%&".-+0".(%# 3."/%(# +"# 4+04&."/1-02%"# "0'#+"#5)"#*+"/%&1630%"%"7#8..&#4)#0"'%9)5+'/#4%(%+/:#9..&4)#0$%&3%/%"#/%#1%6-0&#1-%$+'# 0"/%&1-%;"%":#5.(#/%#<&0/;6-+%#%"#3."/%(#+"#/%#*0,%"/%#/%6%""+.#9..&163)"()*#1-%&*#'&0%+%"7#!"#3%-#.('%,%%"#*."#'%1-%(/#90&/%"#/.-#/%#$&..'#"..&#4+04&."/1-02%"#/%#$0('%"/%#=.&%"#$00&.(# 30'%&%#%"%&'+%0<4&%"'1-#<%&#-0"7# 8..&# 30%# 5+"$0(# +1# /%&'%()*%# +"-%&".-+0".(%# 3."/%(:# 4%*%*%"# $.";+-# 3%-# 00'<;"-# $."#,0"/+.(%# /;;&5.,%# 0"-9+**%(+"'B# C.(&)*%# &.<<0&-%"# $%&-%((%"# 0"1# /.-# 4+04&."/1-02%"# "+%-# /%# $%&300<-%# 0<(011+"'# 5)"# $00&# /%# *(+,..-+,<.6-# $."# /%# -&."1<0&-1%6-0&D# +"# $%%(# '%$.((%"# 4()*-# /%# *00(1-0E163;(/# 5%(E1# -%# 1-)'%"7# F-%%/1#,%%&# 0"'%9%"1-%# "%$%"%2%6-%"# $."# /%# 4+04&."/1-02%"<&0/;6-+%# 90&/%"# &7# A%# 60"6;&&%"-+%1-&)/# -;11%"# %"%&'+%'%9.11%"# %"#$0%/1%('%9.11%"#0,#(."/#%"#9.-%&#"%%,-#-0%:#,%-#.(1#'%$0('#(."/60"G+6-%":#0"-4011+"':# 9.-%&163..&1-%:#1-)'%"/%#$0%/1%(<&)5%"#%"#"0'#,%%&#.&,0%/%#4)#*9%-14.&%#4%$0(*+"'1'&0%<%"# "%$%"%2%6-%"#0<#,%"1#%"#,+(+%;#%(/%&1#+"#/%#9%&%(/7 A+-#.&-+*%(#+((;1-&%%&-#/%#'%$0('%"#$."#/+-#E.(%"/%#4%(%+/7#!"#%%"#%%&1-%#/%%(#90&/-#%%"#163%-1# '%'%$%"#$."#/%#0"-9+**%(+"'#$."#<&0/;6-+%#%"#3."/%(#.(1#'%$0('#$."#/%#0$%&3%+/11-%;"7#I%"# -9%%/%# /%%(# +((;1-&%%&-# /%# %60(0'+163%# %"# 106+.(%# "%$%"%2%6-%"# $."# /+%# 0"-9+**%(+"'%"# $00&# /%#-0%*0,1-#'%'%$%"7#!!"#$%&%"'!"#$%%&'("#)*&"+#,"''"+#-.$"&/"#0*+-"+#""+#/1"&2#/1.340"&"+-#'"0".-#5"$%"&-#&%+-#,"1# 5"'&4.2# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# *0/# *01"&+*1."$"# '&*+-/1%7# $%%&# -"# 1&*+/8%&1/"91%&:# ;%#,%8"+# <"#,4+# -%"0/1"00.+5"+# $%%&# -"# $"&3.+-"&.+5# $*+# '&%".2*/5*//"+# 5"3*22"0(2"&# 1"#&"*0./"&"+:#=%1#$%%&#2%&1#>"&-#"&#.33"&/#*05"3""+# $*+#4.15"5**+# -*1# '.%'&*+-/1%6"+# *01(-# '"1"&# /9%&"+# %8#,"1# $0*2# " A4.1/1%%1# -*+# 7%//."0"# '&*+-/1%6"+:# B"0".-/3*2"&/# <."+#.+# '.%'&*+-/1%6"+# +."1# *00""+# ""+# %80%//.+5# $%%&# -"#5&%"."+-"#.38*91#$*+#-"#1&*+/8%&1/"91%&#%8#-"#20.3**1$"&*+-"&.+5C#3**&#,%8"+#,."&3""#%%2#,4+#"+"&5."*D*+2"0(2,".-#*7#1"#'%4>"+#"+#""+#/1.340*+/#1"#5"$"+#**+# -"#/0*'*22"+-"#&4&*0"#%+1>.22"0.+5:!"# 3*&21# /8""0-"# /1"&2#.+# %8# -"# 5&%"."+-"# %$"&,".-//1"4+C# 3"1# ""+# "E8*+/."#.+# -"# '.%A"1,*+%0A# "+# '.%-."/"08&%-491.":#!"# 3""/1"# '.%'&*+-/1%6"+# $*+-**5# -"# -*5C#>%&-"+#5"3**21#$*+#0*+-'%4>5">*//"+F#$%%&#"1,*+%0#<(+#-*1#$%%&*0#5&*+"+C# /4.2"&&."1#"+#/4.2"&'."1"+G#$%%&#'.%-."/"0#<(+#,"1#80*+1**&-.5"#%0.H+C#*I%3/1.5#$*+# %+-"&#3""&#2%%0<**-C#8*03%0."C#/%)*'%+"+#"+#<%++"'0%"3"+:#J+#K7&.2*#"+#K<.H#>%&-1# &"9"+1#%%2#5"L+$"/1""&-#.+#)*1&%8,*C#""+#,""/1"&#3"1#<*-"+#>**&4.1#+."1A""1'*&"#%0."# 2*+# >%&-"+# 5"8"&/1:# M&# >%&-1# %%2# $%0%8# %+-"&<%"2# $"&&.9,1# +**&# $"&/9,.00"+-"# '.%'&*+-/1%6"+# $*+# -"# 1>""-"# 5"+"&*1."C# -."# +."1# 5"3**21# <(+# $*+# $%"-/"0C# 3**&# 15

2 %+-"&# 3""&# $*+# *7$*0/1&%3"+C# &"/1"+# $*+# 0*+-'%4>5">*//"+C# 2%&1"%30%%8,%41# "+# /+"05&%"."+-"# 5&*//"+:# N%%&#,4+# %3<"O.+5# <(+# 3""&# 5"*$*+9""&-"# 1"9,+%0%5."H+# +%-.5C# -."# +%5#.+# %+1>.22"0.+5# <(+:#!"# $"&>*9,1.+5#./# -*1# <"C# *D*+2"0(2# $*+# -"# -"&-"#5"+"&*1."#$*+#'.%'&*+-/1%6"+F#$*+#*05"+#5"3**21#"+#-4/#$%00"-.5#%+*D*+2"0(2# $*+#*22"&0*+-:#J+#-.1#*&1.2"0#5**+#>"#$%%&*0#.+#%8#-"#""&/1"#5"+"&*1."#'.%'&*+-/1%6"+# $%%&#1&*+/8%&15"'&4.2: ()*&+,-%$.$"./0"&$#.00"'$&)$1$".&**).$$".2-%3+#$)$"&.*1$)/$%&240&$)!"#$%&'()*(+*,'-.)+$)*/-+* N%%&/8"00.+5"+# >(<"+# %8# ""+# /1"&2# 5&%"."+-"# 1&"+-#.+# -"# 9%+/4381."# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# $%%&# 1&*+/8%&1# TJ+1"&+*1.%+*0# M+"&5U# K5"+9UC# -"# 5&%1"# $%043"/# '0(X#,"1# 8"&9"+1*5"#.+# -"# 1%1*0"# $&**5# +**&# 1&*+/8%&1"+"&5."# "9,1"&# '"/9,".-"+F#.+#YZZS#>*/#-*1#SC[\C#.+#RSSP#SCZ\#T<."#]544&#YW:#!"#$%%&'("#)*&"+#>*/#"&#>"&"0->(-#""+#8(0/+"00"#1%"+*3"#$*+#-"#"1,*+%08&%-491."F# <"#$"&-&."$%4-.5-"#14//"+#RSSS#"+#RSSV#"+#'"&".21"#.+#RSSV#""+#$%043"#$*+#PR#3.0)*&-# 0.1"&:#!"# 1%1*0"# 8&%-491."# $*+# '.%-."/"0#./C#.+# $"&,%4-.+5# 1%1# "1,*+%0C# 20".+# 3"1# ""+# YSCR# 3.0)*&-# 0.1"&#.+# RSSVC# 3**&# /1""5# -"# $%%&'("# )*&"+# 1"$"+/# <""&# /1"&2F# ""+# 5&%".# "1,*+%08&%-49"+1"+# "+# 8&%-49""&-"+# &"/8"91."$"0(2# [`\# "+# ^Y\# $*+# -"# 50%'*0"# "1,*+%08&%-491."#.+#RSSV:#!"#M4&%8"/"#a+."#./#3"1#bS\#$*+#-"#%41841C#-"#'"0*+5&(2/1"# 8&%-49"+1#$*+#'.%-."/"0:# J+';;&#K7#C&%"/1#+"#/%#60"1;,<-+%#$."#4+04&."/1-02%"#$00&#-&."1<0&-7! L&0"M#!IN#+"#JNO#PQRRST!"#5&%"."+-"#3*&21#>%&-1#$%%&*0#**+5"<>"+5"0-#-%%&#""+#/1.340"&"+-#%$"&,".-/'"0".-:# J+#/1""-/#3""&#0*+-"+#0"55"+#%$"&,"-"+#-%"0/1"00.+5"+#$%%&#5"'&4.2#%7#8&%-491."#$*+# '.%'&*+-/1%6"+#$*/1:#J+#-"#+."4>"#M4&%8"/"#&.9,10(+#$%%&#,"&+."4>'*&"#"+"&5."'&%++"+# >"&-# ".+-# RSS`# -"# -%"0/1"00.+5#.+5"/9,&"$"+# $*+# YS\# 1&*+/8%&1'&*+-/1%7# 4.1#,"&+."4>'*&"#"+"&5."'&%++"+#1"5"+#RSRS:#!"#-%"0/1"00.+5"+#,"''"+#$**2#""+#'.+-"+-# 2*&*21"&C#'($%%&'""0-#-%%&#>"O"0(2#""+#8"&9"+1*5"#$*/1#1"#0"55"+#$%%&#,"1#'(3"+5"+# $*+#'.%'&*+-/1%6"+#.+#'"+<.+"#"+#-."/"0:#;%#$"&,%%5-"#-"#M+"&5U#J+-"8"+-"+9"#*+-# 16 Oikos 49, 2/2009

3 _"94&.1U# K91# TMJ_KW# $*+# -"9"3'"&# RSSV# -"# '(3"+5.+5/-%"0/1"00.+5"+# $%%&# "1,*+%0# $*+#P#3.0)*&-#5*00%+/#+**&#Z#3.0)*&-#5*00%+/#1"5"+#RSS`#"+#YSCP#3.0)*&-#5*00%+/#1"5"+# RSYS# d.5,1/c# RSSZW:# M+#,"1# **+1*0# "1,*+%0.+/1*00*1."/#.+# -"# N"&"+.5-"# _1*1"+# +*3#1%"#$*+#YVR#.+#RSS`#1%1#YZ^#.+#RSSZ#A#-"#1%1*0"#9*8*9.1".1#./#+4#&""-/#YRC[#3.0)*&-# K5&.94014&*0#g%0.9."/#*+-#e*&2"1/C#RSS`W:#J+#B&*<.0.H#./#<"07/#""+#'(3"+5.+5#$*+#RP\# "1,*+%0#.+#'"+<.+"#$*+#1%"8*//.+5G#$%%&#'.%-."/"0#<*0#-.1#P\#<(+#$*+*7#RSY^:# 012#3)+$)*45+$)/!"#.+1"&+*1.%+*0"#,*+-"0#.+#'.%'&*+-/1%6"+#./#1%1#+4#1%"#+%5#3**&#3*1.5#%+1>.22"0-F# -"<"#.+# "1,*+%0# $"&1"5"+>%%&-.51# Z\# $*+# -"# 50%'*0"# "1,*+%08&%-491."G# -"# '.%-."/"0,*+-"0#./#5%"-#$%%&#YR\#$*+#-"#50%'*0"#8&%-491."#T.+#RSSVW:#e**&#"&#>%&-1# $"&>*9,1#-*1#-"<"#,*+-"0#/1"&2#<*0#4.1'&".-"+#.+#-"#2%3"+-"#)*&"+C#*0/#5"$%05#$*+#-"# $%043"-%"0/1"00.+5"+#-."#$%%&#9%+/4381."#.+#-"#1&*+/8%&1/"91%&#>"&-"+#$*/15"0"5-#.+# $"&/9,.00"+-"#.+-4/1&."0*+-"+#Te4&8,UC#RSSVW:# h"1#,*+-"0/8*1&%%+# $%%&# '.%A"1,*+%0# $"&/9,.01# /1"&2# $*+# -*1# $%%&# '.%-."/"0:# B&*<.0.H#./#+%5#/1""-/#-"#5&%%1/1"#"1,*+%0"E8%&1"4&G#-"#N"&"+.5-"#_1*1"+#-**&"+1"5"+# <(+# -"# ""+# +"O%A"E8%&1"4&C# "+# "E8%&1""&1# $%%&*0# +**&#K<.H#T;4.-Ai%&"*#"+#j*8*+W:#!"#M4&%8"/"#a+."#./#-"#1>""-"#5&%%1/1"#.38%&1&"5.%# "+#,**01#%+5"$""&#-"#,"0X#$*+#<(+#.38%&1#4.1#B&*<.0.H#T<."#]544&#RW:#N%%&#'.%-."/"0# >%&-1#-"#"E8%&1#$%%&*0#-%%&#J+-%+"/.H#"+#e*0"./.H#5"-%3.+""&-C#>**&'(#M4&%8*#-"# '"0*+5&(2/1"#.38%&1&"5.%#$%&31:# J+';;&#Q7#!"-%&".-+0".(%#3."/%(#+"#4+0U%-3."0(:#QRRV7#L&0"M#OIFO#PQRRST N"&>*9,1# >%&-1# -*1# B&*<.0.H# ""+# '"0*+5&(2"# &%0# <*0# '0($"+# /8"0"+C# <%>"0# *0/# 8&%-49"+1# *0/# "E8%&1"4&:#!"# N_# <*0# ""+# '"0*+5&(2"#.38%&1"4&# '0($"+# $*+# '.%A "1,*+%0:#k**/1#B&*<.0.H#<400"+#0*+-"+#*0/#J+-%+"/.H#"+#;4.-lK7&.2*#3""&#"+#3""&#%8# -"#$%%&A5&%+-#2%3"+#$%%&#,"1#**+0"$"&"+#$*+#'.%'&*+-/1%6"+:#e*0"./.HC#J+-%+"/.H# "+# B&*<.0.H# /8"0"+# $%%&*0#.+# %8# -"# 5&%"."+-"# $&**5# +**&# '.%-."/"0# $*+4.1# M4&%8*:! K+-"&"# %82%3"+-"#.38%&10*+-"+# <(+# j*8*+# l# -."# mm+# $*+# -"# '"0*+5&(2/1"# '.%A "1,*+%0.38%&1"4&/# 2*+# >%&-"+# A# i%&"*# "+# =*.>*+C# -."# <"07#,""0# >".+.5# 0*+-# 1"&# '"/9,.22.+5#,"''"+# %3#,4+# 8&%-491."# 4.1# 1"# $*+4.1#?,.+*# <%4# -"#! 17

4 $&**5# /1"&2# 24++"+# 5&%"."+C# %%2# *0#.+$"/1""&1# 3"+# -**&# /1"&2#.+# ".5"+# 8&%-491."#! T!47"UC#RSSbW:# K+-"&<(-/#'"$&%&"+#-%%&#-"#]+*+9.H0"#9&././#"+#-"#&"9"+1"C#/1"&2"#-*0.+5#$*+#-"# %0."8&(/#>"0#""+#**+1*0#.+$"/1"&.+5/80*++"+:#e**&#-.1#>%&-1#*0/#""+#1(-"0(2"#"$%041."# 5"<."+F#3"+#$"&>*9,1#-*1#-"#%0."8&(<"+#%8#1"&3(+#>""&#-"#,%%51"#.+#<400"+#5**+:# 6#+$)"*#7)"4)($,,')%+8*)&#+#3(,&4*+5%9)/-2,*/)):55"* k**/1# -"# %$"&,".-/-%"0/1"00.+5"+# $%%&# 9%+/4381."# %7# 8&%-491."# 2&(51# -"# /"91%&# 1"$"+/# ""+# /1.340*+/# -%%&# -"# "9%+%3./9,"# %$"&,".-//1"4+# -."# >"/1"&/"# 0*+-"+# $%%&<."+:# J+#,"1# *05"3""+# 24++"+# >"# /1"00"+# -*1# -"# "9%+%3./9,"# 0""n**&,".-# $*+# '.%A"+"&5.".+.1.*1."$"+#<""&#0**5#./G#-.1#%3>.00"#$*+#-"#,%5"&"#8&%-491."2%/1#"&$*+#.+# $"&5"0(2.+5#3"1#7%//."0"#'&*+-/1%6"+#"+#-%%&-*1#"&#+."4>"#.+$"/1"&.+5"+#+%-.5#<(+#.+# 0%5./1."2C#.+7&*/1&49144&# "+# 1&*+/8%&1:# J+# $""0# 0*+-"+# <%4# -"# '.%A"+"&5.".+-4/1&."# "9%+%3./9,# +*4>"0(2/# 0""n**&# <(+# <%+-"&# %$"&,".-//1"4+G# <"2"&#.+# 1(-"+# $*+# 0*5"#%0."8&(<"+#"+#,%5"#5&**+8&(<"+:#!"#%0."8&(/#3%"1#.33"&/#,%%5#5"+%"5#0.55"+# %3# '.%'&*+-/1%6"+# 9%+94&&"+1.""0# 1"# 0*1"+# <(+:# B(# 0*5"# %0."8&(<"+# >%&-1# -"# -&42# $*+>"5"#0%''U5&%"8"+#4.1#-"#'.%'&*+-/1%]+-4/1&."#%8#-"#%$"&,"-"+#5&%%1#T%3#]/9*0"# 3**1&"5"0"+#1"#1&"6"+#.+#,"1#$%%&-""0#$*+#'.%'&*+-/1%6"+W:# M&# <(+# %+-"&/1"4+.+5/3**1&"5"0"+#.+#,"1# 0"$"+# 5"&%"8"+#.+# $"&/9,.00"+-"# 7*/"/# $*+# -"# 2"1"+C# 5**+-"# $*+# -"# 8&%-491."# $*+# -"# "+"&5."5">*//"+C# -"# 9%+$"&/."# 1%1# '.%'&*+-/1%7C# "+# -"# $"&-"0.+5C# 1%1# -"# ]+*0"# 9%+/4381.":# N%05"+/# -"# TRSS`W# 0."8# -"#/1"4+#.+# RSSb# $*+# -"#N_C#?*+*-*#"+# -"#Ma#%3#,"1# **+'%-#"+# 5"'&4.2# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# 1"# /1.340"&"+C# %8# 1%1# YY# 3.0)*&-# -%00*&:#!*1# '"-&*5# <*0# 1"5"+# RSYP# +%5#1%"+"3"+#1%1#%+5"$""&#RP#3.0)*&-#-%00*&#8"&#)**&:#K0/#-"<"#/4'/.-."/#4.15"-&421# >%&-"+#.+# 8&(/# 8"&# 1%+# " A"o4.$*0"+1C# '0(21# -*1# -.1# '"0".-# ZbS# 1%1# YVSS# " A"o4.$*0"+1#2%/1#A#""+#<""&#,%5"#%$"&,".-/2%/1:#p"0*1."7#""+$%4-.5"# 3**1&"5"0"+#%3#"+"&5."9%+/4381."#1"#$"&3.+-"&"+C#<%*0/#'"1"&#./%0*1."#$*+#5"'%4>"+# %7#,"1# $"&,%5"+# $*+# -"# "q9.h+1."# $*+# $"&>*&3.+5//U/1"3"+C#,"''"+# ""+# 2%/1# $*+# 3.+-"&#-*+#[S#"4&%#8"&#1%+#TM+2$./1#"1#*0C#RSSVW:# #!*1#-"#%$"&,".-#/%3/#%%2#-"#5&""8#$"&0."/1#%8#-"#T%+'"-%"0-"W#"6"91"+#$*+#,"1#/4'/.-."'"0".-C#>"&-#-4.-"0(2#3"1#,"1#4(%"/%&U-.WU6&%/+-1X1-%%,#$*+#RSS[#.+#-"#N_C# -*1#""+#/4/'.-."#TY#-%00*&#8"&#5*00%+W#$%%&<."1#$%%&#'(3"+5.+5#$*+#'.%-."/"0:#!"<"# &"5"0.+5#5*7#**+0".-.+5#1%1#-"#<%5"+**3-"#1<(.13U."/U/.13<&.*-)*%"F#'.%-."/"0#4.1#,"1# '4.1"+0*+-# T'($%%&'""0-# %8# '*/./# $*+# 8*03%0."# 4.1# e*0"./.hw# >"&-# ""&/1# 5"3"+5-# 3"1# ""+# 1"# $"&>**&0%<"+#,%"$""0,".-# 3.+"&*0"# -."/"0C# >**&-%%&# 3"+# -"# /4'/.-."# $%%&#,"&+."4>'*&"# "+"&5."# 2*+# %8/1&(2"+G# $"&$%05"+/# $"&/9,""81# 3"+# -"# '.%-."/"0# +**&# M4&%8*# TJJ_!C# /0%%1#,"1# N_A8*&0"3"+1# $%%&# -"<"# 8&*21(2#,"1# *9,1"&8%%&1)"#.+#-"#>"15"$.+5:# ;5+$)/,355'").)/)+8*<)15/)+$*7##"*'#)2#3,'(.)*45+$)/,,'"#3)+ M"+# *+-"&# /%%&1# T""&-"&#.+-.&"91"W# %+-"&/1"4+.+5/3**1&"5"0# $%%&# '.%'&*+-/1%6"+# <(+#,*+-"0/'*&&.r&"/#.+# -"# $%&3# $*+#.38%&O*&."$"+G# $**2# '"/9,"&3"+# -"<"# -"# 3.+-"&# 2%/1"+"q9.H+1"# '.++"+0*+-/"# '.%'&*+-/1%]+-4/1&."# 1"5"+# 9%+94&&"+1."# $*+# '4.1"+0*+-/"#**+'."-"&/:# e"+# 2*+# -"#,*+-"0//1&%3"+#.+# '.%'&*+-/1%7# "9,1"&#.+# 5&%1"# 3*1"# '"8*0"+# -%%&#,"1#*0#-*+#+."1#.+$%"&"+#$*+#1*&.7*.&"#"+#+."1A1*&.7*.&"#,*+-"0/'*&&.r&"/#"+#-"#3*1"#$*+# 1*&."7"/9*0*1.":#K0/#5"$%05#$*+#,"1#M4&%8"/"#1*&."n"0".-C#-*1#-"#8&%-491."#"+#"E8%&1#$*+# %+'">"&21"#5&%+-/1%7#'"$%%&-""01#1"+#%8<.9,1"#$*+#*09%,%0#"+#"1,*+%0#T1*&."7"/9*0*1."WC# /1*81"# g*2./1*+# '($%%&'""0-# $*+#,"1# 80*+# *7# %3# $(7# $"&>"&2.+5/""+,"-"+# $%%&# /4.2"&&."1#.+# 5"'&4.2# 1"# +"3"+G# <"$"+# -./1.00*1."7*'&."2"+# >"&-"+# 5"/0%1"+:#!"<"# 18 Oikos 49, 2/2009

5 1*&."7"/9*0*1."# -."# -"# "E8%&1# $*+# "+"&5."5">*//"+# '"$%%&-""01# 1"+# %8<.9,1"# $*+# -"# '.%'&*+-/1%7"E8%&1C#%+13%"-.51#,"1#"E8%&1"&"+-"#0*+-#%3#8&%-491"+#3"1#""+#,%5"&"# 1%"5"$%"5-"#>**&-"#1"#8&%-49"&"+#T!47"UC#RSSbW:#d*+-"+#3"1#5&%1"#"E8%&1'"0*+5"+# *0/#,+(+%;'0%/%&%"#>%&-"+#'"/9,%4>-C#<%-*1#<"#.+#**+3"&2.+5#<%4-"+#2%3"+#$%%&# $"&/+"0-"#,*+-"0/0.'"&*0./"&.+5:# =(-"+/# -"# 3.+./1"&.H0"# TRSSYW#./#3"+#+*3"0(2#%$"&""+5"2%3"+#%3#%$"&#$"&/+"0-"#,*+-"0/0.'"&*0./"&.+5#$%%&# 3.0."45%"-"&"+#"+#A-."+/1"+#1"#%+-"&,*+-"0"+:# ""+#-4.-"0(2#3**1/9,*88"0(2#$%%&-""0#./C#'($%%&'""0-#%8#/%9.**0#%7#3.0."4$0*2C#-*1# -"#3*&21#<%+-"&#-"<"#/1"4+#+."1#<%4#&"*0./"&"+:# M"+# **+5&%"."+-"# /1*8"0# $*+# &*88%&1"+# -%%&#.+1"&+*1.%+*0"#.+/1"00.+5"+# "+# 5"$*0//14-."/#>(/1#"9,1"&#4.1#-*1#,"1#3**1/9,*88"0(2#$%%&-""0#$*+#'.%'&*+-/1%6"+# /1"&2#1"&#-./94//."#/1**1:#B.%'&*+-/1%78&%-491."#'0(21#3""&#8&%'0"3"+#1"#$"&%%&<*2"+# $%%&# 3"+/# "+# 3.0."4# -*+# -*1# <"# %80%//.+5"+# '."-1# '.++"+#,"1# 2*-"&# $*+# 20.3**1AC# "+"&5."A#"+#-44&<**3#0*+-'%4>'"0".-#"+#*&3%"-"'"/1&(-.+5:#!"#%$"&,".-#/4'/.-.""&1# <%-4/#-"#**+1*/1.+5#$*+#"9%/U/1"3"+#"+#*&3%"-"G#+"1#,"1#1"5"+%$"&5"/1"0-"#$*+#>*1# $*+# -"# M4&%8"/"#?%33.//."C#,"1# M4&%8""/# M9%+%3./9,# "+# _%9.**0#?%3.1mC#,"1# '"/04.1"+#+**&#$%%&F J:#!"#9%+94&&"+1."#$%%&#,"1#5"'&4.2#$*+#5&%+-#14//"+#8&%-491."#$%%&#$%"-/"0#"+#$%%&# '.%'&*+-/1%6"+#<%&51#"&$%%&#-*1#'.%'&*+-/1%6"+#/0"9,1/#""+#'"8"&21"#'(-&*5"#<400"+# 24++"+#0"$"&"+#%8#,"1#$0*2#$*+#"+"&5."$%%&<."+.+5: JJ:#!"# "6"91"+# 1"+# 5"$%05"# $*+# $"&*+-"&.+5#.+# 0*+-5"'&4.2C# $"&%%&<**21# -%%&# '.%'&*+-/1%78&%-491."C# 24++"+# -"# $%%&-"0"+# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# %8#,"1# $0*2# $*+# '&%".2*/5*/"3.//."/#&"-49"&"+#%7#1"+."1#-%"+: JJJ:# B.%'&*+-/1%6"+#,"''"+# -"# 0**1/1"# )*&"+C#.+# 9%3'.+*1."# 3"1# *+-"&"# 7*91%&"+C# /.5+.]9*+1# '(5"-&*5"+# 1%1# -"# 8&(//1(5.+5"+# $*+# 0*+-'%4>5&%+-/1%6"+# "+# 1%1# $%"-/"0%+<"2"&,".-:# JN:# B.%3*//*# 2*+# %8# ""+# $""0# "q9.h+1"&"# 3*+."&#.+5"<"1# >%&-"+# -*+# $%%&# -"# 1&*+/8%&1/"91%&: &%+-#,"1# 5"'&4.2# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# "+# '('",%&"+-"# /4'/.-."/#<(+#$""0#-44&-"&"#3*+."&"+#%3#'&%".2*/5*//"+#"+#,"1#5"'&4.2#$*+#7%//."0# '&*+-/1%6"+#*7#1"#'%4>"+#-*+#*+-"&"#%81."/#T'$:#"+"&5."'"/8*&.+5W: &%+-# '.%'&*+-/1%75"'&4.2# 3%"1"+#,"&<."+# >%&-"+# T_"*&9,.+5"&C#RSSZW ="&#.004/1&*1."#$*+#,"1#+."1A-44&<*3"#'"0".-#/1**+#>"#"$"+#/1.0#'(#""+#**+1*0#%+5">"+/1"# "9%0%5./9,"# "+# /%9.*0"# 5"$%05"+# $*+# -"# 1%"+"3"+-"# 9%+94&&"+1."#.+# +*144&0(2"#,408'&%++"+#T<%*0/#0*+-#"+#>*1"&W#14//"+#-"#8&%-491."#$%%&#$%"-/"0$%%&<."+.+5#"+# -"<"#$%%&#'.%'&*+-/1%7:#K9,1"&""+$%05"+/#2%3"+#-"#8&%'0"3*1."2#$*+#-"#**+5&%"."+-"# 2%%0/1%7/9,40-#**+#'%-C#-"#<""&#,%5"#>*1"&#E00-<&+"-#$*+#'.%A"+"&5."C#-"#'"-&".5.+5# $*+#-"#$%"-/"0<"2"&,".-C#-"#/9,"+-.+5#$*+#/%9.*0"#&"9,1"+C#"+#0*+-9%+s.91"+:# 19

6 >##/,'#?,&4%/$*+))3'*'#)*(+*1/55',*75+*5? h"1#./# '"0*+5&(2# %3# ""&/1# "+# $%%&*0# -"# ;+-'."'1<;"-%"# 1"# '"$&*5"+# >**&%8#,"1# '.%'&*+-/1%n"0".-# 5"'*/""&-#./:# h"1# '"0".-# 5**1# "&$*+# 4.1# -*1# '.%'&*+-/1%6"+# %8#,"1# $0*2# $*+# '&%".2*/5*/"3.//."/# '"1"&# /9%&"+# -*+# 7%//."0"# '&*+-/1%6"+:# d"$"+/9u904/*+*0u/"/#>(<"+#4.1#-*1#'.%'&*+-/1%6"+#+."1#2%%0/1%7+"41&**0#<(+c#3**&# o4*# '&%".2*/5*/"3.//."/# 1%9,# '"1"&# /9%&"+# -*+# '&*+-/1%6"+# 5"'*/""&-# %8# 7%//."0"# "+"&5.":# f*++""&# 3"+# *00"# '.%'&*+-/1%6"+# $"&5"0(21C# -*+#,"''"+# -."# %8# '*/./# $*+# "+"&5."5">*//"+#4.1#1&%8./9,"#&"5.%t/C#.+#,"1#*05"3""+#""+#'"1"&"#'&%".2*/5*/'*0*+/:# e**&# -"# 0"$"+/9U904/*+*0U/"/# <*5"+# ""+# 9&49.*0"# 7*91%&# %$"&#,"1#,%%7-F# -"# 20.3**1.38*91#$*+#-"#$"&*+-"&.+5#.+#0*+-5"'&4.2:#k."4>#0*+-#.+#8&%-491."#'&"+5"+C# $"&%%&<**21#.33"&/# %%2#,""0# >*1# 4.1/1%%1# $*+# '&%".2*/5*//"+C# %+-"&# *+-"&"# -%%&# 5""X#""+#$"&5"0(2.+5#>""&#.+#0"$"+/9U904/*+*0U/"C#14//"+#-"#'&%".2*/5*/'*0*+/#$*+# '.%'&*+-/1%6"+#"+#-."#$*+#7%//."0"#'&*+-/1%6"+C#>**&.+#*00"#7*91%&"+#<(+#3""5"&"2"+-:!! J+';;&#Y7#Z%$%"16X6(;1.".(X1%#$00&#E011+%(%#$17#4+04&."/1-0E#+"#-&."1<0&-7#L&0"M#JNO#PQRRST K0/#"&#+."4>#0*+-#.+#5"'&4.2#>%&-1#5"+%3"+#$%%&#-"#1""01#$*+#"+"&5."5">*//"+#T-.&"91"# $"&*+-"&.+5#.+#0*+-5"'&4.2WC#<."1#-"#0"$"+/9U904/*+*0U/"#"&#$""0#3.+-"&#&%%/20"4&.5# 4.1:#K0/#-"#$&**5#+**&#'.%'&*+-/1%6"+#1%"+""31C#<*0#-"#-&42#%3#+."4>"#5&%+-"+#**+# 1"#/+(-"+#/1""-/#5&%1"&#>%&-"+C#3"1#%+1'%//.+5#1%1#5"$%05:# p"9"+1#'"&"2"+-"#3"+#,%"#5&%%1#-"#.38*91#$*+#-"<"#$"&*+-"&.+5#.+#0*+-5"'&4.2# >"0#./C#.+# $"&,%4-.+5# 1%1# -"# $%%&-"0"+# -."# '.%'&*+-/1%6"+# %80"$"&"+# 1"+# %8<.9,1"# $*+#7%//."0"#'&*+-/1%6"+#Tc*&5.%+"#"1#*0:#RSS`W:#!"#.38*91#>"&-#4.15"-&421#.+#**+1*0# )*&"+# -*1# 3"+# '.%'&*+-/1%6"+# -."+1# 1"# 5"'&4.2"+# %3# -"#.+.1.H0"# 2%%0/1%7/9,40-# 1"# 20 Oikos 49, 2/2009

7 9%38"+/"&"+C# -.1#./# -"# /9,*-"# $"&%%&<**21# -%%&# +."4># 0*+-5"'&4.2# T<."# c.544&# ^W:# h"1#3""/1#&*38<*0.5"#&"/401**1#./#'.%-."/"0#5"3**21#$*+#8*03%0."#4.1#j+-%+"/./9,"# $""+3%"&*//"+C# 3"1# ""+# 1"&45'"1**01(-# $*+# [RS# '.%-."/"0# 4.1# /%)*# $*+# -"# B&*<.0.**+/"#K3*<%+"#,""X#""+#,""0#5&%1"#1"&45'"1**01(-F#^RS#)**&:#;"07/#-"#B&*<.0.**+/"# "1,*+%0#$*+#/4.2"&&."1#4.1#-"#?"&&*-%C#-."#*0/#-"#3""/1#"q9.H+1"#>%&-1#5"20*//""&-#.+# -"#0"$"+/9U904/*+*0U/"/C#2%31#"&#3"1#""+#9%38"+/*1."1(-#$*+#YV#)**&#/0"9,1#4.1C#*0/# 3"+#-"#-.&"91"#$"&*+-"&.+5#.+#0*+-5"'&4.2#3""&"2"+1:# $"&*+-"&.+5#.+# 0*+-5"'&4.2# 1">""5'&"+51C# 3*5# +."1# *00""+# -"#.+5"'&4.2+*3"# $*+# +."4>#0*+-#$%%&#"+"&5."5">*//"+#.+#&"2"+.+5#>%&-"+#5"'&*9,1:#M&#<(+#+*3"0(2#%%2# $"&/9,4.$.+5"+#$*+#'"/1**+-"#0*+-'%4>8&%-491."#$%%&#$%"-/"0#+**&#+."4>"#5&%+-"+# *0/#5"$%05#$*+#-"#8&%-491."#$*+#"+"&5."5">*//"+:#!%%&#,"1# "1,*+%08&%5&*33*# <%&5-"# '($%%&'""0-# -"# $&**5# +**&# 3*L/#.+# -"# N"&"+.5-"# _1*1"+#"&$%%&#-*1#;4.-lK3"&.2*#+."4>#0*+-#%+15.+1# $%%&# /%)*8&%-491.":#!"# 1%"+"3"+-"# $&**5# +**&# 3*L/#"+#-"#/1(5"+-"#8&(/#$%%&#-.1#5">*/#<%&5-"#"&#.33"&/#$%%&#-*1#-"#K3"&.2**+/"#'%"&"+#-"#/%)*1""01# %85*$"+# $%%&# 3*L/8&%-491.":#!*1# -4>-"# %8# <(+# '"4&1# -"# /%)*8&(/# -"#,%%51"#.+C# >*1# -"# '%"&"+#.+# Een aangroeiende stapel van rapporten stelt het maatschappelijk voordeel van biobrandstoffen sterk ter discussie:.biobrandstofproductie blijkt meer problemen te veroorzaken voor mens en milieu dan dat ze oplossingen biedt.,"1#k3*<%+"5"'."-#"&1%"#**+<"o"#%3#+."4>#0*+-#.+#8&%-491."#1"#'&"+5"+#$%%&#/%)*:# h"1#5"$%05#>*/#%+1'%//.+5#$*+#,"1#&"5"+>%4-#"+#-4/#""+#5&%1"#,%"$""0,".-#+"/+&%6-%! '&%".2*/5*/"3.//."/#$*+#K3"&.2**+/"#"1,*+%0#.+#B&*<.0.H:#M"+#/14-."#.+#B&*<.0.HC#$%&.5# )**&#4.15"$%"&-#-%%&#,"1#k*1.%+*0#J+/1.141"#7%&#_8*9"#p"/"*&9,C#3**21"#5"'&4.2#$*+# /*1"00."1'""0-"+#"+#$"0-%+-"&<%"2#%3#**+#1"#1%+"+#-*1#,"1#1"38%#>**&.+#'%//"+#.+#,"1# K3*<%+"5"'."-#>%&-"+#%35"<"1C#/*3"+,*+51#3"1#-"#/%)*8&(<"+#%8#-"#>"&"0-3*&21:# h%"#,%5"&#-"#/%)*8&(/c#,%"#3""&#&"5"+>%4-#"&#5"2*81#>%&-1g#"&#'"/1**1#>".+.5#1>(7"0# %$"&#-*1#-"#$&**5#+**&#'.%A"1,*+%0#-"#8&(/#%8-&(X:# 21

8 e**&#%%2#-"#b&*<.0.**+/"#"1,*+%08&%-491."#<%&51#$%%&#.+-.&"91"#'&%".2*/5*/"3.//."/# TB*.0"UC# RSS`W:# ="5"+# RSRS# $"&>*9,1# 3"+#.+# B&*<.0.H# ""+# 4.1'&".-.+5# $*+#,"1# *&"**0# /4.2"&&."1# 1%1# Y[# 3.0)%"+#,"91*&"# T3%3"+1""0# VC`# *0# $.+-1# -."# "E8*+/."#$"&#$*+#,"1#K3*<%+"5"'."-#80**1/#T$%%&*0#&%+-#_*%#g*40%WC#1%9,#<(+#"&#,""0# >*1#.+-.&"91"# "6"91"+F# -"# "E8*+/."# -4>1# +*3"0(2# *+-"&"# 0*+-'%4>/"91%&"+C# <%*0/# $%%&*0#$""01""01#"+#/%)*C#$"&-"&#.+#,"1#K3*<%+"5"'."-C#>*1#0".-1#1%1#,""0#>*1#.+-.&"91"# "3.//."/#$*+#-"#/4.2"&&."O""01:# M"+# 7"0# '"-./94//.""&-# &*88%&1# $*+#,"1# j%.+1# p"/"*&9,#?"+1"&# TRSSVW# '"/04.1# -*1#,"1# 3"&"+-""0# $*+# -"# M4&%8"/"# -%"0/1"00.+5# T""+# **+-""0# $*+# YS\# '.%'&*+-/1%6"+#.+#1&*+/8%&1#1"5"+#RSRSW#5"&"*0./""&-#<*0#>%&-"+#-%%&#""+#1%"+*3"#$*+#-"#8&%-491."# '4.1"+#M4&%8*:#!"#0*+-'%4>#.+#*+-"&"#-"0"+#$*+#-"#>"&"0-#<*0#-**&-%%&#4.1'&".-"+# +**&#'%/5"'."-#"+#5&*/0*+-C#3"1#*0/#5"$%05#-*1#-"#2%%0/1%7#-."#%85"/0*5"+#<.1#.+#-"# **&-"#"+#.+#-"#'"5&%"..+5#$*+#-"<"#5&%+-"+C#$&(2%31:#h."&-%%&#>%&-1#3""&#2>**-# -*+#5%"-#5"-**+#$%%&#,"1#20.3**1:# Verschuivingen van bestaande landbouwproductie voor voedsel naar nieuwe gronden, M"+# $**2# 5",%%&-# *&543"+1#./# -*1C#.+-."+# 3"+# -"# M4&%8"/"# -%"0/1"00.+5"+# <%4#.+$400"+# -%%&# '.%'&*+-/1%6"+#$*+#".5"+#'%-"3C#"&#5""+#"6"91"+# moeten in rekening gebracht, wil men een totaalbeeld krijgen van het effect van biobrand- e**&# /1"0# -*1# -"# ".5"+# 8&%-491."# <%4# $%0-%"+# <(+#%8#,"1#;4.-"+: stof door verandering in landgebruik. %3# -"#,%5"# $%043"-%"0/1"00.+5# 1"# &"*0./"&"+# l# >*1# +%%.1#,"1# 5"$*0# 2*+# <(+# A# -*+# $"&%%&<**21# M4&%8*# %%2#.+-.&"91"# (%.*.'%#%2%6-%"# -%%&# $"&/9,4.$.+5"+#.+# -"# 8&%-491."# $%%&# -"# $%"-.+5/.+-4/1&.":#e.+-"&#"E8%&1#$*+#$%"-/"0#-%%&#M4&%8*#'"1"2"+1#-*1#*+-"&"#-"0"+# $*+# -"# >"&"0-#,4+# $%"-/"08&%-491."# $"&,%5"+# %3#,"1# 5*1# 1"# -.9,1"+:# K0/# M4&%8*# ""+#5&%%1#-""0#$*+#<(+#""1'*&"#%0."#5"'&4.21#$%%&#'.%'&*+-/1%78&%-491."C#-*+#3%"1# 3"+#-"#$&**5#$*+#-"#$%"-.+5//"91%&#.+$400"+#-%%&#-"#.38%&1#$*+#""1'*&"#%0.":#h"1#./# $%%&*0# -"# 8*03%0."# 4.1# J+-%+"/.H# "+# e*0"./.h# -."#,."&$%%&#.+# **+3"&2.+5# 2%31F# -"<"#0*+-"+#<(+#-"#5&%%1/1"#8&%-49"+1"+#$*+#8*03%0."#.+#-"#>"&"0-#3"1#`P\#$*+#-"# 8&%-491.":#!%%&#-"#"E8*+/."#$*+#-"#8*03%0."8&%-491."#.+#-."#0*+-"+#5**+#&"5"+>%4-# " A"3.//."#1%1#5"$%05:#;%#$"&-4''"0-"#-"# M4&%8"/"#.38%&1#$*+#8*03%0."#14//"+#RSSS#"+#RSSbC#$%%&*0#%3#-"#2%%0<**-%0."C#-."#+4# $%%&#'&*+-/1%7#>%&-1#5"'&4.21C#$%%&#-"#$%"-.+5/.+-4/1&."#1"#$"&$*+5"+:#K0/#5"$%05# " #24++"+# $&(2%3"+#l#-.1#./#[b#2""&#3""&#-*+#>*1#-"#M4&%8"/"#?%33.//."#1&*9,1#1"#'"/8*&"+#3"1#,**&#$%%&5"/1"0-"#'.%'&*+-/1%n"0".-#TB*.0"UC#RSS`W: B%$"+-."+# /1"01# -"# M4&%8"/"#?%33.//."# -*1# ""+#,%5"&"# 8&%-491.$.1".1# $*+# -"# 5">*//"+C#""&-"&#-*+#""+#"E8*+/."#$*+#-"#1""01%88"&$0*21"#C-"#1%"+*3"#.+#-"#$&**5# +**&#"+"&5."5">*//"+#<*0#.+$400"+:#e**&#<"2"&#$%%&#8*03%0."#5**1#-"<"#&"-"+"&.+5# +."1# %8F# -"# 1%%+1# **+# -*1#,"1# &"+-"3"+1# -"# 0**1/1"# 1>.+1.5# )**&# /1*'."0#./:# e"1# *+-"&"#>%%&-"+F#-"#1%"+"3"+-"#$&**5#<*0#'"*+1>%%&-#>%&-"+#-%%&#""+#"E8*+/."#$*+# 8&%-491."#0".--"#1%1#""+#$"&-4''"0.+5#$*+#,"1#*&"**0:#!.1#,""X#1"#3*2"+#3"1#,"1#7".1# -*1#,"1#>.+/15"$"+-"&#./#%3#""&/1#&"5"+>%4-#1"#%+15.++"+#"+#,"1#,%41#1"#$"&2%8"+C# -*+#1"#.+$"/1"&"+#.+#""+#,%5"&#&"+-"3"+1#$*+#'"/1**+-"#8*0380*+1*5"/:# B(#<"5+$,'#=)+8*))+*)+#"3)*60-$).7**-8)%"-!"# *5&%A.+-4/1&.H0"# 8&%-491."# 0"51# ""+# "+%&3"# -&42# %8# -"# "9%/U/1"3"+#.+#,"1# 22 Oikos 49, 2/2009

9 ;4.-"+F#.+1"+/."$"#1""01>(<"+#T.&&.5*1."C#8"/1.9.-"+5"'&4.2C#3%+%94014&"+#"+<%$%%&1W# -."# -"# $&49,1'**&,".-# $*+# -"# '%-"3# **+1*/1"+# "+# "&%/."# $"&%%&<*2"+C# '&"+5"+# -"# 1%"2%3/1.5"#$%"-/"0$%%&<."+.+5#.+#5"$**&:# N%%&/8"00.+5"+#5"$"+#**+#-*1#1"5"+#RSYP#-"#$&**5#+**&#>*1"&#$%%&#$%"-/"08&%-491."# <%4#24++"+#$"&-4''"0"+:#B%$"+%8#2%3"+#-*+#+%5#-"#"6"91"+#$*+#20.3**1$"&*+-"&.+5# %8# -"# 0*+-'%4>%8'&"+5/1"+:# J+# -"<"# 9%+1"E1# <%4# 3"+# '(<%+-"&"# **+-*9,1# 3%"1"+# 5"$"+# **+# -44&<*3"# 8&%-491.">(<"+:# e**&# -"# 5&%1"# 3%+%94014&"+# $%%&# '.%'&*+-/1%78&%-491."#$"&/1"&2"+#+"1#,"1#*5&%A.+-4/1&.H0"#3%-"0#"+#0"55"+#"E1&*#'"/0*5# %8#0*+-#"+#>*1"&:#M+#-.1#1"&>(0#20.3**1$"&*+-"&.+5#3""&#5&%+-"&%/."#<*0#$"&%%&<*2"+# "+#,"1#.&&.5*1.">*1"&#$%%&#$%"-/"08&%-491."#.+#$"&/9,.00"+-"#&"5.%t/#/1""-/#/9,**&/"&# <*0#>%&-"+:#!"#8&%-491."#$*+#'.%3*//*#$%%&#$"&/9,.00"+-"#1%"8*//.+5"+#T7%%-#"+#+%+A $*+#'.%A"+"&5."#1"+#%8<.9,1"#$*+#*+-"&"#'&*+-/1%6"+# Tu"&'"+/Ad""+"+/C# "1# *0:# RSSZW:# =%1# +4# 1%"# >"&-"+# "+"&5."-&*5"&/# +%5# +."1# 5"*+*0U/""&-# $*+4.1# -.1# %%584+1:#!"#fc#$*+#""+#8&%-491#-&421#4.1#>*1#,"1# $%043"#>*1"&#./#-*1#3"+#5"'&4.21#'(#-"#8&%-491."# "&$*+#T4.15"-&421#.+#3^v25#8&%-491#%7#.+#3^v9*8.1*v )**&W:#!"# fc# >%&-1# '"8**0-# -%%&#,"1# 5">*/1U8"C#,"1# 8&%-491."/U/1""3# "+#,"1# 20.3**1:# ;%# 2*+# 3"+# Doordat er zo veel fossiele energie nodig is om biobrandstoffen te produceren, zou de VS zelfs afhankelijker worden van energie-import in plaats van zijn energieafhankelijkheid door biobrandstoffen af te bouwen. $+&-;%(%#>*1"&/1&%3"+#'"&"2"+"+#14//"+#0*+-"+#1"+#5"$%05"#$*+#.+1"&+*1.%+*0"#,*+-"0#.+#0*+-'%4>5&%+-/1%6"+:#=*'"0#R#5""X#1"&#.004/1&*1."#-"#fc#>""&#$*+#'.%3*//*#$%%&# YP# $"&/9,.00"+-"# 5">*//"+:#!"# fc# $%%&# '.%3*//*# 2*+# 3"+# %%2# 4.1-&422"+# *0/# -"#,%"$""0,".-#>*1"&C#5"'&4.21#$%%&#-"#8&%-491."#$*+#""+#""+,".-#"+"&5."#T3^vu)W:#h"1# %+-"&<%"2#2%31#1%1#-"#$*/1/1"00.+5#-*1#-"#fc#$*+#'.%3*//*#VS#1%1#[SS#2""&#5&%1"&#./# -*+#-"#fc#$*+#*+-"&"#8&.3*.&"#"+"&5."-&*5"&/#t,u-&%a"+"&5."#+."1#3""5"&"2"+-w:#!"#1&"+-#+**&#/1""-/#3""&#"+"&5."5"'&4.2c#5"9%3'.+""&-#3"1#""+#5&%1"&#**+-""0#$*+# '.%3*//*#.+#-"#"+"&5."3.EC#<%4#-4/#""+#"+%&3"#-&42#5**+#0"55"+#%8#>*1"&$%%&&*-"+G# '%$"+%8#-"#1%"+"3"+-"#$&**5#+**&#>*1"&#$%%&#-"#1""01#$*+#$%"-.+5/5">*//"+:# C.4%(#Q7#\.-%&#E00-<&+"-#$."#4+0,.11.#$00&#$)]+%"#'%9.11%"#P,^_-0"T7## L&0"M#`%&4%"1UZ%%"%"1:#%-7.(7#PQRRaT 23

10 C).5'()7)*)+)".()")'%"+!"#?%&+"00#a+.$"&/.1U#+""31#.+#""+#&"9"+1"#*+*0U/"#+**/1#>*1"&A#"+#0*+-5"'&4.2#%%2#,"1#"+"&5."5"'&4.2#'(#-"#8&%-491."#$*+#'.%'&*+-/1%6"+#%+-"&#-"#0%"8#Tg.3"+1"0#"1#*0:C# RSSZW:#h"1#%+-"&<%"2#'"/04.1#-*1#"&#.+#-"#3""/1"#5"$*00"+#""+#+"5*1."$"#"+"&5."&"14&+#./F# $%%&#,"1# %3<"O"+# $*+# 5">*//"+# +**&# "+"&5."#./# "&#.+#,"1# 8&%-491."8&%9"/# 3""&# "+"&5."# +%-.5# -*+# -"# "+"&5."# -."# -"# '.%'&*+-/1%6"+# 8&%-49"&"+# '(# 5"'&4.2:# N%%&# "1,*+%0#%8#'*/./#$*+#3*L/#./#-"#+"5*1."$"#&"14&+#'($%%&'""0-#[b#8&%9"+1G#$%%&#'.%-."/"0# 4.1#/%)*#./#-"#+"5*1."$"#&"14&+#b^#8&%9"+1:#!"#%+-"&<%"2"&/#2%3"+#-*+#%%2#1%1#-"#9%+904/."#-*1#"&#+."1#*00""+#1"#>".+.5#0*+-# "+#>*1"&#./#%3#'.%'&*+-/1%6"+#1"#8&%-49"&"+C#3**&#-*1#-"#8&%-491."#'%$"+-."+#1"# $""0#"+"&5."#$&""1:#!%%&-*1#"&#<%#$""0#7%//."0"#"+"&5."#+%-.5#./#%3#'.%'&*+-/1%6"+#1"# 8&%-49"&"+C#<%4#-"#N_#<"07/#*D*+2"0(2"&#>%&-"+#$*+#"+"&5."A.38%&1#.+#80**1/#$*+#<(+# "+"&5."*D*+2"0(2,".-#-%%&#'.%'&*+-/1%6"+#*7#1"#'%4>"+:#h"1#%+-"&<%"2#2(21#%%2# '&"-"&F#"&#<(+#+%5#*+-"&"#3.0."4"6"91"+#<%*0/#$"&$4.0.+5#$*+#>*1"&#"+#'%-"3:#g"&#0.1"&# "1,*+%0#4.1#3*L/#3%"1#%+5"$""&#YR#0.1"&#*7$*0>*1"&#$"&>(-"&-#>%&-"+:#;%>"0#/%)*8&%-491."# $%%&#'.%-."/"0#*0/#3*L/8&%-491."#$%%&#"1,*+%0#$"&%%&<*2"+#"&%/."#"+#$"&$4.0.+5#"+#1*/1"+# -"#'.%-.$"&/.1".1#**+#-%%&#-"#5&%1"#,%"$""0,"-"+#,"&'.9.-"+#-."#3"+#5"'&4.21:# B)$")(.$)*7#)$,)/D)2)"4)($ -"#**+-*9,1#%8#-"#.38*91#$*+#-"#/1(5"+-"#'.%'&*+-/1%78&%-491."#%8#$%"-/"08&(<"+:# N%%&#-"#*&3/1"+#-."#PS#1%1#`S#8&%9"+1#$*+#,4+#.+2%3"+#**+#$%"-/"0#4.15"$"+C#<(+# 8&(//1(5.+5"+# -&*3*1./9,:#!"# f"&"0-'*+2# TRSS`W# /9,*1# -*1# YSS# 3.0)%"+# 3"+/"+#,."&-%%&#.+#*&3%"-"#1"&"9,12>*3"+:#!"#8&(//1(5.+5"+#>"&-"+#$"&%%&<**21#-%%&#""+#9%3'.+*1."#$*+#-.$"&/"#7*91%&"+C# <%*0/# -"# 1%"+"3"+-"# $&**5# +**&# $0""/# "+# <4.$"08&%-491"+#.+# -"# %82%3"+-"# "9%+%3."H+C#1"5"+$*00"+-"#>""&/%3/1*+-.5,"-"+C#/8"940*1."#"+#,%5"&"#"+"&5."2%/1"+:# e**&#'(#-"#.+1"&+*1.%+*0"#.+/1"00.+5"+#./#"&#""+#-4.-"0(2"#9%+/"+/4/#-*1#.+#1(-"+#$*+# &""-/# 2&*88"# 3*&21"+# %%2# -"# 1%"+"3"+-"# $&**5# +**&# '.%'&*+-/1%6"+# ""+# +."1# 1"# $"&>**&0%<"+#"6"91#,""X:#h"1#Jec#TRSS`W#/9,*O"#-*1#.+#RSSbARSSV#-"#'.%'&*+-/1%6"+# $"&*+1>%%&-"0(2#>*&"+#$%%&#-"#,"0X#$*+#-"#5&%".#.+#-"#$&**5#+**&#$%"-/"05">*//"+G# -"#1%"+"3"+-"#$&**5#+**&#'.%'&*+-/1%6"+#<%4#RS#1%1#^S#8&%9"+1#$*+#-"#8&(//1(5.+5"+# $%%&#$%"-/"0#$"&20*&"+:#!"#1%"+*3"#.+#,"1#5"'&4.2#$*+#5&*+"+#"+#80*+1**&-.5"#%0."# 14//"+#RSSP#"+#RSSV#<%4#'(+*#$%%&#bS\#1"#>(1"+#<(+#**+#""+#5&%1"&#5"'&4.2#"&$*+#.+#-"# /9,*1#-"#'(-&*5"#$*+#'.%'&*+-/1%6"+#**+#-"#$%"-/"09&././#%8#^S#8&%9"+1#TJcgpJC#RSSVC# RSS`W:#h"1#.+/1.1441#/1"01#-*1#/4'/.-."/#$%%&#'.%'&*+-/1%6"+#4.1#0*+-'%4>5">*//"+# -4/#3**1&"5"0"+#1"5"+#-"#*&3"+#<(+:#J+#8&*21(2#>"&2"+#<"#.33"&/#*0/#""+#'"0*/1.+5# %8#'*/./$%"-/"0#-*1#""+#'"0*+5&(2#-""0#4.13**21#$*+#-"#'"/1"-.+5"+#$*+#-"#*&3"+:#;%# '"1*0"+#*&3"+#-"#8&(/#$*+#,"1#>"/1"&/#20.3**1'"0".-: N*+*7# -"# 1>""-"#,"0X# $*+# RSS`# >*&"+# "&# '"1"&"# $%%&4.1<.9,1"+# $%%&# -"# 50%'*0"# 5&**+%%5/1:# e**&# "&# <(+#.+14//"+# *0>""&# 1"2"+"+# $*+# ""+# 2&.38"+-# 5&**+**+'%-:#!"# 2&"-."19&././# '&"+51# -"# ]+*+9."&.+5# $*+# /%33.5"# 0*+-'%4>"&/#.+#,"1# 5"-&*+5C# >*1#1%1#""+#-*0.+5#$*+#-"#8&%-491."#2*+#0".-"+:#!"#,./1%&./9,#0*5"#5&**+$%%&&*-"+# "+# -"# **+,%4-"+-"# -&%%51"#.+# $"&/9,.00"+-"# 0*+-"+# <(+# '(2%3"+-"# &"-"+"+# %3# **+#1"#+"3"+#-*1#,"1#.+#-"<"#9%+1"E1#+."1#$"&*+1>%%&-#./#%3#'.%'&*+-/1%78&%-491."# 1"# /1.340"&"+:#!"# N%"-/"0A#"+# d*+-'%4>%&5*+./*1."# $*+# -"# Nk# $%%&<."1# *0$*/1# ""+# $"&/9,"&8.+5#$*+#-"#$%"-/"09&././:#="2"+"+#-**&$*+#<(+#"&#+4#*0F#$"&/9,.00"+-"#0*+-"+# 2%8"+#%7#,4&"+#$%%&#0*+5"#1"&3(+#$&49,1'*&"#0*+-'%4>5&%+-#.+#K7&.2*#%3#<%#,4+# 24 Oikos 49, 2/2009

11 N"&"+.5-"#k*1."/#$%%&#,"1#p"9,1#%8#N%"-/"0#>""/#'"5.+#RSSZ#.+#,"1#7"-"&**0#8*&0"3"+1# %%2#%8#-"#1%"+"3"+-"#5&%+-/8"940*1."#.+#B&*<.0.HC#K+5%0*C#g*2./1*+#"+#e*-*5/9*&#*0/# 5"$%05#$*+#-"#$&**5#+**&#'.%'&*+-/1%6"+:# E&4)+$(+.*75+*,#&(5/)*")&4')+!!"#.+-4/1&.H0"# 8&%-491."# $*+# "+"&5."5">*//"+#.+#,"1# ;4.-"+# -&**51# >".+.5# '(# 1%1# ""+# $"&'"1"&.+5#.+# 0""7%3/1*+-.5,"-"+# $%%&# -"# 0%2*0"# '"$%02.+5:# _1""-/# 3""&# 5"$*0//14-."/# 5"14.5"+# $*+# -"# &*38<*0.5"#.38*91# -."# -"# 3%+%94014&"+# $*+# "+"&5."5">*//"+#,"''"+# %8# -"# 0""7%3/1*+-.5,"-"+# $*+#&4&*0"#5"3""+/9,*88"+#.+#d*1(+/AK3"&.2*C#K7&.2*# "+#K<.HG#-"#/14-."/#<(+#$%%&*0#*I%3/1.5#$*+#+5%t/#"+# +"1>"&2"+# <%*0/# cjkkc# c&."+-/# %7# 1,"# B.%74"0>*19,C# K7&.9*+# B.%-.$"&/.1U# k"1>%&2c# _*>.1# Het International Food Policy Research Institute schat de bijdrage van biobrandstoffen aan de voedselcrisis op 30 procent; en stelt dat subsidies voor biobrandstoffen uit landbouwgewassen dus maatregelen tegen de armen zijn. f*19,#"+#*+-"&":#m&#<(+#*0#1*00%<"#5"$*0//14-."/#4.1#b&*<.0.hc#g"&4c#?%0%3'.hc#g*&*54*uc# K&5"+1.+.HC#e*0"./.H#"+#J+-%+"/.H:#N%%&*0#,"1#0**1/1"#)**&#2>*3"+#**+$400.+5"+#3"1# +."4>"# 5"5"$"+/# %$"&# K7&.2**+/"# 0*+-"+# <%*0/# ;4.-AK7&.2*C# a5*+-*# "+# =*+<*+.*:# J+#$""0#5"$*00"+#>%&-"+#"&#3./1%"/1*+-"+#5"/.5+*0""&-F#/9,"+-.+5#$*+#0*+-&"9,1"+C# /0"9,1"# *&'".-/%3/1*+-.5,"-"+# %8# -"# 80*+1*5"/C# %+""&0(2"# 9%+1&*91"+C# %+1'%//.+5C# **+1*/1.+5#$*+#>*1"&$%%&&*-"+C#'.%-.$"&/.1".1#"+#$*+#'%-"3$&49,1'**&,".-:# M+"&5."5">*//"+#<(+#-"#+."4>"#6.13!6&0<1:#!"#>.+/1"+#<(+#$%%&*0#$%%&#-"#*5&%A.+-4/1&."C#1"&>(0#-"#/%9.*0"#"+#3.0."42%/1"+#$*+#-"#8&%-491."#*75">"+1"0-#>%&-"+#%8# -"#3""/1#2>"1/'*&"#'"$%02.+5/5&%"8"+#.+#,"1#;4.-"+:#J+#B&*<.0.H#'($%%&'""0-#./#-"# /.14*1."#$*+#-"#/4.2"&&."1/+(-"&/#/9,&(+"+-F#<"07/#3.+.3*0"#*&'".-/+%&3"+#>%&-"+# "&#+."1#5"&"/8"91""&-:#J+#J+-%+"/.H#"+#e*0"./.H#<(+#-."5"+"+#-."#.+#%+-"&**++"3.+5# >"&2"+#.+#-"#8*03%0."/"91%&#$**2#5"'%+-"+#**+#mm+#5&%1"#*7+"3"&G#""+#5%"-"#8&(/# '"-.+5"+#./#%+3%5"0(2:#!"#"E8*+/."#$*+#"+"&5."5">*//"+C#$"&-&(X#3"+/"+#'%$"+-."+# $*+#,4+# 0*+-# "+# $**2# 3"1# 5">"0-:#!*1# 5"'"4&1# '($%%&'""0-#.+# B&*<.0.HC#?%0%3'.*# "+#J+-.*:#;"#2%3"+#1"&"9,1#%8#-"#3""/1#,.&'+".(%#5&%+-"+#%7#3%"1"+#+**&#-"#/1*-# $"&,4.<"+#>**&#<"#.+#3""/1*0#.+#*&3%"-"#0"$"+:# F5".(+5/)*."#+$)+G!"#N"&"+.5-"#k*1."/#/1"0-"+#$*/1#-*1#bS#3.0)%"+#3"+/"+#,"1#&./.9%#0%8"+#%3#80**1/# 1"# 3%"1"+# 3*2"+# $%%&# -"# '.%'&*+-/1%78&%-491."G#,."&-%%&# 24++"+# <(# +."1# 0*+5"&# $%%&<."+#.+#,4+#".5"+#$%"-/"0'",%"X"+:#!"#Nk#>**&/9,4>1#"&#%%2#$%%&#-*1#-"#3""/1# $&49,1'*&"#5&%+-"+#-&".5"+#.+5"+%3"+#1"#>%&-"+#-%%&#"+"&5."5">*//"+:#!"#+."4>"# 9*/,# 9&%8/# $"&/9,4.$"+# -"# %$"&0"$.+5/0*+-'%4># -4/# +%5# 3""&# +**&# 5&%+-"+# $*+# 3.+-"&"#2>*0.1".1:# M"+#.-""# -*1# '(# '"0".-/3*2"&/# /1""-/# 3""&# -"# 2%8# %8/1""21#./# -*1# $*+# -"# 1""01# $*+# "+"&5."5">*//"+# ""&-"&# 1"# 5**+# /1.340"&"+# %8#,.&'+".(%# %7# 5"-"5&*-""&-"# 5&%+-"+G# -"<"# 5&%+-"+# <(+# +."1# 5"/9,.21# $%%&# 9%33"&9.H0"# $%"-/"08&%-491."# "+#,"''"+#>".+.5#'.%-.$"&/.1".1>**&-":#;"2"&#$%%&#-"#1>""-"5"+"&*1."'.%'&*+-/1%6"+# <%4-"+# -"<"# 3*&5.+*0"# 5&%+-"+#.+# **+3"&2.+5# 24++"+# 2%3"+G# <"# 2%3"+# +."1# $%%&1# 4.1# $%"-/"05">*//"+C# 3**&# 4.1# '($%%&'""0-# /+"05&%"."+-"# 5&*//"+# $%%&# -"# 1""01# $*+# )*1&%8,*C# ""+# /1&4.2# -."# %0.",%4-"+-"# <*-"+# $%%&1'&"+51# "+#.+# &"0*1."7# -&%5"# %3/1*+-.5,"-"+# "+# /9,&*0"# 5&%+-# 2*+# 5&%"."+C# 2%3"+# 3*&5.+*0"# 5&%+-"+#.+# **+3"&2.+5:# ;%#,""X# -"# J+-./9,"# %$"&,".-# [SS:SSS#,"91*&"/# /9,&**0# 25

12 3*&5.+**0# 0*+-# 5"L-"+1.]9""&-# $%%&# -"# 1""01# $*+# )*1&%8,*:# e**&# -"<"# 5&%+-"+# <(+# 3""/1*0#5"3""+/9,*88"0(2#'"<.1#"+#-%%&#-"#*&3"#'"$%02.+5#5"'&4.21F#<"#$.+-"+#"&# $%"-/"0C#,%41# "+# '%4>3*1"&.*0"+:# e*&5.+*0"# 5&%+-"+# <(+# $**2# $""0# 3""&# >**&-# $%%&#T*&3"W#3"+/"+#-*+#,4+#-.&"91"#3*&21>**&-"#-%"1#$"&3%"-"+:#B%$"+-."+#./#"&#.+#$"&/9,.00"+-"#5"$*00"+#5""+#/8&*2"#$*+#""+#7*.&"#$"&5%"-.+5#'(#,"1#5"'&4.2#"&$*+# $%%&# '.%'&*+-/1%78&%-491.":# J+-.*/"# '4&5"&&"9,1"+%&5*+./*1."/# >**&/9,4>"+# -*1# -"<"#8&%'0"3*1."2#-"#2%8#%8:# 9*-.2#*-:.00"&0,/-28+"-$".1**).&$.-*$4*32- h"1# $%&.5"# 1"2/1-""0#.004/1&""&1#,%"# >".+.5# <.+$%0# -"#.+1"&+*1.%+*0"#,*+-"0#.+# '.%'&*+-/1%6"+#./#$*+4.1#,"1#%%584+1#$*+#-44&<*3"#%+1>.22"0.+5#"+#,%"#,"1#'"0".-# "&1%"#'(-&**51#-*1#-"<"#,*+-"0#+%5#<*0#1%"+"3"+:#!"#,*+-"0#.+#'.%'&*+-/1%6"+#/1**1#,**2/# %8# -"# ;+-'."'1<;"-%"# $*+# ""&0(2"#,*+-"0F#!"# &"9,1"+# $*+# 5"3*&5.+*0./""&-"# 8&%-49"+1"+#"+#*&'".-"&/C#$%%&*0#.+#,"1#;4.-"+C#>%&-"+#$**2#+."1#5"&"/8"91""&-:#!"#,*+-"0#0"$"&1#5""+#3"+/>**&-.5#.+2%3"+#%8#$%%&#*&3"#%7#*9,1"&5"/1"0-"#8&%-49"+1"+:# M+#-"#8&%-491."#$%%&#"E8%&1#5"'"4&1#<%+-"&#&"/8"91#$%%&#3"+/#"+#3.0."4:#B%$"+-."+# 0".-1# -"#,*+-"0#.+# '.%'&*+-/1%6"+# +."1# 1%1# Qua respect voor mens en milieu bij de biobrandstofproductie op plantageniveau, zijn de duur- $"&3.+-"&-"#20.3**18&%'0"3"+#l#>*1#4.1".+-"0(2# -"# ""&/1"# -%"0/1"00.+5# >*/# A# "+# '"-&".51# -"<"# -"# $%"-/"0<"2"&,".-:# zaamheidscriteria uit de Europese richtlijn voor h%"# 2*+#,"1# '"0".-# ""+# *+1>%%&-# '."-"+# %8# hernieuwbare energie, totaal ontoereikend. 3%"1"+# *7/1*88"+# $*+# $"&80.9,1"# $%043"-%"0/1"00.+5"+# $%%&#,"1# 5"'&4.2# $*+# '.%'&*+-/1%6"+:#!"# %$"&,".-//1"4+# %+1>.22"0.+5#.+#k%%&-#"+#;4.-#3%5"0(2#1"#3*2"+#3%"1#,"1#"+"&5."'"0".-#+*3"0(2# 8&.%&.1*.&#>"&2#3*2"+#$*+#"+"&5."<4.+.5,".-#"+#"+"&5."A"q9.H+1."#A#'.%'&*+-/1%6"+# '($%%&'""0-# <%4# 3"+#.+# -"# ""&/1"# 80**1/# >"&2# 24++"+# 3*2"+# $*+# ""+# *05"3""+# 3%'.0.1".1/'"0".-#-*1#<.9,#&.9,1#%8#*01"&+*1."$"+#$%%&#>"51&*+/8%&1C#.+$"/1"&.+5"+#.+# %8"+'**&#$"&$%"&C#""+#'"1"&"#&4.31"0(2"#%&-"+.+5#"+#""+#'"1"&"#%&5*+./*1."#$*+#,"1# >"&2:#;%#2*+#3"+#-"#1%"+"3"+-"#$&**5#+**&#1&*+/8%&1'&*+-/1%6"+#*7&"33"+:#N*+# '"0*+5#./#%%2#-*1#"&#<%#$045#3%5"0(2#*3'.1."4<"#"+#*7->.+5'*&"#"q9.H+1."/1*+-**&-"+# $%%&# *41%t/# 2%3"+:#!"# *41%0%''U#,""X# <>*&"# -&42# 4.15"%"7"+-# %8# -"# " A&"-491."#$*+#>*5"+/#1"5"+#1"#,%4-"+:#M&#./#""+#/1"&2#1"5"+5">.9,1#+%-.5#1"5"+#-"<"#.+$0%"-#$*+#<%>"0#-"#*41%A#*0/# *5&%A.+-4/1&."#'.++"+#,"1#M4&%8"/"#'"0".-: B%$"+-."+#./# "&# ""+# '&""-# 3**1/9,*88"0(2# -"'*1# "+# %+-"&<%"2# +%-.5# +**&# -"#.38*91#$*+#-"#1>""-"5"+"&*1."'.%'&*+-/1%6"+#%8#-44&<**3,".-:#h"1#'"0".-#3*5#+."1# ""+#1>""-"#3**0#""+#$"&2""&-"#&.9,1.+5#.+/0**+:#M&#>%&-1#$""0#$"&>*9,1#$*+#-"#1>""-"# 5"+"&*1."#$*+#'.%'&*+-/1%6"+G#$**2#>%&-1#5"<"5-#-*1#<"#""+#%80%//.+5#<(+#$%%&#-"# -&42# -."# -"# ""&/1"# 5"+"&*1."# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# %8# -"# $%"-/"08&%-491."# 0"55"+:# e**&#%%2#-"<"#'&*+-/1%6"+#<400"+#'"/0*5#0"55"+#%8#5&%+-c#>*1"&#"+#'.%-.$"&/.1".1:# h%4180*+1*5"/#.+#,"1# ;4.-"+# $%05"+# *0# -"<"07-"# 5&%%1/9,*0.5"# 8&%-491."0%5.9*# *0/# 3%+%94014&"+#$*+#0*+-'%4>5&%+-/1%6"+#"+#5**+#5"8**&-#3"1#-&42#%8#>*1"&&"/"&A 26 Oikos 49, 2/2009

13 $"/C#%8#'.%-.$"&/.1".1#"+#-"#0""7%35"$.+5#$*+#.+,""3/"#'"$%02.+5:#M"+#$%%&'""0-#./#?,.0.C#&""-/#""+#'"0*+5&(2"#"E8%&1"4&#$*+#,%418&%-491"+C#>**&#-"#"49*0U814/80*+1*5"/# ""+#/1"&2"#-&42#0"55"+#%8#,"1#0""73.0."4:#?,.0.#>.0#+4#'.++"+#P#)**&#%8#9%33"&9.H0"# $%%&# e.0."49%+s.91"+# d*1.+%*3"&.9*+%# -"#?%+s.91%/# K3'."+1*0"/W# 3**21#<.9,#<%&5"+#-*1#-"#/+"05&%"."+-"#'%3"+#-."#/8"9.**0#<400"+#>%&-"+#**+5"80*+1# $%%&# -"# **+3**2# $*+# 1>""-"5"+"&*1."'.%'&*+-/1%6"+# $""0# $%"-.+5//1%6"+# 4.1# -"# '%/'%4>'"-&($"+#>"0#$%0-%"+-"#%%5#<400"+#,"''"+#$%%&#5"3""+/9,*88"+#$*+#20".+"# '%"&"+:#J+#,"1#$"&0"-"+#./#-*1#+*3"0(2#+."1#,"1#5"$*0#5">""/1:# M&#<(+#%%2#$&*5"+#'(#,"1#5"'&4.2#%8#5&%1"#/9,**0#$*+#,"1#<%5"+**3-"#*7$*0#$*+# 0*+-'%4>A"+#'%/8&%-491"+#$%%&#-"#8&%-491."#$*+#1>""-"5"+"&*1."'.%'&*+-/1%6"+:#!*1# %&5*+./9,# 3*1"&.**0#./#.33"&/# +%%-<*2"0(2# $%%&#,"1#.+# /1*+-#,%4-"+# $*+# -"# '%-"3$&49,1'**&,".-# "+# '.%-.$"&/.1".1G# '(#,"1# 5"'&4.2# $%%&# '.%'&*+-/1%6"+# 8&%'"&"+#1"#'"2%3"+#$%%&#""+#'"1"&"#$"&>"&2.+5C#<%*0/#'($%%&'""0-#8%840."&"+#-."#,%41#3"1#""+#0**5#0.5+.+"5",*01"#8&%-49"&"+:#!%%&#/1*+-**&-"+#.+#1"#$%"&"+#&%+-#-44&<**3,".-#"+#-%%&#9"&1.]9*1."/U/1"3"+# 1"# %+1>.22"0"+# 2*+# 3"+# "&$%%&# <%&5"+# -*1# -"# 8&%-491."# $*+# '.%'&*+-/1%6"+# %8# 80*+1*5"+.$"*4# 3"1# 3""&# &"/8"91# $%%&# 3"+/# "+# 3.0."4# 5"'"4&1:# e**&# -"# -44&<**3,".-/9&.1"&.*#-."#$"&$*1#<.O"+#.+#-"#M4&%8"/"#&.9,10(+#$%%&#,"&+."4>'*&"# "+"&5."#<(+#1%1**0#%+1%"&".2"+-#"+#3%"1"+#**+5"/9,"&81#>%&-"+:#e"+#2*+#,."&.+#""+# &""2/# $%%&>**&-"+C# $*/15"0"5-#.+# NkA'"8*0.+5"+# "+# -"# %8+"3"+:# h"1# 5**1# %$"&# 9&.1"&.*# &%+-# *&'".-/%3/1*+-.5,"-"+C# ""&0(2"# %+-"&A **++"3.+5C#""&0(2"#9%+1&*91"+#"+#0%+"+C#1%"5*+5#1%1#>*1"&C#'",%4-#$*+#'%-"32>*0.1".1# "+# 049,12>*0.1".1# $%%&# -"# 0%2*0"# 5"3""+/9,*88"+C# 5"<%+-,".-# "+# $".0.5,".-C# 7*.&"# '",*+-"0.+5#$*+#20".+"#%+-"&+"3"&/C#9%+/401*1."#"+#5"L+7%&3""&-"#1%"/1"33.+5#$*+# -"#0%2*0"#5"3""+/9,*88"+:#N%%&*0#-"#%8+*3"#$*+#/%9.*0"#9&.1"&.*#$%%&#'.%'&*+-/1%6"+# %+-"&$.+-1#$""0#>""&/1*+-:#h"1#*&543"+1#04.-1#-*1#""+#-"&5"0(2#'"0".-#8&%'0"3"+#<%4# 2%3"+# %$"&# -"#.+1"&8&"1*1."# $*+# -"# %8# -"# +."1A -./9&.3.+*1."#$*+#5"L38%&1""&-"#5%"-"&"+#%8#'*/./#$*+#8&%-491."8&%9"/2"+3"&2"+:#!"# 9&.1"&.*# %8# 80*+1*5"+.$"*4# <(+# <"2"&# +%5# 5""+# $%0-%"+-"# 5*&*+1."# $%%&# ""+# -44&<**3# '"0".-:# ;"#,"''"+#.33"&/# 5""+#.38*91# %8#,"1# 8&%-491."$%043"# "+# -"# "6"91"+# "&$*+# %8# 3*9&%+.$"*4C# +*3"0(2# -"#.+-.&"91"# "6"91"+# 1"+# 5"$%05"# $*+# 0*+-5"'&4.2C#8&(/"6"91"+#"+#.38*91#%8#-"#$%"-/"0<"2"&,".-:#B(5"$%05#<%4#3"+#""+# 7*91%&#.+# -"# '"&"2"+.+5# $*+# -"# '&%".2*/5*/'*0*+/# 3%"1"+# %8+"3"+# -."#.+# <"2"&"# 3*1"# &"2"+.+5#,%4-1# 3"1# -."#.+-.&"91"# "6"91"+:#!"# %$"&,"-"+# 24++"+# '%$"+-."+# ""+#8"&3*+"+1"#3%+.1%&.+5#4.1$%"&"+#$*+#-"#.38*91#$*+#,"1#'.%'&*+-/1%n"0".-#%8# '"0".-#.+#74+91."#-**&$*+#'(/14&"+:#=>""#*/8"91"+#<(+#'(#-."#3%+.1%&.+5#"//"+1.""0F# ="+# ""&/1"# -"#.38*91# $*+#,"1# '"0".-# %8# -"#.+1"&+*1.%+*0"# $%"-/"08&(<"+G# $%%&*0# -"# 3.+/1# %+1>.22"0-"# 0*+-"+# "+# -"# 0*+-"+# 3"1# <%>"0# ""+# 0**5#.+2%3"+# *0/# ""+#,%%5# $%"-/"0-"]9.1# T$%"-/"0.38%&1"&"+-"# 0*+-"+W# <(+#,""0# 2>"1/'**&:# ="+# 1>""-"#./# "&#,"1#*/8"91#1%"5*+5#1%1#"+#'"/9,.2'**&,".-#$*+#$%"-/"0#.+#*&3"#$%"-/"08&%-49"&"+-"# $%%&*0# ""+# $%%&-""0# 1"# <(+# $%%&# -"# *&3"+# "+# ""+# '"/1&(-.+5# $*+# "+"&5."*&3%"-"#.+# %+1>.22"0.+5/0*+-"+:#!"# +*1.%+*0"# >"15"$.+5# -."+1# $"&/1"&21# 1"# >%&-"+# %3# 27

14 0*+-&"9,1"+#$*+#2>"1/'*&"#5&%"8"+#1"#'"/9,"&3"+C#%3#$"&80**1/.+5#$*+#'"$%02.+5#"+# $"&-"&"#9%+9"+1&*1."#$*+#0*+-'%4>5&%+-"+#1"#$"&3(-"+:#k*1.%+*0"#>"15"$.+5#2*+# 1"# 5*&*+-"&"+:#!"# %$"&,"-"+# <%4-"+# -.m# 8&%-491."3%-"00"+# 3%"1"+# %+-"&/1"4+"+# -."# ""+# 3*E.3**0# $%%&-""0# %80"$"&"+# $%%&# -"# 0%2*0"# '"$%02.+5# %8#,"1# $0*2# $*+# -44&<**3,".-#"+#$%"-/"0<"2"&,".-:# ="+#/0%O"#./#"&#$%%&*0#%%2#""+#/1"&2#.+1"&+*1.%+**0#'"0".-#+%-.5#-*1#'.%'&*+-/1%6"+# +."1#5"L/%0""&-#'"2(21#.+#,"1#2*-"&#$*+#20.3**1A#"+#"+"&5."'"0".-C#3**&#%%2#-"#+%-.5"# 0.+2"+#2*+#0"55"+#3"1#$%"-/"0<"2"&,".-C#&4&*0"#%+1>.22"0.+5#"+#,"1#'",%4-#$*+#-"# "9%/U/1""3-."+/1"+:#J+#"02#5"$*0#<%4#3"+#""+#,.H&*&9,."#3%"1"+#$%05"+#.+#,"1#5"'&4.2# $*+#'.%3*//*C#3"1#.+#""&/1"#.+/1*+1."F#,"1#&"9,1#%8#5"<%+-#"+#$%0-%"+-"#$%"-/"0#$%%&#."-"&"#>"&"0-'4&5"&#$&(>*&"+: Bio _**&# N*+# h*4>"&3".&"+#./# /14-."A# "+# '"0".-/3"-">"&2"&# %8# -"# 8%0.1."2"# -."+/1# f"&"0->.+2"0/:#;"#>"&21#"&#&%+-#1,"3*t/#3:':1:#""&0(2"#,*+-"0#.+#0*+-'%4>5&%+-/1%6"+#"+#""+# &"9,1$**&-.5#20.3**1'"0".-#$*+4.1#k%%&-A;4.-8"&/8"91."7: Literatuuropgave B"05./9,"#i*3"&#$*+#N%02/$"&1"5"+>%%&-.5"&/C#'"2+%81#$"&/0*5#B(<%+-"&"#?%33.//."#i0.3**1# 28 Oikos 49, 2/2009

15 J+/1.141"#7%&#M+$.&%+3"+1#*+-#!"$"0%83"+1#TJJM!WC#_4/1*.+*'0"#e*&2"1/#!./94//.%+#8*8"&C#+&#R: c%%-# *+-# A# TRSS`W:# C3%# F-.-%# 0E# J00/#."/# N'&+6;(-;&%# c# L+0E;%(1M# <&01<%6-1:#&+1*1#."/#0<<0&-;"+-+%17 c*&5.%+"c#j:c#j:#h.00c#!:#=.03*+c#_:#g%0*/2uc#x#g:#h*>1,%&+"#trss`w:#z."/#d(%.&+"'#."/#-3%#l+0e;%(# d.&40"#a%4-:#_9."+9"c#rss`: u"&'"+/ad""+"+/c#g:f:c#h%"2/1&*c#k:y:c#x#=,:#n*+#-"&#e""&#trsszw:#c3%#\.-%&#j00-<&+"-#0e#%"%&'x# E&0,#4+0,.11M#N#f;."-+-.-+$%#.11%11,%"-#."/#60"1%f;%"6%1#0E#."#+"6&%.1+"'#13.&%#0E#4+0U%"%&'X#+"#%"%&'X# 1;<<(XC#M9%0%5.9*0#M9%+%3.9/#b`C#RSSZ:# J+1"&+*1.%+*0#e%+"1*&U#c4+-#A#Jec#TRSS`W:#\0&(/#I60"0,+6#O;-(00*#QRRS7 J+1"&+*1.%+*0#c%%-#g%0.9U#p"/"*&9,#J+/1.141"#TRSSVW:#C3%#\0&(/#J00/#F+-;.-+0"M#g%9#A&+$+"'#J0&6%1#."/#e%f;+&%/#N6-+0"17 J+1"&+*1.%+*0#c%%-#g%0.9U#p"/"*&9,#J+/1.141"#TRSS`W:#L+0E;%(1#."/#`&.+"#<&+6%1M#!,<.6-1#."/#h0(+6X# e%1<0"1%17# J+1"&+*1.%+*0#c4+-#7%&#K5&.94014&*0#!"$"0%83"+1#TRSS`W:#`&09+"'#/%,."/#0"#.'&+6;(-;&%#."/#&+1+"'# <&+6%1#0E#60,,0/+-+%1M#."#0<<0&-;"+-X#E0&#1,.((30(/%&1#+"#(09U+"60,%:#.'&+6;(-;&%U4.1%/#60;"-&+%1B:#?_!# YbC#PAYb#e*U#RSS`: J+1"&+*1.%+*0#J+/1.14"#7%&#_4/1*.+*'0"#!"$"0%83"+1#l#JJ_!#TRSS`W:#`(04.(#F;41+/+%1#!"+-+.-+$%M#C3%# i"+-%/#f-.-%1#6(01%1#60"-&0$%&1+.(#f<(.13#."/#/.13#4+0e;%(1#1;41+/x#(00<30(%7 k."4>/*5"+1/9,*8#j+1"&#g&"//#_"&$.9"#l#jg_:#d3+(+#9+(#4&."/1-0e#;+-#4011%"#3.(%":#_*+1.*5%c#^#7"'&4*&.# RSSZ:# j%.+1# p"/"*&9,#?"+1&"# TRSSVW:# L+0E;%(1# +"# -3%# I;&0<%."# d0"-%w-m# J.6-1:# i"6%&-.+"-+%1#."/# e%60,,%"/.-+0"1c#.+f#jp?#f%&2.+5#g*8"&c#yz#!"9"3'"&c#rssv: e4&8,uc# _# TRSSVW:# C3%#,;(-+(.-%&.(# -&./%#."/# +"$%1-,%"-# 60"-%W-# E0&# 4+0E;%(1M# +11;%1#."/# 63.((%"'%1:#!"1-+-;-%#E0&#N'&+6;(-;&%#."/#C&./%#h0(+6XC#!"9"3'"&#RSSV:# N11%1,%"-#0E#L+0E;%(#F;<<0&-#h0(+6+%1: _"*&9,.+5"&C#=#TRSSZW:#F;,,.&+%1#0E#N".(X1%1#+"#QRRS#0E#L+0E;%(1#h0(+6%1#4X#!"-%&".-+0".(#."/#I;&0<%."# -%63"+6.(#N'%"6+%1C#M9%+%3.9#g%0.9U#g&%5&*3C#uec: N*+#h*4>"&3".&"+C#_:#TRSS`W:#L%-.(%"#/%#.&,%"#/%#<&)1#$."#%%"#1(%63-#4%(%+/B#L+04&."/1-02%"4%(%+/:# f"&"0-'*+2#trss`w:#e+1+"'#e00/#<&+6%1m#<0(+6x#0<-+0"1#."/#\0&(/#l."*#&%1<0"1%7 29

Roele De Vries Recycling

Roele De Vries Recycling Vj 11 fb 2011 f O 2011 Sc j jb f Mééj f Mééj 2010: R D V Rcyc E (1991): H B Ccë bj Db f/ez C 2011 f O 2011 3 D zj j, z 1992 b c f f z é bjf H f O c z bjf H zj z cc bj c c zj D jz bb c fj jy z b j z, bf

Nadere informatie

Verklaring kolommen Tape Lite

Verklaring kolommen Tape Lite Verklaring kolommen Tape Lite kolom naam inhoud mogelijke waarden grootte verplicht? A ACTION_CODE Deze code geeft aan wat er met de aangifte dient te gebeuren A= add M= modify 1 nee, doch wel aan te raden;

Nadere informatie

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

R e g i o M i d d e n -L i m b u r g O o s t. G r e n z e l o o s w o n e n i n M i d d e n -L i m b u r g R e g i o n a l e W o o n v i s i e

R e g i o M i d d e n -L i m b u r g O o s t. G r e n z e l o o s w o n e n i n M i d d e n -L i m b u r g R e g i o n a l e W o o n v i s i e R e g i o M i d d e n -L i m b u r g O o s t G r e n z e l o o s w o n e n i n M i d d e n -L i m b u r g R e g i o n a l e W o o n v i s i e 4 o k t o b e r 2 0 0 6 P r o j e c t n r. 2 9 5 7. 7 2 B o

Nadere informatie

Oktober Maandelijks tijdschrift 48 ste jaargang Nr 8

Oktober Maandelijks tijdschrift 48 ste jaargang Nr 8 O 2016 M cf 48 N 8 Gzz M 11.11.11 w p w cp c c. V pp 40.000 c c ww. D 11.11.11 p zz. Gz c, 1946 p Wz 1948 U Rc M. Gz z w é c c c. 1,3 Tc f zz. V 1,3 w zz. W zz, c. I 100. Oc D z z. 90% z, w c 12% z. D

Nadere informatie

T I P S I N V U L L I N G E N H O O G T E T E G E N P R E S T A T I E S B O M +

T I P S I N V U L L I N G E N H O O G T E T E G E N P R E S T A T I E S B O M + T I P S I N V U L L I N G E N H O O G T E T E G E N P R E S T A T I E S B O M + A a n l e i d i n g I n d e St a t e nc o m m i s si e v o or R ui m t e e n G r o e n ( n u g e n o em d d e St at e n c

Nadere informatie

TOP SECRET WISKUNDE AARDRIJKSKUNDE BIOLOGIE TECHNIEK

TOP SECRET WISKUNDE AARDRIJKSKUNDE BIOLOGIE TECHNIEK Ecf kk TOP SECRET WISKUNDE AARDRIJKSKUNDE BIOLOGIE TECHNIEK Kk c Cf D cf kk w Tc, V -c wc c Mc. Tc c V wc c c. W zc! Tc k wk w k c f. M zc w. Cck k www.. k zf k. V f : www.c.. H Tc - Tc - 00 A c. H cf

Nadere informatie

ANWB; Op weg naar 4 miljoen Verbonden Leden

ANWB; Op weg naar 4 miljoen Verbonden Leden N; O 4 j V L I z N, j N c, j j I N D N é j f j I j áj V j, j? 2008 G 2009 1 D N T ; M Vj-j/c V 70, 1200 c, 9, 2 Cc C, 4 j 1 j z 5000 c 4000 2 M V N 2009 MRM P D M V j c V S c! V c z f V c zczf cc H cc

Nadere informatie

PLANNING PLANMATIG ONDERHOUD 2017

PLANNING PLANMATIG ONDERHOUD 2017 0101 7601AA oneven Kwartaal 2-3-4 7601XR even 7601XS even 7601VZ oneven 7601VX even 7601XZ oneven 7601XV even 7601XT even 0102 7601VZ oneven Kwartaal 2-3-4 7601XV even 7601XH oneven 0501 7601XE oneven

Nadere informatie

!" # " $ % &&&$ " $ '( '( ) * + +,( - ). / "! 0 10 &.2 ( ). ( ) * +. *. $ $ $ * 0 $ 3

! #  $ % &&&$  $ '( '( ) * + +,( - ). / ! 0 10 &.2 ( ). ( ) * +. *. $ $ $ * 0 $ 3 !"#"$ % &&&$"$ '('( )*+ +,(-). /"! 010&.2().()*+.*. $$$*0$ 3 %(,!"" # $$ $$ $$ $$ $ % & '( ($ %$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$

Nadere informatie

TEBERDEMEI Het relatieblad van Severinus

TEBERDEMEI Het relatieblad van Severinus TEBERDEMEI H b S 2014 D S K 2014 V j S K. O j z fc, p jj. Scjf : S K 2014 p j 20 p z 21 j.. BIJZONDER IN SAMENLEVEN Op z j f p. D c j zj j z. D zj z cë S. Hf f z c? D f z c p. Z f-, -, p-, b- p z. M j

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

$%%%&'$%'$&&( ) *++ &,"$ ''*++%"%%& -$'./" ' " " 0.$&"%$" ".1*+"..1*/ (

$%%%&'$%'$&&( ) *++ &,$ ''*++%%%& -$'./ '   0.$&%$ .1*+..1*/ ( !" # $%%%&'$%'$&&( ) *++ &,"$ ''*++%"%%& -$'./" ' " " 0.$&"%$" ".1*+"..1*/ ( ".&.$2130.$%$($* $ $..$ &.$.$*%1*" &(./. $4("."$"3 &*$%%&2(&.$ 1$$$50 6".1** $"0.$%$$' $*&77,( 1*$ "'-$ $'," %.'"/.$2,,%$&*$.$&&

Nadere informatie

B e l e i d s k a d e r K e r k e n, K l o o s t e r s e n a n d e r e r e l i g i e u z e g e b o u w e n

B e l e i d s k a d e r K e r k e n, K l o o s t e r s e n a n d e r e r e l i g i e u z e g e b o u w e n B e l e i d s k a d e r K e r k e n, K l o o s t e r s e n a n d e r e r e l i g i e u z e g e b o u w e n I n é é n d a g k a n r e l i g i e u s e r f g o e d v a n m e e r d e r e g e n e r a t i e

Nadere informatie

!"#$%&"'("#)**'#+","-,%%$."#/0-.1,"-**%.&0.*&10*%*+-2>

!#$%&'(#)**'#+,-,%%$.#/0-.1,-**%.&0.*&10*%*+-2> !"#$%&'(#)%"*#+%#+&,"-**%. /01-.+%#+&2%"&3%++%"%(&%(&4#$*5%6%%"+% 7+-2#%6%5#%2&8"19%:.:6#%&%(&;-(*+?":@:+:"A&?":BC&D"C&4E33FG&F3E87!%"90(2%.#(6&00(6%5:2%(

Nadere informatie

Engelend Doeboek. a a. Cathelijne Filippo & Jeannette Post. palaysia. engelenweetjes, activiteiten en knutsels voor meer zelfvertrouwen en plezier

Engelend Doeboek. a a. Cathelijne Filippo & Jeannette Post. palaysia. engelenweetjes, activiteiten en knutsels voor meer zelfvertrouwen en plezier Eg D gw, c u fuw p C Fpp & J P py www.g. Cpyg 2015 C Fpp & J P D ug Py Puc, A, www.py. Ec & wp: E Hg F: Mu D, u g fg: pg. 71 Egw - F P, pg. 14 S RuR, pg. 10 Mu CNG Wp, pg. 18 Sy Pu80 Wp, pg. 8, 12, 19,

Nadere informatie

! " $$ *+ ,!-./,0 !"#$$!%$%#&'!!#()$$%"#$%*)"+',*)"-

!  $$ *+ ,!-./,0 !#$$!%$%#&'!!#()$$%#$%*)+',*)- ! " #$%$%&$ '%'% $#%$ ()$ $$ *+,!-./,0 1/,2,0,30(42 3,./),0#1*)! 2#')##*'')#'3,0#!!1'*)'/),0# 0# 4"("#!"#!'*)0 4".*)0 1!#",0 /!&) "#)2,#22) $#),##!,0!,!# &52"#) #- )'5,#!1!2))+6'!7 )!)8$'!5+( )!)9 4'(+*!)!+

Nadere informatie

GEMEENTE AALTEN - gemeentelijke monumenten per 23 januari 2014

GEMEENTE AALTEN - gemeentelijke monumenten per 23 januari 2014 GEMEENTE AALTEN - gemeentelijke monumenten per 23 januari 2014 Straatnaam nr. postcode plaats Aaltenseweg 2 en 4 + Kerkhofplein 1 7091 AE Dinxperlo Aaltenseweg 15 7091 AB Dinxperlo Aaltenseweg 22 7091

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 : Projectie en Stelling van Thales

Hoofdstuk 6 : Projectie en Stelling van Thales Hoofdstuk 6 : Projectie en Stelling van Thales - 127 1. Projectie op een rechte (boek pag 175) x en y zijn twee... rechten. We trekken door het punt A een evenwijdige rechte met de rechte y en noemen het

Nadere informatie

Overzicht van de kentekenletters uitgegeven van januari 1951 tot en met april 1974, gerangschikt per maand waarin met de uitgifte werd begonnen:

Overzicht van de kentekenletters uitgegeven van januari 1951 tot en met april 1974, gerangschikt per maand waarin met de uitgifte werd begonnen: Overzicht van de kentekenletters uitgegeven van januari 1951 tot en met april 1974, gerangschikt per maand waarin met de uitgifte werd begonnen: Personenauto s Serie 1 2 letters vooraf, gevolgd door 4

Nadere informatie

Experimentele analyse en modellering van het vermoeiingsgedrag van geschroefde buisverbindingen

Experimentele analyse en modellering van het vermoeiingsgedrag van geschroefde buisverbindingen Experimentele analyse en modellering van het vermoeiingsgedrag van geschroefde buisverbindingen Experimental Analysis and Modelling of the Fatigue Behaviour of Threaded Pipe Connections Jeroen Van Wittenberghe

Nadere informatie

Het relatieblad van Severinus. Aanbod afdeling Vrije Tijd

Het relatieblad van Severinus. Aanbod afdeling Vrije Tijd H b v Svu FEBRUAR 2015 TEBERDE Ab fg V T E u vug v v g bg D f bf D b fg V T v cb H v b g, bby (g) v SEVERNUS BJZONDER N SAMENLEVEN V 2015 bb ugb b v cub,, cuu, vu cv v D b v u g V T b cub & cv 2015 Dz

Nadere informatie

Al g e m e e n : O p a l o n z e a a n b i ed i n g en, a a n v a a r d i n g en, m ed ed el i n g en en o v er een k o m s t en v o o r o n d er s t a a n d e v er r i c h t i n g en z i j n u i t s l

Nadere informatie

Op het plein valt altijd wat te beleven

Op het plein valt altijd wat te beleven OP! h h B W M 2014 06 A & Mj Bc O h j w I w ch w w w w m. I z OP : 08 K h j 10 Wm j jwc 14 H j m 02 B W OP M 2014 03 B W P 97 4730 AB Och 0165 34 92 00 f 0165 31 83 33 f@w. www.w. G h Z h m z? L, w f z

Nadere informatie

Rijks- en Gemeentelijke monumenten december 2013

Rijks- en Gemeentelijke monumenten december 2013 Beschermde monumenten in de gemeente Utrecht Adres huisnummer Postcode soort monument A.B.C.-straat 20 3512PX Utrecht Gemeentelijk monument A.B.C.-straat 36 3512PX Utrecht Gemeentelijk monument A.B.C.-straat

Nadere informatie

Merkidentiteit provincie Antwerpen

Merkidentiteit provincie Antwerpen Merkidentiteit provincie Antwerpen Primaire De primaire zijn de waaruit het logo is opgebouwd. Al deze vallen binnen hetzelfde gamma, waardoor ze een sterk geheel vormen en onderling te combineren zijn.

Nadere informatie

GPS - ZOEKTOCHT Handleiding GROEP 1

GPS - ZOEKTOCHT Handleiding GROEP 1 GPS - ZOEKTOCHT Handleiding GROEP 1 Waar moet ik naar op zoek? GEOCACHING Geocaching is een buitensport en spel, waarbij je een GPS-ontvanger gebruikt om ergens ter wereld een zogenaamde cache (schat)

Nadere informatie

TIME- Van de Redactie Beste Dalvo-leden,

TIME- Van de Redactie Beste Dalvo-leden, Van de Redactie Beste Dalvo-leden, TIME- De meeste teams hebben er al een paar wedstrijden opzitten en de trefkoele plus begint steeds meer te wennen. Ja zelfs de oranje gang. In deze nieuwsbrief staan

Nadere informatie

TIME- Heren 2 in de flow

TIME- Heren 2 in de flow Heren 2 in de flow TIME- Dalvo H2 sluit 2014 af en begint 2015 met winst! Het heeft inderdaad bijna een halve competitie geduurd, maar dan is het toch zo ver. Waren er eerst 10 verliespartijen en stonden

Nadere informatie

Beschermde monumenten in de gemeente Utrecht. huisnummer

Beschermde monumenten in de gemeente Utrecht. huisnummer Beschermde monumenten in de gemeente Utrecht Adres huisnummer Postcode 1e Achterstraat 2 3512VL Utrecht Rijksmonument 1e Achterstraat 3 3512VL Utrecht Rijksmonument 1e Achterstraat 1 3512VL Utrecht Rijksmonument

Nadere informatie

Coderingen variabelen WAI database

Coderingen variabelen WAI database Coderingen variabelen WAI database Introductie In de WAI beheer applicatie is het mogelijk om een excel-sheet te uploaden. Dit excel-sheet wordt uitgelezen, geïnterpreteerd en geïmporteerd in de database.

Nadere informatie

Inhoud. Voor iedereen met een hart voor de Schelde. nummer 4 2006 / gratis oplage: 100.000

Inhoud. Voor iedereen met een hart voor de Schelde. nummer 4 2006 / gratis oplage: 100.000 OPMAAK NUMMER 4.qx 11:11 P 1 4 2006 / : 100.000 V Sc WIELMANNEN D c Sc c. D c c,. T,. W, c. Nc c Sc c, A V G J A R W (JARW) c. W? D c,. W? D Sc N-V c Sc. M, c, c! D Sc Sc IC Sc, c Sc, U... I T : V 1 &5

Nadere informatie

Surfen over glad ijs; ICT-implementatiestrategieën in het hoger onderwijs vanuit veranderkundig perspectief

Surfen over glad ijs; ICT-implementatiestrategieën in het hoger onderwijs vanuit veranderkundig perspectief Surfen over glad ijs; ICT-implementatiestrategieën in het hoger onderwijs vanuit veranderkundig perspectief Henk Sligte Judith Schoonenboom Peter J. Dekker Klari-Janne Polder To cite this version: Henk

Nadere informatie

!" ' ( #" '+ * ",!- 3", 3 %" ) &(

! ' ( # '+ * ,!- 3, 3 % ) &( ! !" #" % " &!" ' (!"! (!"#) * #" ' * ",!- "!. / 01!2!- "# "!! " #! "3. 4 "% 4 3 3", 3 3"! 1 #4'5 3 3"# 1 "'5. ( 3" 1 3" 6 3# 3"31 % %- 3"% 1 & %3 3"& 1 %* 3" 1 &3 3"( 1 & %" ) &( %"! %"# 7 8 &( -!!49.

Nadere informatie

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ LH 262 BK JV 151 FA KR 069 MU ET 160 TK VK 010 MT JE 139 EN AW 228 WI KT 247 BI BT 172 FA PW 261 BK HF 119 EN NF 107

Nadere informatie

Q u i c k -s c a n W M O i n L i m b u r g De e e r s t e e r v a r i n g e n v a n g e m e e n t e n e n c l i ë n t e n

Q u i c k -s c a n W M O i n L i m b u r g De e e r s t e e r v a r i n g e n v a n g e m e e n t e n e n c l i ë n t e n Q u i c k -s c a n W M O i n L i m b u r g De e e r s t e e r v a r i n g e n v a n g e m e e n t e n e n c l i ë n t e n M w. d r s. E. L. J. E n g e l s ( P r o v i n c i e L i m b u r g ) M w. d r s.

Nadere informatie

On-line aanvraag van bouwvergunningen

On-line aanvraag van bouwvergunningen Habi_deel_omslag Meijer 6-2-2006 16:11 Pagina 1 Vernieuwend Ruimtegebruik On-line aanvraag van bouwvergunningen Nederlandse ontwikkelingen in Europees perspectief dr. F. Meijer !"#$% %%!"### #! &'!""!

Nadere informatie

Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij. methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen

Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij. methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij methode voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling van minderjarigen Colofon Handboek Deltamethode Gezinsvoogdij Uitgave # %& '()*++ )(', - Tekst. ' /0 1#23%' 14

Nadere informatie

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m I b u w k k p l t H I C 6 4 4 0 3 X G l v r s t d z h d l d g t l z! B s t k l t, D k u v r h t k p v -p r d Bu c kt W h p d t u d b s t r s u l t t v r k r p r d u c t, d t v r v r d g d s m t d l l r

Nadere informatie

Pioniers in place making

Pioniers in place making Habi_deel_omslag lupi 5-3-2007 16:52 Pagina 1 Vernieuwend Ruimtegebruik Pioniers in place making Proeftuin IJburg Tineke Lupi Annemarijn Walberg Sako Musterd !"#$ %& '()*+, #'-.&/.. 0#'-.&/./ 12!3 4"""3!3

Nadere informatie

aanspreekbaarheid goud?

aanspreekbaarheid goud? aanspreekbaarheid goud? De mogelijkheden van regionale online aanspreekbaarheid binnen JAC Menen onder de loep. Studiegebied Sociaal Agogisch Werk Opleiding Bachelor in het Sociaal werk Afstudeerrichting

Nadere informatie

Enquê tê mobiêlê têlêfonischê bêrêikbaarhêid Gorinchêm

Enquê tê mobiêlê têlêfonischê bêrêikbaarhêid Gorinchêm Enquê tê mbiêlê têlêfnischê bêrêikbaarhêid Grinchêm Geeft het mbiele netwerk in de binnenstad van Grinchem bij individuele gebruikers prblemen f is het een grter prbleem? Aanleiding Stadsbelang Grinchem

Nadere informatie

Wat doen BSO Kaktus en BSO de Leeuw in de zomer vakantie?

Wat doen BSO Kaktus en BSO de Leeuw in de zomer vakantie? W BSO Ku BSO Lu z v? 1 1 2 ju Bj M Cu b j! Bj j H OLLA ND Q UIZ 11 j u u j v h j h u v ;).... C K u v! Th 13 ju j f v y ch h? 14 b O!! b b ju c c c u K vj 15 ju D v j h v v... u! W BSO Ku BSO Lu z v? 2

Nadere informatie

Welkom op de. SG De Triade. Schooljaar 2016/2017. Heb jij een mavo

Welkom op de. SG De Triade. Schooljaar 2016/2017. Heb jij een mavo W SG T Scj 2016/2017 - f Hb jj K? v vb! T G S INHOUSOPGAVE 2 3 W 4 K 5 Hup 6 L pj (LOB) 7 O j 8 Sy 9 Bu 10 Bu 11 S 12 - - G u 13 Mc 14 K uuz 15 T W v SG T! 16 Op 17 Tb 18 N x 19 S W p j v u b v z c Tj

Nadere informatie

E2H, print geschikt voor 2x 24V motoren

E2H, print geschikt voor 2x 24V motoren E2H, print geschikt voor 2x 24V motoren Druk op enter, loop met de pijltjes toetsen door het menu ( ) wanneer u bij het juiste programma bent bevestigt u dit met enter, u gaat d.m.v. van naar het door

Nadere informatie

De Cirkel van Apollonius en Isodynamische Punten

De Cirkel van Apollonius en Isodynamische Punten januari 2008 De Cirkel van Apollonius en Isodynamische Punten Inleiding Eén van de bekendste meetkundige plaatsen is de middelloodlijn van een lijnstuk. Deze lijn bestaat uit alle punten die gelijke afstand

Nadere informatie

Veilig en bereikbaar tijdens de Giro Gelderland

Veilig en bereikbaar tijdens de Giro Gelderland j G G Ap, - 1 pp 6 2016 pp G I w G. pp Ap. p 5, 6 7 Ap z. Z p 5 pp p p Mp, j p 6 pp Ap p z p 7. z fj j p zj fp. Z Ap jj. jj w f f p zj. A p z wj - w, w, z, p, jw pf -.. Ap, -160308 // //01 pc Tj pp G I

Nadere informatie

!"#$%&''()$ ((#$*&++,$(#$ ((#$(-+.(--/

!#$%&''()$ ((#$*&++,$(#$ ((#$(-+.(--/ !"#$%&''()$ ((#$*&++,$(#$ ((#$(-+.(--/!"#$% &'()*+,*-.*(/ !"#$%&''()$((#$*&++,$(#$((#$(-+.(--/ !"""#$%"&'(()*"))%"+',,-")%"))%").,/)..0 !!"#$%&''()$ ((#$*&++,$(# ((#$(-+.(--/!"#$% &'()*+,*-.*(/ 0++*++%+++++1++$++$++2

Nadere informatie

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t Limburgs Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t T e n b e h o e v e v a n h e t: K a b i n e t s s t a n d p u n t Nationaal Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM. ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM

Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM. ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM Avans Hogeschool Postbus 732 5201 AS DEN BOSCH Azusa Theologische Hogeschool De Boelelaan 1105 1081

Nadere informatie

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT Dit is een vereenvoudigde lijst met spijkerschrifttekens uit Mesopotamië. Deze lijst maakt het mogelijk de tijdens de workshop Graven om te Weten bestudeerde tablet te vertalen.

Nadere informatie

I n l e i d. l e. d i n g. W a. I n l e i d. l e. d i n g. Componenten van Sport. I n l e i d. Gastcollege. Meten is Weten.

I n l e i d. l e. d i n g. W a. I n l e i d. l e. d i n g. Componenten van Sport. I n l e i d. Gastcollege. Meten is Weten. 16 Nvmb 2005 O Vb 16 Nvmb 2005 O Vb G v F m O Vb 16 Nvmb 2006 16 Nvmb 2005 O Vb 16 Nvmb 2005 O Vb T Cm T J Cm v F Cm T Cm R B Cm P Pj 16 Nvmb 2005 O Vb m m P vw C vw V v -f f m Tmv m K Aëb Aëb m m P? 16

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv 70 Voorkennis V-a Driehoek is een rechthoekige driehoek. Driehoek 2 is een gelijkenige driehoek. De oppervlakte van driehoek is 7 3 : 2 = 38,5 cm 2. De oppervlakte van driehoek 2 is 8 3 7,5 : 2 = 30 cm

Nadere informatie

KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK

KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK V, fb, 2015 P1 B v Mb, D b f vzch v b u cv u u bz. D z z f. O p h bv f VAR Vch. D M! Ev h u h Mb cc : Gz ff f? U v p Mb chu. S b pf, y h, y, f, T Ch f p p. Z u u cv, b H Hp

Nadere informatie

sale opruiming solden

sale opruiming solden vt hftu vt ztt Bt Buy W1499,2,5-ztk Hv mt ttm vt ztt z f L tf 2,5-ztk Hv mt ttm (k f cht) vt ztt z f L tf 1499,- vf 2998, 3-ztk mt vt ztt tf vf 899,- vf 1599, 2,5-ztk mt vt ztt tf vf 799,- vf 1499, mj

Nadere informatie

Voorwoord " # $ % &!!' ( )* ) ++, -. -! /! 0-1!! 2 # )4( 5 ( 6789 :;* ()?@=$2>@6?A3?A@>%

Voorwoord  # $ % &!!' ( )* ) ++, -. -! /! 0-1!! 2 # )4( 5 ( 6789 :;* (<! 0 & 7 BC1!! D 7!!1!!! 3 *EE2F)! 2 ( 22>)?@=$2>@6?A3?A@>% 2 Voorwoord " # $ % &' ( )* ) ++, -. - / 0-1 2 3 # )4( 5 ( 6789 :;* (< 1,(< = 2 ( 22>)?@=$2>@6?A3?A@>% 0 & 7BC1D 7 BC1 D 7 1 3 *EE2F) 3 Aanvulling op hoofdstuk 9.3: Sociale diensten verrekenen te veel

Nadere informatie

Fam. J. Hillebrand Offenbachstraat 46 1817 JC Alkmaar. Fam. H.C. Jas Arthurstraat 5 1813 LM Alkmaar. Fam. M. Kay Rozenstraat 16 1815 XX Alkmaar

Fam. J. Hillebrand Offenbachstraat 46 1817 JC Alkmaar. Fam. H.C. Jas Arthurstraat 5 1813 LM Alkmaar. Fam. M. Kay Rozenstraat 16 1815 XX Alkmaar Referenties buiten Heerhugowaard Alkmaar Fam. A.D. Abrahams Priemstraat 51 1825 KG Alkmaar Fam. Alibocus Wielingenweg 308 1826 BX Alkmaar Fam. Baay Karveelstraat 99 1826 EJ Alkmaar Fam. N. Bakker Rinnewaard

Nadere informatie

Natuurrichtplan voor de VEN-gebieden, speciale beschermingszone, groen-, park-, bos- en buffergebieden in de Heuvelrugbenedenstrooms

Natuurrichtplan voor de VEN-gebieden, speciale beschermingszone, groen-, park-, bos- en buffergebieden in de Heuvelrugbenedenstrooms Natuurrichtplan voor de VEN-gebieden, speciale beschermingszone, groen-, park-, bos- en buffergebieden in de Heuvelrugbenedenstrooms chtergronddocument ! "#$! #$ &' "# ()( ' *+,*-.//0./0.&0*+23.245./06

Nadere informatie

De bruggenbouwer. wegwijzer. Minister van belangrijke zaken Jezus Christus, de mens die de hand reikt Er bestaat geen God, zegt men

De bruggenbouwer. wegwijzer. Minister van belangrijke zaken Jezus Christus, de mens die de hand reikt Er bestaat geen God, zegt men wwjz D w M j z Jz C, E G, z Dj jc 36 j www../wwjz E c. D K, j, c B c, w w c w. M j z M R S z w j z w, w j z zj. E w, w z? H j. J cyc cc w,. W j w z? I z c c. H w w, z cj z w. D c,. B j j c w, w w zj w

Nadere informatie

Handleiding Onderzoek in Beweging

Handleiding Onderzoek in Beweging Laura Tamassia Goele Cornelissen Fien Depaepe Maarten Simons Thomas Storme Kristof Van de Keere Stephanie Vervaet Handleiding Onderzoek in Beweging Voor lerarenopleiders Onderzoek in Beweging "#$%&'(%($*$%'+,'.($/'0'($

Nadere informatie

NOTA CULTUURHISTORISCH BELEID GEMEENTE NEERIJNEN

NOTA CULTUURHISTORISCH BELEID GEMEENTE NEERIJNEN NOTA CULTUURHISTORISCH BELEID GEMEENTE NEERIJNEN BIJLAGE 3.1 (document 13-16150-2972) GEMEENTELIJKE MONUMENTEN 1777 Dorpsplein voor 2 4185 NP Est Dorpspomp 1857 Dorpsplein 4_4a 4185 NP Est Pastorie 1809

Nadere informatie

glas tot aan vloer doorvalveilig (gelaagd) metselwerk: Tilburg (rood gemeleerd) metselwerk: Tilburg (rood) bk. nok 8.

glas tot aan vloer doorvalveilig (gelaagd) metselwerk: Tilburg (rood gemeleerd) metselwerk: Tilburg (rood) bk. nok 8. dakpannen rood, passend bij steen 9.657 glas tot aan vloer doorvalveilig (gelaagd) RAL 733 8.88 7.56 A-a8 A-a9 ventilatie dmv open stootvoegen A-c3 A-c4 segment hefdeur volkernpaneel A-a5 A-a6 A-a6 A-a7

Nadere informatie

Veilig en bereikbaar tijdens de Giro Gelderland

Veilig en bereikbaar tijdens de Giro Gelderland V bkb jd d G Gdd Ad, H L 1 6 m 2016 D d v d G d I d Gdd d. D v d vm Ad. O 5, 6 7 m ku d m Ad z. Z vd 5 m d Mk, jd d 6 m u Ad z 7 m Hd. Om vm v d z fjk mjk v zj fk mk. Z vm mk Ad Hd jdjk md d bkb. H vmjdjk

Nadere informatie

KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK

KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK KOM ERBIJ! IN MAARSSENBROEK V p, u 2015 P1 B v Mb, D b f vzch v b u cv u u bz. D z z f. O p h bv f VAR Vch. D M! Ev h u h Mb cc : Gz ff f? U v p Mb chu. S b pf, y h, y, f, T Ch f p p. Z u u cv, b H Hp

Nadere informatie

Alles over. blad voor jonge dierenbeschermers. hulp aan dieren. 6 kinder boekenweek: 11 Stickeralbum. 12 Een kijkje bij

Alles over. blad voor jonge dierenbeschermers. hulp aan dieren. 6 kinder boekenweek: 11 Stickeralbum. 12 Een kijkje bij A v 5 : b 2 0 1 1 3 2 6 b: Tbb V v 11 Scb c! 12 E b TV- N N K v b v bc 1 P I v A E K z K v v b V z W c E I T b z v c z E,,, z z v, v E v, b, z c W v y (z c L T )! W bc v f z D Lcy v D 4 Lcy c, b T z y

Nadere informatie

20-12-2007 woonfunctie KHS-BB-2.00 bouwbesluittoetsing

20-12-2007 woonfunctie KHS-BB-2.00 bouwbesluittoetsing project: Kleine Houtstraat 92-96 / Haarlem opdrachtgever: v.d. Doe & Partners BV betreft: tekeningenlijst BB datum: 20-12-2007 BE-tek (bestaande tekeningen) Voor bestaande tekeningen verwijzen wij naar

Nadere informatie

z i o v e u i s h t a r l e r a

z i o v e u i s h t a r l e r a k x 2 0 0 9 h k x x h I k h. T h hk 2009. Th! M h GC D P h. O k x. Hk k k! W D - E V 23 24 2009 20 EUR 14-13 (.) - 10 (8) Q B C UITVERKOCHT G h h k k T Sh. T Sh h h h. W h h h h kkk, h h. D k, h h, h hk

Nadere informatie

Beeldbepalende panden Beschermd Stadsgezicht Binnenstad Utrecht december 2013

Beeldbepalende panden Beschermd Stadsgezicht Binnenstad Utrecht december 2013 Beeldbelalende panden Beschermd Stadsgezicht Binnenstad Utrecht Straat huisnummer Postcode 1e Achterstraat 6 3512VL Utrecht 1e Achterstraat 6 BS 3512VL Utrecht 1e Achterstraat 8 3512VL Utrecht 1e Achterstraat

Nadere informatie

! " #!$ % #&'( ) * %% + ( % , & -" .(#/. ( #0 % .##1 .#( " ( 2. " , " 561 7 89 6!1 %4 5(#7 %" 5: -3 )2 * 89!) *, 8#&; - /#!*& ; 0 2 8 # - : -% 2 : -

!  #!$ % #&'( ) * %% + ( % , & - .(#/. ( #0 % .##1 .#(  ( 2.  ,  561 7 89 6!1 %4 5(#7 % 5: -3 )2 * 89!) *, 8#&; - /#!*& ; 0 2 8 # - : -% 2 : - ! " #!$ % #&'( ) * %% + ( %, & -".(#/. ( #0 %.##1.#( " ( 2. ", " 34 561 7 89 6!1 %4 5(#7 %" 5: -3 )2 * 89!) *, 8#&; - /#!*& ; 0 2 8 # - : -% 2 : - '#. 8#1 ( -" Nyenrode Business Universiteit % Voorwoord

Nadere informatie

ADRES HUISNUMMER TOEVOEGING POSTCODE PLAATS Adriaan Klaassenstraat AE breda Adriaan Klaassenstraat AE breda Adriaan Klaassenstraat 45

ADRES HUISNUMMER TOEVOEGING POSTCODE PLAATS Adriaan Klaassenstraat AE breda Adriaan Klaassenstraat AE breda Adriaan Klaassenstraat 45 ADRES HUISNUMMER TOEVOEGING POSTCODE PLAATS Adriaan Klaassenstraat 55 4813AE breda Adriaan Klaassenstraat 49 4813AE breda Adriaan Klaassenstraat 45 4813AD breda Adriaan Klaassenstraat 43 4813AD breda Adriaan

Nadere informatie

Overzicht van afgekeurde elektriciteitsmeters

Overzicht van afgekeurde elektriciteitsmeters Overzicht van afgekeurde elektriciteitsmeters In gebruik zijnde gas en elektriciteitsmeters worden periodiek en steekproefsgewijs gecontroleerd. Ieder jaar wordt gerapporteerd welke meters niet meer aan

Nadere informatie

Evaluatie einde WAZ. Doel en vraagstelling. Conclusie

Evaluatie einde WAZ. Doel en vraagstelling. Conclusie Opdrachtgever SZW Evaluatie einde WAZ Doel en vraagstelling Opdrachtnemer APE / P. de Jong, L. von Meyfeldt, A. Tsiachristas. Op 1 augustus 2004 is de Wet einde toegang verzekering WAZ in werking getreden.

Nadere informatie

! "##$!"%%&!'()*+!!""#$%&'()*+)*$),$-$.*'//+,$,''#$0++#$&),.*$!

! ##$!%%&!'()*+!!#$%&'()*+)*$),$-$.*'//+,$,''#$0++#$&),.*$! "##"%%&'()*+ ""#%&'()*+)*),-.*'//+,,''#0++#&),.* "##"%%&'()*+,--&'#.(+%(+()/*+#00%))##&"%%&'()*+ 10%+%&,%2#),%&%3 "##"%%&'()*+,--&'#.(+%(+()/*+#00%))##&"%%&'()*+ 123456789:;

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Jaarverslag 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Jaarverslag 2009 Jaarverslag 2009 26 maart 2010 3 4 10 11 30 33 37! 42 " 60 # 62 $%& 64 ' 65 !"#!$!%%"! #&'# &!%' %!#%! (%)*% %##+,%!#,% ##! &%%'#& %%%& -* &+- &,.,$/%0 2% #%%"02 #%%#+#! %#!!&#%!% #%%! 3##%%4%! #%%' 5$#

Nadere informatie

CAP-TRIGGERS. Inhoudsopgave

CAP-TRIGGERS. Inhoudsopgave CAP-TRIGGERS Inhoudsopgave 1 Functioneel presteren... 2 1.1 Bevordering van de lichaamsbeweging... 2 1.2 Instrumentele activiteiten van het dagelijks leven (IADL)... 2 1.3 Activiteiten van het dagelijks

Nadere informatie

Adres Postcode Woonplaats Soort Achterstraat AX Den Hout boerderij Achterstraat AX Den Hout schuur vl Achterstraat AZ Den Hout

Adres Postcode Woonplaats Soort Achterstraat AX Den Hout boerderij Achterstraat AX Den Hout schuur vl Achterstraat AZ Den Hout Adres Postcode Woonplaats Soort Achterstraat 1 4911 AX Den Hout boerderij Achterstraat 3 4911 AX Den Hout schuur vl Achterstraat 26 4911 AZ Den Hout schuur vl Arendstraat 13-13b 4901 JJ Oosterhout winkel

Nadere informatie

1. INLEIDING: DE KOERS VAN EEN BOOT

1. INLEIDING: DE KOERS VAN EEN BOOT KLAS 4N VECTOREN . INLEIDING: DE KOERS VAN EEN BOOT. Boot vaart van Roe naar Tui via Rul. De koersgegevens zijn: van Roe naar Rul: 0, 5 km van Rul naar Tui: 40, 5 km a. Wat zijn de koersgegevens als de

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Meetkundige berekeningen

Hoofdstuk 10 Meetkundige berekeningen Hoofdstuk 10 Meetkundige berekeningen Les 0 (Extra) Aant. Voorkennis: Hoeken en afstanden Theorie A: Sinus, Cosinus en tangens O RHZ tan A = A RHZ O RHZ sin A = SZ A RHZ cos A = SZ Afspraak: Graden afronden

Nadere informatie

2'3"4"')3%()!"#$%&'),56-) ),78"3'9"(&4*'9':'("(&'() ;$<7=8>)*?1'@>)*'8?(>) *'8?("#A'9B)

2'34')3%()!#$%&'),56-) ),783'9(&4*'9':'((&'() ;$<7=8>)*?1'@>)*'8?(>) *'8?(#A'9B) "#$""&'()*+)&)#&',-('$-&.##)#&')/$/0/'1233"#4567 "#$&'( ) ) "#$&'()*"#) +''$),-).'/01''$) 2'3"4"')3()"#$&'),56-) ),78"3'9"(&4*'9':'("(&'() ;$)*?1'@>)*'8?(>) *'8?("#A'9B) ) ) ) 2'3"4"')CCDE6D5ECF)

Nadere informatie

Oefenopgaven Stelling van Pythagoras.

Oefenopgaven Stelling van Pythagoras. Oefenopgaven Stelling van Pythagoras. 1. Teken een assenstelsel met daarin de punten A(2,5), B(5,2) en C(9,6). A. Bereken AB, BC en CD. B. Laat door middel van berekening zien dat hoek B van driehoek ABC

Nadere informatie

! " # ## # #$$$!!!#%!!$ #' ()* $"+! %

!  # ## # #$$$!!!#%!!$ #' ()* $+! % 1 2 ! " # ## # $#" #!##$ "# %%$#% " #$$$!! %" %&$!#%!!$ #' ()* $"+! % #" %!$$!#%! %% ", " - % 3 4 * )").%% * )" / * ) ") 0 ) " 1( ) "&!% ) "' 2 ) " 33 )) ) &"),% ) &" ) &"&. 4 %5/ 6 )& &"' 7 $5 ) &" 083

Nadere informatie

KOMO procescertificaten Aanbrengen van zinken en/of koperen dak-, gevel- en gootconstructies

KOMO procescertificaten Aanbrengen van zinken en/of koperen dak-, gevel- en gootconstructies Bax Koper- en zinkspecialist BV Postbus 130-5570 AC BERGEIJK Elskensakker 9-5571 SK BERGEIJK (0497) 55 61 80 (0497) 55 62 78 nr. IKB1835/13 d.d. 2013-09-09 Beck & Van der Kroef BV Postbus 37268-1030 AG

Nadere informatie

van de Hipste wijk dé Krant! ..slik,, Het is gezellig bij Opa! Voorstad Serious Request Kerst komt er weer aan!

van de Hipste wijk dé Krant! ..slik,, Het is gezellig bij Opa! Voorstad Serious Request Kerst komt er weer aan! 2014.3 é K! v H wjk u..:..k,, K k w! V Su Rqu H z bj O! W V O TIP! K uw k? Kjk www.bwz.. Ovw u z? Cck v. zk.. Bw vj cwk! V 1 v 21 k wc cu cwk bw. H u v Mk Ny Rw z w c u: W bb w 2010 kc. H w uw, bb w v

Nadere informatie

VBN Coderingen 1.0 Beschrijving distributie codelijsten

VBN Coderingen 1.0 Beschrijving distributie codelijsten VBN Coderingen 1.0 Beschrijving distributie codelijsten Bestandsnaam : GH06080703v1.0 VBN Coderingen 1.0.doc Bestandsnummer : GH/300707 Datum laatste wijziging : 21-12-2006 Documentversie/release : 1.0

Nadere informatie

!"# $ $ % % " $# & $' $ ( & ) * ) *$# & " $ + &, & & $ - && $- $# & ' $ %$+ ' %&%&. $# + %% %/!# 0 $ 1 & $2 $3 % 0!# 0% & $ % % 4 5$6 & 1+0 % $

!# $ $ % %  $# & $' $ ( & ) * ) *$# &  $ + &, & & $ - && $- $# & ' $ %$+ ' %&%&. $# + %% %/!# 0 $ 1 & $2 $3 % 0!# 0% & $ % % 4 5$6 & 1+0 % $ !"# % % " # ' ( ) * ) *# " +, - - # ' %+ ' %%. # + %% %/!# 0 1 2 3 % 0!# 0% % % 4 56 1+0 % / !"# % " ' ' ( ) + 7 7 ( 7 8! 9 : ( ; < 1 8 * +(, --+(./ ') = 7 ' 7 8 + 8 : > 7

Nadere informatie

)! ) *! ** 0-' $$! " #$ % $ " & " ' ( % +, " -../

)! ) *! ** 0-' $$!  #$ % $  &  ' ( % +,  -../ )!) *!** 0-'$$! " #$ %$"&"'( %+,"-../ %)!*!$$ &,, 1/. -../ %$"&"'( $ 2*** "233,'" " 4 "*56"! "!, 6! 6 *! *7!, 6 6 7! ) "" 8 94:(9%94& 8 88 % 8 8- ;82 8 8< ;-2( - 8= >? - 81 :*7 0-4@$9AA(:94&(4'(4@(::94&'4+(@$$)99>'4%((>@(+(9%

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv 72 Voorkennis V-a Driehoek is een rehthoekige driehoek. Driehoek 2 is een gelijkenige driehoek. De oppervlakte van driehoek is 7 3 : 2 5 38,5 m 2. De oppervlakte van driehoek 2 is 8 3 7,5 : 2 5 30 m 2.

Nadere informatie

H5. Ruimtemeetkunde. 5.1 Punten, lijnen en vlakken.

H5. Ruimtemeetkunde. 5.1 Punten, lijnen en vlakken. H5. Ruimtemeetkunde. 5. Punten, lijnen en vlakken. Opgave : de punten A, B, E en F liggen in één vlak en de lijnen AE en BF zijn niet evenwijdig, dus snijden ze elkaar. nee, punt C ligt niet in vlak AEF,

Nadere informatie

)"#!$#! "+!! *$ %0"#" " "" )"&1$"#% ""#! )"&#! 3"$$$$ #!!#)!" $4#* "& $'*"#!!!$! * " "#"*!)"!)* "! ")!!%!""$#" "! ""! "!$ ;! *!//!* $<6!& &!$4#*!

)#!$#! +!! *$ %0#   )&1$#% #! )&#! 3$$$$ #!!#)! $4#* & $'*#!!!$! *  #*!)!)* ! )!!%!$# ! ! !$ ;! *!//!* $<6!& &!$4#*! !!"#!## "$! ""%!#""#%&"$ '(") #!*%#$ '&*)")!# "!##"# )"#!$#! "+!! *$,-!&***$.// ##)!& %0"#" " "" )"&1$"#% ""#! )"&#! )"&&"#"2 $$, -&"")%!#!!*)"%!)!#"#&"$ 3"$$$$ #!!#)!" $4#* "& "*"")#!%#)#&"! "$!"!%#0"1$##!

Nadere informatie

BillBoard 332 x236 cm MAKRO PARALLELWEG 126 1948 NN BEVERWIJK NH 52.48125 4.66907

BillBoard 332 x236 cm MAKRO PARALLELWEG 126 1948 NN BEVERWIJK NH 52.48125 4.66907 BillBoard 332 x236 cm CITROEN STADIONPLEN STADIONPLEIN 22 1076 CM AMSTERDAM NH 52.33002 4.92578 BillBoard 332 x236 cm CITROEN STADIONPLEN STADIONPLEIN 26 1076 CM AMSTERDAM NH 52.33002 4.92578 BillBoard

Nadere informatie

5. LOKALE ACTIES GEMEENTE EDAM-VOLENDAM #$ GEZONDHEIDSSITUATIE GEMEENTE EDAM-VOLENDAM 13 LOKALE PRIORITEITEN VAN HET GEZONDHEIDSBELEID..

5. LOKALE ACTIES GEMEENTE EDAM-VOLENDAM #$ GEZONDHEIDSSITUATIE GEMEENTE EDAM-VOLENDAM 13 LOKALE PRIORITEITEN VAN HET GEZONDHEIDSBELEID.. ! ""#$ ! """""""""""""""""""""""""""""""""" #$ %&'()%*%%+),-&%,-%*'(.%--%/%0'%.0*%,+%%&+1,&%(*.%'***!2))- ""# # # %& #' 1.1. VISIE OP GEZONDHEIDSBELEID... 4 1.2. KADERS VANUIT HET RIJK... 5 1.3. BESTUURLIJKE

Nadere informatie

CEVA-DRIEHOEKEN. Eindwerk wiskunde 2010. Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi. Soetemans Dokus

CEVA-DRIEHOEKEN. Eindwerk wiskunde 2010. Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi. Soetemans Dokus CEVA-DRIEHOEKEN Eindwerk wiskunde 010 Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi Soetemans Dokus Inhoud 1. Inleiding... 4 1.1. Info over Giovanni Ceva... 4 1.. Wat zijn Ceva-driehoeken?... 4 1.3. Enkele voorbeelden...

Nadere informatie

! "###$ , &' 4 5#( 6 * 0<95( 6

! ###$ , &' 4 5#( 6 * 0<95( 6 ! "###$ % &''!()*+, --. /*. 01 232 &' 4 5#( 6 7 809##:04;< :

Nadere informatie

LIJST VAN AAN DE RAAD GERICHTE BRIEVEN 2011, NR. 5 (Periode 12-04-2011 t/m 30-05-2011)

LIJST VAN AAN DE RAAD GERICHTE BRIEVEN 2011, NR. 5 (Periode 12-04-2011 t/m 30-05-2011) 1. Rekenkamercommissie Gemeente Deurne Postbus 3 5750 AA Deurne 2. GGD Brabant-Zuidoost Postbus 810 5700 AV Helmond 3. M.T.A. van Kessel Helmondseweg 107 5751 PH Deurne 4. Wecycle Postbus 190 2700 AD Zoetermeer

Nadere informatie

Mytylschool De Trappenberg (SO/VSO) Mytylschool De Thermiek (SO/VSO) Maurice Maeterlinckschool Mytyl-Tyltyl Brin nummer: 02YJ

Mytylschool De Trappenberg (SO/VSO) Mytylschool De Thermiek (SO/VSO) Maurice Maeterlinckschool Mytyl-Tyltyl Brin nummer: 02YJ Mytylschool De Trappenberg (SO/VSO) Brin nummer: 02YP Crailoseweg 116A 1272 EX HUIZEN Crailoseweg 116A 1272 EX HUIZEN Elly Dumond (035) 691 52 37 dumond@mytylschool-detrappenberg.nl Mytylschool De Thermiek

Nadere informatie

De Stelling van Pascal Inhoud

De Stelling van Pascal Inhoud De Stelling van Pascal Inhoud 1 Inleiding De stelling van Pascal voor een cirkel en ellips 3 De stelling van Pascal voor hyperbolen en parabolen 4 De stelling van Pappus 5 Een bewijs van Jan van IJzeren

Nadere informatie

STARTNOTA PROVINCIAAL BOUWMEESTER LIMBURG

STARTNOTA PROVINCIAAL BOUWMEESTER LIMBURG STARTNOTA PROVINCIAAL BOUWMEESTER LIMBURG V V B O V Rh p c h p Pc B L. D p h h h L h. E Pc B p j L y h. D ch cx Pc B z p. H c p. Achcjz, 2012 514: C-, G ( Sj B) E Achcjz z p chc j V Achcjz Pc B- L E M-Rj.

Nadere informatie

LEEFVELDENANALYSE BLOEMHOF - TARWEWIJK. Inventarisatie van ankerpunten voor project Wandelen voor ouderen. Gemeente Rotterdam Bureau Frontlijn

LEEFVELDENANALYSE BLOEMHOF - TARWEWIJK. Inventarisatie van ankerpunten voor project Wandelen voor ouderen. Gemeente Rotterdam Bureau Frontlijn Vu u R F u K j v L c Jc qu y c A S 1 A V b u V V V V V b V V u j O u b u V u G j SREVE LS V S S v j h G v u jj h Zu V S G G V j u y S uy V O D V zhu K LEEFVELDEAALYSE LOEOF AREIJK K RAR RARK ERAR ER E

Nadere informatie

!"# $!! % % & '(& %% ()

!# $!! % % & '(& %% () !"# $!! % % &'(&%%() & * **. /, * 0. *1 2 * ) *. 3. *. & * ) ** * 45 6 *. * ** * * 7 *. 88# *.* ***,. 9 )/ * *.*.* *9 *.12.&9 9. :. &** * * 2 8 ' ;* & * ;*< ;*< ;*< ;*< )3. ;* ;* ;*, ;*! ;* " ;*# < $ ;*"

Nadere informatie

Aanvang wedstrijd. Dag Team thuis Team uit Wedstrijdnummer. Zaal code Zaal Plaats Wedstrijdleiding. Datum

Aanvang wedstrijd. Dag Team thuis Team uit Wedstrijdnummer. Zaal code Zaal Plaats Wedstrijdleiding. Datum Datum Aanvang wedstrijd Dag Team thuis Team uit Wedstrijdnummer Zaal code Zaal Plaats Wedstrijdleiding wk 37 14-09-2016 21:15 wo Blok 69 4 DC Touche 2 DC 5002 Kulturhus de Meent Afferden wk 38 20-09-2016

Nadere informatie